Буылтық құрттар типі

1. Құрылысы. Барлық буылтық құрттардың ортақ белгілері: денесі созылыңқы ұзын гомономдық метамериялы болады, денесі бірінен соң бірі қайталап отыратын дұрыс біркелкі сақиналардан тұрады. Олар бір – біріне өте ұқсас болады, сондықтан гомономды метамерия деп атайды. Денесінің тұрқы мекен еткен ортасына қарай өзгеріп отырады, 0,5 мм ден 3 мм дейін, жиірек 10-150 мм аралығында кездеседі. Буылтық құрттардың денесі бас бөлімі (простомизм), келесі сақиналардан (метамерлер) және артқы бөлімінен (пигидизм) тұрады. олардың сақиналары бір – бірінен перде арқылы бөлініп жатады. Дене сигменттерін сыртынан тығыз жамылғы немее кутикула жауып тұрады. Кутикуланың астыңғы жағында бір қабатты эпителий жатады, қозғалғанда жеңілдік жасау үшін және жауларын қорқыту үшін. Оның терісінде әртүрлі шырындар шығарып тұратын тері бездері көп болады. көпшілік түрлерінің терісінде әртүрлі түс беретін пигменттері бар, ол теңізде тіршілік ететін көпқылтанды құрттарда және әртүрлі сүліктерде бұл пигменттер өте әсерлі және ашық болып келеді. Су түбінде немесе топырақта тіршілік ететін түрлерінде пигменттер болмайды.
2. Нерв жүйесі. Орталық нерв жүйесі бас (ганглиясы) ми жұтқыншақ маңындағы нерв сақинасы мен мидан шыққан нерв тізбегінен құралады. Құрсақ тізбегінің нерв түйіндері, әрбір буылтыққа бір түйіннен жіберіп жалғасады. Түйіндер бір – бірімен көлденең коммисуралар арқылы тұрады. Нәтижесінде әрбір құрсақ тізбегінің ганглиясы буылтықтың мүшелерін қоздырғыш әрекетті жеткізіп отырады. Бас ганглиясы бүкіл ішкі мүшелерді нервпен қамтамасыз етеді. Олар негізінде дененің алдыңғы бөлімінде жинақталған. Сезім мүшелері қармалағыштардың ішіндегі нерв клеткаларының ұшымен қабылданады. Тамақ іздеп оны табуда ауыз айналасында орналасқан сезгіш химиялық тітіркендіргіштер зор роль атқарады.
Жарық сезгіш клеткалар бүкіл дененің үстінде орналасқан. Көпшілік теңізде тіршілік ететін көп қылтанды буылтық құрттарда және көпшілік сүліктерде құрылысы әртүрлі көздері болады. Көпшілік көп қылтанды
        
        Буылтық құрттар типі
1. Құрылысы. Барлық буылтық құрттардың ортақ белгілері: денесі
созылыңқы ұзын ... ... ... ... ... соң ... ... дұрыс біркелкі сақиналардан тұрады. Олар бір – ... ... ... ... ... метамерия деп атайды. ... ... ... ... ... ... ... 0,5 мм ден 3 мм дейін, жиірек
10-150 мм аралығында ... ... ... ... бас ... келесі сақиналардан (метамерлер) және ... ... ... ... ... бір – бірінен перде арқылы бөлініп
жатады. Дене сигменттерін сыртынан тығыз ... ... ... жауып
тұрады. Кутикуланың астыңғы жағында бір қабатты эпителий ... ... ... үшін және ... қорқыту үшін. Оның терісінде
әртүрлі шырындар шығарып тұратын тері ... көп ... ... ... ... түс ... ... бар, ол теңізде
тіршілік ететін көпқылтанды ... және ... ... бұл
пигменттер өте әсерлі және ашық болып келеді. Су түбінде немесе ... ... ... пигменттер болмайды.
2. Нерв жүйесі. Орталық нерв жүйесі бас ... ми ... нерв ... мен мидан шыққан нерв тізбегінен құралады. Құрсақ
тізбегінің нерв түйіндері, әрбір буылтыққа бір түйіннен ... ... бір – ... көлденең коммисуралар арқылы тұрады. Нәтижесінде
әрбір құрсақ тізбегінің ... ... ... ... ... ... Бас ... бүкіл ішкі мүшелерді нервпен ... Олар ... ... ... ... ... ... мүшелері
қармалағыштардың ішіндегі нерв клеткаларының ұшымен қабылданады. Тамақ
іздеп оны табуда ауыз ... ... ... химиялық
тітіркендіргіштер зор роль атқарады.
Жарық ... ... ... дененің үстінде орналасқан. Көпшілік
теңізде ... ... көп ... буылтық құрттарда және көпшілік
сүліктерде құрылысы әртүрлі көздері ... ... көп ... ... тепе – теңдік мүшесі болады. Жануарлар дүниесінде нерв жүйесінің
күрделеніп дамуы, оның ... ішек ... ... ... ... артып, олардың барлық мүшелерінің бірыңғай бірігіп жұмыс
істеуіне толық мүмкіншілік туғызса, екінші жағынан жаңа бір ... ... ... – қылықтарының жетілінуіне де әсерін тигізеді.
3. Қозғалу жүйесі. Тері -ет ... ... ... және ... ... ... ... және құрылысы жөнінен өздеріне тән
белгілері болады. Эпидермистің ... ... ... ... ... Бұлшық еттердің бұлардан басқа да топтары кездеседі. Буылтық
құрттардың көпшілігінің буылтықтарының әрқайсысында бір жұп, ... дене ... ... Бұл қозғалу мүшесі – ... ... ... ... ... ... ... екі тармақтан тұрады: арқа жағынжағы тармақ және құрсақ жанындағы
тармақ деп ... Арқа ... ... ... ... буда ... қатты ткандары болады. Сөйтіп буылтық құрттарда ең ... ... ... ... ... дене өсіндісі пайда болады. Денесінің
бунақтарға жіктелуі құртардың икемділігін арттырады, тамақ іздеу ... ... ... ... ... ... ... қорғануға толық
мүмкіншілік туғңызады. Сонымен қатар, параподиялар қозғалу, жүзі қызметін
атқарумен ... сезу ... ... де ... қуысы. Буылтық құрттар үшін екінші қайтара пайда болған дене
қуысы тән сипат. ол тері – ет ... ... ... ... ... Дене ... ... дене сұйықтығы және ішкі мүшелері
орналасқан. Целам тек қана ... ... ал ... ... ... де бар. ... дене ... бластоцельден
морфологиялық айырмашылығы, целам дене сұйықтығын ... ... ... ... ... ... жұқа ... астарланған. Буылтық
құрттардың екінші ерекшелігі әрбір дене буылтықтарындағы қуыстар бір ... ... ... және ... ... пайда болған дене қуысы
көптеген зәр шығару тесіктері арқылы сыртқы ... ... ... ... ... жақсы дамуына байланысты тірек қызметін «гидравликалық
қаңқа» қызметін атқарады. Целам және сол ... ... ... ... қор ... ... айналу жүйесі. Ең бірінші рет жануарлар дүниесінде қан айналу
жүйесі ... ... ... ... ... жақсы дамыған қан айналу
жүйесі арқа және құрсақ қан ... ... ... ... ... Арқа қан ... ... кезде қан алға
басқа қарай, сақина тәрізді қан тамырлары арқыыл құрсақ тамырына, ал құрсақ
қан тамырының бойымен ... ... ... Қан ... ... ... түс
беретін гемоглабин болса, қан қызыл болады. Кейбір құрттардың қанында ... ... ... қаны ... түсті болады. Қан айналу жүйесі
ең ұсақ капиллярлар қан тамырлары арқылы қоректік ... ... ... және зат алмасу кезінде қорытылмаған заттарды сыртқа шығару
қызметтерін атқарады.
Тыныс алу жүйесі. Буылтық құрттардың көпшілігі қан ... ... ... ... ... ... Ал теңізде тіршілік ететін ... ... де ... ... суда ... ... мен
қандағы көмірқышқыл газы алмасатын өте ұсақ ... ... ... ... ... алу ... болмайды, мұндай жағдайда тыныс ... ... ... ... ... ... зәр ... жүйесі метанефридиялар
құрылысты. Метанефрияданың протонфридиядан айырмашылығы тұйық болмай ашық
болып келуінде метанифридиялардың әрбір дене ... жұп ... ұшы ... ... ... да, ... ұшы ... ашылады.
Метанефридиялар жай қарағанда протонефридияға тіпті ұқсамайды, ... ... ... бұл зәр ... мүшелері өзара байланысты. ... ... ... қорыту жүйесі. Тіршілік ерекшеліктеріне және тамақтың ... ... ... ... ас қорыту жүйесі ... ... әлде ... ... ... соған сәйкес ас қорыту
жүйелері, атқаратын қызметіне қарай жеке бөлімдерге жіктелген. Олар: ауыз
қуысы, ... ... етті ... ортаңғы ішек, артқы ішек, аналь тесігі.
Тамақтың тез жиырылуына ... пен ... бір жұп ... ... ... ... шала қорытылуы алдыңғы бөлімде аяқталады, ... ... ... т.б. ... ішекте өтеді. Артқы ... ... ... және су ... ... ... ... бұл ішектің
негізгі қызметі денеде қорытылмаған ... ... ... ... арқылы
сыртқа шығру. Буылтық құрттардың ас қорыту жүйесінің жете дамуы ет және
нерв ... ... ... қоса осы ... қан ... ... болуымен тығыз байланысты. Буылтық құрттардың негізгі ... ... мен ... жануарлардың тамақтарының ... ... ... ... Олар ұсақ ... ... Бұл типті нағыз паразиттік десе болады.
Көбею. Буылтық құрттар жынысты да жыныссыз да көбейеді, ал ... тек қана ... ... ... ... бөліну арқылы орындалады.
Жыныс мүшелерінің ... әр ... ... ... ... ... ... дара жынысты, жыныс мүшелерінің құрылысы қарапайым. Жыныс
клеткалары цаломның қабырғасында дамып, жетілген ... ... ... ... ... суға ... ... ішінде болады. Тұщы суларда ылғалы мол топырақта
тіршілік ететін аз қылтанды, тұщы су және ... ... ... ... ... ... құрттар және сүліктер қос жынысты. Жыныс мүшелерінің
құрылысы күрделі болып келеді. Ұрықтану аналық ... ... ... ... ... ... ... ал азқылтанды
құрттарда тура дамиды. Суға түскен ұрықтанған ... көп ... ... деп ... личинкасы болады. Троходюра планктоны,
судың беткі қабатында біраз ... ... ... ... ... ... ... денесі бунақталып, құрт тәрізді өсіндіге айналады.
Құрттың бас ... ішкі ... – нерв ... ас ... ... ... пайда болып нәтижесінже ересек құртқа айналады.
Буылтық құрттардың маңызы. Көптеген буылтық құрттар теңіздерде және
тұщы ... ... ... табиғатта зат алмасу үшін елеулі үлес қосады.
Теңіздерде және ... көп ... ... ... ... ... кәсіптік маңызы бар балықтар қоректенеді.
Өткен ғасырдың 30 жылдары ғалым Л.А.Зенкевичтің ... бір ... ... көп қылтандылардың өкілін нерейсті Каспий ... ... жыл ... соң олар ... өте ... ... ... көзі болды. Түрлі омыртқасыз жануарлардың қоректенуі
үшін олардың маңызы зор. Көптеген балықтар, ... ... және ... ... таяз ... ... құстар да қорек етеді. Тұщы ... ... де ... ... ... ... өздерінің
жер қазып әрекет жасауымен топырақтың қасиетіне, ондағы өсімдіктерге және
топырақта болып отыратын процестерге жақсы әсер ... ... ... ... органикалық заттардың көбеюіне себеп ... ... ... ... ... ... мұндай қызметін ең бірінші
Ч.Дарвин зерттеп дәлелдеді. Адамдар әртүрлі аурулардан ... ... ерте ... пайдаланып келеді.
Класқа бөлу
Буылтық құрттардың типі үш класқа бөлінеді.
1. Аз қылтанды буылтық құрттар
2. Көп қылтанды буылтық құрттар.
3. Сүліктер.
1. Аз ... ... ... ... ... ... Аз ... түрге бай. Ғылымға шамамен 35000 түрі ... Көп ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар бар. Көпшілгі тұщы суларда, ... мол ... де ... ... ... Бас ... ... мен
мұртшалары болмайды. Пароподиялары да болмайды, жыныс мүшелері күрделі,
қосжынысты. ... ... ... ... тура ... пәлләнің ішінде
дамиды, пәллә ішінде жұмыртқа жас құртөа айналады. Аз ... ... ... өсімдік шіріндісімен қоректенеді.
Аз қылтанды құрттардың негізгі өкілі – жауын құрты. Ол ... ... Ауа – райы ... ... өте көп ... ... батпақты
жерлерде тіршілік етпейді. Тері бездерінің көп болуы, терісі арқылы ... ... ... ... ұзындығы 3 м.бұл тропикалық тіршілік
етсе, кәдімгісінің ұзындығы 15-20 см ... Көп ... ... ... ... полихиттер класы. Бұл класқа
жататындар өзен, ... тұщы ... ... ... ... 13000
түрі белгілі. олардың ерекше белгісі – пароподиялы. Жақсы жетілген тері ... бар, дара ... ... ... қарапайым. Жетілген гометалар
сыртқа шығады. Ұрықтану сыртта болады. Ас қорыту жүйесі бірнеше білімнен
құралған. қан жүру ... ... және ... болған. Тынысты желбезектері
арқылы алады. Көп қылтанды құрттардың көпшілігі жыртқыштар. Аздаған түрлері
паразиттік тіршілік ... Көп ... ... ... ... екені сөзсіз. өкілдері: нерсис, серпула, пескожил, морская мышь
т.б.
3. ... ... ... ... пароподиясы және қылтандарын жойып
алған буылтық құрттар жатады. Бұларға тән ... ... және ... ... ... ... 400 түрі ... сүліктердің көпшілігі
тұщы сулар – өзен, көл, кеуіп қалатын қақтарда мекендейді.
Сүліктерде ... ... ең дене ... ... ... ... ... 15-20 см дейін жетеді. Денесі цилиндр пішінді. Түсі қара, қоңыр,
жасыл болады. Ас қорыту жүйесі қан сорғыш түрлерінде ... ... ... ... тесуге бейімделген. сондықтан біреуінде етті ... ... жақ ... ... ... болады.
Ауыз қуысы жұтқыншаққа айналған, жұтқыншақтың артында кең жемсау
болады, ... ... ... бар. ... ас қорыту қызметін атқармайды,
тек қана ұсталған қоректі, созылған қанды сақтайтын ыдыс ... ... ... қос ... ... іште ... ... тура. медицина
сүлігінің басқа сүліктерден айырмашылығы сол ортаңғы екі бүйірінде көптеген
тұйық қалталары ... Осы ... ... оны ... ... көтерілетін ауруларға, қысымды төмендету үшін пайдаланады. Сонымен
қатар оның сілекей безінен ... ... бар ... ... ... ... ... сүлігін лабораторияда өсіріп көбейтеді.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Буылтық құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері4 бет
Жалпақ құрттар типі7 бет
Жануарлар әлемі5 бет
Жануарлар әлемі туралы6 бет
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Құрттар типіне жалпы сипаттама7 бет
Pascal тіліндегі айнымалылар типі21 бет
Ауданымызда жиі кездесетін паразит құрттар23 бет
Баскарудың жапондық типінің түрлері10 бет
Басқарудың жапондық типінің базалық принциптері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь