Ауыспалы жайылымдардың тиімділігі

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
 Шөлейт жерлер жағдайындағы ауыспалы жайылым
 Шөл жағдайындағы ауыспалы жайылым
 Таулы жердің ауыспалы жайылымы
 Далалық жəне құрғақ далалық аймақтарда ауыспалы жайылымдар
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Табиғи мал азықтары агрегацияға ұшырап жайылым мен шабындықтар тақыр болып қалмас үшін жайылымда белгілі бір ауыспалы жайылым және шабындық жүйесін пайдаланады.
Ауыспалы жайылым , яғни жайылымды алмастырып пайдалану дегеніміз- жер отының мол болуын қамтамасыз ететін ғылыми шараның бір түрі.
Қазақ халқы ертеден-ақ мал жайылымын жиі-жиі ауыстырып отырған. Қазір бұл ғылыми негізде іске асырылады. Жайылым бірнеше өріске бөлініп, алмастырылып пайдаланылады. Әр жайылымның түріне қарай оның айналымы белгіленіп, жайылымды күту шаралары көрсетіледі. Ауыспалы жайылым мал азығы саласында үлкен маңызға ие.Себебі жайылымды бөліп пайдалану арқылы,оның кейбір бөлігіне малды жыл сайын кешірек жаятын болсақ, сонда ғана келесі жылы өсімдік бітік өсіп, жердің оты тез көтеріледі.
1. Əубəкіров Қ.Ə., Атақұлов Т.А., Каракальчев А.С. Ə «Мал азығын өндіру практикумы». Алматы, «Агроуниверситет» баспасы, 2009ж.91-96 беттер.
2. С.Ә.Оразбаев,А.Ә.Төреханов,И.И.Алимаев,Б.А.Ысқақ «Шалғындық және жайылымдық мал азығы өндірісі».Алматы,2012ж
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік ... ... ... ... ... АГ-313
Курс: III
Тексерген: Сагандыков С.Н
Семей - 2015 ... ... ... бөлім
* Шөлейт жерлер жағдайындағы ауыспалы жайылым
* Шөл жағдайындағы ауыспалы жайылым
* Таулы жердің ауыспалы жайылымы
* Далалық жəне құрғақ ... ... ... ... ... Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Табиғи мал азықтары агрегацияға ұшырап жайылым мен шабындықтар тақыр болып қалмас үшін жайылымда белгілі бір ... ... және ... ... пайдаланады.
Ауыспалы жайылым , яғни жайылымды алмастырып пайдалану дегеніміз- жер отының мол болуын қамтамасыз ететін ғылыми ... бір ... ... ертеден-ақ мал жайылымын жиі-жиі ауыстырып отырған. Қазір бұл ғылыми негізде іске ... ... ... ... бөлініп, алмастырылып пайдаланылады. Әр жайылымның түріне қарай оның айналымы ... ... күту ... ... ... ... мал азығы саласында үлкен маңызға ие.Себебі жайылымды бөліп пайдалану арқылы,оның кейбір бөлігіне малды жыл сайын кешірек ... ... ... ғана келесі жылы өсімдік бітік өсіп, жердің оты тез көтеріледі.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
Қазақстанның әртүрлі табиғи аймақтары мен ... ... үшін ... ... және ... схемалар жасалған.
Бұл схемаларды жасау жайылымның типіне және онда шаруашылыққа шөптердің өсуіне байланысты. ... ... ... үшін ... шаруашылыққа нормадан тыс артық жер бөлінеді:
далалық аймақта 10-15%,
шөлейтті аймақта 20-25%,
шөлді аймақта 30-35%.
Ауыспалы жайылымды қай уақытта, қанша мерзім пайдалану ... ... ... ... оны зоотехниктер дайындайды.
И.В.Лариннің (1954) және А.П.Федоссивтің (1964) мәлімметтері бойынша, Қазақстанда жайылымдық ... ... ... ... 1-2 және ... далалы аймақта 2-3 шаруашылықтың (жайылымдық құндылығы) бар балауса шөп өсуі ... ... ... ... ... ... ... қатар жүргізіледі. Оларға қойылатын негізгі талаптар жазғы лагерьдің ауыспалы жайылым танаптарымен (өрістермен) суару ... және ... ... ... егістермен ең қысқа жолмен байланысты болуын қамтамассыз етуге ... Мал ... ... ... асықпай қозғалуын қамтамассыз ету үшін оның бұрылыстары, 180º - қа ... ... ... ... ...
Шөлейт жерлер жағдайындағы ауыспалы жайылым.
3552190706120Қарағанды, Семей облыстарының шоқылы аумағында немесе шоқырлар ... ... ... ұштастырғанда және далалық учаскелерде, сондай-ақ ішінара пішен шабуды көктемнен күзге дейін ұзақ тиімді пайдалану қажет. Жайылымды игеру жазғы кезеңінің 3-3,5 айын ... ғана ... ... ... ... үшін ... ... созыңқырай отырып, әрқилы мекендейтін жердің учаскелерін пайдалануды өзара кезектестірудің өзі жеткілікті.
Пішен шауып алу немесе мал басының жайылу ... ... ... жөндеу қамын ұмытпаған жөн, әйтпесе олар мал мен ... үшін ... ... ... ... ... болады. Оларды пайдалану мерзімін күзге ауыстыру арқылы осындай жөндеуді іске асыру керек. Бірқатар астықтұқымдас-түрлі шөп жусан өсетін жайылымдарда (түрлі шөп және ... ... ... малды жусан және жеткілікті пайдаланылмаған қурап қалған ... ... жаю үшін ... ... ... оларға күздікүні қайтадан келуге болады. Осыған ұқсас жусан-раңтәріздестер өсетін жайылымдарды да пайдалануға болады, мұнда раңтәріздестер көктемде жегізу жазда кеш ... ... ... ... ... ... жегізуге кедергі келтірмейді.
Далалық және жартылай шөл жайылымдарда ауыспалы жайылым енгізу жайылып жүрген мал үшін табиғи жайылым ... ... ... ескеріле отырып жүргізілуге тиіс. Жердің ұсақ шоқылы, әрқилы баурайлардың, шоқылар ... ... мен ... боулы шағын аумақта әрқилы жайылымдар жасауға болатынын байқатады, оларды түрлі мерзімде пайдалана отырып ... ... ... көктемнен бастап күзге дейін үздіксіз жайылым конвейері жасалады. Алайда мұндай жайылымдарды қалыпты жөндеу және жеткілікті мөлшерде ... ... үшін ... жылдан кейін бірқатар учаскелерде өрістің өзге маусымына ауысу қажет. Бұл запас жайылымдардың ... ... өзге ... ... ... ... ... Мысалы, далалық және шалғындық шөптерді тегіс далалық жерде маусым айының ... ... ... ... боз ... өсетін жайылымдар сиымдылығын 48%-ке, ал бидайық, арпабас жайылымдарында пайдалану мерзімдерінің өзгеруіне ... ... 1,5-2 есе ... ... Оның ... әртүрлі өсімдіктердің өсіп жетілуін ескере отырып, әр маусымның бірінші, екінші, үшінші, төртінші бөлігінің учаскелерін кезекпен ... ... ... ... шөлейт және шөл аймақтар жағдайында сирек кездесетін су көздері жайылатын мал санын, сол сияқты өрістер радиусын ... ... ... ... ... (шөп ... ... басым болғанда былай пайдаланған неғұрлым тиімді).
1 жыл
көктемнен ... екі ... ... ... екінші жартысыныда - тамызда шөбін бір дүркін жегізу
3 жыл
шөбін екі-үш дүркін жегізу (бұл шамамен маусымның ... ... ... ... ... бір ... жегізу
5 жыл
маусымның екінші жартысында - ... ... ... ... бір ... ... шөбін жегізу мерзімдерін осылайша кезектестіргенде екінші және төртінші жылдарда өсімдіктің басым бөлігі ұрықтандырғаннан ... ... ... өзі ... ... ... қайта шығуына мүмкіндік береді.
-424180499110Жайылымды қарқынды пайдаланғанда оның өнімі ... ... ... Мұны ... үшін оны үш-төрт жылда бір рет тынықтырады немесе ... бір рет мал ... ... ... ... пен Гайдуковтың ұсынған схемасы бойынша 4 жылдық айналым қолданылады.
1 жыл
көктемнен бастап шөбін үш дүркін жегізу
2 жыл
тынықтыру немесе ... бір ... ... ... ... ... ... бастап шөбін екі дүркін жегізу
4 жыл
- қайтадан шөбін үш дүркін жегізу
Жайылымды ... үшін ... қара ... мал жаю ... ... ... қоры жинақталуына, тамыр жүйесінің өздігінен ұрықтануына және жайылым өніміне ... әсер ... ... ... ... ... ... анықталады.
1 жыл
екі дүркін жазғы өріс
2 жыл
екі дүркін жазғы ... ... және бір ... ... ... ... өріс
5 жыл
күзгі өріс
Астықтұқымдас жусан өсетін қуаң даланың көктемнің аяғы, жазғы және ерте ... ... үшін ... ... ... ... қолайлы:
Батыс Қазақстанның Волга-Жайық өзендері аралығындағы шөбін тұқырта жегізілген құмды топырақ жайылымдарында мынадай төрт жылдық ауыспалы жайылымдар ұсынылады:
1 жыл
шөбін екі ... ... ... жыл
шөбін екі дүркін жегізу (көктемгі-жазғы)
3 жыл
тынықтыру
4 жыл
өніп өсу аяғында шөбін бір ... ... ... ... ... Тарихи шөл жазықтық жерлердегі жайылымдарды көктемгі-күзгі өріс ретінде пайдалану. Жайылымдарды пайдаланудың мынадай схемасын қолдану: көктемде - құм ... ... мен ... ... шөп ... тау бөктеріндегі учаскелер; жазда - тау мен ұсақ шоқылардың астықтұқымдастары өсетін жайылымдары; күзде - ... ... ... құмды жердегі бұталар мен түрлі шөптер.
Қазіргі уақытта жайылымды пайдаланудың ... ... ... ... қалады. Көбінесе шөл жайылымдардың шөбін 1-2 маусым емес, 3-4 маусым бойы жегізеді, ал мұның өзі сол жердің топырағының анағұрлым ... ... ... ... осы ... ... үшін ... жайылымның неғұрлым қарапайым 2 схемасын орындай қажет.
Бірінші - өсімдік қауымының басым ... ... ... әлі де болса өсіп көбею қабілеттілігін жоғалтпаған, тозған құнарсызданған жерлер үшін үш маусымды төрт жылдық ауыспалы жайылым схемасын енгізгенде ... ... ... ... ... ... ... үшін шын мәнінде нақтылы учаскеге қатарынан екі жыл беріледі. Осы шаралардың нәтижесінде өнімді бірыңғай толық жегізген кезде тозған жайылымдар ... ... ... ... ... отырып алады және болашақта неғұрлым тиімді келетін ауыспалы жайылымның үш ... ... ... ... - ... өсімдікті сақтап қалған жайылымдар үшін:
көктем
Күз
жаз
жаз
Көктем
күз
күз
Жаз
көктем
Жайылымдарды схема бойынша пайдаланғанда міндетті шартпен кезектестіру жүйелігін сақтау: "жаз" одан ... ... яғни егер ... ... ... ... ... болса, келесі жылы мал міндетті түрде күзде жайылуға ... ... ... ... ... пайдаланудың кейбір ұнамсыз сәттері, қойды өсімдіктің жетілуінің жылдық циклды аяқталғаннан ... жаю ... ... ... ... 0,3-0,5 га есебінен). Жайылымның қой қора маңындағы учаскесі жылдың барлық кезеңінде шөбін жегізуге тиіс. Өсімдікті жыл ... ... ... жайылым күйін нашарлатпайды, өйткені солтүстік және шөлейт жерлер жағдайында өсімдіктің ... өсіп ... ... ... шөл ... ... учаске неғұрлым көлемді болуға тиіс, өйткені мұнда мал қыс бойы жайылады. Жыл сайын шөбін толық ... ... ... қой қора ... учаскелерін пайдалану коэффициенті 0,4-0,3-тен аспауға тиіс. Жыл сайынғы қой санының осындай шамалы ... ... қой қора ... учаскелерінің ұзақ жыл бойы өнімділігін қамтамасыз етеді.
3538220412115Таулы ... ... ... ... және ... аймақтарында өсімдіктер әрқилы мерзімде жетіледі. Таулы жайылымдарда мал әдетте 100 күнге жуық болады.
Тау бөктерінде және таудың орта ... үш ... ... екі ... ... жөн: ... ... әр учаскеде 2-3 күн бойы неғұрлым бірыңғай болуы, ... 7-8 күн ... ... ... жегізу. Ал таудан кері қайтарда бұл учаскелердің ... шөбі 5-6 күн бойы бір ... ... ... айналымы бойына жыл сайын алмасып отыратын учаскеде мал қайтып ораларда 3-4 күн ... ... тыс ... ... ... бес ... ауыспалы жайылымда пайдаланған тиімді, мұнда бес учаскенің үшеуі жыл сайын өріс ... ... ал бір ... ... ... жəне құрғақ далалық аймақтарда ауыспалы жайылымдар.
Осы аймақтардағы жерлердің өте көп жыртылып ... ... ... ... ... ... ... жəне жем-шөп өнімділігін азайтқан.
-76835869315Астықтұқымдас - түрлі шөп, боз шөп-бетеге жəне астықтұқымдас-жусан ... ... ... ... ... пайдаланудың жəне жөндеудің негізгі үш жүйесін қолданған жөн. Бидайықтың, арпабас, еркек шөп, сабақ ... ... ... ... ... ... көде ... жəне басқа шөптер тұқымының қайта өсіп шығуын қамтамасыз ету. Барлық азықтық шөптерде пластикалық заттардың қалыпты запастарының сақталуын қамтамасыз еткен жөн, ... ... ... ерте ... жəне жақсы қыстап шығуына себін тигізеді. Дер кезінде алғаш рет шөбін жегізгенде алшын көк пайда болады (ол ... рет ... ... ... ... жəне 35-45 ... ... қайта өсіп шығады), ал мұның өзі сол өріске қайтадан оралуға жəне басқа кеш жетілетін ... ... ... немесе алғашқы кезеңде мүлде желінбеген алшын көкке жаюға мүмкіндік беріледі.
Ойпаңды немесе жыралы бетеге, боз-түрлі шөп өсетін, ... ... ... ... жайылым шөбіне мұқтаждық неғұрлым қанағаттанарлық дəрежеде болуы мүмкін. Оны тиімді пайдалану үшін төрт жылдық ауыспалы жайылым ұйымдастырған тиімді. Жылдар ... ... ... пайдалану мынадай жүйемен іске асырылады (жайылым айналымы):
1 жыл
көктемнен бастап ... екі ... ... ... екі ... ... ... немесе жаз басталарда, екіншісі - алшын көк өскеннен кейін күздігүні)
3 жыл
тұқым салғаннан кейін күзде шөбін бір дүркін жегізу
4 жыл
жазда шөбін бір ... ... ... тыс ... ... ... жайылымдардың төрт танабына тынықтыру жəне шөп егу үшін ... ... ... жөн. ... ... ... ... сол жайылымда пішен шабуды ұйымдастыруға мүмкіндік болса, оған пішенге арнап шауып алу ... ... бір ... ... ... ... Аймақтың ауыл, село маңындағы бүкіл аумағында қалпына ... ... ... ... ... жайылымдар енгізу қажет.
Қорытынды
Жалпы еліміздің жайылымдар мен шабындық жерлері 180 млн гектарды құрайды екен.Бұл аумақтың бір ... ... ... ... ... ... және ... далалық аймақтар,ал қалған бөлігін таулы жерлердегі жайылымдар алып жатыр.
Байырғы ... ... бұл ... ... ... ... әрі пайдалы пайдалануды жетік білген .Қазіргі таңда көптеген факторлардың әсерінен,адамдардың жайылым тактикасын білмеу кеселінен ... ... мал ... ... ... жайылым аумағы тақырланып күннен күнге қысқарып барады.Осы мәселені ретке келтіру үшін және ... алу үшін ... ... ... ... енгізілді.Ауыспалы жайылым жоғарыдағы кестелерден байқағанымыздай жайылымға және жайылымды тынықтыруғу тиімді уақытты белгілей отырып,малдарды жақсы ... ... ... ... ... ... 32млн гектарға ұлғайтуға ауыспалы жайылым бірден бір жетістік болар еді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
* ... Қ.Ə., ... Т.А., ... А.С. Ə . ... ... 2009ж.91-96 беттер.
* С.Ә.Оразбаев,А.Ә.Төреханов,И.И.Алимаев,Б.А.Ысқақ .Алматы,2012ж
* https://kk.wikipedia.org/wiki/Ауыспалы_жайылым
* psu.kz/arm/upload/umk/179210

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жайылымдардың ішкі шаруашылық жерге орналастырылуы13 бет
Қазақстан азаматтық қарсыластық жылдарында12 бет
Қазақстан табиғи аймақтардағы шабындықтар мен жайылымдар8 бет
Қола дәуірі қоныстарындағы құдықтар6 бет
Қазақстандағы суармалы егіншілік және оның тиімділігі51 бет
Мәдени жайылымдар мен шалғындар жасау жолдары5 бет
Топырақ жамылғысының физикалық қасиетін трансекта бойынша зерттеу22 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
Ауыспалы егіс14 бет
Ауыспалы егіс жүйесін ұйымдастыру5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь