Стенобионттық және эврибионттық организмдер туралы мәлімет

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2.2 Негізгі абиотикалық факторлардың . жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні
2.3 Абиотикалық факторлардың экологиялық мәні.
ІІІ. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Абиотикалық факторлар (гр. ‘a’ — теріс және bіotіkos — тірішілік, өмір) — бейорганикалық ортаның тірі организмдерге жасайтын тікелей немесе жанама әсерлерінің жиынтығы; сыртқы ортаның бейорганикалық, физикалық және химиялық жағдайлары.
Абиотикалық факторлар— өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік етуіне және таралуына әсер ететін ортаның барлық неорганикалық факторларының жиынтығы. Солардыңішіненфизикалық, химиялық және эдафикалық (топырақты) түрлерінбөліпқарастырады. Абиотикалықфакторлардыңішінен, сондай-ақ климаттық (температура, ауа ылғалы, жел және т.б.) және сулыортаныңгидрографикалықфакторлар (су, ағыс, тұздылығы және т.б.)
Ол ф и з и к а л ы қ абиотикалық фактор (темпиратура, жарық, жел, ылғалдылық, атмосфераның қысымы, ағыстар, радиациялық деңгей, радиоактивті сәуле шығару т.б.), х и м и я л ы қ Абиотикалық фактор (атмосфера, су, қалдықтар, топырақ, шөгінді құрамы және олардағы қоспалар т.б.), к л и м а т т ы қ абиотикалық фактор (күн радиациясы, атмосфералық жауын-шашын, гидросфералық қысым т.б.) болып бөлінеді. Өсімдік пен жануарлардың ыстыққа, суыққа, ауа қысымына, су тереңдігіне, хим. құрамына қарай бейімделуі, кейбір жануарлардың қысқы, жазғы ұйқыға кетуі т.б. Абиотикалық факторға байланысты. Жер бетінің, ауаның, судың химиялық және физикалық құрамының өзгеруі тірі организмдерге де әсер етеді. Мысалы, 20 ғасырда Арал теңізінің тартылып, ауада тұз концентрациясының көбеюіне байланысты, миллиондаған тонна тұзды шаң тірі организмдерге үлкен әсерін тигізді.
Абиоталық факторды химиялық (атмосфераның, теңіздің, тұщы судың құрамы және тағы да басқалары) және физикалық (климат, орография) деп екіге бөледі. Абиоталық фактор биоталық және антропогендік факторлармен қосылғанда экологиялық факторлар құрайды.
1.Қуатбаев А.Т. Жалпы экология. Алматы. 2012ж.29-38 б.
2.Джусупова Д.Б. Экологиялық биотехнология. Алматы.2013ж.69-76б.
3.Т.К. Сағымбаев . Экология және экономика. Алматы. 2007. 57-63б
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы:Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың - ... ... ... ... және ... ... ... Абиотикалық факторлардың экологиялық мәні.
Орындаған: Турарова Н.Қ
Тобы: ВС-403
Тексерген: Мурзалимова А.К
Семей, 2015 ...
І. ... ... Негізгі бөлім
2.1 Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2.2 Негізгі ... ... - ... ... ... ... және ... экологиялық мәні
2.3 Абиотикалық факторлардың экологиялық мәні.
ІІІ. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Абиотикалық факторлар (гр. `a' -- теріс және ... -- ... ... -- ... ... тірі ... жасайтын тікелей немесе жанама әсерлерінің жиынтығы; сыртқы ортаның бейорганикалық, физикалық және химиялық жағдайлары.
Абиотикалық ... -- ... мен ... ... ... және ... әсер ... ортаның барлық неорганикалық факторларының жиынтығы. Солардың ішінен физикалық, химиялық және эдафикалық (топырақты) түрлерін бөліп қарастырады. Абиотикалық факторлардың ... ... ... (температура, ауа ылғалы, жел және т.б.) және сулы ... ... ... (су, ... ... және ... ф и з и к а л ы қ абиотикалық фактор (темпиратура, жарық, жел, ылғалдылық, атмосфераның қысымы, ағыстар, радиациялық ... ... ... ... т.б.), х и м и я л ы қ ... фактор (атмосфера, су, қалдықтар, топырақ, шөгінді құрамы және олардағы қоспалар т.б.), к л и м а т т ы қ ... ... (күн ... ... ... гидросфералық қысым т.б.) болып бөлінеді. Өсімдік пен жануарлардың ыстыққа, суыққа, ауа қысымына, су ... хим. ... ... ... ... ... ... жазғы ұйқыға кетуі т.б. Абиотикалық факторға байланысты. Жер ... ... ... ... және ... ... өзгеруі тірі организмдерге де әсер етеді. Мысалы, 20 ... Арал ... ... ауада тұз концентрациясының көбеюіне байланысты, миллиондаған тонна тұзды шаң тірі организмдерге үлкен ... ... ... ... ... теңіздің, тұщы судың құрамы және тағы да басқалары) және физикалық (климат, орография) деп екіге бөледі. Абиоталық фактор биоталық және ... ... ... экологиялық факторлар құрайды
2.1 Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
Шектеуші факторлармен қатар организмнің факторлар жиынтығына деген ең жоғарғы ... ... ... Ол ... ... ... ... байланысты. Оптимум аймағы әртүрлі ағзалар үшін бірдей емес . Біреулері үшін аймақ аралығы ... көп, ... ... ... тобына жатады (грекше эури- кең, биос- тіршілік). Аз диапазонда бейімделетін ағзалар стенобионттар деп ... ... тар). ... түрлер қолайсыз экологиялық орталарда қалыпты тіршілігін жалғастыра береді. Мысалы, бұл организмдер тобына Қазақстанға ... ... ... ... ... қоңызын, ақ қанатты американдық көбелекті жатқызуға болады. Стенобионтты түрлердің таралу аймағы шектеулі ... ... ... ... - жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні
Негізгі ... ... ... өміріндегі экологиялық мәні.
Ортаның абиотикалық факторлары. Жердегі тіршіліктің тұрақтылық шегін анықтайды, ... ... ... ... Негізгі абиотикалық факторларға жарық, температура және ылғалдылық жатады.
* Жарық
Жарық өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіне тікелей қатысты, әртүрлі рөл атқаратын ... ... ... Жер ... ... тірі материяның пайда болуы мен тіршілігі осы космостан келетін күн жарығына байланысты. Физикалық тұрғыдан қарайтың болсақ жарық энергия түрі, ... ... ... ... табиғаты бар фактор.
Қөрінетін жарық ағзаларға әр түрлі әсер ... ... ... - ... көк және ... - ... ... жылдамдығы мен бағытын өзгертеді. Жалпы алғанда жарық өсімдіктердің даму жылдамдығына, белседілігіне, қоршаған ортаның ылғалдылығы мен температурасының ... әсер ... ... және ... ... ... ететін маңызды фактор болып табылады. Әрбір мекен ету ортасы жарық күшімен, мөлшерімен және сапасымен анықталатың ... бір ... ... сипатталады.
Экологиялық фактор ретінде жарыққа қатысты өсімдіктердің төмендегі топтарын бөліп көрсетуге болады: гелиофиттер (грек тілінен аударғанда helios - күн, phyton -- ... ... ... тілінен аударғанда skia - көлеңке), және ... ... ... -- ... ... ... тілінен аударғанда facultatis - мумкіндіғі бар).
Жарық сүйгіш түрлер (гелиофиттер) - ... ... ... ашық жерлерде өседі (бидай, қарағай (сосна), майқарағай (......), күнбағыс-(подсолнух), итошаған (череда), қойжелкен (.......)).
Көлеңке ... ... ... - ... жарықты көтере алмайды, үнемі (всегда, постоянно) көлеңкеде, орманның көлеңкесінде өседі (орманда ... ... ... ... ... ... ... орнындағы шөптер тіршілігін сақтай алмайды.
Көлеңкеге төзімді өсімдіктер (факультативті гелиофиттер) - жақсы ... ... ... ... ... де жақсы көтереді (орманның көптеген өсімдіктері, шалғындық өсімдіктері, орман шөптері мен ... ... ... және қас ... (сумерки)тіршілік ететін жануарлар болып бөлінеді. Сонымен қатар жарық күнді қөтере алмайтын, тек қараңғыда тіршілік ... ... ... ... ... норы ... -крот) мен терең жерлерде мекендейтін) жануарлар, жануарлар мен өсімдіктердің ішкі ... де ... ... зат ... ... ... әсер ететін аса маңызды экологиялық факторлардың бірі - ... Ол тірі ... ... ... ... әсер ... ... Жылудың тек абсолюттік мөлшері ғана емес, сондай-ақ оның уақыт бойынша ... яғни ... ... маңызды болып табылады. Өсімдіктердің денесінің өзіндік температурасы ... ... жылу ... ... ... және ... ... ағзаны қолайсыз температуралардан қорғауға бағытталған. Ылғалдылық жетіспейтін жоғары температуралы белдеулерде тарихи даму ... ... ... ... кіші немесе жапырақтары болмайтың өсімдіктердің морфологиялық типі қалыптасқан. ... шөл ... ... ... волосяной) жабыны болады. Бұл бейіделушілік күн сәулелерін шағылыстырып, өсімдікті шектен тыс қызып кетуден қорғайды (құм қарағайы) (...........).
Пойкилотермді ағзалардың (грек. тілінен ... poikilos -- ... ... зат ... ... ... денесінің температурасы тұрақсыз, жылу реттеу механизмдері жок. Олардың ... ... ... ... температурасына тәуелді болады. Пойкилотермді жануарларға омыртқасыздар, балықтар, қосмекенділер жатады.
Гомойотермді ағзаларға ... ... ... homoios - ... - зат ... ... ... және тұрақты, зат алмасу нәтижесінде жылу реттелуі жүзеге асырылады. Мұның өзі олардың денесінің температурасының салыстырмалы түрде турақты болуын қамтамасыз ... ... зат ... жылдамдылығы сыртқы ортаның температурасына тура пропорционал, ал жылықанды жануарларда керісінше, температура төмендегенде жылу бөліну артады, яғни зат ... ... ... ... жылу өндірудің артуына әкеледі
Пойкилотермді жануарлардың өзін салыстырмалы түрде кең ауқымды температура аутқуында белсенді тіршілік ететін эвритермді және температураның ... ... ... ... ... деп бөлуге болады. Пойкилотермді жануарлар температура бірден төмендеп ... ... ... жағдайына өтеді. Анабиоз вирустарда, бактерияларда, омыртқасыздарда, қөсмекенділерде, бауырымен жорғалаушыларда, қыналарда, мүктерде байқалады.
Гомойотермді ағзаларда жылу реттеулінің механизмдері химиялық және ... ... ... ... ... ... реакциялардың интенсивтілігі қамтамасыз етеді де, рефлекторлық жолмен жүзеге асады. Жылу реттеулінің физикалық механизімін жылу сақтау жабыны ... ... жүн, май ... тері бездерінің қызметі, тыныс алу кезіндегі ылғалдың булануы, қан айналудың қан тамырлық реттелуі қамтамасыз етеді.
Пойкилотермді және гомойотермді жануарлар арасында ... ... ... ... ... ... ... жағдайда дене температурасы салыстырмалы түрде жоғары және тұрақты болса, ал тыныштық қүйінде дене ... ... орта ... ... ... Бұл ... ұйқыға кеткен кезде зат алмасу деңгейі төмендейді де, денесінің температурасы қоршаған орта ... ... қана ... ... ... ... өқілдері (представители) ретінде - сарышұнақ (грызуны), кіріп (ежик), жарғанат (летучая мышь), аю, үйректұмсық (утконос), кенгурулар мысал бола алады.
* ... тірі ... ... ... ... фактор және олардың тұрақты құрам бөлігі болып табылады.Қоршаған ортаның ылғалдалығы ... жер ... ... мен ... ... ... фактордың бірі. Жануарлар үшін олардың су алмасуын реттейтін механизмдер мен жабындарының өткізгіштігі маңызды рөл атқарады. Су режиміне баланысты өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ... құрғақшылықты сүйгіш және орташа ылғалдылықты сүйгіш деп бөліп қөрсетуге болады.
Ылғалды қажеттілгіне ... ... ... топтарға бөлінеді:
* Гидатофиттер (грек тілінен аударғанда hydrator -- су) - су өсімдіктері, денесінің бір бөлігі ... ... суға ... ... ... ... т.б.).
* Гидрофиттер (грек тілінен аударғанда hydor - су) - ... ... суға тек ... бөліктері ғана батып тұрады (жебежапырақ (стрелолист)).
* Гигрофиттер (грек тілінен аударғанда hydros - ылғалды) - ылғалдығы жоғары ... ... ... ... өсімдіктері. Көбінесе ылғалды ормандарда (папоротниктер), батпақтарда - батпақ өсімдіктері, су қоймаларының ... ... ... ... ... ... mesos - орташа, аралық) - қоныржай, орташа ылғалды жерлерде ... ... ... ... шөптері, көптеген орманның шөптесін өсімдіктері, жалпақ жапыпақты ағаштар, көптеген ауыл ... ... ... ... ... (грек тілінен аударғанда xeros - құрғақ) - құрғақ ... ... ... Олар ... ... ... және ... суккуленттер (латын тілінен аударғанда succulentus - шырынды) - ... суды көп ... қоға ... ... ... (кактустар, алоэ, агава).
б) склерофиттер (грек тілінен аударғанда skleros - құрғақ, қатты) - құрғақшылыққа төзімді, судың буландыруын ... ... тері ... ... бар ... ... жантақ (верблюжья колючка), жусан (полынь), боз селеу (серебристый ковыль)). Бұл өсімдіктер биік емес, бірақ тамыр ... ... ... ... склерофиттердің жапырақтары ұсақ, құрғақ, көбінесе тікенге, қабыршаққа ... ... ... ... қатысты төмендегідей топтарға бөледі:
1.Гидрофилдер ылғал сүйгіш жануарлар (маса, құрлықтың былқылдақденелілері (моллюски) мен амфибиялар).
* Мезофилдер - ... ... ... ... ... ... ... бунақденелілер (насекомые), құстар, сүтқоректілер).
* Ксерлофилдер - жоғары ылғалдылық жағдайында тіршілік ете алмайтын, құрғақшылықты сүйетін жануарлар (түйе, шөлдің ... мен ... ... Бұл ... ... ... пайда болған. Мысалы, шөл тасбақалары суды қуығында қорға жинайды. Кейбір сұтқорктілер май қабатының тотығ - нәтижесінде пайда ... ... суды ... ... ... ... есебінен қөптеген бунақденелілер, түйе, құйрықты қой, тышқандар тіршілік етеді.
2.3 ... ... ... ... ... айналадағы ортаны, яғни өлі табиғатты құрайтын жеке құрамды бөліктері жатады. Мысалы: ... ... ... ... ... ... ауаның t0 - сы, жарық мөлшері, күн мен түннің ұзақтығы, желдің әсері, ауа қысымы, ауа құрамы);
Ортаның абиотикалық факторларына бейімделу.
Температура мен ... әсер ... ... шөлді мұзында t0-ра -880С дейін ... ... ... ... ... +580С ... көтеріледі. Орталық Европаның ормандарында оңтүстік ... ... ... 400С ... ... ... ... 200С дейін барады. Жердің барлық жерінде тіршілік таралған. Бірақ бір тіршілік иесі әлемде бүкіл ... t0-ра ... ... ... ... ... кез - ... жануарлардың таралуы мекен еткен жерімен шектеледі, сол температурамен бейімделеді.
Көптеген жануарлардың дене ... ... ... ... ... өзгеріп отырады. Мұндай жануарлар өзгеруінің дене температурасын реттей алмайды, және пойкилотермдік жануарлар деп ... ... ... дене температураларын белсенді реттей алады, мұндай жануарлардың дене температурасы тұрақты және оларды гомойотермдік деп ... ... ... ... ... өте ... жануарлар эвритермдік , ал тек белгілші температураның өзгеруіне ғана аз төзетін жануарлар стенотермдік деп ... ... ... ... ... ... организмдердің өмір сүруінің негізгі шарты. Организмдегі болатын барлық тіршілік ... су ... ... ... жануарлар денесінің 50% астамы судан тұрады. Мысалы : үй жануарларының 59%, адам ... 64%, ұлу 70%, ... 75% және ... ... 99% т. б. ... ... ... көп немесе аз болуына байланысты организімдерінде тірішілік ету орталары ... ... ... (бейімделу механизмдері) қалыптасқан.Август Тинеманн деген биологтың айтуынша барлық тірілер ... және ... ... ... көзі- күн сәулесі.
Қорытынды
Қорытындылай келе, Абиотикалық факторларға мынандай анықтама беруімізге болады ол өсімдіктер мен жануарлардың ... ... және ... әсер ... ... ... ... факторларының жиынтығы. Солардың ішінен физикалық, химиялық және эдафикалық (топырақты) түрлерін ... ... ... ... ... ... климаттық (температура, ауа ылғалы, жел және т.б.) және сулы ортаның гидрографикалық факторлар (су, ... ... және ... ... ... ағзалар өміріндегі экологиялық мәні.Ортаның абиотикалық факторлары. Жердегі тіршіліктің тұрақтылық шегін анықтайды, олардың ... ... ... ... ... ... жарық, температура және ылғалдылық жатады.
Абиотикалық факторларға айналадағы ортаны, яғни өлі табиғатты құрайтын жеке құрамды бөліктері ... ... ... факторлар (ауаның ылғалдылығы, жауын-шашын мөлшері, ауаның t0 - сы, жарық ... күн мен ... ... ... ... ауа ... ауа ... әдебиеттер тізімі
1.Қуатбаев А.Т. Жалпы экология. Алматы. 2012ж.29-38 б.
2.Джусупова Д.Б. Экологиялық биотехнология. Алматы.2013ж.69-76б.
3. Т.К. ... . ... және ... ... 2007. 57-63б

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абиотикалық факторлар6 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер8 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы ақпарат10 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы ақпарат туралы9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер туралы8 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық фактордың сигналдық мәні12 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь