Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні жайлы

1. Халықтық педагогика және оның тәрбиелік мәні.
2. Ұлт салт.дәстүрлердің тәлімдік мәні.
3. Қазақ халықтық педагогикасының құралдары.
Білім берудің ең негізгі кіндік мәселесі-адамды жан-жақты етіп тұлғаландыру мен жетілдіре өсіріп өркендету. Егеменді еліміздің болашақ ұрпақтарын тәрбиелеудегі педагогиканың мәні, нарықтық қатынастарды тиімді жолға қоюды көздеген экономикалық өркендеуден де өзінің қиындығы мен маңызының тұлғаланып тұрғанын түсінуіміз керек. Облыстардағы педагогикалық институттар мен училищелер де, тіпті гимназиялар мен лицейлер де, колледждер, орта мектептерге дейін оқу бағдарламалары өзгертіліп жаңа оқулықтар мен әдістемелер, басқа да құрал-жабдықтары шығарылып жатқаны жайында аз айтылмайды. Оның үстіне осы айтылған білім ошақтарының барлығында да, халқымыздың әдет-ғұрпын, салт-дәстүрлерін, тұрмыс-күйлерін дамытуды негізгі мақсат етіп қойған. Ендеше, «халық педагогикасы даму сатысында» деуге болады. Халқымыздың белгілі жазушысы,ғалым педагог С.Ғаббасов: «халық педагогикасы әлде қайда терең,көп қырлы және тұрақты негіздері бар ғылым» дейді.Халық тағлымы осы кезге дейін ғылыми жүйеленіп дамымағандықтан да,жұртымыздың жігері қажып, рухани сусындаудың көріністерін жиі ұшыратып жүрміз. Халқымыздың табиғатына жат осынша ма керағар қылықтар еріксіз ойсырата толғантады. Мысалы,ата-бабамыз өсиет еткен, «малым жанымның, жаным-арымның садағасы» дейтін тағылымымыз қайды? Бұрынғы өткен замандардың ауыр кездерінің өзінде үлкенге ұлағат, кішіге инабат жасайтын жастарымыз үйде де, түзде де басбұзақылыққа ойланбай бара салатын болды. Мінеки, осыншама қасіретке шара қолданар кез жетті. Ол үшін ең алдымен құр дақпыртқа бармай,шынайы «халық педагогикасын» ғылым ретінде дамытып, оның этнографиялық заттық жағына ғана тоқтала бермей, адамның жан-дүниесін жетілдіретін рухани көзіне көңіл аудару керек. Қазіргі жаппай айтып отырған әдет-ғұрыптар мен салт дәстүрлер, ұлттық киімдер мен ұлттық тағамдар және тұрмыстық заттардың бәрі де негізінен тән-құрлыстарын қуаттандыратын этнографиялық сипаттар ғана. Тек бұл жағын ғана емес, адамның табиғи жаратылысын ескеріп, оны алдымен биологиялық индивид ретінде қарап,оны тәрбиелеудің әдістерін, методологиялық арна етіп алған жөн. С.Ғаббасов адам тәрбиесі физологиялық кезеңдерге бөлініп, халық педагогиканың жеті түрлі негіздерін ұсынды. Осы тұрғыдан алғанда адам тәрбиесі бірден семья құруға дайындық және ұрық тазалығынан басталады деп,оған ерекше мән берді. Қазақтың халық педагогикасы бұрын соңды еш уақытта ғылым ретінде байыпталып та, жинақталып та, жүйеленіп те көрген емес. Бірақ, жұртымыз нағыз халық педагогикасының орнына этнографиялық ілімнің жетістіктерін пайдаланып жатыр.
1. Мырзатаева Б. Халықтық салт-дәстүрлердің бала дамуына ықпалы. Ұлағат – 2002 №5 56 б.
2. Жумадуллаева А. Халық педагогикасы – тәрбие өзегі.//Ұлт тағылымы-2001-№4-5-27-29б.
3. Мұқанов С. Қазақ қауымы. Ата мұраң - асыл қазынаң. Алматы, «Ана тілі», 1995 22 б.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Халықтық ... ... ... Арнабек Н.А.
Тексерген: Оралбекова Б.С.
Тобы: Т-441
Семей 2015 жыл
Жоспары:
1. Халықтық педагогика және оның ... ... Ұлт ... ... ... ... халықтық педагогикасының құралдары.
Халықтық педагогика және оның тәрбиелік мәні
Білім берудің ең негізгі кіндік мәселесі-адамды жан-жақты етіп тұлғаландыру мен ... ... ... ... ... болашақ ұрпақтарын тәрбиелеудегі педагогиканың мәні, нарықтық қатынастарды тиімді жолға қоюды көздеген экономикалық өркендеуден де өзінің қиындығы мен маңызының тұлғаланып ... ... ... Облыстардағы педагогикалық институттар мен училищелер де, тіпті гимназиялар мен лицейлер де, колледждер, орта ... ... оқу ... өзгертіліп жаңа оқулықтар мен әдістемелер, басқа да құрал-жабдықтары шығарылып жатқаны ... аз ... Оның ... осы ... ... ... барлығында да, халқымыздың әдет-ғұрпын, салт-дәстүрлерін, тұрмыс-күйлерін дамытуды негізгі мақсат етіп қойған. Ендеше, деуге болады. Халқымыздың ... ... ... ... ... тағлымы осы кезге дейін ғылыми жүйеленіп дамымағандықтан да,жұртымыздың жігері қажып, рухани сусындаудың көріністерін жиі ұшыратып жүрміз. Халқымыздың табиғатына жат осынша ма ... ... ... ... ... Мысалы,ата-бабамыз өсиет еткен, дейтін тағылымымыз қайды? Бұрынғы өткен замандардың ауыр кездерінің өзінде үлкенге ұлағат, кішіге инабат жасайтын жастарымыз үйде де, ... де ... ... бара ... болды. Мінеки, осыншама қасіретке шара қолданар кез жетті. Ол үшін ең алдымен құр дақпыртқа ... ... ... ... оның ... ... ... ғана тоқтала бермей, адамның жан-дүниесін жетілдіретін рухани көзіне көңіл аудару керек. Қазіргі жаппай айтып отырған әдет-ғұрыптар мен салт ... ... ... мен ұлттық тағамдар және тұрмыстық заттардың бәрі де негізінен тән-құрлыстарын қуаттандыратын этнографиялық сипаттар ғана. Тек бұл ... ғана ... ... ... ... ескеріп, оны алдымен биологиялық индивид ретінде қарап,оны тәрбиелеудің әдістерін, методологиялық арна етіп ... жөн. ... адам ... ... ... бөлініп, халық педагогиканың жеті түрлі негіздерін ұсынды. Осы тұрғыдан алғанда адам тәрбиесі бірден семья құруға ... және ұрық ... ... ... ... мән ... ... халық педагогикасы бұрын соңды еш уақытта ғылым ретінде байыпталып та, жинақталып та, жүйеленіп те көрген ... ... ... ... ... педагогикасының орнына этнографиялық ілімнің жетістіктерін пайдаланып жатыр. Ежелден белгілі ... ... ... үй ... қолданылатын заттар, ою-өрнек, өрімдер мен зергерлік бұйымдар,ұлттық киімдер мен тағамдар, музыкалық аспаптарды айтатынымыз белгілі.Әрине, ... да адам ... ... әсер ететін халық педагогикасының қолтаңбалы көріністері екендігін ашып айту керек. Адам баласында тән құрылысы мен жан дүниесі-деп аталатын екі жүйе бар. Тән ... ... ... ... әсер ... адамның жан дүниесінің тәліміне халық педагогикасының негіздері мен жүйелері, ішкі сезімдер мен ... оята ... ... ... әдістері ықпал етпек. Тән құбылыстарының дұрыс сақталуын өзіңді ... ... ... ... ... ... ал бұрынғыдай емес өзгеше қалыпқа ауысқан жан дүниесін жетілдіруді өзі шыққан тіршілік ... ... ... ... ... ... педагогикасының бастауын алады екен.Бастапқы сәтте,халық педагогикасы мен физологиясы ұстап тұрған тек түсіністік ақыл екендігін ... ... ... ... жоқ. ... ... да, халық педагогикасының ғылыми негіздерін ізденсек, тек ғылыми физологиялық заңдылықтарынан ғана табуға болады. Өйткені, адам тәрбиесі тікелей адамның физологиялық ... ... ... халық педагогикасының негіздері болып қаланады. Оларды шартты түрде ... ... ... 1. ... ... І-ші ... ... (немесе семья құруға дайындық және ұрық тазалығы). Бұнда қазіргі ұрпаққа дұрыс тәрбие беру мәселесі қозғалады. Яғни арақ ішу, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру. Бұлардың одан тараған ұрпаққа келтірер зияны туралы сөз ету. Ұрық тазалығы-адам тәрбиесінің алғы шарты. 2. ... ... ... ... ... (немесе ана құрсағындағы тоғыз ай). Бұл кезеңде жүрек тәрбиесінің әсерімен балада мінез-құлықтың және қабілеттің негіздері қалыптасатын айтады. Тәрбие тәсілдері бала ... ... ... ана құрсағында пайда болмастан бұрын, болашақ ата-ана болар жастардың танысқан сәттерінен басталуын талап етеді. 3. Халық педагогикасының ІІІ ... ... ... бесіктің тәрбиелік мәні). Бұл жүйе ақыл тәрбиесінің басталуын қалыптастырады. Жүрек тәрбиесі мен ақыл тәрбиесі бірте-бірте бесік жырының әуенімен ... ... ... ... 4. Халық педагогикасының ІV - ші кезең негізгі (немесе Байлібек кезеңі). Адамның бұл кезеңінде ақыл ... ... ... ... ... ... ... оның қоғамдық тұлғасы қалыптаса бастайды. 5. Халық педагогикасының V-ші кезең негізі (немесе балабақша кезеңі). 6. Халық педагогикасының V-ші кезең ... ... ... ... ... 7. Халық педагогикасының VІІ-ші кезең негізі (немесе орта білім беру және ... ... ... ... және оның ... мәні ... халықтық педагогиканың V-ші кезең негізі-балабақшаға тоқталайық. Халықтық педагогика ата-баба мұрасынан бастау алады. Ол болашақ азаматты жан-жақты жетілген, ... ... ... етіп ... ... ... ... негізгі көзі болып табылады. Балабақша атты төл бағдарламамен жұмыс жасады. -халықтық педагогиканың негізі. Бұл дегеніміз бала тәрбиесіндегі ұлтымыздың әдеп ... ... оның ... ... бойына сіңіріп, ойына ұялату, сол арқылы ізгілікке, адамгершілікке тәрбиелеу. Бұл туралы ойшыл Абай: деген екен. Тәрбиешілер баланың ойлау, қиялдау, ... ... ... үшін ... ауыз ... ... Ертегілерді, жаңылтпаштарды, жұмбақтарды, ұлттық ойындарды, бесік жыры, санамақтар,мақал-мәтел, шешендік сөздер, сол ... ... ... жеке ... мен көп ... ... ... басты жаңалығы мен құндылығының бірі тақырыптық жүйеде таныстырылып баланың ... ... ... үйлесімді қалыптастыру көзделген. Күнделікті сабақта тәрбиешілер қарапайым сабақтың өзін ... ... мен ... ... ... ... түрде жүргізіледі. Мысалы: ІІші сәби тобындағы математика сабағын алсақ , ... ... ... ... үй, ... ... ... барысында жүреді. Балабақшаның 6 тобында да ұлттық бұрыш ұйымдастырылған. Онда әр баланың жас ерекшелігіне сай ... ... ... папка түрінде мақал-мәтел, жаңылтпаш, санамақ,жұмбақ, ұлттық ойындар жинақталған. Күнделікті сабақтар мен шараларда жеке ... ... бір көзі ... ... баланың не біліп, не үйренгенін, күні кешегі арналып өтілген атты апталықта орта топтағы өткен шара , атты ашық ... ... ... ... таңданған ертегіміз , , ертегілері. Ұлттық ... , , , ... жиі ... , ... ... ... ойындарда ұлттық тәрбиенің бастау бұлағы. Баласының өнерінен, білімінен ұлттық нышанда көрген ата-ана ұрпағының ... де, ... елін ... ... ... ... педагогикалық ұжымға мыңда алғыс айтуда. Ананың әуенімен нәресте сезімін оятатын бесік жырлары, баланың балдай тіліне арналған даналыққа толы мақал-мәтелдер, ... ... ... ертегілер балдәурен балалық шақтың құмарта қызығатын ойындар арқылы сәби ... ... ойын ... ... ... ... ... өсіру негізінде қалыптастыратын біздің ұлттық рухани байлығымыз ұлттық педагогика, халық ауыз әдебиеті, салт-дәстүріміз болып табылады. Тәрбие-баланың нәрестелік шағынан ... ... ... іске ... ... ... отыратын ұзақ үрдіс. Сол себептен тәрбие мен білім беру ... ... ... ... ... тәрбиеге тікелей әсер етіп, тәрбие мазмұнын жаңарту ісіне ықпал жасап отырады. ХХІ-ғасыр білімділер ғасыры болғандықтан бүгінгі таңда заманына сай ... ... ... ... ... азаматты қалыптастыру мемлекеттің ең маңызды стратегиясы болып отыр. Адам өмір бойы ... ... оның ... ... ... ... дейінгі жастағы уақыт. Қазіргі өмірдің өзінен туындап отырған талаптарды ... ... ... болу ... ... мен білім берудің бастауы-мектепке дейінгі ұйымдардың міндетінде. Халықтың жазбаша жазылмаған, бірақ ұрпақ есінде мәңгілікке сақталып, бір ұрпақтан бір ұрпаққа ауызша ... ... ... - ... өнеге қағида болып таралып келген тәлім - тәрбие ... бай ... бар. Ол ... ... деп ... ... ... тәрбиеден басталып, ел - жұрт, ауыл - ... ... ... ... ... ... берік орын алған тәлім - тәрбиенің ... ... ... ... қоғам дамуының барлық сатыларынан өтіп, тәжірибеде жүйеленіп, ғылыми педагогикалық дәрежеге ... ... ... ... ... алтын діңгегі болып келгені даусыз.
Халық педагогикасы - ... ... бойы ... ... негізделген бай тәрбиесінің жиынтығы. Этнопедагогика - халық ... ... ... ... ... ... келтіріп зерттейтін ғылыми педагогиканың бір саласы. Этнопедагогиканың мақсаты - халықтық ... ... ... ана тілі мен ... ... Отанын, елін, жерін сүйетін, жан-жақты жетілген, саналы жасты тәрбиелеу. Сондай-ақ, халықтық тәрбие түрлерін жас бүлдіршіндердің бойына сіңіртіп ілім, білік ... ... ... дене ... де, ой еңбегіне де қабілетті, жан-жақты жетілген азамат етіп шығару. Ол ... ... ... жүргізіліп, балалардың қайрат- жігерін, ақыл-ойын халықтың өнер туындылары негізінде ... ... ... іске ... Этнопедагогика бала денсаулығы мен денесінің жетілуі жөніндегі қамқорлық ақыл-ой мен еңбекке дайындық, саналы адамгершілік-эстетикалық тұрғыда бағыттау, мінез-құлықты реттеу, ... ... мен ... тәрбиелеу, яғни тұлға қалыптастырудың бүкіл жетекші бағыттарын қамтиды. Халықтық педагогикада бала дүниетанымын қалыптастырудың және оның ... ... ... кезі ... ең ... оның ... ... дүниеге - дейді халық. Халық ұрпақты ақыл-ойды өздігінен жетілдіруге үндейтін терең және ... ... ... ... дұрыс болжайды.
Халық тәрбиешілері үйрену, оқуды адам бүкіл жаңаны ерекше қабылдағыш балалық шақтан ... ... ... ... ... ... өмір ... игілікті қызмет ететіндігіне тәжірибеде көз жеткізді. Баланың ақылын тәрбиелеу оның танымдық қабілеттерін жан-жақты дамыту, ... ... ... мен сезімталдығын, байқағыштықты, естің түрлерін жаттықтыруды, ойдың елестетуін ынталандыруды талап етеді. Мысалы: жұмбақтар халық педагогикасында осы талапты жүзеге асырудың аса ... ... ... ... табылады. Олар баланың ойлауын дамытуға ықпал жасайды.
Халық педагогикасының мақсаты: бірнеше ғасырларға созылған ... ... ... ... ... ұрпақты еңбекке, өмірге ең жоғарғы адамгершілік, имандылық қасиеттерге тәрбиелеу. Халық педагогикасының негізінде халық ауыз әдебиетінің шығармалары, этнографиялық материалдар, халықтық тәрбие ... ... ... ... ... т.б. ... ... халық педагогикасы-ғасырлар бойы өмір тәжірибесіне негізделген ұрпақ тәжірибесіндегі дәстүрлердің жиынтығы. Халық педагогикасының құрамды бөліктері қазақтың ұлттық ойындар, ... ... ... ерте ... ... жас ... ой-өрісін, зеректігін анықтау үшін тәрбие құралы ретінде қолданып келді. ... ... ... ... өмір ... тарихында ұлттық ойындардың көптеген түрлері балалық, жеткіншектік, жасөспірімдік сияқтағы балалар тәрбиесінде пайдаланылады. Ойын тек ... ... ... ғана ... ол ... ... қазақ халықының әлеуметтік өміріне байланысты тәрбиелік мағынасы зор жеке адамның дамуына, жетілуіне әсер етуші фактор. Жиі қолданылып келген ... ойын ... атап ... ... ... , , , , , , , ... - халықтың ауызша ақындық шығармашылығының көп тараған ескерткіштері. Ғасырлар бойы халықтың әлеуметтік тарихи тәжірибесі туралы нақыл ... ... ... ... ... көзқарасы баяндалған. Қасиетті сөздерді қазақ халқы қастерлеп өнеге етіп, ... өлең ... ... ... ... ... ... Мақал-мәтелдер халық өмірінің барлық жағынан қамтылған.
Жұмбақтар. Халық арасында ... ... келе ... ... саны ... саналады. Жұмбақ балалардың қиялын, танымдық іс-әрекетін, қабілетін ... Оның ... табу үшін ... ... ой ... ... Жұмбақтың тәрбиелік мәні өте зор.
Халқымыз ғасырлар бойы өз ұрпағын адамгершілікке, ... ... ... ... Осы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан дәстүрдің өзегі, ... ... ... ... ... ... болады. Елбасы өзінің Қазақстан халқына Жолдауында деген мәлім.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңында да деп атап ... ... ... ол ... ұлт ... ... бірге дамып келе жатқан көне тарихи жүйеге жататыны кімге болса да аян.
Ұлт ... ... ... ... - халықтардың кәсібіне, сенім-нанымына, тіршілігіне байланысты қалыптасқан, ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отыратын қоғамдық құбылыс. Ол ... ... ... Жеке адам жаңа салтты ойлап шығара алмайды немесе бұрынғы қалыптасқан салтты жоғалта алмайды. Бүкіл халық, ел-жұрт уақыт ... ... ... жаналық енгізіп, оны қоғамдық болмыс көріністеріне бейімдеп, өзгертіп отырады. Ал жаңа қоғамдық қатынастарға қайшы келетіндері ... ... ... жаңа ... ... дамиды.
Мәселен, қазақтың жаугершілік заманында құрдас батыр жігіттердің ұлы жорыққа аттанар алдында ақ қой сойып, ... ... ... деп төс ... ... немесе әке-шешенің асырап алған баласы мен туған балаларының саусақтарын ақ қойдың бауыздау ... ... деп ант ... ... сүйістіру ырымдары бүгінде ұмыт болған. Ал бұрын болмаған ақ шашты қариялардың алтын-күміс неке тойларын жасау бүгінгі салт-дәстүрден ... орын ... ... >, деп ... талабына сай дәстүрлерді дәріптеп, тәлім-тәрбиенің пәрменді құралы ретінде пайдаланып келген.
Мысалы, қөп жылдар бойы деген жаңсақ ... ... ... еліміз мүлде атаусыз қалдырып келсе, қазіргі демократия кезінде ол қайта жаңғыртылып, жалпы халық мейрамына айналды.
Салт-дәстүр ... ... бір ... мен байланысты туады. Мысалы, бала тәрбиесімен байланысты: шілдехана ... ... ... ... ат қою, ... ... ... кесу, атқа мінгізу, сүндетке отырғызу тойлары; үйлену, үй болумен байланысты: құда түсу, есік-төр көрсету, келін ... ... ... алу, ... беру т.б. салт-дәстүрлер, түрлі кәде-ырымдар, өлген адамды жерлеумен байланысты: арыздасу, қоштасу, естірту, ... ... ... ... ... адамның жетісін, қырқын, жылын беру т.б. ырым-жырымдар қазақ халқында ежелден сақталған. Мұны салт-дәстүрлері деп атайды.
Тұрмыс - салтқа байланысты ... ... мен ... ... ... арман-тілегі, ой-пікірі, келешек ұрпаққа айтар өсиеті көрініс беріп отырады.
Халық педагогикасы тәрбиені еңбек пен ... ... ... Тек бертін келе ғана оқу-білім дамып, ғылым мен техника өрістей бастаған кезеңде ғылыми ... ... ... ... ... құралдары
Мазмұндық қыры
Тәрбиелік мәні
1.
Халықтың ауыз-ша шығармашы-лығы
Фольклорлық жанр-лардың халықтың сан ғасырлық әдептілік тәжірибесін, оның ... ... мен ... ... ... жүйесі. Халықтың ауызша шығармашылығы қазақ халқының тарихы өмі-рінің түрлі оқиғаларын бейнелейді. ... ... ... мақалдар мен мәтелдер, айтыс, ертегілер, аңыздар, жырлар, дастандар, хикаялар, әндер, т.б. жатады.
Халық ауызша шығар-машылығы бойында өз ... ... ... Отанға сүйіспеншілік, оны қорғауға әзірлік, ең-бексүйгіштік, ақыл, дене күші мен сергектіктігі, жақсы көру және ... ... білу ... жетік адамның жиын-тық үлгісін ұсынады.
2.
Дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні7 бет
Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні. Халықтық педагогиканың мазмұнын ашу. Халықтық педагогиканы (жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, жұмбақ, ырымдыр, нақылдар) қолданып тәрбие сағатын өткізуге материалдар жинастыру. Тәрбие сағатының үлгісі15 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Отбасы жас ұрпақты әлеуметтендіру институты ретінде185 бет
Халық педагогикасы44 бет
Халық педагогикасы-мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеудің негізгі құралы33 бет
Халықтық педагогика8 бет
Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық құбылыс ретінде6 бет
Мектепке дейінгі білім беру мекемесі мен мектепалды сыныбындағы педагогикалық үрдісте қолданылатын халық педагогикасы мен ұлттық салт-дәстүрлердің тәрбиелік мәні7 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь