Ірі қара мал гигиенасы туралы

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Жас төлдердің күтіп.бағу гигиенасы
2.2 Малдар байланатын тұрақтарға негізгі гигиеналық талаптар
2.3 Ірі қара малдарына арналған қоралардың микроклиматы.

ІІІ.Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Зоогигиена — мал денсаулығын сақтауға бағытталған ғылым. Себебі оның атауы грек сөздерінен алынған: zoon — жануар және hygieinos — сау деген мағынаны білдіреді. Зоогигиена малдарға қоршаған орта жағдайы және тіршілік шарттарының әсерін зерттеп, оларды дұрыс күтіп бағу, азықтандыру, ұстау және пайдалану (эксплуатация) әдістерін жасап шығарады, жағымсыз факторларды жоюға және жағымды факторларды барынша қолдануға ұсыныс жасайды.
Ауыл шаруашылығы жануарларының денсаулығы — бұл ағзаның қоршаған ортамен тепе -теңдіктегі және қандай да болмасын патологиялық өзгеріссіз, яғни ағзаның құрылымы және қызметі бір біріне сай, реттеуші жүйелері ішкі ортаның тұрақтылығын (гомеостаз) сақтау қабілетіне ие болуымен сипатталатын ағзаның табиғи физиологиялық күй-жағдайы деп білеміз, міне сондықтан зоогигиенаны көбінесе практикалық физиология деп атайды.
Сыртқы немесе қоршаған орта — бұл жануарды қоршаған ауа, су, топырақ, азықтар мен ғимараттар. Қоршаған орта ағза үшін пластикалық (құрылыс), энергетикалық және ақпараттық материалын алу көзі болып табылады. Қоршаған орта мен ағзаның бірлігі олардың арасында үздіксіз өтетін зат және энергия алмасу үрдісімен нақтыланады.
Сыртқы орта факторлары ағзаға тікелей және жанама: тыныс алуға, қоректенуге, жылу реттелуіне әсерін тигізеді. Сондықтан сыртқы орта факторлары тірі ағза үшін патогенді болып табылуы мүмкін. Мысалға, ауаның төменгі температурасында және суық су ішкенде суық тиюі мүмкін; ауру туғызатын ағзалармен зарараланған ауа, су және азық жануарларда жұқпалы және инвазиялық ауруларды туғызуға жағдай жасайды; ауа, су және азықтың химиялық құрамының сәйкессіздігі зат алмасу бұзылуына, улануға душар етуі мүмкін.
1.Ысқақбаев Б. Ірі қара шаруашылығы\оқулық-Алматы «Қайнар» баспасы , 1996. I
2. А. Ә. Төреханов, Ж. Қ. Каримов, .Даленов.Ірі қара шаруашылығы\оқулық - Алматы : Триумф "Т", 2006.
3. М. А. Кинеев, Қ. Ж. Аманжолов, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары. Қазақстанда етті ірі қара шаруашылығын дамытудың кейбір мәселелері\\Ғылыми- сараптамалық журнал. Жаршы. 2011
4. А. Ә. Төреханов, Қ. Ж. Аманжолов, Б. Ө. Өмірзақов, Е. С. Ержігітов. Қазақстанның оңтүстік-шығыс аймағында өсірілетін ірі қара малының ет өнімділігі мен экономикалық тиімділігі. Ғылыми- теориялық және практикалық журнал. Жаршы. 2008
5. О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл.
        ... ... ... және ... ...            ... қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

БӨЖ
‎ ‏ ... ... қара ... ...
Орындаған:‎ ‏Амиргалина Ж.К
... ‬:‭ ... ... ... ... ... ... бөлім
2.1‎ ‏Жас төлдердің күтіп-бағу гигиенасы
2.2‎ ‏Малдар байланатын тұрақтарға‭ ‬негізгі гигиеналық талаптар
2.3‎ ... қара ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер

І‭ ‬Кіріспе.‭
Зоогигиена‎ — ‏мал денсаулығын сақтауға бағытталған ... ... оның ... грек сөздерінен алынған:‭ ‬zoon‭ — ‬жануар және hygieinos‭ — ... ... ... ... ... ... ... орта жағдайы және тіршілік шарттарының әсерін зерттеп,‭ ‬оларды дұрыс күтіп бағу,‭ ... ... және ... ... ... ... ... ‬жағымсыз факторларды жоюға және жағымды факторларды барынша қолдануға ұсыныс жасайды.‭
Ауыл ... ... ...... ағзаның қоршаған ортамен тепе‭ ‬-теңдіктегі және қандай да ... ... ... ... ағзаның құрылымы және қызметі бір біріне сай,‭ ‬реттеуші жүйелері ішкі ортаның тұрақтылығын‭ (‬гомеостаз‭) ‬сақтау қабілетіне ие болуымен сипатталатын ағзаның ... ... ... деп ... ... ... зоогигиенаны көбінесе практикалық физиология‭ ‬деп атайды.‭
Сыртқы немесе қоршаған орта‭ — ... ... ... ... ‬су,‭ ‬топырақ,‭ ‬азықтар мен ғимараттар.‭ ‬Қоршаған орта ағза үшін ... ... ... және ... ... алу көзі болып табылады.‭ ‬Қоршаған орта мен ағзаның бірлігі олардың арасында ... ... зат және ... алмасу үрдісімен нақтыланады.
Сыртқы орта факторлары ағзаға тікелей және жанама:‭ ‬тыныс алуға,‭ ‬қоректенуге,‭ ‬жылу реттелуіне әсерін тигізеді.‭ ... ... орта ... тірі ағза үшін ... ... табылуы мүмкін.‭ ‬Мысалға,‭ ‬ауаның төменгі температурасында және суық су ішкенде суық тиюі мүмкін‭; ‬ауру туғызатын ағзалармен ... ... ‬су және азық ... ... және инвазиялық ауруларды туғызуға жағдай жасайды‭; ‬ауа,‭ ‬су және ... ... ... ... зат алмасу бұзылуына,‭ ‬улануға душар етуі мүмкін.
ІІ Негізгі ...... ... ... ... ... ‬қолда тұрғызып ұстау мезгілінде
б‭) ‬жайып ұстау мезгілінде
‎ ‏Ірі қара малдарына арналған ... ... екі ... ... ‬1.‭ ... ... ... ‬2.‭ ‬Байлаусыз еркін ұстау.‭
‬а‭) ‬Тұрғызып байлауда ұстау‭ – ‬сүт өнімдерін өндіруге арналған шаруашылықтарда,‭ ‬кей кездерде малдарды ... ... ... ... ет алу үшін қолданылады.‭ ‬Мұндай тәсілмен ұстау үшін арнайы сиыр қоралар қаралады да олардың ішінен байлау ... ... ... ... ‬азық науалар мен су құбырлары және олардың арасынан азық таратып,‭ ‬көң тазалайтын,‭ ‬малдар мен адамдар жүретін жолдар қалдырылады.‭ ‬Мал ... ... ... мал ... ... екі ... төрт қатарлы қылып жасайды.‭ ‬Көбінесе қорадағы малдың саны жүзге дейін жоспарланса екі қатарлы,‭ ‬ал‭ ‬150‭ ‬одан артық болса төрт ... ... ... ... ‬Қора ішінде мал тұратын орындар екі қатар орналасатын ... ... ... ендерінің ішкі өлшемі‭ ‬12-15‭ ‬м,‭ ‬ал төрт қатарлы болса‭ ‬18-21‭ ‬м жасалады.‭ ‬Малдардың ірілігіне байланыстырып,‭ ‬қора ішіне үш түрлі ... ... ...
) ... ... – ‬ұзындығы‭ ‬190-220‭ ‬см,‭ ‬ені‭ – ‬120-150см.‭ ‬Мұндай тұрақтар салмағы‭ ‬500‭ ‬кг-нан ... ірі ... мен ... және сиыр ... бөлмелерде жасалады.‭
2‎) ‏Орташа тұрақтар‭ – ‬ұзындығы‭ ‬170-190‭ ‬см,‭ ‬ені‭ – ‬100-120‭ ‬см.‭
) ‬Кіші тұрақтар:‭ ‬ұзындығы‭ ‬145-170‭ ‬см,‭ ‬ені‭ – ... ... ... жас ... ... ... ... бордақылауға арналған өгізшелерді байлап тұрғызып семірту кезінде жасалады.

2.2‎ ‏Малдар байланатын тұрақтарға мынандай негізгі гигиеналық талаптар ... ‏1‎) ... орны ... ... емес,‭ ‬ойық шұнқыры жоқ,‭ ‬сәл артқы жаққа қарай су ағар ... ... (‬1‭ ... аспау керек‭) ‬болу қажет.‭
) ‬Тұрақ орнының астына сұйық өтпейтін,‭ ‬яғни мал нәжістері өтіп,‭ ‬сіңіп,‭ ... ... ... (‬аммиак,‭ ‬күкіртті сутегі‭) ‬бөлінуіне жол берілмеуі керек.‭
) ‬Тұрақ орындары мал организміне жайлы,‭ ‬жылу өткізгіштігі ... ‬су ... ... ‬құрғақ материалдардан жасалуы керек.‭
) ‬Тұрақ орындары сыртқы факторлардың және химиялық ерітінділердің‭ (‬дезинфекциялық‭) ‬әсерлеріне ... болу ... ... ... ... ағаш ... жасалған,‭ ‬жасанды керамзит қиыршықтарынан,‭ ‬беті кордо-резинді материалдар мен қапталған тұрақ орындар сәйкес келеді.‭
Қорада малдардың тұрақтарының алдыңғы жағына азық науалыры ... ... ... ... (‬ағаш,‭ ‬кірпіш,‭ ‬бетон‭) ‬жасап ені-үстінен есептегенде‭ ‬60‭ ‬см,‭ ‬түбінен‭ – ‬40‭ ‬см,‭ ‬алдыңғы қабырғасының биіктігі‭ – ‬30‭ ‬см,‭ ‬ал сырт ... – ‬70‭ ‬см ... да,‭ ... ... ... ... ‬және әрбір екі тұраққа арналған бір су құбырын‭ (‬автопоилка‭) ‬орналастырады.‭
Байлауыштар әртүрлі материалдардан жасалып,‭ ‬мынандай гигиеналық талаптарға сәйкес келу керек:‭ ... ... ... алға және ... ... қолайлы болып,‭ ‬жанға қарай қозғалысын шектеп,‭ ‬бірақ жатып ... ... ... ...
) ... ... ... жайлы,‭ ‬қажап жарақат түсірмейтін болуы керек.‭
) ‬Байлауыш үзіліп,‭ ‬шешіліп кетіп,‭ ‬байлаулы малдарды сүзіп ... жол ... ... ... ... көбінесе ремендерден,‭ ‬есілген жіптерден және шынжыр металдардан жасалған ... сай ... ... тәсілдеріне қарап байлауыштар жекелеме түрде немесе автоматты жолмен жасалатын болады.‭ ‬Автоматты байлауыштар хамутты немесе шынжырлы болады да,‭ ... ... ... ... салынған науаларға басын созған кезде,‭ ‬арналған тетікті басып байлауыштың жекелеме басы қос ... ... ... өту ... ... мойнын бекіттеді.
‎ ‏Малдарды екі қатарлы тұрақтарда орналастырғанда,‭ ‬олардың бастарын қора орталығына келтіріп,‭ ‬яғни екі азық наулырының аралығынан бір азық ... жол ... да,‭ ... артқы жақтарынан көң тазалайтын жолдар қаралады.‭ ‬Азық тарататын құрылымдардың түріне және көң тазалайтын тәсілдерге байланысты ондай ... ... ... ... ... ‬м дейін қалдырылады.‭ ‬Бұл жолдардан басқа қораның екі ... және ... ... ‬сиыр тұрақтарынан кейін бір ені‭ ‬2,5-3,0‭ ‬метрден көлденең жолдар жасалады.‭
Ірі қара малдарын тұрғызып байлап ... ... ... жылу ... ... ... ... жасалып,‎ ‏ауа райы суық жақтарда қабырғаларының қалыңдығы‭ ‬50‭ ‬см,‭ ‬төбесі‭ ‬0,24‭ ‬метрден жұқа болмауы ... ... ауа ... қамтамасыз ету үшін қораның биіктігі еден үстінен төбенің ең төменгі жеріне дейін‭ ‬2,4-2,7‭ ‬м кем болмауын қадағалау қажет.‭ ‬Әр ... ... ... ... ... ‬2-ден,‭ ‬ал‭ ‬150-200‭ ‬басқа арналған қораларға‭ ‬4-тен кем емес екі жаппалы қақпалар ... ... ... ... ұстауға арналған қоралардың жалпы ішкі өлшем ауданы әр басқа шаққанда,‭ ‬малдардың ... ... ... ... ... ‬м²‭ ‬аралығында болғаны дұрыс.‭
‬Мұндай малдарды тұрғызып байлап ұстау ... ... тән ... ...
) ‬малдардың физиологиялық ерекшеліктеріне‭ (‬жасы,‭ ‬өнімі,‭ ‬денсаулығы т.б.‭) ‬байланысты жекелеме күтім,‭ ‬азықтандыру ... ... ... ... ... ... ... әсересе сауын сиырлардын өнімі жоғарғы сапалы болуына жағдай жасалады‭;
3‎) ‏Малдардың бірін бірі сүзіп,‭ ... ... буаз ... іш ... ... ‏Қора ішінің микроклиматын бақылап,‭ ‬қалыпқа келтіріп тұруға мүмкіншілік туғызады.‭
‬Малды тұрғызып байлап ұстаудың мұнымен қоса ... де ... ... бос ... ... ... ... байлап ұстау тәсілінде әр малға шаққандағы қора сиымдылығы төмендейді.‭
) ‬Малдарды тұрғызып байлап ұстау кезінде олардың қозғалуы шектеліп,‭ ... ... ... ... нашарлайды.‭
) ‬Әр малға шаққандағы еңбек шығыны көбейіп,‭ ‬қол жұмысының бөлігі ... ... ... ... ... ... сүт өндіретін шаруашылықтарды ең жоғарғы сүт алу көрсеткіштеріне‭ ... ... кг‭) ... сияқты басқа малдардан орта есеппен‭ ‬5-6‭ ‬мың кг жылдық сүт өнімін өндіруге ие болатындығы дәлелденген.‭ ‬Сондықтан ірі қара ... ... ... ... ... сүт ... және жас ... малдарды өсіп-өндіру шаруашылықтарында кең қолданылады.‭ ‬Малдарды бұл тәсілмен ұстау кезінде мал мамандарының,‭ ‬күтіп-бағатын қызметкерлердің әрбір малдарға жекелеме күтім көрсетіп,‭ ‬емдеу,‭ ... ... ... ... ... туып ... ауруға шалдығуы төмендеп,‭ ‬әр малға ветеринариялық бақылау жасап,‭ ‬тиісті шараларды дер ... ... ... ... ‏Ірі қара малдарына арналған қоралардың микроклиматы.‭ ... қара ... ... ... ... ... ... микроклиматы тұрақты және қалыпты,‭ ‬яғни малдардың физиологиялық ерекшеліктеріне сәйкес ауа ... ‬+8‭ ... ... ... ылғалдығы‭ ‬85‭ ‬пайыздан жоғары емес,‭ ‬ауа қозғалысының жылдамдығы қыс ... ... ... артпай,‭ ‬көмірқышқыл газының концентрациясы‭ ‬0,25‭ ‬пайыздан жоғарламай,‭ ‬әр куб.м ауада аммиактың мөлшері‭ ‬20‭ ‬мг-нан,‭ ‬күкіртті сутегі газы‭ – ‬10‭ ... ... ... ‬Қораның табиғи жарықтану коэффициенті‭ ‬1:15‭ ‬қатынасынан төмен болмауға тиіс.‭
‬Бос еркін байлаусыз ұстау‭ – ‬бұл тәсілді кәзіргі кезде екі түрде қолданады:‭ ... ... ... бос байлаусыз және арнайы бокстарда ұстау.‭
‬Ірі қара ... ... ... ... ... үшін ... ... еденінің өсімдік қабатын‭ (‬10‭ ‬см‭) ‬қырып үстіне,‭ ‬дезинфекциялық және ылғалдықты төмендету мақсатында,‭ ‬әр шаршы метр ауданға‭ ‬0,5‭ ‬кг есептеп ... ... ... (‬известь‭) ‬салады да,‭ ‬оның үстіне‭ ‬10-15‭ ‬см қалыңдықта төсеніш‭ (‬солома,‭ ‬торф салып,‭ ‬оны жинап ... ... ... ... ... ... ... қолда ұстау мерізімінің аяғында төсенішті қыйымен қоса механикалық тәсілмен‭ (‬бульдезер,‭ ‬қырғыш транспортер т.б.‭) ‬тазалайды.‭ ‬Бұл тәсілдің істі механикаландыруға оңайлығы,‭ ‬еңбек ... ... ... ... ... ... тиімді әсер тигізуі,‭ ‬қора-сиымдылығының артуы т.б.‭ ‬пайдалы көрсеткіштерімен қатар айтарлықтай жиі шектеу келтіретін кемшіліктері де байқалады.‭ ... ... жыл ... ... ... ... өте көп төсеніш қажет болады да,‭ ‬шаруашылықтың мүмкіншілігі болмай малдардың астынан сыз-суық ... ... ... ... ... ... ... ауасының ылғалдылығы жоғарлап,‭ ‬зиянды газдардың мөлшерінің көбеюі,‭ ‬мал денесінің ластанып,‭ ‬өнімінің сапасын төмендеуіне әсерін тигізеді.‭
‬.‭ ... ... ... ... ... ‬жынысты малдардың бір-бірін сүзіп жарақаттауы жиі байқалады.‭
Сондықтан мұндай ұстау тәсілі сүт ... ... ... ... ... шектеліп,‎ ‏еттік бағыттығы өндірістерде кең таралған.
‎ ‏Сиырларды бос ... ... ... ... ... ... ‬жасына,‭ ‬физиологиялық ерекшеліктеріне байланыстырып шағын‭ (‬25-30‭ ‬бас‭) ‬топтарға бөлу қаралады және қораның ық ... азық ... ... ‬су ... тартылған серуен алаңдары жасалып,‭ ‬ауа райының қолайлы кездерінде малдар өз еркімен кіріп-шығып азықтануына мүмкіншілік жасалады.‭ ... бос ... ... ... ... түрі ... жасалған боксттарда бос немесе байлауда ұстау қаралады.‎ ‏Ол үшін ... ұзын ... ... ... ... жасалады,‭ ‬яғни ұзындығы мал тұрқына сай,‭ ‬ені‭ ‬1-1,2‭ ‬метрден артпайтындай етіп,‭ ‬әртүрлі материалдармен ... ... ... екі жаны шектеліп бөлінген орын.‭ ‬Ондай орынның алдыңғы жағына азық науасы орнатылып,‭ ‬ал арт жағында арық жасалып,‭ ‬беті торкөзді еденмен ... көң жолы ... да,‭ ... боксқа еркімен кіріп,‭ ‬азықтанып,‭ ‬жатып дем алып,‭ ‬бірақ бұрылып‭ (‬айналып‭) ‬шыға алмай,‭ ‬тек шегініп қана бокс ... ... да,‭ ... нәжісі бокс еденін ластамай,‭ ‬көң жолына түсуі қаралған.‭ ‬Мұндай бокстардың санитарлық тазалығы сақталып,‭ ‬мал организміне жайлы болу үшін бокс ... ... ... ... ... талаптар қойылады:‭
1.‎ ‏Бокстің едені тегіс,‭ ‬су өткізбейтін,‭ ‬жылу сақтайтын,‭ ‬көң жолынан‭ ‬15-20‭ ‬см биікте орналасуы керек.‭ ... ... ... бөлгіш сырықтардың төменгі шегі‭ ‬45‭ ‬см биікте‭ (‬төмен болса мал ... ... ... ... ... ... болса ұсақ мал астынан өтіп кетуі мүмкін‭)‬,‭ ‬ал жоғарғы екінші шектеу бөлігі‭ ‬55‭ ‬см ... ... ... ... жолының ені‭ ‬2,7‭ ‬метрден кем‭ ‬3‭ ‬метрден артық болмауы қадағаланады.‭ ‬Себебі‭ ‬2,7‭ ‬метрден тар болса малдардың‭ (‬ірі‭) ‬бокстан шығуы қыйындайды,‭ ... ‬3‭ ‬м ... ... ... көң жолының үстінде жатып дем алуына жағдай туады.‭ ‬Ірі қара малдарын жеке тұрақтарда‭ ( ‬бокста‭) ‬ұстау‭
Ірі қара малдарын ... ... ... қоралардың микроклиматы сиырларды байлап ұстауға арналған қоралардағыдай болуға тиіс.‭ ‬Бокстардың арт жақ араларынан беті ... ... ... көң ... ... ... қыйы ... өтіп арық түбіне түседі де,‭ ‬одан өздігімен немесе ... ... ... ... ... отырады.‭
Азық бетіндегі төркөзді еден дұрыс жасалып,‎ ‏оған ... мал қыйы ... ... қадағалау керек және мал тұяғына жайлы,‭ ‬қыстырылып қалмайтын болып жасалады.‭ ‬Бокстар қатары бірнеше бөліктерге‭ (‬секцияға‭) ‬бөлінеді.‭ ‬Ондай бөліктер ... ... ... ... ... ... ... да,‭ ‬оларды азықтандыру,‭ ‬сауу және күту процесстеріне негізделеді.‭ ‬Ондай топтағы сыйырлардың саны өте көп болмауы ... ... әр ... ... ... ... болса,‭ ‬оларға бақылау жасау қиынға түсіп,‭ ‬олардың туу мерзімін,‭ ‬өнім мөлшерін,‭ ‬азық түрлерін қалыптау,‭ ‬соған байланысты топтау жүргізу ... ... ... сауу ... және серуен аланыңа шығатын есігі болуға тиіс.
‎ ‏Ірі қара малдарын ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда артықшылығы бар екендігі дәлелденген.‭ ‬Бірақ бұл тәсілмен ұстау кезінде ірі комплекстерде ... ... ... ... ... ... ... туғызу тағы басқадай малдардың физиологиялық ерекшеліктеріне сәйкестендіріп күтім көрсету толықтай шешілмейді.‭ ... жаңа ... бірі ... ... боксты ұстау болып саналады.‭ ‬Бокстар арнайы рельстердің бойына екі қатар орналастырылып,‭ ... ... ... ... ... ... арқылы нормалы азық түрі түсіріліп отырады.‭ ‬Бокста ұстау кезінде малдарды ... ... ... ... ... ... ... құрғақ,‭ ‬жайлы,‭ ‬жылы орынмен қамтамасыз ету,‭ ‬қалыпты микроклиматпен жекелеме азықтандыру т.б.‭) ‬және малды бос еркін ұстаудың тиімді бөлігі‭ ... ... ... ... ...
Бірақ ірі қара малдарын күтіп-бағу кезінде бос еркін және ... ... ... ... ... тиімсіз кемшіліктерін ескерумен қатар әр шаруашылықтың азықтандыру жолын,‎ ‏жер орайын,‭ ‬ауа райын,‭ ‬жайлым және азық көздерін,‭ ‬шаруашылықтың ... ... ... есеп жұмыстарының жүру дәрежесі т.б.‭ ‬ескерілуі қажет.‭
Қорытынды.
‎ ‏Зоогигиенаны мал ... мен ... ... ... ... заңдылықтарын зерттейтін ғылым ретінде профилактикалық ветеринария деп те санауға болады.‭ ‬Себебі гигиеналық мәліметтердің негізінде жұқпалы,‭ ‬паразитарлық және жұқпайтын аурулардан жалпы ... ... және ... ветеринариялық күрес шараларын‭ ‬жасап шығарады.‭ ‬Зоогигиенаның талаптарын сақтау адам мен жануарларға ортақ ... ... ... ... ... ... ... биология,‭ ‬физиология,‭ ‬микробиология,‭ ‬зоотехния,‭ ‬ветеринария,‭ ‬механизация,‭ ‬ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикасы сияқты негізгі және қолданбалы ғылымдармен тығыз байланысты.‭
Қазіргі кезде ірі ... ... ... ... ... шаруа қожалықтары жағдайларында‭ ‬зоогигиеналық,‭ ‬ветеринариялық‭ ‬-санитариялық ережелер мен малдарды азықтандыруға,‭ ‬ұстауға және ... ... ... көп көңіл бөлінуде.‭ ‬Бұл малдардың денсаулығын сақтап қана ... ... ... мен ... ... ... ... тізімі:
... Б.‎ ... қара ... ... ‬баспасы ,‭ ‬1996.‭ ‬I
 2. ‎ ‏А.‭ ‬Ә.‭ ‬Төреханов,‭ ‬Ж.‭ ‬Қ.‭ ‬Каримов,‭ ‬.Даленов.Ірі қара шаруашылығы\оқулық‭ ‬-‭ ‬Алматы‭ ‬:‭ ‬Триумф‭ "‬Т‭"‬,‭ ... ... ... ‬Кинеев,‭ ‬Қ.‭ ‬Ж.‭ ‬Аманжолов,‭ ‬ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары.‭ ‬Қазақстанда етті ірі қара шаруашылығын дамытудың кейбір мәселелері‭\\‬Ғылыми-‭ ‬сараптамалық журнал.‭ ‬Жаршы.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬Аманжолов,‭ ‬Б.‭ ‬Ө.‭ ‬Өмірзақов,‭ ‬Е.‭ ‬С.‭ ‬Ержігітов.‭ ‬Қазақстанның оңтүстік-шығыс аймағында өсірілетін ірі қара малының ет өнімділігі мен экономикалық тиімділігі.‭ ‬Ғылыми-‭ ... және ... ... ... ... ... ... ‬Б.Е.Алтынбеков,‭ ‬Б.К.Торғауытов,‭ ‬У.И.Кенесариев,‭ ‬Т.С.Хайдарова‭ ‬Аурудың алдын алу және ... ... ... ... ... ... ... ‬2005‭ ‬жыл.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
Ірі қара гигиенасы7 бет
Ірі қара мал гигиенасы8 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы3 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы мәлімет9 бет
Ірі қара малдарының гигиенасы6 бет
Ірі қара малдың гигиенасы6 бет
Ірі қара малының гигиенасы3 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы9 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь