Оңтүстік жарық транзит ЖШС-нің активтерінің айналымын талдау мен оны жетілдіру жолдары

I.Кәсіпорындағы активтерді талдауы мен аудиттің теориялық.әдістемелік негізі.

1.1. Активтердің құрамы мен құрылымы және оның экономикалық маңызы.
1.2. «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС.нің экономикалық көрсеткіштерін талдау.
1.3. «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС.ң есепті ұымдастыру мен есеп саясаты.

ІІ.«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС.нің активтерінің айналымын талдау мен оны жетілдіру жолдары

2.1. Талдаудың маңызы мен активтердің құрамы мен құрылымын талдау
2.2 Активтердің айналымдылығын талдау
2.3 Кәсіпорынның мүліктік жағдайын бағалау мен табыстылықты талдау.

ІІІ .«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС нің қаржылық жағдайын талдау мен аудиті
3.1. Қаржылық тұрақтылығын бағалау мен талдау.
3.2. Активтердің өтімділігі мен төлем қабілетін бағалау.
3.3. «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС.нің активтерінің аудиті.

Қорытынды
1.4. Активтердің құрамы мен құрылымы және оның экономикалық маңызы.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының №234-III заңға, қаржылық есеп беру халықаралық стандарттқа сәйкес «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖЩС-нің активтерін қысқа және ұзақ мерзімді активтер деп жіктеледі. Баланстың I-ші бөлімінде қысқа мерзімді активтер және II-ші бөлімінде ұзақ мерзімді активтер орын алады. Осы уақытқа дейін баланстың I-ші бөлімінде ұзақ мерзімді актив,II-ші бөлімінде қысқа мерзімді активтер орналасқан еді. Қысқа мерзімді активтерге: ақша қаражаттары, қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар, қысқа мерзімді дебиторлық берешектер,қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешектер, қорлар,ағымдағы салықтық активтер, сатуға арналған ұзық мерзімді активтер, өзгу қысқа мерзімді активтерден құралады. Ал ұзақ мерзімді активтеріне: ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар, ұзақ мерзімді дебиторлық берешек, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, негізгі құралдар, материалдық емес активтер , өзге ұзақ мерзімді активтер.
«Щңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің акционерлік қоғамында Чалықаралық қаржылық есептілік стандарттқа сәйкес қысқа және ұзақ мерзімді активтерге төменде көрсетілген шоттарды есеп саясатына бекітілген.
Жалпы ақша қаражаттары «Қысқа мерзімді активтер» деген алғашқы бөлімнің бірінщі тобына кіреді. Бұл бөлімнің шоттары қысқа мерзімді ретінде жіктелетін ұйымның активтерін есепке алуға арналған. Актив, егер:
• Оны іске асыру болжамдалса, немесе ұйымның қалыпты операциялық циклінің барысында ол сату немесе пайдалану үшін ұсталынады;
• Ол негізінен сауда мақсатында немесе қысқа мерзімге және оны іске асыру баланстың күнінен кейін он екі айдың ішінде күтілсе;
• Пайдалану шеек қойылмайтын ақша немесе оның баламасында болса, қысқа мерзімді актив ретінде жіктеледі.
Барлық қалған активтер ұзақ мерзімді активтер ретінде жіктеледі.
Ақша қозғалысы жөнінде есепті дайындау кезінде пайданың көбую кездерін және олардың пайдалану әдістерін бөліп көрсету қажет. Сондықтан кәсіпорынның таза табысы- тапқан табысы-егер есепті кезеңде ақша нысанында алынса ақша көзі болып табылады, ал шығындар. Егер олар есепті кезеңде ақша нысанында жүргізілсе, онда ақшаның азаюына байланысты болады.
Дебиторлық берешектер- бұл басқа заңды тұлғалардың немесе жеке азаматтардың щаруашылыққа берещек қарыздары. Дебиторлық борыштар шаруашылықтың ішінде және сыртқы заңды тұлғалармен және жекен азаматтармен де пайда болады. Есептеу әдісін қолданып, қолма-қол емес есеп айырысу операциялары кезінде дебиторлық борыштардың пайда болуы заңды құбылыс болып табылады.
«Инвестиция» ұғымы кең мағынасында ел экономикасын қажетті қаражатпен қамтамасыз етудің тетігін білдіреді. Бұл мәселені шешу үшін тиісті қаржы институттары құралады, оның ішінде инвестициялық қорларды бөліп көрсетуге болады.
Ол қаржы нарығында инвесторлардың мүддесін қорғау мақсатында және ақша қаражаттарды тартудың есебінен әрі осы ақша қаражаттары әр тараптандыруды ескере отырып бағалы қағаздарға кейін инвестициялаудың есебінен қатерді азайту мақсатында жұмыс істейді. Бұл қорлардың маңызы жоғары, өйткені, ол өз қолына түнкі есебінде өндірістің дамуына жұмсалатын ұсақ салымшылырдың қаражатын шоғырландырады, сондай-ақ, бұл қорлар инвесторлар үшін ақшалай қаражат салымшының көздері болып табылады.
Оны олар кәсіпорынның акциясына, облигациясына тікелей бағыттай алады, банк депозиттеріне салады және т.б.
Инвестициялық қор өзіндік акцияларды шығару әрі ашық орналастыру жолымен және тартылған қаражаттың есебіне бағалы қағаздардың инвестициялық портфелін қалыптастыру арқылы ақша қаражаттарды тарту бойынша қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғаны білдіреді. Қазақстанда ол акционерлік қоғам формасында құрылады, кез-келген звңды және жеке тұлға оның акционері бола алады.
Бұл қорлардың барлық қызметі әр түрлі бағалы қағаздарға инвестициялық салымдарды тартуға және тиісті табыс алу мақсатында портфелді қалыптастыруға негізделеді. Олар бұдан өзге қызмет түрлерімен айналыспайды.
Инвестициялық қор өз қызметінде нақты принциптерді басшылыққа алады;
• Инвестициялық салымдарды әр тараптандыру;
• Бағалы қағаздармен ас қатерлі операцияларды жүзеге асыруға тыйым салу;
• Бағалы қағаздарды сатып алуда кәсіби тәсілдемені қолдану;.
• Жеке инвесторға қарағанда мол қаржыға ие болу;
Инвестициялық қор өндіріспен және сауда-саттықпен айналыспайды (бағалы қағаздар мен қаржылық құралдардан өзге), кез-келген кепілдік түрін бермейді, басқа инвестициялық қорлардың, сондай-ақ, кастодианның, тіркеушінің және бірлескен тұлғалардың эмиссиялық емес бағалы қағаздарын, акцияларын сатып алмайды; 6 айдан көп болмайтын мерзімге банктерден қарыз қаражатын тартады,бағалы қағаздармен кепілдікті мәмілелерді орындайды, қарызды кез-келген тәсілмен береді, сонымен бірге, опциондық және фьючерстік шарт бойынша мәмілелермен,маржа, «ықшамдап сату» бойынша мәмілелермен айналысады.
Инвестициялық қордың ұйымдық құрылымын былайша көрсетуге болады: акционерлердің жалпы жиналысы-басқарма-инвестициялық қордың басқарушысы.
Кез-келген АҚ акционерлерінің жалпы жиналысының құзыреттілігіндегі негізгі мәселелерден басқа инвестициялық қорда олар мынандай мәселелерді шешеді;
• Инвестициялық қордың тұрпатын қайта құру (өзгерту) туралы;
• Инвестициялық декларацияға өзгертулер мен толықтыруларды енгізу туралы;
• Бағалы қағаздар портфелінің басқарушысымен, сондай-ақ, тіркеушілерімен және ластодиандармен келісім шартқа отыру (бекіту) туралы.
Қордың атқарушы органына басқарма жатады. Басқарманың заңда қарастырылған құзіреттілігінен өзге де өз құзіреттілігі болады, мысалы, ол бұқаралық ақпарат құралдарыпда басқарушының қызмет нәтижесін және қордың қызметі мен қаржылық жағдайына қатысты нәтижелерді ұдайы жариялап отыру. Басқарманың мүшелері лауазымды тұлғалардың, осы қорды басқаратын басқарушының, брокердің функцияларымен айналыспайды (тиым салынған).
Инвестициялық қордың басқарушысы – бағалы қағаздардың портфелін басқару бойынша кәсіби қызметті орындайтын әрі инвестициялық қормен бекітілген келісім шарттың негізінде әрект ететін заңды тұлға. Мұндағы міндетті шарт – тиісті лицензияның болуы. Басқарушы бағалы қағаздардың портфелін басқару жөнінде келісім –шартты бір мезгілде бір немесе бірнеше инвестициялық декларацияның мазмұны әр түрлі болуы керек.
Инвестициянық қордың қызметі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдары жиі бұрмаланған жағдайда, басқарушының лицензиясы қайтарылып алынған жағдайда және қорлар өзіндік акцияларды өзара сатып алуға қабілетсіз болғанда тоқтатылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қызмет барысында өздерінің өндірген дайын бұйымдарын сату үшін сатып алған тауарлары,сатып алған бірақ әзірге ұйымға келіп түспеген тауарлары аяқталмаған өндіріс, басқаларға көрсетілген қызметтері, сондай-ақ жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету барысында пайдалануға арналған қосалқы бөлшектері, отындары, ыдыс және ыдыстық материалдары, жартылай фабрикаттар және басқа да материалдық сол ұйымның тауарлы-материалдық қоры түрінде ағымдағы актив болып табылады.
Олардың өндіріс құралдарынан өзге еңбек заттары өндірісте пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы құнын түгелдей өндірілетін өнімге ауыстырады. Шығарылған өнімнің, атқарылған жұмыстың өзіндік құнының көп бөлігі еңбек заттарының құнынан тұрады. Сонымен қатар еңбек заттары өндірістік қор болып табылады.
Ұзақ мерзімді активтер деп – кәсіпорынның шаруашылық қызметінде бір жылдан артық мерзімде пайдаланылатын және қайта сатып-өткізуге жатпайтын құралдарды айтады. Егер қандай да бір құндылықтар қайта сатып-өткізуге арналған болса, оларды тауарлы-материалдық қорларға, яғни айналым құралдарына жатқызу қажет. Ұзақ мерзімді активтерге; ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар, ұзақ мерзімді дебиторлық берешек, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, негізгі құралдар, материалдық емес активтер, өзге ұзақ мерзімді активтер жатады.
Ұзақ мерзімді активтерді мынандай категорияларға жіктеуге болады;
• Материалдық активтер (негізгі құралдар, табиғи ресурстар)
• Материалдық емес активтер.
Материалдық активтердің табиғи натуралдық нысаны бар. Мысалы, оларға жерді жатқызуға болады. Жердің пайдалану меозімі шексіз болғандықтан, оған амортизация (тозу) есептелмейді. Ғимараттар, құрал-жаблықтар, құрылғылар амортизациялауға жатады, яғни пайдалану мерзімі ішінде олардың құнын бөліп тарату үшін тозу есептеледі. Тозудың есебі бағалау процессі емес, бөліп тарату процессі болып табылатындығын есте сақтау қажет.
Бухгалтерлік есептің 28 «Материалдық емес активтердің есебі» стандарттарына сәйкес материалдық емес актив осы анықтамаға және төмендегі талаптарға сай келгенде ғана актив ретінде танылады (есепке алынады):
• Егер субъектінің келешекте тікелей осы объектіге байланысты экономикалық пайда табуының ықтималдығы жоғары болса;
• Егер активтің құны дұрыс анықталса.
Егер де материалдық емес активтің келешек экономикалық табыстың көбеюіндегі рөлі-анықталған болса, активтің бұл түрін субъектінің пайдалану қабілеті және ниеті бар болса, сондай-ақ субъектіге келешек экономикалық табыс алуға мүмкіндік беретін техникалық, қаржы және басқа да ресурстары бар болса, ондай жағдайларда бұл материалдық емес активпен тікелей байланысты келешек экономикалық табыстар алынады.
Материалдық емес активтерге ғылыми, әдеби, көркем шығармаларға және шектес объектілеріне, электрондықесептеулерге машиналарының бағдарламаланһрына және тағы басқаларға авторлық басқа келісім-шарттардан туындайтын құқықтар, патенттер, өндірістік үлгілер, белгілер (таңбалары), лицензиялық келісімдер, ноу-хау, ұйымдастыру шығындары, гудвилл (фирма бағасы), жекелеген табиғи объектілерді (жер учаскелерін, табиғат ресурстарын, су, қазба байлықтар және т.б.) пайдалану құқықтары жатады.
Төменде материалдық емес активтерге:
• Авторлық куәлік (құқық) – ғылыми туындыны, әдеби, музыкалық шығарманы, көркем туындыны басуға, шығаруға, орындауға және басқадай пайдалануға құқық береді.
• Патент – оны иеленушіге заңмен белгіленген мерзім ішінде өнімдерді немесе процесстерді пайдалануға, өндіруге және сатып-өткізуге құқық береді. Патент авторларға не болмаса автордың көрсетуімен жеке немесе заңды тұлғаға беріледі. Өндіріс, сауда немесе кәсіп ету құқықтарына патент берілген кезде патенттік алым есептеледі.
• Өндірістік үлгілерге берілетін құқық өнімнің сыртқы түрін айқындайтын көркемдік және конструкторлық шешімдерді (дизайынды) қолдануға ерекше құқық беріледі.
• Тауар белгілері (таңбалары) – белгілі бір субъектінің өндірістік өнімдерін немесе көрсететін қызметтерін басқа субъектілердегі біртекті тауарлар мен қызметтерден айыру үшін қолданылатын белгілер. Тауар белгісі оны иемденуші кәсіпорынға өндіретін өнімдері мен көрсететін қызметтін сол таңбамен белгілеу үшін ерекше құқық беріледі. Әдетте, тауар белгісі өндірістік немесе кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырушы заңды тұлғаның атына тіркеледі.
• Лицензиялық келісімдер – патент иесінің өзінің контрагентіне патенрттік құқықтарының белгілі бір пайдалануға, қандай да бір өнімдерді сатып-өткізуге ерекше құқығы үшін лицензия беруіне байланысты жасалынатын келісім-шарт. Яғни, лицензиялық келісімдерге лицензиялық келісім-шартпен өндірістік меншік объектісінің өзі емес тек оны пайдалану құқығы беріледі.
Өндірістік меншік объектісін пайдалану құқығын лицензиясы белгілі бір мөлшерде төлем жасау арқылы сатып алады. Лицензиялық төлем – заңды немесе жеке тұлғаның меншік иесіне немесе бір нәрсені жасаушыға осы меншікті коммерциялық мақсаттарға пайдалану құқығы үшін жасайтын төлемі.
Бағдарламалық жабдықтауға электрондық есептеу машиналарына арналған бағдарламаларға авторлық құқықтар жатады. Бағдарламаға авторлық құқықпен жеке тұлға болып табылатын авторлық шығармашылық қызметінің нәтижесі бекітіледі. Материалдық емес активтердің бұл тобына мүліктік құқығы авторлық келісім – шартпен рәсімделген бағдарламалық өнімдерді жатқызу керек. Бағдарламалардың сауда орындарынан немесе таратушылардан сатылып алынған шығындар және оларды орнатуға байланысты шығындар материалдық емес активтер құрамына есепке алынбайды, ондай шығындар кезеңдік шығындарға жатады.
Мүліктік авторлық құқық авторлық келісім – шарт жасау арқылы тапсырылады, сондықтан материалдық емес активтердің бұл түрін есепке алу келісім –шартпен расталуға тиісті.
Ноу-хау – субъектінің практикалық (тиәжірибелік) қызметінде пайдаланылатын, бірақ әлі жалпы игілікке айналмаған ғылыми, техникалық, өндірістік, коммерциялық немесе басқадай сипаттағы әртүрлі білімдердің жиынтығы. Көп жағдайда ноу-хауды субъектінің құрылтайшылары мен қатысушылары оның жарғылық капиталына қосқан үлес ретінде береді.
Гудвилл (фирма бағасы) – фирманың іскерлік репутациясы. Фирма бағасы жұмыс істеп тұрған кәсіпорындв тұтасымен немесе оның құрылымдық бөлімшесін сатып алғанда пайда болады. Әдетте мұндай кәсіпорындар активтерінің баланстық құнымен емес нарықтық құнымен сатылып алынады. Нарықтық құн дйңгейі кәсіпорынның табыстылығымен,өндіретін өнімнің базардағы мәртебесімен, салық төлеудегі жеңілдіктермен, басқару персоналының және қатардығы мамандардың квалификациялық деңгейімен және басқа да факторлармен байланысты болады. Кәсіпорынның сатып алу бағасының оның барлық активтерімен баланстық құнымен асып түскен айырмасы фирма бағасы болып табылады.
Ұйымдастыру щығындары – субъектінің құрылуымен байланысты (мемлекеттік тіркеуден өту сәтіне дейінгі) шығындар. Ұйымдастыру щығындарына тіркеуден өту үшін қажетті құжаттарды дайындау шығындары, құжаттарды дайындау және тіркеуден өткізу процессіндегі кеңесші қызметінің төлемі бойынша шығындар; мемлекеттік тіркеуден өту үшін төленетін төлемдер; субъектінің шаруашылық қызметінің қандай болмасын түрлеріне әртүрлі рұқсаттар алу үшін төленетін алымдар; акциялар шығару бойынша шығындар; міндетті ұйымдастыру төлемдері (құжаттарды нотариалды растау, мөрлерді, штамптарды дайындау, банкте шот ашу, құрылтай құжаттарын көбейтіп алу және тағы басқалар ); басқадай шығындар жатады. Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп аталатын халықаралық стандартына сәйкес негізгі құралдар дегеніміз – кәсіпорында өнім өндіру, таурларды тасымалдау немесе қызмет көрсету үшін, басқа кәсіпорынға жалға беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар үшін пайдаланылатын және бір кезеңнен (бір жылдан) артық мерзім ішінде пайдаланылады деп болжанатын материалдық активтер.
Негізгі құралдарға қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, уйлер мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өдщеу және реттеу аспаптар мен қондырғылар, есептеу машиналары мен техникалары және олардың бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау құүралдары, аспаптар, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық екпе ағаштар, шаруашылықтың ішкі жолы, тағыда басқалар жатқызылады.
Негізгі құралдар объектісі төмендегі шарттарға сай келгенде ғана актив ретінде танылуға (есепке алынуға) тиісі:
• егер кәсіпорынның активпен байланысты келешек экономикалық пайда алатындығына аса үлкен ықтималдықпен сендіру мүмкін болса;
• егер кәсіпорын үшін активтің ззіндік (бастапқы) құнын сенімді түрде бағалау мүмкін болса.
Негізгі құралдар есебін ойдағыдай жүргізу үшін алдымен оларды жүйелеп топтастыру қажет. Бұл жүйелеп топтастырудың экономиканың барлық салаларында біріңғай болғаны жөн.
Осымен ұзақ мерзімді активтерді иммобильдік қор болып табылады. Және де қоғамның негізгі капиталы болғандықтан ұйымның қажетті көздерінің бірі деуге болады. Негізгі құралдары уақытында жөндеуден өткізіп немесе жаңа құралдарға ауыстырып ортырса құралдары сапалы өнім шығара алады. Және де қаражаттары уақытында айналысқа түскен жағдайда ақша қаражаттары мен өз міндеттемелерін уақытында қайтара алуы көп жетістік.
Қолданылған әдебиттер тізім

1. «Бухгалтерлік есеп, қаржылық есеп беру туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының №234-ІІІ заңы
2. Аудиторлық қызмет туралы Заң. Алматы, 2006 жылғы 5 мамырдағы №139 - № ІІІ.
3. Халықаралық қаржылық есеп берудің стандарттары, 2006 ж.
4. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық Комиссиясы. Алматы, 1996-2003 ж.
5. Қазақстандағы аудиттің халықаралық стандарттары. «Ішкі аудит қызметінің жұмыстарын қарастыруу» Т.1. Алматы, 2001 ж.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Алматы: «Бико», 2004ж.
7. Абленов Д.О. «Аудит негіздері». Алматы: Экономика, 2003 ж.
8. Абрютина М.С. «Финансовый анализ коммерческой деятельности» Финансовый менеджмент, Москва, «Фин пресс», 2002 г.
9. Аренс А., Лоббек Дж. «Аудит»: Қаржы және статистика, 1995 ж.
10. Әбдіманапов Ә.Ә. «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері» - Алматы: АЙАН, 2001 ж.
11. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә. Жумагалиева Ж.Ғ., «Аудит». Алматы, 2006 ж.
12. Байдаулетов М. «Аудит», Алматы, 2004 ж.
13. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, Маркет, Алматы, 2005 ж.
14. Баймұханова С.Б., Жумагалиева Ж.Ғ. Аудит, Алматы, 2006 ж.
15. Бочаров В.В. «Финансовый анализ», Питер, 2002 г.
16. Дүйсенбаев К.Ш., Егенбердиева С.К. «Анализ финансовой устойчивости предприятия» // Библиотека бухгалтера и предпринимателя – 2004-№ е21.
17. Дүйсенбаев К.Ш., Егенбердиева С.К., Дюсембаева З.К. «Аудит и анализ финансовой отчетности». Алматы: «Қаржы-қаражат», 1998 ж.
18. Жумагалиева Ж.Ғ. Жаппарханова М.С. «Басқару есебі» Алматы, 2006 ж.
19. Ержанов М.С. «Теория и практика аудита». Алматы, 2000 ж.
20. Ефимова О.В. «Финансовый анализ». Москва, 2002 г.
21. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері». Алматы: Экономика, 2006 ж.
22. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. «Қаржылық есеп». Алматы: Экономика, 2001 ж.
23. Қожамқұлов Т. «Еңбекті ұйымдастыру мен басқару тәсілдері». Алматы, Мектеп, 2002 ж.
24. Көкенов У.Ж., Көкенова Ф.У. «Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі», Алматы, Рауан, 1992 ж.
25. Міржақыпова С.Т. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Алматы: Экономика, 2006 ж.
26. Назарова В.О. «Бухгалтерлік есеп принциптері» Алматы: Экономика, 2005 ж.
27. Сатмұрзаев А.А., Укашев Б.Е. «аудит теориясы», Алматы, 1999 ж.
28. Салина А.П. «Принципы бухгалтерского учета» - Алматы: Экономика, 2003 г.
29. Сержайтов К.А. «Как уменьшить налоги законными способами». Алматы, 1997 г.
30. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет: Учебное пособие». Алматы: Экономика, 2000 ж.
31. Таштанова Н.Н., Жумабекова Г.Ж. «Учет нематериальных активов». //Бюллетень бухгалтера – 1997-№5.
32. Тасмағанбетов Т.А. т.б. «Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп». Алматы, Экономика, 2002 ж.
33. Энтони Р.Дж.Рис. «Учет ситуаций и примеры» - М.: Финансы и статистика, 2003 г.
        
        I-Кәсіпорындағы активтерді талдауы мен аудиттің теориялық-әдістемелік
негізі.
1. Активтердің құрамы мен құрылымы және оның экономикалық маңызы.
2. «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің ... ... ... ... ... ЖШС-ң есепті ұымдастыру мен есеп саясаты.
ІІ-«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің активтерінің айналымын талдау мен
оны ... ... ... маңызы мен активтердің құрамы мен құрылымын талдау
2.2 Активтердің айналымдылығын талдау
2.3 Кәсіпорынның ... ... ... мен ... ... –«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС нің қаржылық жағдайын талдау мен
аудиті
3.1. Қаржылық тұрақтылығын бағалау мен талдау.
3.2. Активтердің өтімділігі мен төлем қабілетін бағалау.
3.3. ... ... ... ... ... аудиті.
Қорытынды
I-Кәсіпорындағы активтерді талдауы мен аудиттің теориялық-әдістемелік
негізі.
4. Активтердің құрамы мен құрылымы және оның экономикалық маңызы.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... 2007 ... 28 ... Республикасының №234-III заңға, қаржылық есеп беру халықаралық
стандарттқа сәйкес «Оңтүстік Жарық Транзит» ... ... ... ... ... активтер деп жіктеледі. Баланстың I-ші бөлімінде қысқа
мерзімді активтер және II-ші бөлімінде ұзақ ... ... орын ... ... ... ... I-ші бөлімінде ұзақ мерзімді актив,II-ші
бөлімінде ... ... ... ... еді. ... мерзімді
активтерге: ақша қаражаттары, қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар, қысқа
мерзімді дебиторлық берешектер,қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... сатуға арналған ұзық
мерзімді активтер, өзгу қысқа мерзімді активтерден ... Ал ... ... ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар, ұзақ мерзімді
дебиторлық ... ... ... ... ... ... емес ... , өзге ұзақ мерзімді активтер.
«Щңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің акционерлік қоғамында ... ... ... ... қысқа және ұзақ мерзімді активтерге
төменде көрсетілген шоттарды есеп саясатына бекітілген.
Жалпы ақша қаражаттары «Қысқа мерзімді ... ... ... бірінщі тобына кіреді. Бұл бөлімнің шоттары қысқа мерзімді ретінде
жіктелетін ... ... ... ... ... ... ... Оны іске асыру болжамдалса, немесе ұйымның ... ... ... ол сату ... ... үшін ұсталынады;
• Ол негізінен сауда мақсатында немесе қысқа мерзімге және оны ... ... ... ... он екі ... ішінде күтілсе;
• Пайдалану шеек қойылмайтын ақша немесе оның баламасында болса, қысқа
мерзімді актив ретінде жіктеледі.
Барлық қалған активтер ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... дайындау кезінде пайданың көбую кездерін
және ... ... ... бөліп көрсету қажет. Сондықтан
кәсіпорынның таза табысы- тапқан табысы-егер есепті кезеңде ақша ... ақша көзі ... ... ал ... Егер олар ... ... ... жүргізілсе, онда ақшаның азаюына байланысты болады.
Дебиторлық берешектер- бұл басқа заңды ... ... ... щаруашылыққа берещек қарыздары. Дебиторлық ... ... және ... ... ... және ... азаматтармен
де пайда болады. Есептеу әдісін қолданып, ... емес есеп ... ... дебиторлық борыштардың пайда болуы заңды құбылыс
болып табылады.
«Инвестиция» ұғымы кең ... ел ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл мәселені шешу үшін тиісті қаржы
институттары ... оның ... ... ... ... ... ... нарығында инвесторлардың мүддесін қорғау мақсатында және ақша
қаражаттарды тартудың есебінен әрі осы ақша ... әр ... ... ... ... ... ... есебінен қатерді
азайту мақсатында жұмыс істейді. Бұл қорлардың маңызы жоғары, өйткені, ол
өз қолына түнкі есебінде өндірістің ... ... ұсақ ... ... сондай-ақ, бұл қорлар инвесторлар үшін ... ... ... ... ... олар ... ... облигациясына тікелей бағыттай алады,
банк депозиттеріне салады және т.б.
Инвестициялық қор ... ... ... әрі ашық ... және ... ... ... бағалы қағаздардың инвестициялық
портфелін қалыптастыру арқылы ақша ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Қазақстанда ол акционерлік қоғам
формасында құрылады, кез-келген звңды және жеке тұлға оның ... ... ... барлық қызметі әр түрлі бағалы қағаздарға инвестициялық
салымдарды тартуға және ... ... алу ... портфелді
қалыптастыруға негізделеді. Олар бұдан өзге ... ... қор өз ... ... принциптерді басшылыққа алады;
• Инвестициялық салымдарды әр тараптандыру;
• Бағалы ... ас ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алуда кәсіби тәсілдемені қолдану;.
• Жеке инвесторға қарағанда мол ... ие ... қор ... және ... ... ... мен қаржылық құралдардан өзге), кез-келген кепілдік түрін
бермейді, басқа ... ... ... кастодианның,
тіркеушінің және бірлескен тұлғалардың эмиссиялық емес ... ... ... ... 6 ... көп болмайтын мерзімге банктерден қарыз
қаражатын тартады,бағалы қағаздармен кепілдікті мәмілелерді орындайды,
қарызды ... ... ... ... ... ... ... шарт бойынша мәмілелермен,маржа, «ықшамдап сату» бойынша
мәмілелермен айналысады.
Инвестициялық ... ... ... ... ... болады:
акционерлердің жалпы жиналысы-басқарма-инвестициялық қордың басқарушысы.
Кез-келген АҚ акционерлерінің жалпы жиналысының құзыреттілігіндегі
негізгі мәселелерден басқа инвестициялық қорда олар ... ... ... қордың тұрпатын қайта құру (өзгерту) туралы;
• Инвестициялық декларацияға ... мен ... ... ... ... ... басқарушысымен, сондай-ақ,
тіркеушілерімен және ластодиандармен келісім шартқа отыру ... ... ... ... жатады. Басқарманың заңда
қарастырылған құзіреттілігінен өзге де өз ... ... ... ... ... ... басқарушының қызмет нәтижесін және қордың
қызметі мен қаржылық жағдайына қатысты нәтижелерді ұдайы жариялап ... ... ... тұлғалардың, осы қорды басқаратын
басқарушының, брокердің функцияларымен айналыспайды (тиым салынған).
Инвестициялық қордың басқарушысы – ... ... ... ... кәсіби қызметті орындайтын әрі инвестициялық қормен бекітілген
келісім шарттың негізінде әрект ететін заңды ... ... ... шарт
– тиісті лицензияның болуы. Басқарушы бағалы қағаздардың ... ... ... ... бір мезгілде бір немесе бірнеше ... ... әр ... ... ... қордың қызметі Қазақстан Республикасының ... жиі ... ... ... ... ... ... және қорлар өзіндік акцияларды ... ... ... ... ... мен ... қызмет барысында өздерінің өндірген ... сату үшін ... ... ... ... бірақ әзірге ұйымға
келіп түспеген тауарлары аяқталмаған өндіріс, басқаларға көрсетілген
қызметтері, ... ... ... және ... ... ... арналған қосалқы бөлшектері, отындары, ыдыс және
ыдыстық материалдары, жартылай фабрикаттар және басқа да материалдық сол
ұйымның ... қоры ... ... ... ... табылады.
Олардың өндіріс құралдарынан өзге еңбек заттары өндірісте пайдаланылған
кезде өздерінің бастапқы құнын түгелдей өндірілетін өнімге ауыстырады.
Шығарылған ... ... ... өзіндік құнының көп бөлігі еңбек
заттарының құнынан ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Ұзақ мерзімді активтер деп – кәсіпорынның шаруашылық қызметінде бір
жылдан артық ... ... және ... ... ... ... Егер қандай да бір құндылықтар қайта сатып-өткізуге
арналған ... ... ... ... яғни ... жатқызу қажет. Ұзақ мерзімді активтерге; ұзақ мерзімді
қаржылық инвестициялар, ұзақ ... ... ... жылжымайтын
мүлікке инвестициялар, негізгі құралдар, материалдық емес активтер, өзге
ұзақ мерзімді активтер жатады.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... болады;
• Материалдық активтер (негізгі құралдар, табиғи ресурстар)
... емес ... ... ... ... нысаны бар. Мысалы, оларға
жерді жатқызуға болады. Жердің пайдалану меозімі шексіз болғандықтан, оған
амортизация (тозу) есептелмейді. ... ... ... ... яғни ... мерзімі ішінде олардың құнын бөліп
тарату үшін тозу есептеледі. Тозудың ... ... ... ... ... ... ... табылатындығын есте сақтау қажет.
Бухгалтерлік есептің 28 «Материалдық емес ... ... ... ... емес ... осы ... және төмендегі
талаптарға сай келгенде ғана актив ретінде танылады (есепке алынады):
• Егер субъектінің ... ... осы ... ... пайда табуының ықтималдығы жоғары болса;
• Егер активтің құны дұрыс анықталса.
Егер де ... емес ... ... ... ... ... ... активтің бұл түрін субъектінің пайдалану
қабілеті және ниеті бар болса, сондай-ақ субъектіге келешек экономикалық
табыс ... ... ... ... ... және басқа да ресурстары
бар ... ... ... бұл ... емес ... ... ... экономикалық табыстар алынады.
Материалдық емес активтерге ғылыми, әдеби, көркем шығармаларға және
шектес ... ... ... және тағы басқаларға авторлық басқа келісім-шарттардан
туындайтын құқықтар, патенттер, ... ... ... ... ... ноу-хау, ұйымдастыру шығындары, гудвилл ... ... ... ... (жер ... ... су, ... байлықтар және т.б.) пайдалану құқықтары жатады.
Төменде материалдық емес активтерге:
• Авторлық куәлік ...... ... әдеби, музыкалық
шығарманы, көркем туындыны басуға, шығаруға, ... ... ... ... ... Патент – оны иеленушіге заңмен белгіленген мерзім ... ... ... пайдалануға, өндіруге және сатып-өткізуге құқық
береді. Патент авторларға не болмаса автордың көрсетуімен жеке
немесе заңды ... ... ... ... немесе кәсіп ету
құқықтарына патент берілген кезде патенттік алым есептеледі.
• Өндірістік үлгілерге берілетін ... ... ... ... ... және конструкторлық шешімдерді (дизайынды)
қолдануға ... ... ... ... ... (таңбалары) – белгілі бір субъектінің өндірістік
өнімдерін немесе көрсететін қызметтерін басқа субъектілердегі
біртекті ... мен ... ... үшін ... ... ... оны иемденуші кәсіпорынға өндіретін
өнімдері мен көрсететін қызметтін сол таңбамен белгілеу үшін ерекше
құқық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырушы заңды тұлғаның атына тіркеледі.
• Лицензиялық келісімдер – ... ... ... ... ... белгілі бір пайдалануға, қандай да ... ... ... ... үшін ... ... ... келісім-шарт. Яғни, лицензиялық келісімдерге
лицензиялық келісім-шартпен өндірістік меншік объектісінің өзі емес
тек оны пайдалану құқығы беріледі.
Өндірістік меншік ... ... ... ... ... бір
мөлшерде төлем жасау арқылы сатып алады. Лицензиялық төлем – ... ... ... ... ... ... бір ... жасаушыға осы меншікті
коммерциялық мақсаттарға ... ... үшін ... ... жабдықтауға электрондық есептеу машиналарына арналған
бағдарламаларға авторлық құқықтар жатады. Бағдарламаға авторлық ... ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі
бекітіледі. Материалдық емес ... бұл ... ... ... келісім – шартпен рәсімделген бағдарламалық өнімдерді ... ... ... орындарынан немесе таратушылардан сатылып
алынған шығындар және оларды орнатуға байланысты шығындар ... ... ... есепке алынбайды, ондай шығындар кезеңдік шығындарға
жатады.
Мүліктік ... ... ... келісім – шарт ... ... ... ... емес ... бұл ... ... алу
келісім –шартпен расталуға тиісті.
Ноу-хау – субъектінің практикалық (тиәжірибелік) ... ... әлі ... ... ... ... техникалық,
өндірістік, коммерциялық немесе басқадай сипаттағы әртүрлі білімдердің
жиынтығы. Көп ... ... ... ... мен
қатысушылары оның жарғылық капиталына қосқан үлес ретінде береді.
Гудвилл (фирма бағасы) – ... ... ... ... ... істеп тұрған кәсіпорындв тұтасымен немесе оның құрылымдық бөлімшесін
сатып алғанда пайда болады. Әдетте ... ... ... ... емес ... ... ... алынады. Нарықтық құн
дйңгейі кәсіпорынның табыстылығымен,өндіретін ... ... ... ... жеңілдіктермен, басқару персоналының және
қатардығы мамандардың квалификациялық деңгейімен және басқа да ... ... ... ... алу ... оның ... ... құнымен асып түскен айырмасы фирма бағасы ... ...... ... байланысты
(мемлекеттік тіркеуден өту сәтіне дейінгі) шығындар. ... ... өту үшін ... ... ... ... дайындау және тіркеуден өткізу процессіндегі кеңесші қызметінің
төлемі бойынша шығындар; мемлекеттік тіркеуден өту үшін ... ... ... қызметінің қандай болмасын түрлеріне әртүрлі
рұқсаттар алу үшін төленетін ... ... ... ... ... ... ... (құжаттарды нотариалды растау, мөрлерді,
штамптарды дайындау, банкте шот ашу, құрылтай құжаттарын көбейтіп алу ... ... ); ... шығындар жатады. Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі
құралдар» деп ... ... ... ... ... ...... өнім өндіру, таурларды тасымалдау немесе ... ... ... кәсіпорынға жалға беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар
үшін пайдаланылатын және бір кезеңнен (бір ... ... ... ... деп ... ... активтер.
Негізгі құралдарға қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, уйлер мен
ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, ... және ... мен ... ... машиналары мен техникалары және ... ... ... ... ... ... өндірістік
және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық ... ... ішкі ... ... ... ... құралдар объектісі төмендегі шарттарға сай келгенде ғана актив
ретінде танылуға (есепке алынуға) тиісі:
• егер ... ... ... ... экономикалық пайда
алатындығына аса үлкен ықтималдықпен сендіру мүмкін болса;
• егер кәсіпорын үшін активтің ззіндік (бастапқы) құнын ... ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін алдымен оларды жүйелеп
топтастыру қажет. Бұл жүйелеп ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтерді иммобильдік қор болып табылады. Және
де қоғамның негізгі капиталы болғандықтан ұйымның қажетті көздерінің
бірі деуге ... ... ... ... ... ... жаңа ... ауыстырып ортырса құралдары сапалы өнім шығара
алады. Және де қаражаттары уақытында айналысқа түскен жағдайда ақша
қаражаттары мен өз ... ... ... алуы ... «Оңтүстік ... ... ... ... ... ... Транзит» заңды тұлға ... ҚР ОҚО ... ... 2005 жыл 27 ... ... ... капиталының алғашқы жариялаған мөлшері 97100
теңгені құрады. 2006 жыл 15 ... ... ... ... ... 341617,5 ... жарғылық капиталымен құрылып, мемлекеттік
тіркеуге дейін толық қалыптасты.
2006 жылдың 1 қаңтарында бекітілген және ... ... 97,1 ... ... 01.10.06 жылғы ол 341617,2 мың теңге құрады.
Серіктестік қызметінің негізгі мақсаты – жарғылық қызметтен таза ... ... ... мәні:
- электр энергиясын беру және тарату:
- электр энергиясын ... ... ... ... да ... ... ... заңымен тыйым салынбаған қызметінің басқа
да түрлерінің тізімі заң актілерімен анықталатын ... ... ... лицензия негізінде ғана айналыса алады.
2005 жылдың 23 ... №345 ... ... ... ... ... бөлу және ... бойынша қызмет көрсету
жөніндегі табиғи монополиялардың субъектілерін ... ... ... ... ... Заңның 15 ... ... ... ... ... ... ... немесе олардың шекті деңгейлерін
орнатумен жүзеге асырылады. Табиғи монополияларды реттеу ... ... ... ... бойынша департаментінің 2006 жылы 13
ақпан №2 бұйрығымен 2006 жылы 1 наурызынан бастап әрекет ететін ... ... ... ... орган табиғи монополия субъектісінің
шығындары деңгейін шектейтін, тарифтік шығындар бөліміне ... ... ... ... ... ... ... ерекше ережелерін қолданады.
Энергетика және ресурстар Министірлігінің электр энергетикасы және қатты
отын Департаментінің ... ... 110-0,4 КВА ... ... 21,8 % ... бекітті.
«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің ... ... ... 25,6%
құрады, яғни 3,8% немесе 65,7 млн КВт ... ... асып ... ... ... жүргізген сарапшылық бағалауы негізінде 2006 жыл
нормативті сан 3308 ... ... ... ... ... санды 3126
бірлік көлемінде қабылданған кәсіпорынның 22 құрылымдық бөлімшесі ... ... ... ... 2005 жылы ... теңге көлеміндегі сома
қарастырылады. 2005 жыл үшін 166537,1 мың теңге, ал 2006 жыл 9 айы ... мың ... ... бойынша 2006 жыл 9 айы үшін еңбек ақы қоры
586120 мың ... ... 2005 жылы ... ... ... ... 12160,7 мың ... көлемінде ақша жұмсалады. 2006 жылы қаңтар айы
мен қыркүйек ай бойынша 196819,1 мың теңге ақша ... ... ... оның ... ... жөндеу жұмысына 10797,5 мың ... жыл үшін 21629,9 мың ... 2006 жыл үшін 23574,3 мың ... ... ... ... ... сәйкес болды.
Олардың ішінде 19979 мың ... ... ... ... ... 591,6 мың ... құрады.
2005 жыл «Кірістер мен шығыстар туралы есептілік» №2 нысаны 010 жолында
өнімді өткізуден түскен түсім мөлшері 843619 мың ... ... ... жыл 9 ай үшін ... ... ... ... 2345052 мың теңге
мөлшерінде болды.
Серіктестіктің қаржылық есебін құруда ... ... ... ... жыл үшін 563443 мың ... ... 2006 жыл 9 ай үшін ... өзіндік құны 1 630464 мың теңге болды.
2005 жыл үшін ... мен ... ... ... №2 ... ... ... шығындары 296390 мың теңге сомасында көрсетілген. Бұл ... мың ... ... ... шығындары, 2925 мың теңге сый ақы төлеу
шығындарынан тұрады.
№2 «Кірістер мен шығыстар туралы ... ... 0740 ... ... 9 ай үшін ... ... 1 022733 мың ... көлемінде көрсетілген. Бұл
сомадағы жалпы әкімшілік шығындар көлемі 368763 мың ... ... ... мың ... , ... ... шығындары 509610 мың теңге.
№2 «Кірістер мен ... ... ... ... ... қызмет
нәтижелерін тексеру кезінде табыстың жалпы сомасы ... мен ... ... 060 ... ... сәйкес келді.
Қ.Р-ң «Табиғи монополиялар туралы» заңының 7 ... 7 ... ... ... ... ... ... әрбір түрі бойынша
активтердің, табыс, шығындардың жеке есебін жүргізуге міндетті.
Операциялық қызметтің ақша қозғалысы келесі көрсеткіштермен беріледі:
- Ақша ... 2005 жыл үшін 390018,0 мың ... ... ақша 2613,0 мың теңге.
Инвестициялық қызмет нәтижесінде ақшаның азаюы 2516,0 мың ... ... ақша ... келесі көрсеткіштермен берілген:
- Ақша түсімі 13389880,0 мың теңге
- Кеткен ақша 81447,0 мың теңге.
Қаржылық қызмет нәтижесінде ақшаның өсуі ... мың ... Есеп ... ақша 0-ге тең, есепті кезең ... 28343,0 мың ... ... ... 9 ... ақша ... келесі көрсеткіштермен
берілген:
- Ақша түсімі 1 4484884,0 мың теңге.
- ... ақша 2 254821,0 мың ... ... ... ... өсуі 12 230063,0 мың ... қызметтің ақша қозғалысы келесі түрде көрсетілген.
- Түскен ақша -0
- Кеткен ақша -4499 мың ... ... ... ... экономикалық
көрсеткіштерінің сипаттамасы.
|№ | Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл | ... |
| | | | | ... | % |
|1 ... ... ... (|843629 |2345052 |1501423 | 1,8 |
| |мың ... | | | | |
|2 ... ... ... |1195433 ... | -0,9 |
| ... ... | | | | |
|3 ... ... |3985656 |4196972 |211316 | 0,05 |
| ... ... құны | | | | |
| |(мың ... | | | | |
|4 ... ақы мөлшері |166537,1 |599789,0 ... | 2,6 |
|5 ... ... |4225290 |4168794 ... | -9,0 |
| ... мың ... | | | | |
|6 |Қор ... |0,2 |0,5 |0,3 | 1,5 |
| ... | | | | |
|7 |Қор ... (3/1) |4,7 |1,8 |-2,9 | -0,6 |
| ... | | | | |
|8 ... ... |563443 |1630434 |1067021 | 1,8 |
| ... ... мың | | | | |
| ... | | | | |
|9 ... ... |280176 |714588 |434412 | 1,5 ... ... ... мың |296390 |1022733 |726343 | 2,4 |
| ... | | | | ... ... |294342 |256332 |-38010 | 0,1 ... ... ... ... |863282 |-13023551 | 0,9 ... ... ... » жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің сатудан
түскен ттабысы жыл ... 843629 мың ... жыл ... 2345052 мың ... ... ... 1501423 мың теңге жоғарылады. Қысқа мерзімді
активтері жыл басында 14209519 мың теңге, жыл ... 1195433 мың ... ... ... 13014086 мың теңгеге азайды. Негізгі құралдар
2005 жыл 3985656 мың ... жыл 4196972 мың ... ... ... 211316 мың ... ... Осымен жалпы пайдаға келетін
болсақ 2005 жыл 280176 мың теңге,2006 жылы 714588 мың ... ие ... ... ... 434412 мың теңгеге жоғарлаған, кәсіпорын
қызметінің экономикалық тұрақтылығы бұл ... ... ... ... ... Транзит» ЖШС-ң мүлік және қаржы қорларының құрамы ... ... | ... |2005 жыл |2006 жыл | ... |
|1 ... құны |184 34809 |5364227 ... |
|2 ... қор |4225290 |4168794 |-56496 |
|3 ... құны% |0,2 |0,7 |0,5 |
|4 ... қор ... |1195433 ... |
|5 | ... ... |0,7 |0,2 |-0,5 |
|2 ... ... |4355439 |4057861 |-297578 |
|3 ... ... |0,2 |0,3 |-0,1 |
|4 ... ... ... |1306367 ... |
|5 ... ... |0,7 |0,2 |-0,5 ... ... ... ... құны 13070582 мың ... ... ... ... ... ... ... қордың төмендеудің әсерінен пайда болады. Мобильдік қордың
төмендеуі серіктестің қызметіне кері ... ... ... ... мың теңге үлес салмағы 0,5 пайызға төмендеді. Иммобильдік қордың
үлестік ... 0,5 ... ... ... ... кері ... ... Бұл үшін жаңа құрал жабдықтарды енгізу шараларды қолға алу қажет.
Меншікті капиталдың үлес салмағы 0,1 ... ... ... ... ... капиталдың кемуі баәқалған. Тартылған капитал 12773003
мың ... ... Үлес ... 0,5 пайызға төмендеді.
Кесте-3
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын талдау.
(«Оңтүстік Жарық ... » ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | |Σ |% |Σ |% |Σ |% |
|1 ... ... |100 |4374837 |100 |52437 |- |
| ... құны | | | | | | |
|2 ... ... |0,3 |206074 |0,4 |108855 |0,1 |
| ... | | | | | | |
|3 ... ... |0,7 |4168763 |0,6 |-56418 |-0,1 |
| ... құны | | | | | | |
|4 ... | |0,02 | |0,04 | |0,02 |
| ... | | | | | | |
|5 ... | |0,97 | |0,95 | ... ... | | | | | | |
|6 ... құн(3/баланс)| |0,2 | |0,7 | |0,5 |
|7 ... ... | |5364227 | ... | ... ... ... жағдайын талдауда негізгі құралдардың нақты
коэффициентінің кәсіпорын үшін ... мәні ... кем ... ал ... жарамдылық және тозу коэффициенті 0,5-тен кем емес болуы ... ... ... ... коэффициенті жыл басында 0,7 жыл аяғында
0,6 мәнді көрсетті. Ал тщзу кщэффициенті 2005 жылы 0,3-ке 2006 жылы ... ... ... Жарық Транзит» ЖШС-ң есепті ұымдастыру мен есеп саясаты.
«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ң бухгалтерлік есебі «Бухгалтерлік есеп ... есеп беру ... 2007 ... 28 ақпандағы Қазақстан
Республикасының №234-III ... және ... ... ... ... есеп ... мен шоттар жұмыс жоспары құрастырылды.
Есеп саясаты – деп ұйымдарда іс-тәжірибе қолданылатын бухгалтерлік есеп
объектілерін жіктеп, жүргізуге арналған ... кең ішкі ... ... ... ... ... ... серіктестігі есеп
саясатын жүзеге ... ... ... ... мен ... активтері мен міндеттемелері меншік
иелері, қатысушылар мен инвесторлар, басқа да ұйымдардың активтері
мен міндеттемелері тізімі жеке ... ... ... ... қызмет ешкімге де ... емес және ... ... ... ... өз ... ары қарай құрақты бағытта жалғастыра береді, бұлар
ұйымды жоймайды, немесе өз қызметін қысқартпайды
c) Таңдап ... ... есеп ... бір ... ... ... ... түрде қолдана береді.
d) Ақшаның түсуі,немесе түспеуіне қарамастан шаруашылық ... орын ... осы ... ... ... есептелінеді.
Есеп саясатын мына төмендегі талаптарды қанағаттандыруы қажет;
a) Ұйымдардың шаруашылық өміріндегі орын алған ... ... ... толығымен тіркеу.
- Табыстар мен активтерге қарағанда пассивтерді көбейту жолдарын
қадағалау және ... ... ... ... ... ... айдың бірінші жұлдызына жасалынатын синтетикалық және
аналитикалық шоттар бойынша ... пен ... ... сай
келушілігін, сондай-ақө бухгалтерлік қорытынды есеп көрсеткіштерінің
синтетикалық бас ... ... пен ... болуышылығын
қадағалау(сәйкестік принципі)
Есеп саясатын нақтылы іске асырып, мұның өзін тәжірибеде басшылыққа ... осы ... ... ... бойынша қызмет атқаратын салық
органымен мүмкін ... ... есеп ... ... және ... ... жолдарын келістіруі қажет.
Ұйымдардағы есеп саясатын қалыптастыру үшін мына ... ... ... ... ... ... есеп саясатының мақсатын,міндетін,қажеттілігін, шешімін ... ... ... ... есеп ... ... ... қабылдауға қажетті құжаттарды дайындау
т.б.шараларды белгілеп іске асыру үшін ... ... ... ... тек ... ... атқарушылар ғана емес,
өндірістің технологиясын жақсы білетін, қаржыландыру мен қаржы
қызметін атқарушы тәжірибелі,мамандар құқықтық қызмет бөлімі ... ... ... ... ... мамандары
қатынастырылады. Қажет деп танылған жағдайда басқада мамандырылған
сыртқы ұйымдардың мамандары да шақырылды.
- Есеп сеясатына тән ... ... ... да ... шешімдер
мен нормативтік құжаттар, есеп саясаты өрісіндегі ... ... ... ... ... жолдары мен
сабақтастығы анықталады.
- Есеп жүргізудегі қолданылатын әдістер мен ережелер және таңдалып
алынған есеп ... ... ... ... ... және бұл ... ... түрде хабарлаудың тәртібі
бекітіледі.
Есеп саясаты жөніндегі мәлімеььер мен ақпарат негізінен қаржы ... ... үшін ... ... ... ... шектеулі
серіктестігіне қажет. Ұймдардағы есеп саясатын қалыптастыру ... ... ... ... ... мен ... негізін ашып
көрсету және салық есебі мен басқарушы есеп ... ... әсер ... ... ... ... Іс-тәжірибеде
бухгалтерлік есеп жүргізу өрісінің құрамдас бөлігі болып ... ... ... ... ... ... қалыптасады:
Негізгі құралдарды бағалау, қайта бағалау және тозу әдістері.
Мұнда бүтіндей тозып, жарамсыз болған негізгі құралдары қайта ... ... ... ... ... ... ... осы ұйымға тән
ыңғайлы әдісті таңдап, тәжірибеде қолдану жолы анықталады. ... ... ... бастапқы құнын түгелімен өндіріске, қызмет
көрсетуге жұмсап тауысқан, әйткеніменде әлі де пайдалану ... ... ... ... ... ... бұларды айырбастау үшін
қолданылатын әдісті ашып ... ... ... ... құралдар
сомасы тозу соманы және салық салу базасының сомасына көбейтеді. Құны
жағынан түгелімен тозуға ұшыраған негізгі құралдарды ... мен ... ... ... ... ... Бұларды жою жөніндегі бағалау әдістерінің бірі көрсетіледі;
Негізгі құралдарды қайта бағалап, кіріске алу үшін ... ... ... әдістерінің бірі қолданылады. ... ... құны ... ... құралдардың сомасы баланстың актив
жағындағы соманы көбей тіп, мүліктер құны ... ... ... бағаланады. Осылайша құны жоғарылаған негізгі құралдар қайтадан
тозуға ұшырайды да, есепті кезеңдегі шығындар сомасы да көбейеді.
Негізгі ... ... ... ... ... нәтижесінде
есепті кезеңдегі шығындар сомасы азайтылып валюта баланс сомасы да
азаяды. Мұның өзі салық ... ... да әсер ... негізгі құралдар бойынша тозу сомасы есептеу әдістері:
- Бір қалыпты түзу сызықты
- ... ... ... ... есептен шығару
- құнын төмендетіп ... және ... ... ... ... есептеуге арналған әдістердің қандай да
болмасын есепті кезең шығарғандарын көбейтуге арналған ... ... ... ... шығындарын көбейтуге(өндірістік және
кезеңдік шығындар) және табыс көлемін азайту үшін қолданылады.
Негізгі құралдарды жөндеуден өткізу ... ... ... екі ... ... ... аяқталғанға дейінгі жұмсалған шығындар «болашақ
кезең шығындары» шотында жинақталып,жөндеу жұмысы аяқталған соң,
жинақталған мұндай ... ... ... ... ... ... жазылады, екінші әдәс бойынша ... ... ... ... ... ... құнына
(тауарлар,жұмыстар,қызметтер) және кезеңдік шығындар құрамына
тікелей жазылады.
Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... ... келесі есепті кезеңге көшіру нәтижесінде
жалпы ... ... ... осы ... таза ... ... ... жасалған резерв сомасының есебінен азайатындығын білген жөн.
Материалдық емес активтер және бұлардың амортизациясы.
Метериалдық емес активтер және ... ... ... ... ... ... нормативтік құжаттар мен осы объектілер
мазмұнын жетік білетін ... ... ... ... емес ... ... ... нақтылы анықтау
мүмкіндік болмаған ... ... ... құжаттарға сай 10 жыл
мерзім белгіленеді. Материалдық емес объектілер өрісін ... екі ... ... жүзеге асырылады:
- түзу сызықты бір қалыпты
- өндірілген өнімдер ... ... ... ... ... бағалау әдістері мен есебі.
Бұл тарау бойынша есеп саясатын жасау үшін инвестиіцияларды бағалау:
1. ... ... ... ... бағалау үшін инвестицияларды
ағымды құнымен бағалау құнды қағаздар нарығының бағасына сай тұрақты
түрде инвестициялар құнын балансты реттеп ... ... ... ... мерзімді инвестициялар құнын реттеу кезеңінде
ұйымдардың табысы мен шығындар көлеміне әсер етеді. Инвестицияларды
сатып алу және ... ... ең ... ... ... зиянды
тіркеуге негізделген. Ал құнды қағаздар курсының ... ... ... ... ... ... табыс инвестициялар
сату кезінде ағымдағы құнның сатып алу құнынан артық ... ... ... мен ... ... әсер етеді.
2. Ұзақ мерзімді қаржылық инвестицияларды бағалау әдісі, бұларды сатып
алу бағасымен және сату мен ағымдағы құнның ең ... ... ... ... бағалау әдісі мен бағалау ксепте
тұрған инвестициялар құнын ағымдағы құнға келтіру ... ... құны ... түскен жекелеген инвестициялық объектілер
бойынша бағалау жүргізуге негізделген.
Тауарлы – материалдық қорларды бағалау әдістері
Іс-тәжірибеде қолданылып келе ... есеп ... ... ... ұцымдар, тауарлық-материалдық құндылыұтарды
бағалауына және ... ... екі ... ... ... орташа өлшенген құнмен, ФИФО әдістерімен бағаланады.
Қорларды орташа өлшенген құнымен бағалау құндылықтардың орта
бағасын ... ... ... ... ... сатуға түсетін
құндылықтардың құны шығарылады. Орта құнмен ... ... ... ... ... бөлу ... шығарылады. Фифо
әдісі бойынша тауарлы-материалдық құндылықтардың бірінші тобының
түскені бірінші ... ... ... түскен қорлар ерте сатылады.
Сонымен қатар тауарларды бөлшек саудада бағалау үшін есепке алынған
тауарларды,бұларды сатуға ... ... ... ... ... ... есептей тұрады.
Өндірістік шығындар есебі және өнімнің өзіндік ... ... және ... өнімдердің өзіндік
құнын калькуляциялау әдістерін таңдап қолдану ұйымдардың технологиялық ... ... ... ... ... ... ... құнды қалыптастыру мен калькуляциялау жүйесіндегі сабақтастық
әрекеттерді және қолданбалы принциптерді сипаттауға арналған.
өндірістік ... мен ... ... ... ... көп ... әдістеріне:
- Процесстік
- тапсырыстық
- нормативтік әдістер жатады.
өндірілген өнімнің бір ... ... үшін ... ... ... коэффициенттік
- аралас
- нормативтік
- шығындарды сомалау әдістерін қолданады
Жанама ... ... ... ... ... ... қарай пропорционалды бөлу
- тікелей шығындарға қарай пропорционалды бөлу
- өндірістік ... ... ... ... ... бөлу
- бақа да әдістер жатады.
Аяқталмаған өндірісті бағалау әдістеріне
- шығындардың тікелей баптары боынша
- материалды шығындар құны бойынша
- ... ... ... ... ... бойынша
- шартты бірлік әдісі бойынша
- басқа да әдістерді қолдануға болады.
Процестік әдіс деп шығындарды бір ... ... ... бөлу ... Көптеген өндірісті өңдеу процессінің бірнеше баптарына жатқызылған
шығындарды таратуда осы әдіске жатады.
Тапсырыстық әдіс деп ... ... ... мтериалдар,
өндірістік жұмысшылардың еңбек ақысы және өндірістік шығындарды ... ... ... мен ... ... әдіс деп ... ... жіберілген материалдарды
жоспарлау және нормалау жұмыстарын айтады. ... ... ... ... алға ... ... ... әсер етеді.
Жартылай фабрикатты әдіспен өндірілген өнімнің бір өлшемін калькуляциялау
арқылы аяқталмаған өнімдердің бағасы ... өнім ... ... бойынша
шығарылады. Жартылай фабрикатты әдіс бойынша өнім өндіруге әрбір өңдеу
баптары бойынша жартылай ... ... ... ... ... ... бір өлшемін калькуляциялау әдістері өнімнің өзіндік
құнын есептеу әдістемесін қолдану арқылы ажыратылады. Әрбір калькуляциялау
әдісі өнімнің бір ... ... ... ... ... ... және
алынған нәтиженің нақтылық дәрежесіне байланысты.
Өндірілген өнімнің бір ... ... ... ... арқылы шығару үшін
жұмсалған шығындарды өндірілген өнімнің натурал санына бөледі.
Коэффициенттік әдіс бойынша өндірілген өнімнің бір ... ... ... үшін арнайы коэффициенттер мен бөліп тарту жөніндегі базалық
есмептеу қолданылады.
Аралас әдіс ... ... ... және ... ауытқудың
айырма есебін шығаруға негізделген.
Шығындарды сомалау әдісі арқылы өндірілген ... ... ... ... ... ... ... сомаларын деталдау,узелдеу,
стадиялау бойынша анықтайды.
Жанама шығындар бөліп тарату әдісі есептелген ... ... ... жанама шығындардың калькуляциялау объектілеріне тікелей
жақын ... ... ... ... ... ... шығындарды
нақты және дұрыс тарату үшін, бөліп таратудың алғашқы базасы қабылданады.
Сондай-ақ қабылданған ... ... ... ... типіне және
шығарылатын өнімдердің түрлеріне байланысты болаы.
Аяқталмаған өндіріс көлемін бағалау әдісін қолдану арқылы өндірістік типті,
есеп жүргізу ... ... ... ... ... қысқарту және
оперативтік жедел ақпараттар алуға, сондайөақ ... ... ... ... ... дәрежесі мен көлемін анықтауға болады.
Жоғарыда айтылған өндірістік шығындарды өз объектілеріне қарай бөліп ... ... ... бір ... ... шығару жөніндегі
қолданбалы әр түрлі әдістер есеп саясатын қалыптастыру үрдісін жасау үшін
таңдалып анықталады.
Алашақтар мен ... ... ... осы ... ... ... әдістер қолданылуы мүмкін:
- күмәнді қарыздар резервін қалыптасу әдісі;
- сату, орындалған жұмыс, ... ... ... ... ... ... төлеудің төлеу мерзімі бойынша есеп айырысудың пайыздық әдісі.
Сату, орындалған жұмыс, көрсетілген қызмет көлеміне қарай пайыздық ... ... ... ... ... және ... үлес салмағын анықтап, талдау арқылы шығарылады. Өткен ... ... ... ... ... ... талдаудың нәтижесінде
есепті осы бойынша күмәнді қарыздар резерві жасалынады. Шоттарды төлеудің
төлеу мерзімі бойынша есеп ... үшін ... ... ... ... ... ... сомаларының түрлерін топтастыруға
болады, классификациялық және жекелеген берешектер мен ... ... ... ... ... анықталады.
Еңбек ақы төлекдің есебі.
Есептің осы объектісі бойынша ... ақы ... ... мен жүйесі,
есептелген еңбек ақымен есеп айырысудың әдісі, еңбекті ұйымдастырудың
жолдары мен ... ... ... ... ауытқушылық факторлары,
тоқтап қалу, және өндірістік ақау болдырмау шаралары, сыйақы төлеу, ... ақы ... ... ... ... еңбек демалысы бойынша
есеп айырысу, еңбек уақытынан артық ... ... ... ақы ... ақы т.б. факторлар көрсетіліп, есеп саясатының осы объектіге тән
әдістері таңдалады.
Сонымен қатар еңбек ақы есебін ... мне ... ... ... шоттар тізімі, еңбек демалысына ақы төлеу резервін жасау және еңбек
ақы бойынша есеп ... ... ... т.б. ... есеп саясатында
көрсетілуі керек.
Ақшаның есебі
Ақшаның есебін жүргізуді төмендегідей әдістері бойынша қолданылады:
- кассалық операцияларды ... ... ... ... ... ақшалар еғсебін жүргізудің тәртібі:
- дүкендерге ақша есебін жүргізу:
- дербес баланс жасамайтын сату орындарындағы:
- филиалдардағы ақша қозғалысының есебін ... ... ... ... ақшаны түгендеу мерзімі,мұның ... ... ... мен ... ... осы ... ... кезеңде негізгі қызметтен
түсетін табыстар және негізгі қызметке ... ... ... ... ... ... ... жоспарындағы табыстар мен
шығыстар есебін жүргізудің тәртібі, сондай-ақ ... және ... ... мен ... ... ... ... өнімдерін сату
жөніндегі шығындардың құрамы мен баптарын қамтиды.
«Оңтустік Жарық Транзит» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... қалыптастыру.
Есеп жүргізу саясатын қалыптастыру және пайдалану кезінде ... ... ... ұстану керек:
1. Есептеу.
Кірістер мен шығыстар бухгалтерлік есепте ... және ... ... ... ... ... (ақша қаражатының алынуы немесе
төленуі негізінде емес) қаржы есептерінде көрсетіледі.
2. Толассыз қызмет.
Субъект толассыз жұмыс істейтін, яғни таяу ... ... ... субъек ретінде қарастырылады. Оның қызметін тоқтату немесе
оның ... ... ... ... пиғылы да, оның қажеттігі де
жоқ деп болжам жасалады.
3. ... ... ... ... ... оны ... болуы тиіс.
4. Мәнділік,
Қаржы ақпараты оны пайдаланушылар шешімдер қабылдау барысында олардың
қажеттерін ... үшін ... ... және ... ... баға беруде оларға көмектесуі тиіс.
5. Маңыздылық.
Есеп жүргізудің ... егер ... ... ... ... ... қаржы есептемесін пайдаланушылардың экономикалық
шешімдеріне ықпал етуі мүмкін болса, оны қаржы ... ... ... ... ... елеулі қате немесе бұрмалау болмаса және пайдаланушылар
оған сенімді болса, ол сенімді болып ... ... ... ... ... ақпарат сенімді болуы үшін
бұрмалаудан ... ... ... ... мен табыстың асыра бағалануы, ал ... ... жете ... үшін ... ... баға беру
үшін қажетті шешімдер қабылдау кезінде сақ болған жөн.
9. Тиянақтылық.
Сенімділік қамтамасыз ету мақсатында қаржы есептерінде ақпарат ... және ... ... ... ... ... Салыстырмалық.
Қаржы ақпаратты пайдалы әрі мазмұнды болуы болуы үшін ол бір есепті
кезеңнен ... ... ... ... Оны ... қаржы
есептемесін әзірлеу кезінде пайдаланылатын есеп жүргізу саясаты, осы
саясаттағы барлық өзгерістер және осы өзгерістердің нәтижелері туралы
хабарданып отыруы тиіс.
11. ... ... ... есеп ... саясатын ол бір есеп беру кезеңінен
екіншісіне дейін дәйекті түрде қолданылады.
12. ... әрі тура ... ... оны ... ... ... жағдайы, қаржы-
шаруашылық қызметінің нәтижелері, ақша ... ... ... әрі тура ... ... ... ... активтерді, меншікті капиталды,
міндеттемелерді, қызмет нәтижелерін және ... ... ... ... ... ... есепке алыдың стандарттары есеп
жүргізу саясатын ұалыптастырудың базасы болып табылады.
Есеп жүргізу саясатын қалыптастыру әр ... ... ... ... ... қызметінің жағдайларын басшылыққа ала
отырып, ... ... және ... есеп ... және ... ... үшін ... негіз ... ... ... саясатын қалыптастыру маңызды да жауапты ... ... Есеп ... саясатын қалыптастыру үшін жауапкершілі
субъект басшысына жүктеледі.
Есеп жүргізу саясатының ашып көрсетілуі – бұл субъект есеп ... және оның ... ... ... және ... ықпал
етеді. Есеп жүргізу саясатының қалыптастыру үшін жауапкершілік субъект
басшысына жүктеледі. Есеп ... ... ... ... ... ... ... бірінші болып ашып көрсетілу тиіс.
Есеп жүргізу ... ... ... ... ... ... үшін ашылатын ақпаратын маңыздылығы шарттарын басшылыққа
алу керек.
Есеп беру ... есеп ... ... ... ... ... көрсету отырып ашу керек. Ал егер бұл ... ... және ... ... душар етсе, онда ашып көрсету кезінде
осындай өзгерістердің ... баға беру ... ... ... ... арналған тұжырымдамалық негіздеме.
1) Осы тұжырымдамалық негіздеме оны пайдаланушылар үшін қаржы есептемелерін
әзірлеу мен тапсырудың негізінде ... ... ... ... ... ... ... алу стандарттарын дамытып, оларды ... ... ... алу мен ... ... ... ҚР бухгалтерлік есеп жөніндегі ұлттық комиссиясына;
2. бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... аудиторлардың қаржы есептемесінің стандарттарға сәйкестігі
жайында пікір түйіндеуіне;
4. ... ... ... ... қаржы есептемесін
пайдаланушыларға жәрдемдесу болып табылады.
2) Бұл тұжырымдамалық ... ... ... ... және ... да бір ... мәселеге баға беру немесе оны түсіндіру үшін ... ... Бұл ... ... бірде бір ереже
бухгалтерлік есепке алудың жекелеген стандартын жоққа шығармайды.
ІІ-«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің активтерінің айналымын талдау ... ... ... ... ... мен ... ... мен құрылымын талдау
Кәсіпорынның іскерлік белсендігі мен қызметінің тиімділігін бағалау
және ... ... ... ... ... болып табылады. Талдау –
ол бөліну және ... ... ... ... ... қаржылық;
- басқару.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайының объективті дұрыс бағасын алудың ең
жақсы ... бұл ... ол ... даму ... ... оның
шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға ... ... ... ... ... ... ... өңдеумен кәсіпорынның өзінің
өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы қызмтені атқарады.
Кәсіпорын осы мерзімге дейінгі уақытта ... ... ... ... деген сұраққа жауап береді: кәсіпорын осы мерзімге дейінгі
уақытта ... ... ... ... ... ... ... нарық талаптарына сай болуы және де ... ... ... жауап бере алуы өте маңызды болап табылады,
себебі қаржылық ... ... ... ... жоқтығына және оның дамуына қажетті қаражатының болмауына, ... ...... ... ... басы артық қорлармен және резервтермен
кәсіпорын шығындарын көбейтуіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
Нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... басты мақсаты келесілер болып табылады:
- Қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... ... ... сәйкестікті,
оларды тартудағы және пайдаланудағы ... ... ... ... көлемін, оның өсуін (кемуін) және қысқа мерзім
міндеттемелерімен ара-қатынасын анықтау;
- Қаржы есептік және ... ... ... ... ... және оның ... ... зерттеу;
- Қысқа мерзімді активтердің ... ... оның ... борыш және қорлар есебі;
- Баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының және
төлеу ... ... және ... көрсеткіштерін
анықтау;
- Кәсіпорын табыстылығын бағалау;
- Кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер етуші ... ... ... ... ... белсенділігін анықтау;
- Кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... қызметі –бұл оның осы
қызмет нәтижесінде меншікті және тартылған капиталың ... мен ... ... ... ... ... Ол қаржы ресурстарының ... ... мен ... ... есеп және несие тәртібін сақтауға,
меншікті және қарыз қаражаттарының арасындағы ... ... ... қызмет етуі мақсатында қаржылық тұрақтылыққа қол
жеткізуге бағытталуы тиіс.
Кәсіпорын қызметінің ... ... ... арасында тығыз
байланыс пен өзара тәуелділік бар. ... ... ... ... оның ... – сату ... анықталады.
Кесте -4
Қаржылық талдаумен басқару талдаудың арасында ғы айырма
|Белгілері ... ... ... ... |
|Пайдаланушылар |Салық ... ... ... қаржылық |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |құрылым бөлімдері |
| ... | ... ... |Нысан 1. «Баланс» ... ... |
| ... 2. «Қаржылық нәтиже |нормаларының мәліметтері|
| ... есеп ... ... ... ... ... 3. «Ақшалай ... |
| ... ... ... |
| ... ... | ... ... ... ... ... |
| | ... ... беру ... жыл, ... ... ... ... қол ... ... жариялайды |Комммерциялық құпия |
|жеткізу | | ... ... ... ... ... ... тоқсандық, жылдық,
бухгалтерлік есеп берулер негіз болады.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... оған мыналар жатады:
- кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық өзгерісін талдау;
- қаржылық тұрақтылығын нақты және салыстырмалы көрсеткіштерін талдау;
- баланс өтімділігін ... ... ... және ... ... ... ... құрамы мен құрылымының өзгерісін талдау
кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның ... ... ... ... арту ... кему ... ... мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді,
талдау ... осы ... ... ... бары, құрамы, құрылымы
және оларда болған ... ... ... ... ... ... жеке топтарын талдау, олардың таратылуын талқылауға мүмкіндік береді.
Активтердің өсуі (артуы) ... ... ... ... ол осы ... жұмысының оң нәтижесін
сипаттайды.
Алайда, кәсіпорын мүлік құнының өсу ... ... ... ... ... ... ... нақты
көрсеткіштерден айтарлықтай ауытқуына ... ... ... ... ... ... ... инфляцияны есепке алу ... ... ... құру ... ... ... ... өндірістік қорлар, дайын
өнім және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... күмәнсіз.
Баланс мәліметтері бойынша қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... үшін келесі - аналитикалық ... ... ... мен ... талдау «Оңтүстік Жарық Транзит»
ЖШС
мың тг
|№ |Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | ... |( ... |( ... |( |
|1 ... ... |100 |1195433 |100 ... |- |
| |активтердің | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|2 ... |28343 |0,2 |75820 |6,4 |47477 |6,2 |
| ... | | | | | | |
|3 ... |13886833 |97,7 |863282 |72,2 ... |-25,5 |
| ... | | | | | | |
|4 ... |294342 |2,1 |256332 |21,4 |-38010 |19,3 ... ... ... ЖШС-нің айналым құралдарының құрамы мен
құрылымын талдау бұл қысқа мерзімді активтердің ... ... ... ... ... ақша ... өткен жылмен салыстырғанда 6,2
пайызға жоғарлады. 2005 жылы 0,2 ... ... ... 2005 жылы ... 2006 жылы 72,2 ... үлес қосқанын көріп отырмыз. Қысқа мерзімді
активтер үлесін анықтау маңызды: ... ... ... құнының
кәсіпорынның барлық мүлкінің құнына қатынасымен анықталатын кәсіпорын
активтерінің іске тартылу ... ... ... Ол ... арналған қаражат үлесін сипаттайды. Коэффициент мағынасы ... ... ... ... ... және кредиторлармен есеп
айырысу мүмкіндігі де арта ... ... ... ... оның ... ... жағымды өзгеріс болып табылады. Яғни, мүлік әлдеқайда
мобильді болады, бұл оның айналымдылығының жылдамдығын және оны ... ... ... ... ... ... сипаттайтын келесі
көрсеткіш болып ... және ... ... ... ... ... азаюы және айналым қаражаттарының
мобильдік коэффициентінің жылдам төмендеуі кәсіпорынның төлеу ... ... деп ... ... еді. ... ... жағдайында
айналым қаражатының төмен мобильдігі әрдайым теріс ... ... жөн. Есеп ... ... ... ... аздаған сомасының
бар болуы немесе олардың болмауы әлі де ... ... ... ... бар ... ... борыштың әсіресе, оның ... үкен ... ... ... қаражаттарының айнымалдылығының
бәсеңдеуіне әкеліп соқтырады және кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері
әсерін ...... ... активтердің құрамы мен құрылуы («Оңтүстік Жарық ... ... ... |Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | |( |( |( |( |( |( |
|1 ... ... |4225290 |100 |4168794 |100 |-56496 |- |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|2 ... |109 |0,1 |31 |0,1 |-78 |- |
| ... ... | | | | | | |
|3 ... |4225181 |99,9 |4168763 |99,9 |-56418 |- |
| ... | | | | | | ... ... ұзақ ... активтер есеп беру кезінде 56496
мың теңгеге төмендеді. Бұл ... ... ... ... емес активтердің төмендеуді әсер ... Ұзақ ... үлес ... көр ... ... құралдар 4225181 мың
теңгеге, 99,9 пайызға ие болып. Жыл аяғында 4168763 мың теңге 56418 ... ... ... айналымдылығын талдау
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі қаржылық жағдайында ең алдымен оның
қаражат айналымының жылдамдығымен көрінеді. Іскерлік белсенділікті талдау,
кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... әр ... қаржылық айналымдылық коэффициенттердеің дегейі
мен қозғалысын зерттейді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы активтерге ... ... тез ... ... ... тікелей тәуелді болады.
Жоғарыда айтып өткендей, кейбір актив ... әр ... ... яғни ... ақша ... көшу ... ие ... айналымды болуының ұзақтығы ішкі және сыртқы сипаттағы ... ... ... ... ... анықталады. Бірінші қатарға
кәсіпорынның әрекет өрісін (өндірістік, делделдық, жабдықтау-өткізу ... ... ... ... ... мен ... ... зауытының
айналымдылығы әр түрлі болатындығы еш күмән ... ... ... ... кәсіпорындарда, үлкендеріне қарағанда қаражат айналымдылығы
айтарлықтай жоғары клееді – бұл ... ... бір ... ... және тағы ... жатқызуға болады. Елдегі экономикалық
жағдаймен оған байланысты ... ... ... да ... ... аз әсер ... Сөйтіп, елдегі өтіп жатқан
инфляциялық процестер, ... ... ... ... ... ... ... байланысының
болмауы шамадан тыс қор жинақтауға әкеліп соқтырады да, бұл ... ... ... ... болу ... едәуір дәрежеде кәсіпорынның ішкі
жағдайымен бірінші кезекте, оның ... ... ... ... ... ... айта кету керек.
Шынында да, қолданылған бағас аясаты, құрылған құрылымы, пайдаланылған
тауарлы-материалды қорларды бағалау әдістемесіне ... ... ... ... ... көп ... аз әсер ету ... ие
болады.
Іскерлік белсендіоік коэффициентінің кәсіпорынның қаржылық жағдайын
бағалау үшін ... ... бар, ... ... айналым жылдамдығы
кәсіпорынның төлем қабілетіне тікелей әсер етеді. Оған ... ... ... ... ... жылдамдығының өсуі кәсіпорынның
өндірістік-техникалық күшінің артқаныны көрстетеді.
Кәсіпорынның іскерлік ... ... ... ... ... ... айналымдылық коэффициенті. Ол жылына қанша рет айналу
мен толық циклі болатындығын және активтердің ... ақша ... ... ... ақша ... ... көрсетеді. Бұл
көрсеткіш мына формула бойынша анықталады:
КОА = ДN
AK
Мұнда, КОА – ... ... ... - өнім ... ( жұмыс, қызмет көрсету) түскен табыс
(саудадан түскен ...... ... ... ... ... ... капиталдың кезеңдегі орташа шамасының жалпы айналымдылық
коэффициенті ... ... ... жан-жақты түсінік береді.
Сатудыан түскен табыстың баланс валютасының (барлық, капиталдың) ... ... ... ол, кәсіпорынның барлық ... ... ... және ... ... көздеріне байланыссыз,
барлық ресурстарды кәсіпорынның пайдалану тиімдігімен сипаттайды. Бұл
көрсеткіш ... ... ... ... және ... ... қамтып көрсетеді.
Түрлі кәсіпорындарға немесе бір кәсіпорынға әр жылдардағы жалпы
айналымдылық коэффициентін салыстырғанда, активтердің орташа ... ... ... қамтамасыз етілгендігін тексеру қажет. Одан басқа, бұл
көрсеткіш бірдей жағдайда кәсіпорынның негізгі құралдары ... ... ... береді. Белгіленген жағдайлар, капиталдың ... ... ... ... ... ... ... керек етеді.
Капиталдың жалпы айналымдылғы коэффициент = 155644/ 11899518 = 0,8 ... 5364227 = 0,4 жыл ... ... ... капиталын (басқа ресурстарды) пайдалану
тиімділігінің төмендегенін көрстетеді. Егер өткен жылы, ... ... ақша ... 80 тиын келтірсе, есеп беру жылында ол 4
тиынға кемиді. Нәтижесінде кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... оүріндегі жалпы тиімділігі өткен жылмен
салыстырғанда арттыруға
мүмкіндік береді. Осы екі ... ... ... ... ... ... жалпы ауытқуды береді.
2. Негізгі құралдардың айналымдылығы
Бұл көрсеткіш қайтарымдылығын көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... сипаттайды. Ол саудадан
түскен табысты ... ... құны ... ... ... ... шамасымен бөлу арқылы есептейді.
Қор қайтарымдылығы коэффициентінің артуына негізгі құралдардың ... ... ... ... ... олардың техникалық деңгейінің
жоғарылығы есебінен қол жеткізуге болады. Алайда бұл жерде жалпы заңдылық
былайша болады: коэффициент ... ... ... есеп беру ... азая ... ... төмен болуы өнімі сатудан ... ... не ... осы ... түрлеріне тым жоғары
деңгейде қаржы ... ... ... ... ... ... өйткені ол көбінесе
кәсіпорын қызметінің тиімділігін сипаттайды.
3. Меншікті капиталдың айналымдылық коэффициенті
Ол мына ... ... ... ... КОС – ... капиталдың айналымдылық коэффицент;
ДN - өнім сатудан ( жұмыс, қызмет көрсету) түскен табыс;
СK – ... ... ... капиталдың кезеңдегі орташа
шамасы.
Меншікті капиталдың айналымдылығы = 155644 / 4206650 = 0,3 жыл аяғында
Бұл көрсеткіш қызметті әр ... ... ... ... ол ... ... немесе жеткіліксіздігін анықтайды; қаржылық
жағынан – салынған меншікті каптталдың айналым жылдамдығын, ал ...... ... ... ... мемлекет немесе
басқадай меншік иелері) көрсетеді. Егер коэффициент өте жоғары ... ... сату ... ... ... білдіреді, ал бұл
несиелік қорлардың артуын, меншік ... ... істе ... ... ... ... ... туындайды. Бұл ... ... ... ... ... ... төмендейді және табыстың кемуіне байланысты ... ... ... ... ... коэффициенттің
төмендегі меншікті капиталдың бір белгінің әрекетсіз жатқандығын ... ... ... ... ... осы ... сай келетін табыс
көзіне салу қажеттігін көрсетеді.
Біздің кәсіпорында бұл көрсеткіштің деңгейі едәуір төмендеді. Егер ... ... жылы 0,03 бұл ... акционерлерінің қаражатын
пайдалану тиімділігінің төмендегенін дәлелдейді.
4. Ағымдағы активтер (мобильдік ... ... ... ... ... Ол өнім сатудан түскен (ақша) табысыныңы
(жұмыс ... ... ... активтердің орташа шамасына
қатынасымен формула бойынша анықталады:
КОТА= ДN
ТKС
Мұнда: КОТА - ... ... ... ...... ... ... шамасы
Ағымдағы активтердің (баланс активінің ІІ бөлімі) орташа шамасы формула
бойынша анықталады:
ТАС= ОН + ... ТАС – ... ... ... ... + ОК – ... жыл басындағы және аяғындағы активтер шамасы.
Активтердің орташа шамасының толығырақ есебі активтер жағдайы туралы ай
сайынғы мәліметтерді ... ... ... ... ... активтердің
шамасы формуламен белгіленеді.
О1 ... О2 + О3 + ... + О n-1 + 2
n - ... О n ... активтер шамасы
Ағымдағы активтер айналымдылығы = 2345052 / 1195433 = 1,96
Ағымдағы активтердің (айналым каптталының) айналымдылық коэффициенті
олардың айналым жылдамдығын, яғни зерттелген ... ... ... ... ... ... ... активтердің айналымдылығының
үдеуі олардың қажеттлігін кемітеді де, кәсіпорындарғахалық шаруашылығының
мұқтажы үшін (абсолюттік босату) немесе қосымша өнім ... ... ... ... бір бөлігін босатуға мүмкіндік
береді.
Айналымның жылдамдауы нәтижесінде айналым қаражатының заттық
элементтері босайды, шикізат, материалдар, отын қорлары мен аяқталмаған
өндірісті істеу аз ... ... ... бұрын осы қорлармен іске салынған
ақш ресурстары босап шығады. ... ақша ... ... ең ... ... нәтижесінде оның төлем қабілеті бекіп, қаржылық
жағдайы жақсарады.
Ағымдағы активтердің айналым жылдамдығы бұл - өзі өндірістік-
шаруашылық қывзметтің ұйымдастыру-техникалық деңгейінің кешенді ... ... ... ... ... мен ... уақытының қысқаруы
есебінен қол жеткізуге болады. Өндіріс уақыты технологиялық процесс пен
пайдаланылған техниканың сипатымен байланысты. Оны қысқарту үшін
технологияны жетілдіріп, ... ... және ... ... ... қысқартуға мамандану мен бірлесудің дамуы, тікелей
шаруашылық аралық байланыстырудың жақсаруы, жүк тасу, ... есеп ... ... ... ... қол жеткізуге болады.
Әрбір кәспорын үшін айналымдылық коэффициенті өзіндік ... ... ол ... ... онда оның ... ... ... ұстап тұру
керек. Оны табу оп-оңай, егер кәсіпорын ... осы ... ... ... ... ... ... онда шығындарды жабу мен
қызмет ауқымын кеңейту үшін айналым каптталының ... ... ақша ... ... мөлшерде туындап отырғанын көрсетеді.
Ал керісінше, егер кәсіпорын тұрақты саут көлемінде немесе оның артуы
барысында жеткілікті табыс тапса, онда айналым капиталыныңы ... ... ... ... айналымдылық жылдамдығы, доғарыда келтірілген
формула бойынша есептелген оның айналым санымен ғана емес және ... ... ... беку ... де сипатталады
(немесе айналымдылық айналым коэффициентімен).
Ағымдағы активтердің бір айналымының ұзақтығы мына формуламен
анықталады:
ДО = 360 = 360; ДN = 360 x ... TAC ... ДО - бір ... ... есептелген ұзақтығы;
KOTA – ағымдағы активтердің айналымдылық коэффициенті немесе ағымдағы
активтердің айналым саны.
360/ 1,96 = ... бір ... ... ... ... ұзақтығы 360 күн,
бір тоқсанға – 90 күн, бір айға – 30 күн ... ... ... ... ... 4-күн ... қаражатын бекіту коэффициентінің формуласын мына түрде
көрсетеді:
KO3 = TAC
ДN
Мұнда KO3 = ... ... ... ... - ... ... ... шамасы.
ДN - өнім сатудан (жұмыс, қызмет көрсету) түскен табыс.
Айналым қаражатын бекіту коэффициент = 7702476 / 2345052 = 3,3 Сатудан
түскен ... ... ... ... емес, керісінше аталған элементтің
айналымы сипаттайды (өндірістік қорлар үшін ... ... ... ... үшін даяр ... ... ... даяр өнімдердің
қалдығы үшін өнімді жөнелту, жөнелтілген тауарлар мен есептесудегі қаражат
үшін есептесу шотына ақшаның түсуі, ақша қаражатының қалдығы үшін талдау
жасалған ... ақша ... ... ... активтердің айналымдылық коэффициенті кәісіпорынның
барлық мобилдік қаражатының айналым жылдамдығын көрсетеді. Оның ... ... ... ... ... ... ол ... ал егер соңғысы азайча онда жағымсыз.
5. Материалдың ... ... ... коэффициенті
кәсіпорыннңы талдау кезіндегі шығындары мен қорларының айналым санын
кеөрсетеді, яғни олардың сатылу жылдамдығын сипаттайды. Толықтай алғанда
бұл коэффициенттің мәні жоғары болған ... осы аз ... ... ... ... байланады, кәсіпорынның қаржылық жағдайы тұрақтанып, айналым
капиталында көбірек өтімді құрылым болады. Және керісінше, басқадай
жағдайда тауардың шамадан тыс жиналып ... ... ... кері әсер ... ... ... ... бойынша
жүргізіледі, онда алымындпа сатудан (ақша) түскен табыс, ал бөлімінде –
кезеңдегі шығындар мен материалдық - өндірістік ... ... ... ... (материалдар) оларды дайындау (сатып алу) ҚҰНЫ
БОЙЫНША ЕСЕПТЕЛЕТІНДІКТЕН, қорлардың айналымдылық коэффициентін есептеу
үшін сатудан түскен табыс емес, сатылған өнімнің өзіндік құны
пайдаланылады.
Онда есептеу мына ... іске ... 0 = S N
3 3 ... К – ... ... ... ... коэффициенті;
Sn- сатылған өнімнің толық өзіндік құны;
З с - өндірістік қорлардың орташа құны;
Материалдық айналым құралдардың ... ... = 1630464/ ... ... ... жоғары болған сайын, соғұрлым
қорлар тезірек ақшалай қаражатқа айналады. Оның төмендеуі салыстырмалы
түрде өндірістік қорлар мен аяқталмаған өндірістің ... ... ... ... ... ... ... пен өнімді өткізуді қалыпьы жүргізу мақсатында қорлар оңтайлы
болуы керек. Көлем жағынан кіші, бірақ ... ... ... ... қорында аз сомадағы ақшалай қаражаттың бар екендігін
білдіреді. Қрлардың жиналып қалуы, кәсіпорынның ... ... мен ... күрт азайғанын куәландырады.
Материалдық айналым құралдарының айналымдылық коэффициентінің
шамасына оны есептеу әдістемесі ғана емес және де ... ... ... ... ... де айтардықтай әсерін
тигізетінің назарда ұстау қажет.
Қазіргі уақытта материалдақ қорларды бағалаудың есептеу саясатын
таңдауда кәсіпорындарының құқықтары едәуір кеңейтілген. Осылайша отандық
есептеу практикасында ... рет ... ... шет ... ... және ... ФИФО сенімді материалды бағалау тәсіолдерін
қолдану мүмкіндігіне ие болады. ФИФО әдісін пайдалану кезең соңындағы
материалдық қорларды соңғы сатып алу ... ... ... ... материалдар сатылған өнімнің өзіндік құныны олардың алғашқы сатып
алу құны бойынша шығынға шығарылады.
Енді материалдық қорлардың айналымдылығының көрсеткіші шамасына
оларды бағалаудың сол немесе ... ... ... ... әсер
ететіндігін қарайық.
Біздің елімізде осы кезге дейін материалдық қорларды бағалаудың ең кең
тараған тәсілі, дайындаудың орташа сарапталған ... ... құны ... ... ... Кәсіпорын үшін оны пайдаланудың жағымсыз салдарына
мыналарды жатқызуға болады, бір жағынан ол ... ... ... ... ... пен одан төленетін салықты шүамадан тыс көтереді),
екінші жағынан материалдың қалдығының құнын айтарлықтай төмендетуге әкеліп
соғады демек, ... ... ... ... ... – материалдық құндылық қорларын сатып алу құны бойынша (ФИФО)
бағалау ... ... ... ... өзіндік құны материалға ең төмен
(инфляция жағдайында) бағадан басталып құрылып, ал олардың қалдықтары ... ... құны ... ... ... ... ... байланысты
материалдық айналым қаражатының және бүтіндей ағымдағы активтерлің
айналымдылығы бұл жағдайда жоғарыда қараған тәсілдерге қарағанда объективті
түрде төмен болады (осыған байланысты мынаны есте ... ... ... ... инвесторларына кәсіпорындағы қаражаттың жоғары
айналымдылығы туралы ақпарат беруге ынталы ... көз ... бұл ... сонымен қатар оның кемшілігі де болып көрінуі
мүмкін).
Сонымен,тауарлы – материалдық ... ... үш ... ... алға ... ... мен активтерді басқарудың ұшталған
стратегиясынан басталған кәсіпорын, өзінің активтерінің айналымдылық
коэффициентінің шамасын белгілі мөлшерде ... ... ... болады.
Біздің кәсіпорнымызда сатылған өнімнің өндірістік өзіндік құны
негізінде есептелген материалдық айналым құралдарының айналымдылық
коэффициенті есеп беру жылында 5,9 рет құрады.
6. ... ... ... ... Бұл көрсеткіш өнімді
сатудан түскен (жұиыс, қызмет көрсету) табыстың (ақша) кезеңдегі дайын
өнімінің орташа шамасына қатынасымен формула ... ... 0 = DN
r ... К0- дайын өнімнің айналымдылық коәффициенті;
г- баланс бойынша кезеңдегі дайын өнімнің орташа ... ... ... айналым жылдамдығын көрсетеді. Оның өсуі кәсіпорынның
өніміне деген сұраныстың артқанын ... ал ...... ... ... ... ... тыс жиналып қалғанын
білдіреді.
7. Дебиторлық борыштың айналымдық коэффициенті ол ... ... ... ... ... дебиторлық борыштың орташа шамасына
қатынасымен формула бойынша анықталады:
Мұнда; К0 д13- ... ... ... ...... ... ... орташа шамасы.
Дебиторлық борыштыш айналымдылық коәфициенті дебиторлық борыштың
Сапасы мен көлемін бағалау үшін пайдаланылып, кәсіпорын берген комерциялық
несиенің ұлғайғанын немесе төмендегенің ... Егер ... ... ... ... ... түскен табыс (ақша) бойынша
есептелсе, оның өсуі- несиеге ... ... ал ... ... ... артқанын білдіреді.
Дебиторлық борыштың айналымдылық коәффициентінің ұатар дебиторлық
борыштың орташа айналым уақыттын анықтау мына формуламен анықталады:
Д 0д/3 = 360 = Д3 * ... ... ... Д0 д/3 – дебиторлық борыштың орташа айналым уақыты немесе оны
өтеу кезеңі.
Дебиторлық борыштың айналымдылығы = 155644/ 13886833 = 0,01 ... ... = 2,7 жыл ... ... компанияның қойған шоттарын клиенттерлің төлеуге қажет
уақытын сипаттайды. Осы көрсеткіштің төмендеуі – оң, ал ...... ... ... айналымдылық коэффициенті. Ол өнімді сатудан түскен
табыстың (ақша) кезеңдегі кредиторлық борыштың орташа шамасына қатынасымен
формула ... ... 0К/3 = Д N
K ... К0 к/з – ... борыштың айналымдылық коәффициенті;
К3 – кезеңдегі кредиторлық борыштың айналымдылығы = 155644/594648 ... жыл ... = 4,5 жыл ... ... ... ... дебиторлық борыштың
айналымдылық коэффициенті сияқты коммерциялық несиенің артқанын немесе
төмендегенін көрсетсе, ал керісінше кредиторлық борыштың айналымдылық
коәффициенті кәсіпорынға берілгенін айқындайды . ... ... өсуі – ... борышты төлеу жылдамдығының артқанын,
ал төмендеуі- несиеге сатып алудың артқанын көрсетеді.
Бір мезгілде кредиторлық борыштың орташа айналым уақыты мына
формуламен анықталады:
Д 0К/3 = 360 = К 3 ... 0К/3 Д ... ... ... ... = 360/4,5= 80 күн
Мұнда: Д o к/з – ... ... ... ... ... ... ... қарыздарын қайтаруының орташа уақытын (банк
алдындағы және басқадай заемдар бойынша міндеттемелерін қоспағанда)
көрсетеді.
9. Ақша ... ... ... ... ... етуі үшін ақша қаражаты қозғалысының
жылдамдығының ерекше маңызы бар. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының ойдағыдай
болуының негізгі ... ... оның ... ... ... ететіе ақша қаражатының құйылуы болып табылады. Демек, бұндай
аса қажет ақша қаражаты қорының ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар ақша қаражатының шамадан тыс көп
болуы, инфляция және ақшаның құнсыздануына байланысты, іс жүзінде кәсіпорын
шығынға ұшырап ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалау қажеттігі туындайды.
Бұндай талдаулың әртүрлі тәсілдері бар. Атап айтқанда, қаржылық
қиыншылықтың туындауының барометрі кәсіпорынның ... ... өсуі ... оның ... ... ... ... үдесінің азаю үрдісі болып табылады, ондай жағдай біздің
кәсіпорынымызда орын алып отыр.
Ақша қаражатының айналымдылық коэффициенті мына формуламен есептеледі;
К 0д.с = ДС ... ... К0 дс ... ... ... коффициенті;
ДС о –талдау кезеңіндегі ақша қаражатыңың айналымы;
ДСс –ақша қаражатыңың орташа ... ... ... ... = ... үшін ақша ... ... бойынша («касса», (есеп айырысу
шот», «Валюталық шот», «Банктегі арнайы шоттар» және т.б.) кезенінің басы
мен соңындағы қалдықтар шамасы туралы ішкі есеп ... ... ... мына формула қолданылады.
ДC 01 + ДС 2 + ДС 3 + _ + ДС ... с = 2 ... ДСn – n ... ... ... - ... айлар саны.
Ақша қаражатының айналымын есептеу үшін талданып отырған кезеңдегі 1040
«Ағымдағы банктік шотындағы» барлық шоты бойынша кредит айналымын пайдалану
керек, онда ... ... ... ... ... есеп ... ал ақша қаражатын касса арқылы беруде
(қызметкерлердің еңбек ақысы ... ... ... төлеу) оны алдын
– ала банктен алу болжанады.
Меншікті қаражат есебінен банктер ... шот ... оны ... (чек
кітапшалары, акредиттивтер) да есептесу шотынан сәйкес арнайы шотқа қаражат
аудару мен байланысты болады. Бұл ... ақша шоты ... ... сомасының айналымы шамасын есептеу үшін пайдалану қосарлас
шотқа яғни, оның ... ... ақша ... айналымдылық
көрсеткіші айтарлықтай бұомалануына әкеліп соқтырар еді. Егер кәсіпорында
есептесудің едәуір бөлігі касса арқылы ... ... ... – қол ақшамен
жүргізілсе және арнайы шоттарды кұру заемдық ... іске ... ...... «кассадағы барлық» және 1020 – тармақтын «банктегі арнайы
шоттағы ақша қаражаты» шотында ... ... ... ... 1040 ... шотындағы барлық» шотының кредиттік айналым сомасына қосылу керек.
Талдау жүргізген кезіндегі айналымдар санын көрсететін ақша
қаражатының айналымдылық коэффициентімен қатар олардың ... ... ... ... ақша ... айналымы кезеңінің ұзақтығы
анықталады. Осы мақсатта мына формула қолданылады:
Д 0Д.С = ДС с *Д ... ... До дс – ақша ... ... ... – ақша қаражатының орташа қалдығы;
Др – талдау кезеңінің ұзақтығы;
ДСо – талдау кезеңіндегі ақша қаражатының айналымы;
Формула бойынша есептелген ... ... ақша ... ... 2,08 ... ... 4,86 ... күнге дейін ауытқыды. Басқаша
айтқанда, кәсіпорынның шотына ақша түскен мерзімінен оның шығып кетуіне
дейін, орташа үш күннен аз уақыт өтті (4,86 - ... ... ... айқын жетіспейтіндігін білдіреді, ол дебиторлық
борыш есеп беру жылынын соңында едауір көлемді 1671 мың тенге, яғни өткен
жылдың басымен салыстырғанда 46,6% ... ... бұл өте ... ... ақша ... іс ... қозғалысын ашып көрсету,
оның ырғақты түсуі мен жұмсалуын бағалау және кәсіпорындағы қол жеткізген
қаржы нәтижесі шамысын байланыстыру үшін ақша ... ... ... ... ... ... ... бөліп және талдаау керек.
Ақша қаражаты қозғалысының көрсетілген бағыттарын операциялық
(ағымдағы), инвестициялық және ... ... ... ... ... Инвестицияланған капиталдың айналымдылығын.
Инвестицияланған капиталдың айналымдылық коәффициенті кәсіпорынның өзінің
дамуына салған инвестицияны қоса есептегенде, оның ұзақ мерзімді және ... ... ... ... көосетеді.
Алымындап сатудан түскен табыс (ақша), бөлімінде –кезеңдегі
инвестицияланған капиталдың орташа шамасы:
К 0и.к = Д N
Д и +К ... Ди – және Ки – ... ұзақ ... және ... ... ... ... сол кезеңдегі істегі капиталдың (барлық
активтерден қысқа мерзіиді және ұзақ ... ... ... яғни ... ... ... ... айналымдылық
коәффициентімен салыстырған абзал.
11. Істегі капиталдың айналымдығын алымында – сатудан түскен табыс (ақша),
бөлімінде – кезендегі істегі капиталдың орташа ... ... ... есептеледі.
K 0Ф.К. = Д N
Ф к
Мұнда: Фк – істегі капитал.
Бұл коэффициенттің мағнасын талдағанда өндірістік қызметке тікелей
қатысатын капиталдың ... ... ... ... болады. Өзінің дамуына салған инвестицияны қоспағанда, активтердің
жалпы айналымдылық көрсеткіштерімен ... бұл ... ... кәсіпорынның сатудан түскен табысын (ақша) тікелкй әсер етпейтін
инвестициялардан тазарған.
12. Перманенттік капиталдың айналым жылдамдығын сатудан ... ... ... капиталдың орташа шамасына бөлу жолымен алынған
коэффициент анықтайды:
К 0пер/к = Д ... ... - ... капитал = меншікті капитал + ұзақ
мерзімді міндеттемелер.
Бұл коэффициент кәсіпорыннның ұзақ мерзімдік пайдалануындағы
капиталдың қаншалықты тез ... ... Оның мәні ... ... ... ... тек бір айырмашылығы,
талдағанда кәсіпорынның ұзақ мерзімді міндеттремелерінің әсерін еске ... ... ... ... ... ... ... өрісінде,
кезеңдегі кәсіпорынның негізгі қызметі бойынша кәсіпкерліктің тиімділігін
сипаттайды. Ол талдау процесіндегі істегі капитал айналымдығы мағынасын
негізгі қызметтің табыстылығына ... ... ... Д/А = Д N * Д 0
Ф к ... ... ... Т.Б. ... (47) енңбек
өнімділігінде кіргізуді ұсынады. Біздің көзқарасымыз бойынша болу көрсеткіш
қор қайтарымы ... ... ... субъектінің қызметінің
тиімділігін көбірек сипаттайды.
Сонымен, біздер кәсіпорынның іскерліңк белсенділігін сипаттайтын
негізгі көрсеткіштерді қарадық, оларды талдау кәсіпорын өзінің қаражатын
қаншалықты тиімді жұмсағанын анықтауғы көмектеседі. Бұл ... мен ... ... ... ... ... ... да көрсеткіштерді қарап және жан – жақты талдап қорыту керек.
Кесте -7
Айналым құралдарының айналымдығын талдау
(«Оңтүстік Жарық Транзит» ... ... |2005 жыл ... | |
|1 ... ... ... |155644 |2345052 |2189408 |
| ... | | | |
|2 ... активтердің |14209519 |1195433 |-13014086 |
| ... ... | | | |
|3 ... ... |0,01 |1,96 |1,95 |
| ... | | | |
|4 |Бір ... ұзақтығы |91,3 |0,5 |-90,8 |
|5 |Бір ... ... |36000 |184 |-35816 ... үшін ақша ... ... ... («касса», (есеп айырысу
шот», «Валюталық шот», «Банктегі арнайы шоттар» және т.б.) кезенінің басы
мен соңындағы ... ... ... ішкі есеп ... ... ... мына формула қолданылады.
Мұнда; ДСn – n айының басындағы қалдықтар;
n - кезеңдегі айлар саны.
Ақша қаражатының айналымын есептеу үшін ... ... ... 1040
«Ағымдағы банктік шотындағы» барлық шоты бойынша кредит айналымын пайдалану
керек, онда ... ... ... ... ... есеп ... ал ақша ... касса арқылы беруде
(қызметкерлердің еңбек ақысы немесе шаруашылық шығындарын төлеу) оны алдын
– ала ... алу ... ... ... ... ... шот ашып, оны пайдалану (чек
кітапшалары, акредиттивтер) да есептесу шотынан ... ... ... қаражат
аудару мен байланысты болады. Бұл жағдайда ақша шоты бойынша несие
айналымдарының сомасының ... ... ... үшін ... ... ... оның ... кәсіпорындағы ақша қаражатының айналымдылық
көрсеткіші айтарлықтай бұомалануына әкеліп соқтырар еді. Егер кәсіпорында
есептесудің едәуір бөлігі ... ... ... ... қолма – қол ақшамен
жүргізілсе және арнайы шоттарды кұру заемдық негізде іске ... ...... ... ... және 1020 – ... «банктегі арнайы
шоттағы ақша қаражаты» шотында өзінің алдын –ала сомалар 1040 «Ағымдағы
банк шотындағы барлық» шотының кредиттік айналым сомасына ... ... ... ... айналымдар санын көрсететін ақша
қаражатының айналымдылық коэффициентімен қатар олардың жеткілікті екендігіе
бағалауға мүмкіндік беретін ақша қаражатының айналымы кезеңінің ұзақтығы
анықталады. Осы ... мына ... ... До дс – ақша ... айналым кезеңі;
ДСс – ақша қаражатының орташа қалдығы;
Др – талдау кезеңінің ұзақтығы;
ДСо – ... ... ақша ... ... бойынша есептелген біздің кәсіпорындағы ақша қаражатының айналым
кезеңі 2,08 –ден (наурыз) 4,86 (тамыз) күнге дейін ауытқыды. Басқаша
айтқанда, кәсіпорынның ... ақша ... ... оның ... ... орташа үш күннен аз уақыт өтті (4,86 - 2,08).
Бұл кәсіпорында қаражатын айқын жетіспейтіндігін ... ол ... есеп беру ... ... едауір көлемді 1671 мың тенге, яғни өткен
жылдың басымен ... 46,6% ... ... бұл өте кауіпті болып
табылады.
Кәсіпорындағы ақша қаражатының іс жүзіндегі қозғалысын ашып көрсету,
оның ырғақты ... мен ... ... және ... қол жеткізген
қаржы нәтижесі шамысын байланыстыру үшін ақша қаражатының түсуі (кемуі) мен
шығуының (кетуі) барлық бағыттарын бөліп және ... ... ... ... көрсетілген бағыттарын операциялық
(ағымдағы), инвестициялық және қаржылық қызмет ауқымында қарау ... ... ... ... капиталдың айналымдылық коәффициенті кәсіпорынның өзінің
дамуына салған инвестицияны қоса есептегенде, оның ұзақ ... және ... ... ... ... ... сатудан түскен табыс (ақша), бөлімінде –кезеңдегі
инвестицияланған капиталдың орташа шамасы:
Мұнда; Ди – және Ки – ... ұзақ ... және ... мерзімді
инвестициялар.
Бұл коәффициенттің мағынасын сол кезеңдегі істегі капиталдың (барлық
активтерден қысқа мерзіиді және ұзақ мерзімді инвестицияларды алып
тастағанда), яғни тікелей өндірістік қызметтегі ... ... ... ... ... ... айналымдығын алымында – сатудан түскен табыс (ақша),
бөлімінде – кезендегі істегі капиталдың орташа шамасы келтірілген ... ... Фк – ... ... ... ... ... өндірістік қызметке тікелей
қатысатын капиталдың айналымдығының баяулағанын немесе жылдамдағаннан
көруге ... ... ... ... ... қоспағанда, активтердің
жалпы айналымдылық көрсеткіштерімен салыстырғанда бұл коэфициенттің алынған
мағынасы кәсіпорынның сатудан түскен табысын (ақша) тікелкй әсер ... ... ... ... айналым жылдамдығын сатудан түскен табысты
кезеңдегі перманентті капиталдың орташа шамасына бөлу ... ... ... ... - перманенттік капитал = меншікті капитал + ... ... ... ... ұзақ ... ... ... тез айналатындығын көрсетеді. Оның мәні меншікті
капиталдың айналымдылық көрсеткішіне ұқсас, тек бір айырмашылығы,
талдағанда кәсіпорынның ұзақ мерзімді міндеттремелерінің әсерін еске ... ... ... ... ... ... басқару өрісінде,
кезеңдегі кәсіпорынның негізгі қызметі бойынша кәсіпкерліктің тиімділігін
сипаттайды. Ол талдау процесіндегі істегі капитал айналымдығы мағынасын
негізгі ... ... ... ... ... белсенділік көрсеткішіне Т.Б. Крылова (47) енңбек
өнімділігінде кіргізуді ұсынады. Біздің көзқарасымыз бойынша болу ... ... ... ... ... ... ... көбірек сипаттайды.
Сонымен, біздер кәсіпорынның іскерліңк белсенділігін сипаттайтын
негізгі көрсеткіштерді қарадық, оларды талдау кәсіпорын өзінің қаражатын
қаншалықты тиімді жұмсағанын анықтауғы көмектеседі. Бұл ... мен ... ... ... ... ... болатын
басқа да көрсеткіштерді қарап және жан – жақты талдап қорыту керек.
Кесте ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің)
|№ |Көрсеткіштер |2005 жыл ... | |
|1 ... ... ... |155644 |2345052 |2189408 |
| ... | | | |
|2 ... ... ... |1195433 ... |
| ... шамасы | | | |
|3 ... ... |0,01 |1,96 |1,95 |
| ... | | | |
|4 |Бір ... ... |91,3 |0,5 |-90,8 |
|5 |Бір ... ... |36000 |184 |-35816 ... ... ... ... ... талдаған кезінде
айналымдылығы жыл басында 0,01 ал, 2006 жыл 1,96 ... ... 1,95 ... ... Бір күндік айналым 2005 жылы 36000 күн
2006 жылы 184 күн ... ... ... салыстырғанда 35816 күнге қысқартылып
айналым жылдамдытылды деуге болады.
Кесте – 8
Қорлар және ... ... ... коэффициентін
есептеу
(«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің)
мың тг.
|№ ... |2005ж |2006ж ... |
|1 ... ... ... ... |155644 |2345052 |2189408 |
|2 ... ... ... ... |294342 |256332 |-38010 |
|3 ... ... құны |47328 |1630464 |1583136 |
|4 |К қор ... |0,5 |9,1 |8,6 |
|5 |К қор (3/2) |0,2 |6,3 |6,1 |
|2 ... ... ... жылдық |13886833 |863282 |-13023551 |
| ... | | | |
|3 ... ... ... |0,01 |2,7 |2,69 |
| ... | | | |
|4 ... ... өтеу ... |36000 |133 |-35867 |
«Оңтүстік Жарық ... ЖШС ... ... айналымдылығын талдау
кезінде өнімді өткізуден түскн түсім 2005 жылы 155644 мың теңге, 2006 жылы
2345052 мың теңге, ал ... ... ... 2189408 мың теңгеге
төмендегені байқалды. Осы өнімді өткізуден ... ... ... ... құны 1583136 мың ... ... Бірақ қорлардың айналымдылық
коэффициенті есеп беру жылы, 9,1 пайызға, 2006 жылы 0,5 пайызға ие ... ... ... 8,6 ... ... ... ... көп назар аудару керек. Егер де қорлар айналымдылығы жақсы
болса өндіріс тиімділігіне жақсы әсерін ... Осы ... ... ... ... ... ... 13023551 мың теңгеге
төмендеді. Дебиторлық берешектің ... ... 2005 жылы ... 2006 жылы 2,7 пайызға ие болып, өткен ... ... ... ... ... ... ... бағалау өнеркәсіп кәсіпорында
маңызды мәселенің бірі – айналым қорларын пайдалануды үнемі ... ... ... ... ... материалдарды т.б. неғұрлым тиімді
пайдаланылса, соғұрлым белгілі өнім санын өндіруге ... ... ... өнімдерінің көлемі көбейуге мүмкіндік болады. Материалдар
ресурстарының шығыны және ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының шығыны оның
өндірістегі тұтынылуы мен көрсетілуін айтады. Өнімді шығару ... ... ... ... ... ... өндірісте
жұмсалған шығын көлемімен қамтылып көрсетіледі. Сонымен бірге ... ... ... қызмет ететін ішкі зауыт көліктеріне,
қосалұы шаруашылықты қамтуына, мәдени тұрмысқа қажетті шығындар жұмсалады.
2.3 Кәсіпорынның ... ... ... мен ... ... мүліктік жағдайын бағалауда 1- ші көрсеткіші:
Кәсіпорын активтерінің құнын анықтағанда кәсіпорынның қызмет ауқымы мен
сенімділік деңгейін марапаттайды, ... ... ... есептеуге негіз болады. Бұл көрсеткішті анықтауда ... екі ... ... қосындысы, яғни баланс валютасы.
Өндірістік мақаттағы мүлік коэффициенті – кәсәпорынның өндірістік
потенциялын ... ... ... ... ... активтерінің қозғалыс коэффициент – қарызды өтеудегі қаражат
үлесін немесе ... ... ... ... ... ... ... Активтер қозғалысы=ағымдағы активтер\баланс =0,5-тен кіші емес;
Кактивтер қозғалысы=27063900\30684491=0,88(2005жыл)
442606672\47900511=0,92(2006жыл)
Қозғалыстағы және иммобилизацияланған ... ... және ұзақ ... ... ... арақатынасты
көрсетеді. Бұл арақатынастың оптималды және қауіпті мөлшері ... ... ... ... коэффициенттері
=ағымдағы активтер\ ұзақ мерзімді активтер.
=0,5-тен кем ... ... ... ... ... кәсіпорынның
материалды-техникалық базасын сипаттайды.
Кнақты құны ... ... ... ... ... ... айтсақ оның өсуі және жоғары деңгейі кәсіпорынның
қаржылық ... онды деп ... бұл ... меншікті қаражаттар
мобильді олардың ол бөлігі негізгі құралдарғада, айналымынан тыс активтерге
де ... ... ... ... ... ... коэффициентінің
өсуі кәсіпорын мүліктің нақты ұрылымындағы мүмкін болатын шектерінде ғана
тиімді. Егер коэффициент негізгі құралдардың құнының азаюынан емес, ... ... ... ... көздерінің тез өсуіне байланысты
көбейсе, онда коэффициенттің жоғарылауы ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын тек
қана қаражат көздерінің құрамымен емес, сонымен ... ... ... активтеріне салудың дұрыстылығымен мен сипатталады.
6. Негізгі құралдардың тозу ...... ... ... ... Бұл ... ... 2.3.1. кестеде
көрсетілген.
7. Негізгі құралдардың жаңарту коэффициенті – бұл негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... ... түскен жаңа негізгі құралдардың құны/ ... ... ... ... құны;
8. Негізгі құралдардың жарамдылық коэффициент анықталады келесі
формуламен:
Негізгі құралдардың қалдық ... ... ... ... ... ... ... кем болмауы тиіс.
9. Негізгі құралдардың істен шығу коэффициенті –кезең ... ... ... ... ... ... ... келесі формуланы қолданады:
Есеп кезінде есептен шыққан негізгі құралдардың құны/кезең басындағы
негізгі құралдардың бастапқы құны.
Кесте -9
Негізгі құралдардың техникалық ... ... ... Транзит»ЖШС-нің)
мың тг
|№ |Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | |( |( |( |( |( |( |
|1 ... |4322400 |100 |4374837 |100 |52437 |- |
| ... | | | | | | |
| ... құны | | | | | | |
|2 ... |97219 |0,3 |206074 |0,4 |108855 |0,1 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|3 ... |4225181 |0,7 |4168763 |0,6 |-56418 |-0,1 |
| ... | | | | | | |
| ... құны | | | | | | |
|4 ... | |0,02 | |0,04 | |0,02 |
| ... | | | | | | |
| |(2/1) | | | | | | |
|5 ... | |0,97 | |0,95 | |-0,02 |
| ... | | | | | | |
| |(3/1) | | | | | | |
|6 ... құн | |0,2 | |0,7 | |0,5 |
| ... | | | | | | |
|7 ... ... | |5364227 | ... | ... құралдардың техникалық жағдайын талдауда негізгі ... ... ... ... ұшін ... мәні 0,5 тен кем ... ... Негізгі құралдардың жарамдылық және тозу коэффициенті 0,5тен
кем емес болуы қажет. Біздің талдау ... ... ... ... 0,97 жыл аяғында 0,95 мәнді көрсетті. Ал тозу коэфициенті ... ... 2006 жылы ... ие болды. Бұл серіктестік болашақта
негізгі құралдардың техникалық жағдайына көңіл бөлу ... ... ... ... ... кәсіпорынның экономикалық мақсаты
табыс табумен анықталады. Кәсіпорынның табыстылығы нақты және салыстырмалы
көрсеткіштер ... ... ... ... көрсеткіші- бұл табыспен
пайданың жиынтығы. Шет елдерде «табыс» ұғымы ... ... ... – бұл ... ... өсуі есеп беру ... активтердің
ұлғаюы немесе акционерлердің жарналарын қоспағанда пассивтердің ... ... – бұл есеп беру ... ... өсуі немесе
міндеттердің кемуі. Ереже ... ... ... ... ... алу ... ... Ал, табыс болмаған жағдайда, кәсіпорынның дамуы
және әлеуметтік сұрақтарды сәтті шешуі мүмкін емес.
Табыс ... ... ең ... қаржы нәтижелерін нақты
көрсеткіштерінен тұрады. Оған мыналар жатады:
- Өнімдерді сату мен қызметтер көрсетуден ... ... ... ... Қаржыландырудан түскен кірістер;
- өзге кірістер;
- негізгі емес қызметтен ... ... ... ... дейінгі табыс;
- Салық салынғаннан кейінгі жай қызметтен түскен табыс;
- ... ... ... табыстар;
- Кәсіпорын қызметінің соңғы қаржылық нәтижесі болып танылатын таза
табыс.
Табыс жалпы алғанда тірі және ... ... ... ... ... нәтижелерін көрсетеді. Кейбір экономистер оны
экономикалық тиімділік ... ... ... ... ... жатқызады. Біздің көзқарасымыз бойынша бірінші айтылған
сөздер дұрыс.
Табыс, ... ... ... және ... ... көзі ... кез келген кәсіпорын қызметінің мақсаты табыс
табу болып табылады. Табыстың көлемі ... ... ... ... өз өзін қаржыландыруына әсерін тигізеді. Әр кәсіпорын
ағымдағы және қаржылық шығындарын өздерінің меншікті кездері ... ... ... ... ... мерзімдік банк ... ... ... ... ... ... ... абсолютті көрсеткіші өнімді өткізуден алынатын
табыс болып табылады. Ол қаржы- шаруашылық қызметінің ... ... ... құн салығы, акциздер және т.с.с. салықтар мен ... ... ... ... ... сату шегерімдері және
баға шегерімдері алынатын тасталып көрсетіледі.
Өнім өткізуден түсетін табыс ... ... ... ... және сатып алушының жауапты сақталуындағы ... ... ... белгілі бір әсер етеді.
Табыстылықтың екінші абсолютті көрсеткіші – жалпы табыс. Ол ... ... ... ... және негізгі қызмет нәтижесінде
өнімді өткізуден түскен табыс пен ... ... ... ... арасындағы айырма ретінде анықталады.
Жалпы табысқа әсер ететін маңызды ... ... ... ... оның ... оның ... көп ... тигізеді.
Көптеген кәсіпорындарда өзіндік құнды ... ... ... оны төмендету жолдарын іздестіретін экономикалық қызметтің
бөлімшелері болады. Бірақ ... бір ... бұ ... ... және ... пен ... ... ресурстарында бағаның өсуімен
өзінің маңызын төмендетеді. ... күрт өсуі және ... ... ... жетіспеуі жағдайында өзіндік ... ... ... ... ... емес,
Табыстылықтың келесі абсолютті көрсеткіші – негізгі қызметтен алынған
табыс. Ол сальдоланған ... ... ... және табыс пен кезең
шығындары арасындағы айырма ретінде мына ... ... ... ... Дн –негізгі қызметтен алынатын табыс;
Дж – жалпы табыс;
Рк - кезең шығындары.
Дн=108316/19244=5,6 (жыл басында)
Дн=714588/1022733=0,6 (жыл ... ... ... ... көп және ... ... өндірістік
өзіндік құнына кірмейтін тұрақты шығындарды білдіретін ... ... аз ... ... ... ... табыс соншалықты жоғары
болады. Сондықтан да негізгі қызметтен алынатын табысқа ... ... ... ... ... ... бабыспен
үздіксіз байланыста жүргізу қажет.
Табыстылықтың салыстырмалы көрсеткіштеріне ... ... ... ... ... ... ... көздері
ынталандыру және оларды тиімді ... ... ... ... ... тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштері жатады.
Олар кәсіпорын қызметін түрлі бағытта ... және ... ... қатысушылардың мүдделеріне сай топтастырылады.
Табыстылық ... ... ... мен ... ... бағалаудың міндетті элементтері болып табылады, өйткені олар
кәсіпоарын табысын қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігі – берілген
кәсіпорынға қаражаттар ... ... ... ... қабылдауда
қажетті әрі маңызды белгілердің бірі болып саналады.
Табыстылық коэффициентіне талдау жүргізушілер:
- басқару тиімділігінің ... ... ... ... ... ... жеткілікті
түрде ала алу қабілетін көрсететінөлшеуіне
- табысты болжау әдісі;
- шегім қабылдау және бақылау ... ... ... ... ... ретінде авансталған капиталдың
табысылық ... лның ... ... ... ... Кәсіпорынның
инвестициялауға қажетті табысты жеткілікті көлемде алу мүмкіндігін беретін
өлшеуіш ретінде, авансталған капиталдың табыстылық ... ... ... ... тұрақтылығының сенімді көрсеткіші болып саналады.
Осыған байланысты ол, инвесторлар мен ұзақ ... ... ... ... ... ие болады.
Бұл көрсеткішті табысты (пайданы) болжау мақсатында пайдаланудың
тиімділігі сонда, ол кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын табыстылығының салыстырмалы көрсеткіштерінің бірі -
өткізілген өнімнің табыстылық деңгейі;
2. Жалпы активтердің ... ... ... ... ... ... = таза табыс /
ӨӨТТ*ӨӨТТ/жалпы актив орташа мөлшері;
Таза табыс жалпы ... ... ... ... -10
|Көрсеткіштер |Формула |2005 ж. |2006 ж. ... ... ... құн ... |155664 |2345052 |2189408 ... |акция ж/е басқа | | | ... ... ... ... мен | | | ... |салық ж/е қайтарылған| | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ӨӨТТ | | | ... ... ... |108316 |714588 |606272 ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... арасындағы | | | |
| ... | | | ... ...... ... |1322319 |1185919 |
|табыс | | | | ... ... ... ... |89072 |-308145 |-219073 ... |шығындары | | | ... ... | | | | ... емес ... емес |6 |10567 |10561 ... |қызметтен алынған | | | ... ... ... ... | | | ... ... ж/е негізгі |89078 |-297578 |-208500 |
|Анғанға ... ... | | | ... ... сомасы | | | ... | | | | ... ... ... ... |89078 |-297578 |-208500 ... гі |қызметтен түскен | | | ... ...... ... | | | ... табыс | | | | ... ... ... ... – |89078 |-297578 |-208500 |
| ... ... | | | ... ... ... ... түскен табыс жыл басында 115644 мың
теңге, жыл ... 2345052 мың ... ... ... ... 2189408
мың теңгеге жоғарлады. өнімді өткізуден қаржылық нәтижесін білдіреді және
негізгі қызмет нәтижесінде өнімді ... ... ... пен ... ... өзіндік құны арасындағы айырма ретінде анықталады.
Жалпы табыс жыл басында 108316 мың теңге, жыл аяғында 714588 ... ... ... ... 606272 мың ... ... Жалпы
табысқа әсер ететін маңызды фактор өндірістік өзіндік құн, сондықтан оның
төмендеуі оның ... көп ... ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнына кірмейтін ... ... ... ... ... аз ... ... қызметтен алынатын табыс
соншалықты жоғары ... ... да ... ... ... ... ... жоғарыда аталған көрсеткіштермен, сондай-ақ
маржиналды табыспен үздіксіз байланыста ... ... Таза ... ... 89078 мың теңге, жыл аяғында 297578 мың теңгеге, 208500 мың ... ... ... ... ... ... мәліметтер
коммерциялық құпия болып саналатындықтан және де ... ... ... және ... ... дәл бөле алмайтынына
байланысты, жалпы табыс көлемін маржиналды табыс көлемімен теңестіруге ... ... ... ... қолдануға болады.
Жалпы табыстың өзгеруіне әсер етуші негізгі ... ... ... ... өнімнің бағасының өзгеруі;
- өнімді өткізуден түскен табыстың өзгеруі;
- өткізілген өнімнің 1 теңгеге шаққандағы шығындарының өзгерісі.
Кесте – ... ... ... ... ... |2005 ж. |2006 ж. ... |Таза ... ... ... ... | |=-0,05 ... ... | | ... мерзімді |Таза табыс/ұзақ |89078/4225290=0,02 ... ... ... ... |=-0,07 ... | | | ... ... |Таза табыс/қысқа |89078/14209519=0,006 |-297578/1195433 |
|активтер ... ... |=-0,2 ... | | | ... ... табыс/қорлар|89078/294342=0,3 |-297578/256332 |
|табыстылығы | | |=-1,2 ... ... ... ... ... ... ... | |=0,3 |
| ... | | |
| ... | | ... ... табыс/өнімді|89078/155644=0,6 |-297578/2345052 |
|табыстылығы |өткізуден түскен | |=-0,1 |
| ... | | ... ... қызметтен|89072/47328=-1,9 |-308145/1630464 |
|қызметтің ... | |=-0,1 ... ... | | |
| ... құны | | ... ... ... |89078/18434809=0,004 |-297578/5364227 |
|табыстылығы ... | |=-0,05 |
| ... | | ... капитал|Таза |89078/4355439=0,02 |-297578/4057861 ... ... | |=-0,07 |
| ... | | ... ... |Таза ... ... ... ... | |=-0,07 |
| ... | | ... ... |89078/14209519=0,006 |-297578/1195433 ... ... | |=-0,2 ... ... | | ... |Таза табыс/қарыз |89078/14079370= ... ... ... |-0,006 |=-03 ... | | | ... активтердің табыстылық деңгейі өткен ... ... ... Алайда бұл көрсеткіштің деңгейін білу жеткіліксіз.
Оның қандай факторлардың ... ... және ... ... ... және ... үшін бұл факторлардың сенімділігін
талдау, әлде қайда маңызды болып табылады.
Табыстылықтың ... ... ... мен ... ... ... ... элементтері болып табылады, өйткені
олар кәсіпорын ... ... ... ... сипаттайтын
маңызды көрсеткіштер.
Табыстылықтың көрсеткіштері үш топқа бөлінеді:
-жалпы активтер;
-өнімдер;
-ақша қаражаттарының таза ағымы.
Кәсіпорын активтерін пайдалану ...... ... ... дұрыстығы туралы шешімдер қадылдауда қажетті әрі маңызды
белгілердің бірі болып саналады.Кәсіпорын мүліктерінің тиімділігін ... бір ... ... әрі кең ... қорытындылаушы көрсеткіштерінің
бірі табыстылық коэффициенті, ол таза табыстың ... ... ... ... ... деңгейін капиталды пайдаланудың таңдау
жолдарымен, кәсіпорынның алған табысымен салыстырған жөн.
Активтердің тиімділік ... ... ... ... ... жоспарлауда, үйлестіруде, сондай ақ шаруашылық қызметі
мен оның нәтижесін бақылау мен бағалауда маңызды роль атқарады.
Активтерге немесе жобаларға жаңа ... ... салу ... ... олардың алынатын табыс есептеледі және бұл ... ... ... ... ... ... ... Транзит» ЖШС нің қаржылық жағдайын талдау мен аудиті
3.1. Қаржылық тұрақтылығын бағалау мен талдау.
Қаржылық тұрақтылығы бұл ... ... ... ... төлем
қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай отырып, табысты ... ... ... мен ... ... ... дамуын
көрсететін қаржы ресурстарының жағдайы.
Қаржылық тұрақтылықтың мәні бұл қорлар мен ... ... ... етілу.
Нарық жағдыйында ол ең бірінші өнімді өткізуден түсетін ... ... ... және оның ... ... ... берушілермен және тағы басқалар мен есеп айырысу үшін ... ... ... ... ... ... одан әрі дамуы үшін барлық
есеп ... мен ... ... ... ... ... ... дамытуға, оның материалдық- ... ... және де ... жағдайды жақсартуға және басқаруға мүмкіндік
беретіндей дәрежеде табыс ... ... ... ... бұл ... асу ... ... жүзеге асыру тиімділігі жолымен
кәсіпорынның ақша қаражаттарын еркін ... ... ... ... коэффициенттер жүйесімен сипатталады. ... ... ... ... ... ... және олардың
динамикасын оқуда қорытынды қаржылық тұрақтылықты сипаттайтын көрсеткіштің
ең бір маңыздысы мынадай коэффициенттік көрсеткіштер ... ... ... ... ... ол ... ... асыру үшін авансталған барлық қаржылардың жалпы сомасы меншіктік
қаржыларға үлесін көрсетеді. Ол ... ... ... өсуі ... ... ұлғаюы туралы
куәландырады және барлық.
2. Міндеттемелер меншікті ... ... ... ... ... мәні (0,5-0,6)-тең.
3. Тәуелділік коэффициенті- бұл тартылған қаражаттардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... оларды бақылайтын менеджерлердің де емес, меншікті компаниялардың да
емес сыртқы қысымына ұруының ... ... ... болады.
Мынаны есте сақтаған жөн: тартылған капитал бойынша төленетін үрді бұл
компаниялардың пайда зиянының ... ... ... ... жоғары
болады.
4. Тартылған немес меншікті қаражаттардың сәйкестілік коэффициенті-
бұл меншік қаражаттардың активіне салынған бір ... ... ... ... ... ... коэффициент тәжірибеде өте тұрақсыз. Себебі, берілген коэффициент
есептеуде ағымдағы активтердің, тауарлық ... ... ... айналым жылдамдығын толығырақ анықтаған жөн. Ағымдағы активтер мен
дебиторлық қарыздардың жоғарлауы айналымдағы кезінде бұл коэффициенттер
бірден асуы ... ... бұл ... және ... ... ... активтердің қай бөлігі меншік қаражаттарының есебінен
қаржыланатыны көрсетіледі.
6. Инвестициялау коэффициенті –бұл ... ... ... ... капиталды жабатынын көрсетеді (Қ>1).
7. Маневрлеу коэффициенті – бұл осы ... ... ... немесе кіші рұқсат ететін мобильдік активтерге меншік қаражаттарының
қай бөлігі салынғанын көрсетеді. Бұл коэффициенттің ... мәні ... ... ... ... ... ... белгілі
бір бөлігі бекітілгенін көрсетеді. (>1=0,5).
8.Қарыз қаражаттарын ұзақ мерзімге тарту коэффициенті =ұзақ ... ... ұзақ ... ... ... ... ... ЖШС-нің қаржылық тұрақтылығы.
|Көрсеткіштер |Формула ... |2006 |
| | ... | | ... ... |Меншік капитал/ |0,5-0,6 |0,2 |0,7 |
| ... ... | | | ... ... ... ... |0,4-0,5 |0,7 |0,3 |
| ... капитал | | | ... ... мен ... ... |1:2 |3,2 |0,3 ... ... ... ... | | | ... | | | | ... ... ... ... |2:1 |0,3 |3,1 |
| ... ... | | | ... ... ... |(1 |1,0 |0,97 |
| ... ... | | | ... ... |ТАК/ меншік капитал|0,5 |0,02 |-0,02 ... ... ... ... |(1 |- |- ... ... ... | | | |
| ... | | | ... қаражаттарын |Ұзақ мерзімді |- |- |- ... ... ... ... | | | ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... құнды |ТАК/жиынтық капитал|0,3 |0,007 |-0,02 ... ... үлес | | | | ... | | | | ... мен мен- |ТАК/ағымдағы |(0,6-0,8 |0,009 |-0,05 ... ... мен –ды ... | | | ... ету | | | | ... | | | | ... ... Транзит» ЖШС-нің қаржылық тұрақтылығын талдау кезінде
тәуекелсіздік коэффициенті 0,2 және 0,7 көрсетті. Бұл өсуі ... ... ... екендігін көрсете, алдағы уақытта қаржылық
қиындықтардың азаятындығын көрсетеді. Себебі бұл ... ... ... ... ... ... Ал ... коэффициенті
авансталған капиталдың жалпы соммасындағы қарыздың ... ... ... жоғары болған сайын, кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру көздерінен
тәуелділігі жоғарлайды. Біздің ... ... оның ... ... 0,7 ал жыл ... 0,3 ... Бұл көрсеткіш бойынша қаржылық
тәуекелділігін жоғалтты деп айтуға болмайды. Жылдың басында және ... ... оның ... мәніне айтарлықтай жоғары.
Келесі, басқарманың қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын меншікті ... ... ... ... қаржыландыру коэффициенті
болып табылады. Бұл коэффициент жоғары болған сайын, соғұрлым банктер мен
инвесторлар қаржыландыруға соғұрлым ... ... Бұл ... ... ... бөлігі өз қаражатымен, ал қандай бөлігі қарыз
қаражатымен қаржыландырылатынын көрсетеді. Бұл көрсеткіш жыл ... ... жыл ... 3,1 ... ... мүлкінің көп бөлігі қарыз қаражатымен
қалыптасқан , төлем қабілеттілігінің өте қауіпті жағдайға ... ... ... ... көрсетеді. Қаржыландыру коэффициентінің
кері көрсеткіші кеңінен қолданылады, қарастырылған капиталдың меншікті
капиталға ... ... ... және ... қаражаттар
қатынасының коэффициенті. Біздің талдау бойынша бұл көрсеткіш жыл басында
3,2 жыл соңында 0,3. ... мәні ... есеп беру ... ... ... ... ... әрбір теңгесіне қарыз
қаражатының 3 теңге тартқанын дәлелдейді. Есеп беру ... ... ... ... салымдарының әрбір теңгесіне 3 тиынға дейін азайған.
Егер оының мәні 1-ден асып кетсе, онда басқарманың қаржылық ... ... ... ... ... бірақ жауап әр уақытта бір жақты
бола бермейді. ... және ... ... ... ... ... ... қызметінің сипатына және айналым
қаражатының айналу жылдамдығына байланысты болады. Материалдық айналым
қаражатының айналымдылығының жоғары көрсеткіштері және ... ... да ... ... ... коэффициенттің қауіпті мәні бірден де
асып кетуі мүмкін, ол сонда да ... ... ... ... ... ... ең ... қаржылық тұрақтылығын сақтау үшін
бұл коэффициент ағымдағы және ұзақ мерзімді активтердің қатынас
коэффициентінң мәніменшектелуі қажет.
Басқарманың ... ... ... ең бір маңызды
көрсеткіштердің бірі қаржылық тұрақтылық коэффициенті болып табылады немесе
оны басқаша инвестицияларды жабу ... деп ... Ол ... ... ... қарыз капиталының жалпы капиталдағы үлесін сипаттайды. Бұл
дербестік коэффициентімен салыстырғанда ... ... ... ... бұл ... қалыпты мәні 0,9-ға тең болуы керек, ал
оның 0,75-тен төмендеу қауіпті. ... ... ... ... қаражаттарын ұзақ мерзімге тарту коэффициенті жатады. Ол ұзақ
мерзімді ... ... ... мен ұзақ ... сомасына қатынасымен анықталады.
Активтерді құрудың ең дұрыс жолы болып, меншікті капитал ... ... және ... ... бір ... жабатын кездегі жол
саналады. Кәсіпорын, барлық қарыз қаражаттары алынып қойып жатса да өмір
сүре беретін болады. ... ... ... ... тағы бір ... ... тек қана ... құралдарды сатып алуға жұмсап, ал
айналым қаражаттары ¼- ұзақ мерзімді қарыздар есебінен ¾- ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың коэффициенттері теориялық
мәндерінен ауытқуы болашақта қаржылық тұрақтылықты сақтауға назар аудару
керек екендігін көріп отырмыз. Осымен Серіктестік ... ... ... жаңа ... ... ... қажет болады. Қаржылық
тұрақтылықты ондай нашар деуге болмайды. Барлық қаржылық коэффициенттерді
Халықаралық стандарттар бойынша төртке бөледі:
1.Өтімділік және төлем қабілеттілік коэффициенті.
2.Қаржылық тұрақтылық ... ... ... (тиімділік) көрсеткіштер.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі қаржылық тұрақтылықтың сыртқы көрінісі
ретінде қабылданады, ол деген сөз ұзақ ... ... ... ... етілгендігін сездіреді.
Кез-келген кәсіпорын төлем қабілеті 0-1 арасында болады. Егер х(1 болса,
ол дегеніміз кәсіпорын қаржылық қиындықты ... ... Кез ... ... ... ... өндіріс және өнімді өткізу
бойынша бизнес жоспардың орындалмауы, өзіндік құнының өсуі, өндірістік
құралдардың жетіспеуі, салық салудың жоғары пайызды айналым капиталының
дұрыс емес ... ... ... Төлем қабілеті коэффициентін
есептеген кезде барлық активтер келесі топтарға бөлінеді:
-ақша қаражаттары;
-қысқа мерзімді қаржылық салымдар;
-тауарлар және ... ... ... ... мен ... ... бағалау.
Баланс өтімділігін талдаудың мәні – активтегі өтімділік дәрежесі
бойынша топталған қаражаттарды ... ... ... пен ... ... ... бір ... топталады, - өтімділігі
жоғарылардан бастап өтімділігі ... ... яғни ... ... ... ... уақыты қысқаларға қарай (пассив), яғни
қайтару уақытын жоғарылату тәртібі бойынша болады. Кейде керісінше ... да ... ... ... ... тәртіп болуы да мүмкін, мысалы
батыс европалақ елдерде ... ... ... ... яғни ақша
қаражаттарына айналу жылдамдығына байланысты кәсіпорын ... ... ... ... ... Әлемдік тәжірибеде бұларға кәсіпорынның ақша
қаражаттарының барлық баптары мен ... ... ... ... мен ... ... (қысқа мерзімді қаржылық
инвестициялар) – айналым қаражатының ең мобильді бөлігі. ... ... ... ... ал ... ... қолма-қол ақшаға тез айналады.
Тез өткізілетін активтер. Бұларға қысқа мерзімді дебиторлық борыш ... ... ... ... ... ... есеп айырысу шотына
белгілі бір уақытта келіп түсіп, ... да өз ... ... ... Есеп ... құжаттары бойынша жіберілген, сатып алушылар
уақытында төленбеген тауарлар бойынша, төлеу ... ... ... өтімділігі анағұрлым төмен, себебі төлемнің қашан келіп түскені
белгісіз. Бірақ ... ... ... ... ... болмайды, себебі оны қайтарып алуға алдын ала шаралар қолданылады.
Кез еклген дебитор ... ... ... тіпті банкрот болып жарияланудан
қорқып, өзінің қарыздарын уақытында төлеуге тырысады. Сондықтан ... ... ... ... жатқан кәсіпорынның өтімді қаражаттарын
есептегенде ақша ... ... ... ... ... да ... әлі қалыптаспаған нарықтық экономика, инфляция, әріптестер ... ... ... ... ... борыштың барлығы
бірдей ақша қаражатына тез айнала алмайды.
Баяу өткізілетін активтер. Баланс активінің 1-ші бөлімінің (Қорлар( ... ... ... 2 ... ... мерзімді инвестициялар( бабы.
Бірақ бұл кезде (Алдағы кезең шығындары( бабы есепке ... ... ... ... айнаодыру қиынырақ: бірінші сатып алушыны тауып
алу қажет, ал бұл оңай емес және ... бір ... ... ... ... ... ... тиісті: егер, мысалы, темір қаңылтырды сатып
алушыны табу оңай ... онда ... ... ... ... ... табу анағұрлым қиын. Бұл белгілі бір бұйымды дайындауға арналған
жартылай өнім барлық ... ... ... емес ... ... Сондықтан
немістер өтімді активтерді есепке алғанда аяқталмаған өндірістің ... ... ... ... ... ... ... өтімді
активтердің құнына қосуға жол беріледі.
Қиын өткізілетін активтер- баланс активінвң 2-ші бөлімінің алдындағы
топтарға еңгізілген баптарынан ... ... ... 2-ші бөлім жиынының
(Ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар( бабы бойынша соманың бір бөлігі ғана
алынып тасталынғандықтан, қиын ... ... ... ... ... ... салған салымдары ғана есепке алынады.
Баланс активінің баптары оларды өтімділік дәрежесі ... ... ... ең ... және әр ... меншік нысаны алады- кассадаға,
банктегі есеп айырысу, валюта және ... ... ақша ... кейін бағалы қағаздарға салынған қысқа мерзімді ... ... есеп ... ... Активтің бұл
қарастырылған баптары негізінен кәсіпорынның (Өтімділігін(, яғни ... ... ... ... үшін ... ... бөлігін
көрсетеді. Өтімділігі бұдан төмен элементтер тауарлы-материалдық қорлар ... ... ... ... ... ... оларды
қайтару, төлеу уақытының мерзіміне байланысты топтастырылады.
Неғұрлым тезірек төлеуге тиісті ... ... ... кредиторлық борыш, қарыздар, басқа да ... ... ... мен ... ... ... бойынша есеп айырысу
көлемінен асқан мөлшерде жұмыскерлерге берілген қарыздар жатады. ... ... асу ... ... қарыздарын өз мақсаты бойынша
пайдаланбағандығын білдіреді және сондықтан тезірек өтеу үшін ... ... ... ... ... ... міндеттемелер- қысқа мерзімді несиелер мен заемдер және
жұмыскерлерге арналған ... ... ... ұзақ ... ... мен ... міндеттемелер- пассивтің 3-ші бөлімінің (Меншікті капитал(
баптары. Актив пен ... ... ... үшін бұл топтың жиыны ... ... ... ... бабы бойынша сомаға азайтылады.
Баланс өтімділігін анықтау үшін актив пен пассив ... ... ... ... керек. Баланс толық өтімді деп келесідей
қатынастарда саналады:
А1( П1
А2( П2
А3( П3
А4( ... ... ... егер активтің сол алғашқы үш теңсіздігінің әрбір
тобы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын жапса немесе оған тең болса
баланс өтімді ... кері ... ... ... ... ... жүйедегі алғашқы үш теңсіздіктің орындалуы
төртінші теңсіздікті орындау қажеттілігін тұғызады, сондықтан актив пен
пассив бойынша алғашқы үш топтың жиындарын салыстыру ... орын ... ... ... сипатын алады, сонымен қатар терең
экономикалық мәні бар: оның орындалуын қаржылық тұрақтылықтың ең ... ... ... ... ... қаражатының
барын дәлелдейді.
Егер бір жүйенің бір немесе бірнеше теңсіздігінің қолайлы варианттағыға
қарама-қарсы мәні болса, онда баланс өтімдлігінің ... ... ... ... Бұл ... ... бір тобы бойынша
қаражат жетіспеушілігі олардың басқа топ ... ... ... ... өтем тек ... төлем жағдайында аз өтімді активтер
неғұрлым өтімді активтердің орнын баса алмайды.
Баланс өтімділігін ... ... ... алдында, жалпы
активтердің, баланстың және кәсіпорынның өтімділігін анықтап алу керек.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама бойынша
өтімділік: кәсіпорынның өзінің қықа ... ... ... ... ... деп- (Кәсіпорынның өзінің қысқа
мерзімді міндеттемелері бойынша төлеу ... деп ... ... оның ... ... ... ... өзгешеленеді.
Кәсіпорынның өтімділігі шын мәнінде баланс өтімділігін көрсетеді.
Сондықтан кәсіпорынның төлем қабілеттілігін бағалау үшін бухгалтерлік
баланстың көрсеткіштерін тереңінен зерттеу керек. Кесте-13
Активтердің өтімділігі бойынша ... ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... |
|I ... өте ... | | | ... | | | ... ... |28343 |75820 |47477 ... |28343 |75820 |47477 |
|I I Тез ... ... | | | ... ... |13886833 |863282 ... ... ... |863282 ... |
|I I I Баяу ... | | | ... | | | |
|> ... |294342 |256332 |-38010 ... |294342 |256332 |-38010 ... Қиын ... ... | | | |
|> ... емес |119 |132 |13 ... | | | |
|> ... ... |4322400 |4374837 |52437 ... |4322400 |4374837 |52437 ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің активтерін
өтімділігі бойынша топтастыру өтімділігі жоғары активтер жыл басында
15354975 мың теңге,2006 жылы 5768425 мың теңгеге ие болады.Ал тез ... 2005 жылы 12266814 мың ... жылы 10036846 мың ... активтер жыл басынды 2000 мың теңге,жыл аяғында 4781 мың ... ... 2005 жылы 325461 мың ... ал ... жылы 325461 мың
теңге көлемде өзінің үлесін қосты.Осымен келесі топтастыру міндеттемелері
мен капиталды топтастыру болып табылады.Бұл топтастыру келесі 14-кеседе
көрінеді.
14-кесте
Міндеттемелер мен ... ... өтеу ... ... ... Жарық Транзит»
|Міндеттемелер және |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... | | | |
|I ... ... | | | ... ... |594648 |519747 |-748551 ... ... ... | ... ... ... |519711 ... |
|I I ... ... |- |- |- ... | | | |
|> ... міндеттемелер |98849 |753711 |654842 ... ... ... | | | ... ... |97 |341617 |3411520 ... табыс |-34089 |-309133 |-332222 ... ... |341520 | |3411520 ... ... ... |4036911 |4025377 |-11534 ... |4355439 |4057861 |3622422 ... ... ... ... ... ... серіктестігінің
міндеттемелері мен капиталдарын өтімділігі бойынша топтастыру кезінде ... ... ... жыл ... 30563725 мың теңге,2006 жылы 13585491
мың теңге ие болып өткен жылмен салыстырғанда 16978234 мың теңгеге
азйтылған. ІІ-топ есепті жыл ғана 144806 мың ... ие ... ... жоқ. ... ... ... жыл ... 120128 мың
теңге,2006 жылы 4810432 мың теңгеге ие болып,өткен жылмен салыстырғанда
4690304 мың ... ... ... ... ... әсерінен болады
Баланс өтімділінің теңсіздігі
І А > І М
ІІ А > ІІ ... А > ІІІ ... А < IY ... ... Жарық Транзит» ЖШС-нің
|Активтер |2005 жыл |2006 жыл |Міндеттемелер |2005 жыл |2006 жыл |
| | | ... ... | | |
| | | ... | | ... |28343 |75820 |І ... |519747 ... |13886833 |863282 |ІІ |98849 |753711 ... |294342 |256332 |ІІІ | | ... |4322400 |4374837 |IY |4355439 |4057861 ... ... ... ... мен ... бойынша төлем күнтізбесісіне салсақ әр топтары бойынша анық көре
аламыз.Мысалы,І топ басында 28343 мың теңге,І топ ... ... ... ие ... ... отырамыз бұл кесте теңсіздіктің қай топта
сәйкес келмегендігін көруге көп мүмкіндік береді.
«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің жауапкершілігі шектеулі ... мен ... ... ... ... ... өтімділігінің теңсіздігі бойынша сәйкестендірілген кезде баланс
өтімділік теңсіздігінің І топ активтер сомасы І топ міндеттемелер.
Жоғарыда көрсеткен теңдеудің біреуі орындалмаса ... ... ... ... Осымен баланс өтімділігі жоқ деуге болады.
Кәсіпорынның төлем ... оның ... ... ... бірі және онымен тығыз байланысты болады. Төлем
қабілеттілігін ұзақ мерзімді қарыздарын уақтылы келген кезде өтеу
қабілеттілігін анықтау үшін бағалайды. Және де ... ... ... ... ... ... өзі мерзімінде төлем жүргізу
қабілеттілігі деп түсіндіріледі.
Қарыздарды өтеу үшін құралдардың айналымы кезінде ақшаға айналуы керек
дебиторлық ... ... ... ... ... Қарыздарды өтеу
үшін құралдар сонымен бірге кәсіпорында бар тауарлы-материалдық
құндылықтардың қоры бола ... Оны ... ... ақша қаражатын алады.
Басқаша айтқанда, теориалық түрде қарыздарды өтеу кәсіпорынның барлық
ағымдағы ... ... ... Нақ ... ... түрде, егер
кәсіпорынның ағымдағы активтері қысқа мерзімді міндеттемелерінің сомасынан
артса, онда ол қарыздарды өтеуге дайын деп есептеуге болады. ... ... ... ... активтерін қарыздарды өтеуге бағытталса, онда
дәл сол кезде оның өндірістік қызметі тоқтатылады, себебі онда ... тек ... ... ... ал ... айналым құралдарын
алуға ақша жоқ, олар толығымен қарыздарды төлеуге ... ... ... бар деп, ағымдағы активтің сомасы
ағымдағы міндеттемелерінен көп жоғары кәсіпорынды ... ... тек ... өтеу ғана ... ... бірге үздіксіз өндіріс
үшін қаржылары болуы керек.
Кәсіпорынның төлем ... ... үшін ... ... ... айналдыра алатын жылдамдық және дайындықты
міндеттемелерге қатынасы ретінде есептеледі. Ол баланс жасалған мерзімінде
немесе жақын мезгілде ағымдағы ... ... ... ... өтеу коэффициенті-ағымдағы міндеттемелердің қандай бөлігі тек
ақша қаражаты есебіненемес, сонымен қатар өткізілген қызметтер үшін
түсімдер есебінен өтелетінін сипаттайды. Бұл көрсеткіш 0,5-тен кем ... ... ... және қысқа мерзімді міндеттемелердің әр теңгесіне ақша
қаражатының және дебиторлық ... 50 ... кем ... ... ... ... ... құралдар жедел және қысқа мерзімді
міндеттемелерінің сомасын өтейтін белгілеуге мүмкіндік береді және сонымен
баланс құрылымының тұрақтылық дәрежесін ғана ... ... ... мерзімді қарыздары бойынша тез есептесе алу қабілеттілігін
дәлелдейді.
Көптеген кәсіпорындар үшін аралық өтімділіктің төмен коэффициентінің
жалпы өтімділіктің жоғары коэффициентіне сай ... тән ... атап ... Бұл кәсіпорында шикізат, материал, жинақ бөлшектер, дайын өнімнің
шектен тыс қорлары барлығына байланысты ... Бұл ... ... ақша ... жетіспеуіне әкеледі. Осыдан жалпы
өтеу коэффициентінің жоғары болуына қарамастан, оны құраушының, әсіресе
баланстың үшінші тобына кіретін баптары бойынша, жағдайын және ... ... ... ... ... ЖШС-нің активтерінің аудиті.
Аудитті жүргізудің нормативті-құқықтық базасы
Аудиторлық зерттеуді жүргізуде аудиторлар келесі аталған заңды
нормативті актілерді басшылыққа алды:
1.«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... 2007 ... ... Қазақстан Республикасының №234-III заңы.
2.Аудиторлық қызмет туралы заң Алматы, 2006 жылғы 5 ... ... ... есеп берудің стандарттары 200 жыл және т.б.
Негізгі құралдарды сақтау, есепке алу және пайдалану ескерткіштерінің оның
аудитінің ... ... Яғни ... мақсаты – негізгі құралдардың
сақталу орындары бойынша ішкі және ... ... ... ... ету ... ... ... дер кезінде бухгалтерлік
есепте дұрыс көрсетілгендігін және ... ... ... ... ... ... ... Аудитор алдына қойған
мақсатына жету үшін тексеруді талап етететін басты ... ... ... құралдардың сақталу, есепке алу және ... ... ... міндеті:
( негізгі құралдардың нақты қолда барлығына және сақталуына бақылаудың
қамтамасыз етілгендігін;
( еңбек ... ... ... ... ... олардың
жіктелуі, меншіктік қатынасы және өндріс үрдісіне қатысу сипаты ... ... ... ... ... ... есепте негізг құралдардың кіріс және шығыс ... ... ... ... ... құралдарға тозудың және жөндеудің дұрыс есептеліп
құжатталғанжығын;
( ... ... ... және ... пайдаланылғандығын;
( бухгалтерлік енсеппен қорытынды ... ... ... бар ... және ... ... туралы мәліметтердің дұрыс
көрсетілгендігін тексеру болып табылады.
Аудитордың міндеті қолда бар негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... етуге байланысты атқарылған іс-шараларды да тексеруге міндетті.
Ол үшін шаруашылықтың басшылығының ... ... ... ... беретін материалды жауапкершілікті тұлғаның
тағайындалғандығын: тағайындалған ... ... ... ... ... ... шарт ... негізгі құралдардың
сақталуына тексеру жүргізетін тұрақты жұмыс істейтін түгендеу комиссиясының
тағайындалғандығын; ... ... ... есеп ... ... ... ... нәтижесінің дұрыс құжатталғандығын
және оны қарау ... ... ... ... кем ... ... фактілер орын алған жағдайда кінәлі тұлғаларына ... ... ... ... міндетті.
Аудитор жоғарыда аталған басты міндеттерді тиянақты орындау ... ... ... және ... ... аудитінің
бағдарламаларына жасауға тиісті.
Бағдарламада тексерілетін мәселелер, жоспарланған аудиттің іс-
әрекеттері, ... ... және ... мерзімі анықталуы тиіс. Отандық
және шетелдік авторлардығ жасаған бағдарламаларына ... ... ... ... және ... ... ... бағдарламасы мынадай
мәселелерді қамтиды:
- баланстың көрсеткіштерінің, бас кітап, есеп регистрларындағы ... ... ... ... ... ... құралдардың аналитикалық және синтетикалық ... ... ... негізгі құралдарды сақтау, пайдалану орындарындағы нақтылығын және
оларға бақылаудың қамтамасыз етілгендігін тексеруді;
- негізгі ... ішкі және ... ... ... ... ... құралдардың дұрыс топталып сыныпталғандығын тексеруді;
- негізгі құралдарды бағалау және сыртқы ... ... ... ... ... ... алу және шығыс жасау операцияларының
дұрыстығын тексеру;
- негізгі құралдарға тозу есептеу және амортизациялану ... ... ... ... ... (күрделі ағымдағы) жұмсалған шығындардың
негізділігін және олардың бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... техникалық жағдайын және олардың тиімді
пайдалануды тексеруді;
- негізгі ... ... және ... ... ... дұрыстығын тексеру.
Негізгі құралдарды, аудитордың бағдарлама көрсетіп отырғандай, алдымен
олардың баланста дұрыс ... ... үшін 2410 ... 2420 ... ... ... ... құрамына енген
синтетикалық шоттарындағы қалдықтарының Бас ... ... ... ... жазбалардағы көрсетілген мәліметтермен және
аналитикалық есеп ... ... ... ... есеп ... ... ... анықтау қажет.
Аудитордың тексеру бағдарламасы бухгалтерлік есеп жүргізуге, ... ... ... ... ... сондай-ақ
қаржылық қорытынды есеп мәліметтерінің ақиқаттығын растауға бағытталған.
Аудитор бағдарламада құралған ... ... ... ... ... ... ... және ішкі бақылаудың
Аудитор шаруашылықтың басшысының негізгі құралдар нысандарын қабылдап,
кіріске алуды жүзеге асыратын тұрақты жұмыс істейтін ... құру ... және ... ... ... танысқаннан кейін, негізгі
құралдардың кіріске алынуы көздерін анықтауы тиіс. Сондай-ақ, ... ... ... алынған негізгі құралдарды жаңартып және
толықтырып отыру көздеріне аудит жүргізгенде мынадай ... ... ... ... ... қаржы салымына (жаңа ғимараттар, құрылымдар мен беріліс
өткізгіш құрылғыларды салу, жаңа жабдықтарды сатып алу және ... ... және жеке ... жаңа және бұрын пайдалануда болған
негізгі құралдар нысандарының сатып алу ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарға;
• заңды және жеке тұлғалардан төлем ақызыс ... ... жаңа ... пайдалануда болған негізгі құралдарға;
• құрылтайшыларының жарғылық капиталға қосқан үлесі ... ... ... ... ... анықталған есепте жоқ ... ... ұзақ ... ... алу ... алынған негізгі құралдарға.
Аудитор негізгі қралдардың келіп түсу ... ... дер ... алу ... ... ... көз жеткізу керек.
Негізгі құралдарды кіріске алуды жүзеге ... ... ... ... ... тағайындалған тұрақты жұмыс істейтін
комиссияның құрамының түгелдей қатысып, оның құрамына әр түрлі саланың бас
мамандары мен механиктерінің, ... ... ... ... ... қауіпсіздендіру, мамандарының бухгалтерлердің ж.б.
мамандық иелерінің қатыстырылғандығын анықтау қажет.
Аудитор нақты қолда бар ... ... ... ... ... ... ... назар аударады. Яғни, әрбір
негізгі құралдар ... ... ... ... ... бастапқы құнын жүргізілген қайта бағалаудың ... ... ... ... ... ... және дер
кезінде ашылғандығын, нақты қолда барлығын тексереді.
Негізгі құралдарды пайдалану барысында олардың құнына, пайдалы қызмет
ету ... ... әсер ... ... ... қосымша
сипаттамалар көрсетіледі. Мүліктік карточкаларындағы көрсетілген мәліметтер
бастапқы құжаттарындағы мәліметтерін салыстыра отырып, негізгі ... және ... ... ... ... есеп ақпараттарындағы
жағдайына сәйкестігін анықтауға болады. Аудитор ... ... ... ... ... ... есеп пен ... регистраларының, есеп мәліметтерін өндеу ... ... ... жазылу дәйектілігінің сақталуына және қозғалыстарының бірыңғай
типтік үлгідегі бастапқы есеп ... ... ... ... ... ... реквизиттерінің бекітілген тәртіпке сәйкес
толтырылғандығын, құжатты рәсімдеуге қатысқан жауапкершілікті ... ... ... ... ... Кеткен кемшіліктер мен
анықталған тәртіп түзу ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда, аудитордың қарама-
қарсы тесеру жүргізуді талап етуіне құқы бар. ... ... ... ... тозу ... тексеру жүргізген кезінде
мынадай мәселелерге назар аударуға міндетті:
• есеп жүргізу саясатында ... ... ... негізгі құралдарға тозу-есептеу ведомостының дұрыс толтырылып
есептелгендігіне;
• жолаушыларды және жүк тасымалдайтын автокөліктерге тозу есептеу
ерекшеліктерінің сақталғандығына;
• негізгі құралдауды ... ... және ... ... тозу
есептеу және оны тоқтату тәртіптерінің сақталғандығына;
• пайдалы қызмет ету мерзімі бітуіне қарамастан, әлі ... ... ... құралдарға тозу есептеудің жалғасуына
немесе тоқтатылғандығына;
• пайдалы қызмет еті мерзімінен бұрын істеп ... ... ... ... бар негізгі құралдарға тозу есептеудің жалғасуына.
Материалдық емес активтердің аудиті ретінде қалыптасуды, іс-жүзінлегі
нақты қолда бар, құжаттарда көрсетілудің анық сенімділігін, ... ... құны мен ... ... шынайылығын, амортизациялық есептеудегі,
істен шығарудың негізділігін, есепті ... ... ... ... қолданудың тиімділігін ішкі бақылауды ... бұл ... ... 38 ҚЕХС ... есеп ... стандарттары), 28 БЕС (Бухгалтерлік есеп стандарттары), ҚР-ның
«Меншік туралы», «Тауарлық белгілер туралы», «Авторлық құқық ... ... ... ... басшылыққа алады.
Қорытынды
Осы дипломдық жұмысты қорыта келе активтер есебіне талдау мен аудитті
жүргенде кіріспеде көрсеткендей жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... айтатын болсам: қандай бір ұйым және мекемелер
табыс пен шығыссыз ... ... ... ... ... де, ... экономикасын
басқарудың жалпы жүйесінде де өте зор мәнге ие ... келе ... ... ... ... ... экономикалық әлеуетінің өзгеше
құрамдасы ... ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылығы мен одан әрі экономикалық дамуы олардың есебінің ... ... мен ... ... ... Егер есептің көмегімен
ақпарат көздері қалыптасатын болса, онда оның ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
және реттеу барасында жіберілген кемшіліктер мен қателіктерді анықтауға
және оны қайтадан ... ... ... тиімділігін талдау мен кәсіби аудиттің жеткілікті дәрежеде
әзірленбеу мәселесі оның ... ... ... ... ғана ... белгілі бір экономика секторының әр түрлі ... ... ... конюнктурасы өзгергенде және бәсеке деңгейінің болжап
білуге болмайтын өзгеше жағдайларында оны ... ... ... ... де талап етеді. Аудит пен қаржылық есептілік аудит
және оның ... да ... ... аумақтарда нарықтық экономиканың
қалыптасуындағы ... ... ... ... ... бойынша ғылыми негізделген ұсыныстармен мен шындыққа жанасымды
ақпараттармен ... ... ... ... ... ... ... мақсаты максималды түрде пайда табу болып табылады.
Ал сауда ұйымдарының ... ... ... тауарларды сатудан
өткізуден түседі. Енді міне мен «Оңтүстік Жарық ... ... ... ... ... ол-қоғам бірінші кезекте қажет ететін тауарлырды
сатып ... да, ... ... ... ... Транзит» ЖШС-нің
тауарларды біздің отандық өндірушілермен қатар шетелден де алады. Оның
шетелмен ... ... ... ... ... ... ... операцияларға қарағанда біраз ерекшеліктері пайда
болады. «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің баланс өтімділігі бар, ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерін
өтуге қиындық туғызу мүмкін. Сондықтан қолда бар ақша ... ... ... деп осы дипломдық жұмысты қорытындылаймын. Жауапкершілігі
шектеулі серіктестігінің балансты талдау ... ... жоқ ... ... ... ... ... және қаржылық тұрақтылықты сақтауға
шаралар қолдану ... ... осы ... ... ... ... үшін есептік көрсеткіштерге аудиттік тексеру мен талдау жасалады.
Нарықтық экономика жағдайында, болатын қатал ... ... пен ... ... ... басты факторы болып, кәсіпорынның
қаржылық жағдайы мен қаржылық ... ... ол үшін осы ... мәні ... дер ... және ... ақпарат қажет. Тап осындай
ақпараттың басым көпшілігі бухгалтерлік есептің еншісіне тиетіндігіне ... ... да, ... ... ... бизнестің қаржылық тілі деп те
атайды. Бұл арада ... ... ... ету көп ... қызметкерлеріне жүктелетіндігі белгілі. Сонымен қоса, олар
есепті оңайлатуға, салық ... ... ... ... қатан сақтауға, басшыға берілетін мәліметтердің дәл және анық
болуына ... ... ... ... салаларындағы кәсіпорындардың иелері мен ... ... пен ... ... ... ... қалдықтарын
азайтуға, оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын ... ... ... ... Бұл ... шаруаға қырсыздықпен қарауға кәсіпорынның
материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа ресурстарын заңсыз
және тиімсіз ... және ... ... ... бухгалтерлік есептің
атқарар рөлі ерекше. Борыштардың қайтарылуының жинақталған көрсеткіші
айналымдылы ғы қаржы ... ... ... ... ... ақша ... сипаттайтын жылдамдығы, яғни бұл да, сол
айналымдағы, ... ... және ... ... оның ... ... Аудитор кезеңнің соңындағы активтердің ең соңғы мәліметтеріне
назар аударады. Қысқа мерзімді активтер ... ... ... сала ... ... ... ... мәліметтермен
салыстырылады. Нақты айналымның шарттың жағдайы бойынша есептен шығарылғаны
мен салыстыру сатып алушылардың уақтылы ... ... ... ... ... айналымның шоттығыдан ауытқуы борышкерден қайтаруды талап
етудің нашар жүргізілгендігін жауапты ... ... ... бұл ... ... ... түсуінің сатып алушының қаржысының
тапшылығының салдарынан болуы мүмкін. Осымен ... ... ... ұзақ және қысқа мерзімді активтерді ұлғайтуға қаржы
мамандары тәжірибе ... ... ... Және де ... өтімді деңгейге
жеткізуге және қаржылық тұрақтылықты сақтауға қажетті шараларды қолдануды
талап етеді. Әрине ... және ұзақ ... ... рөлі көп ... ... да қаржылық есептіліктің халықаралық стандартына көшумен
байланысты шетелдік тәжірибелі жұмыстары мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге назар аударса жөн болар.
Дипломдық жұмыстың жоспарында көрсетілген ... ... ... деп ... ... әдебиттер тізім
1. «Бухгалтерлік есеп, қаржылық есеп беру туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы
Қазақстан Республикасының №234-ІІІ заңы
2. Аудиторлық қызмет ... Заң. ... 2006 ... 5 ... №139 - №
ІІІ.
3. Халықаралық қаржылық есеп берудің стандарттары, 2006 ж.
4. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттары. «Ішкі аудит
қызметінің жұмыстарын қарастыруу» Т.1. Алматы, 2001 ... ... ... ... Кодексі. Алматы: «Бико», 2004ж.
7. Абленов Д.О. «Аудит негіздері». ... ... 2003 ... ... М.С. «Финансовый анализ коммерческой деятельности» Финансовый
менеджмент, Москва, «Фин пресс», 2002 г.
9. Аренс А., ... Дж. ... ... және ... 1995 ... Әбдіманапов Ә.Ә. «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері» -
Алматы: АЙАН, 2001 ж.
11. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә. ... Ж.Ғ., ... ... ... Байдаулетов М. «Аудит», Алматы, 2004 ж.
13. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, Маркет, ... 2005 ... ... С.Б., ... Ж.Ғ. ... Алматы, 2006 ж.
15. Бочаров В.В. «Финансовый анализ», Питер, 2002 г.
16. Дүйсенбаев К.Ш., Егенбердиева С.К. «Анализ финансовой ... // ... ... и ... – 2004-№ ... ... К.Ш., Егенбердиева С.К., Дюсембаева З.К. «Аудит и анализ
финансовой отчетности». Алматы: «Қаржы-қаражат», 1998 ж.
18. Жумагалиева Ж.Ғ. ... М.С. ... ... ... 2006 ж.
19. Ержанов М.С. «Теория и практика аудита». Алматы, 2000 ж.
20. Ефимова О.В. «Финансовый анализ». Москва, 2002 г.
21. ... Қ.К., ... Н.А. ... есеп теориясы және
негіздері». Алматы: Экономика, 2006 ж.
22. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. ... ... ... 2001 ... ... Т. «Еңбекті ұйымдастыру мен басқару тәсілдері». Алматы,
Мектеп, 2002 ... ... У.Ж., ... Ф.У. ... бухгалтерлік есебі»,
Алматы, Рауан, 1992 ж.
25. Міржақыпова С.Т. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Алматы: Экономика, 2006
ж.
26. ... В.О. ... есеп ... ... ... ... Сатмұрзаев А.А., Укашев Б.Е. «аудит теориясы», Алматы, 1999 ж.
28. Салина А.П. «Принципы бухгалтерского ... - ... ... 2003
г.
29. Сержайтов К.А. «Как уменьшить налоги законными ... ... ... ... Ф.С. ... ... учет: Учебное пособие».
Алматы: Экономика, 2000 ж.
31. ... Н.Н., ... Г.Ж. ... ... ... ... – 1997-№5.
32. Тасмағанбетов Т.А. т.б. «Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп». Алматы,
Экономика, 2002 ж.
33. Энтони Р.Дж.Рис. ... ... и ... - М.: Финансы и статистика,
2003 г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның таза айналым капиталын басқару және ЖШС «Ұланның» айналым активтерін бағалау және талдау86 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы8 бет
Ақша айналымы және ақша агрегаттарының динамикасы28 бет
Ақша айналымы туралы түсінік11 бет
Ақша айналымын басқару13 бет
Ақша айналымының құрылымы23 бет
Ақша айналысы17 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар жайлы6 бет
Ақша айналысының құрылымы25 бет
Ақша жүйесі және оның даму кезеңдері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь