Ырғай (ирга) өсімдігі

1. Ырғай өсімдігі және таралу аймақтары.
2. Ырғай өсімдігін өсіру технологиясы.
3. Ырғай өсімдігінің негізгі түрлері.
4. Қосымшалар.
Ирга – Amelanchier Medic. Туыс Солтүстік жарты шарды,негізінен Солтүстік Америкада жабай түрде тараған 25 түрді біріктіреді; Бізде кәдімгі ырғай , масақты ырғай түрлері кездеседі. ТМД елдерінде жабайы өсетін бір түр – А. rotundifolia Lam (домалақ жапырақты, кәдімгі, шомпольник, шәшке тәрізді ағашты ирга) белгілі.Жеміс дақылы ретінде домалақ жапырақты, канада және масақты ирга қолданыс тапқан.Бұлар кішігірім ағаштар немесе бұталар. Жеміс салуы отырғызғаннан 2-4 жыл өткеннен соң басталады. Жылдағы өнімі мол –4-8 т/га. Жемісінде қанттар, қышқылдар, иілік заттар, С дәрумені жәнекаротин бар. Жемістері балаң және кептірілген күйінде пайдаланылады;олардан компот, тосап, желе, пастил (әдетте басқа жемістерменараластырып) дайындалады. Балаң жемістің жаңа шырыны емдік сусын ретінде қолданылады. Өсімдігі бал беретіндігімен ерекшеленеді. ТМД елдерінің солтүстігінде ергежейлі алмұрттың, алманың шыдамды телітуші ретінде де маңызды. Қысқа төзімділігіне және баптауды аса қажет етпейтіндігіне байланысты ирганы соңғы жылдары әуесқойбағбандар Қазақстанның солтүстігінде өсіре бастады. Ирга туысы тіршілік ету ортасына оңай бейімделеді. , соның арқасында мәдениетте кең тараған . Ол үлкен бұта немесе кішірек ағаш , олар көктемде саны көп ақ гүлшоғырлармен безендіріледі. Жазда оның сағақтарында көгілдір қара жемістері болады. Ал күзде оның жапырақтары өте көркес. Олар өте тез өседі және күй талғамайды. Бұл туыс өкілдері көгалдандыруда және бағбандықта қолданылады.
Жапырақтану жоғары , көбінесе көп гүлді юолып келеді, жемісі үшін, әрі жалпы сәндік өсімдік ретінде пайдаланылады. Ырғай жабайы түрде Балтық жағалауында , ТМД елдерінің орташа алқаптарында Солтүстік Кавказ , Қырымда және Қазақстанның солтүстік аймақтарында кездеседі.
Ырғай мамыр айында гүлдейді, гүлдері мойылдың түсіндей болады және оның ерекшелігі көктемгі кеш түсетін 5-7С қа дейіңгі суықты көтере алады. ОЛ араларын еліктетін өсімдіктер қатарына жатады. Қазақстанда көптеген дақылдармен салыстырғанда құрғақшылққа төзімдірек. Ырғай бұтасы жылдам өседі, оңжылдық жасында өзінің дамуының ең жоғарғы деңгейіне жетеді. Саңырауқұлақ және басқада зиянкестерге шыдамды және зақымданған жерлері тез қайта қалпына келеді.
1. Аяпов К.Ж Кампитов Г.А, Мажитова Р.С Жеміс шаруашылығы-Алматы 2005-320 бет.
2. А. И. Пояркова. Род 730. Ирга — Amelanchier // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Редактор тома С. В. Юзепчук. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1939. — Т. IX. — С. 408. — 540 + XIX с. — 5200 экз.
3. М.М. Жанзақов. Өсімдік шаруашылығы. Алматы, 2007 жыл
4.М.И. Кондрашкина Лабороторно-практические заниятия по растениеводству, Москва-2006 г
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Ырғай (ирга) өсімдігі.
Орындаған: Болатова Ә.О
Тексерген: Мухаметжанова ... АГ - ... - ...
* ... ... және таралу аймақтары.
* Ырғай өсімдігін өсіру технологиясы.
* Ырғай өсімдігінің негізгі түрлері.
* Қосымшалар.
Ирга (Ырғай) ...
* ... ... және ... ... ... - Amelanchier Medic. Туыс Солтүстік жарты шарды,негізінен Солтүстік Америкада жабай түрде тараған 25 ... ... ... ... ... , ... ... түрлері кездеседі. ТМД елдерінде жабайы өсетін бір түр - А. ... Lam ... ... ... ... ... тәрізді ағашты ирга) белгілі.Жеміс дақылы ретінде домалақ жапырақты, канада және масақты ирга қолданыс ... ... ... ... ... ... ... отырғызғаннан 2-4 жыл өткеннен соң басталады. Жылдағы өнімі мол - 4-8 т/га. Жемісінде қанттар, қышқылдар, иілік заттар, С дәрумені ... бар. ... ... және ... күйінде пайдаланылады;олардан компот, тосап, желе, пастил (әдетте басқа ... ... ... жемістің жаңа шырыны емдік сусын ретінде қолданылады. Өсімдігі бал беретіндігімен ерекшеленеді. ТМД ... ... ... ... алманың шыдамды телітуші ретінде де маңызды. Қысқа төзімділігіне және баптауды аса ... ... ... ... ... жылдары әуесқойбағбандар Қазақстанның солтүстігінде өсіре бастады. Ирга туысы тіршілік ету ... оңай ... , ... ... мәдениетте кең тараған . Ол үлкен бұта немесе кішірек ағаш , олар ... саны көп ақ ... ... ... оның ... ... қара жемістері болады. Ал күзде оның жапырақтары өте көркес. Олар өте тез ... және күй ... Бұл туыс ... ... және ... ... ... жоғары , көбінесе көп гүлді юолып келеді, жемісі үшін, әрі жалпы ... ... ... ... Ырғай жабайы түрде Балтық жағалауында , ТМД елдерінің ... ... ... Кавказ , Қырымда және Қазақстанның солтүстік аймақтарында кездеседі.
Ырғай мамыр айында ... ... ... ... ... және оның ... көктемгі кеш түсетін 5-7С қа дейіңгі суықты көтере алады. ОЛ араларын еліктетін өсімдіктер ... ... ... ... ... ... ... төзімдірек. Ырғай бұтасы жылдам өседі, оңжылдық жасында ... ... ең ... ... ... ... және ... зиянкестерге шыдамды және зақымданған жерлері тез ... ... ...
Бұл дақылдың биологиялық ерекшеліктерінің бірі жас кезінде 5 жылға дейін ... ... ... мәдени сорттары үлкен өнімділік және ірі жеміс береді. Ырғайдың бүршігі Украина ... ... ... ... ... жемісі маусым айында піседі. Жаыпрақтарынң жаппай түсуі қазан айында . Ырғайдың жалпы гүлінің 71-82 ... ... ... ... 7-8 ... ... Тамыр жүйесі мықты. , тамырлары 1,4-3 метрге дейін бойлайды. Ырғай топыраққа қатаң талап қоймайды. Қысқөа және ... ... ... -40С ... ... дейін төзе алады.
* Ырғай өсімдігін өсіру технологиясы.
Ырғай негізінен тұқыммен атпа тамырларымен түбірден ... алу, телу ... ... ... үшін ... оңтүстік-бастыс, оңтүстік шығыс беткейжерлерді таңдау керек. Ырғай үшін ыза сулары ... ... және ... ... ... ... ... Ирга бағына арнлағн жерлерді жыртудан бұрын органикалқы тыңайтқыштарды сіңіреді. ... ... ... ... 4*4, ... ... орналасады.
Ырғай ағашына 70*70 см схемамен қазады. Топырақты алдын ала парлау ... ... ... себу арқылы дайындайды.
Плантациясында тыңайтқыштар беріледі, үстеп қоректендіреді және суарады. Отырғызатын өсімдіктің биіктігі 15*30 см ... ... ... ... ... тік көшеттерін кесін қырқады ұзындығының 3/2 бөлігі қалады. Кесу ... ... ... және ... ... және ұзын сабақтарды кеседі. Ырғай 2-40 жаста жемс береді. Жылма жыл өнім береді және көп ... ... ... ауа ... ... 2-4 рет ... Кез ... топырақта өсе береді. Жарық күнді және алакөлеңкені ұнатады. Ырғайдың мәңгі жасыл түрлерін белгілі бір ... ... ... ... Орта ... әр ... 40-80ц ... алынады. Ырғайждың жемісін шикілей кептірілген күйінде варение, джем, пастила, компот, шарап ... ... ... ағашы орта есеппен 9-14 кг жеміс береді 1 гектардан 4-8 ... ... ... ... ... ... дөңгелек жапырақты ырғайдың мәдениеттілігіне 350-400 жыл болған.
* Ырғай өсімдігінің ... ... ... . ... 5 ... ... жұмыртқа тәріздес (5*2,5см) жаз айларында қою жасыл ... ... ... - сарғыш түсті болып келеді. Гүлдері хош иісті ақ, қызғылтым түсті. Жемістері домалақ 0,9 см дей. ... ... ... атпа ... ... бөлу ... ... Мәдениетте 1800 жылдан бастап.
Канадалық ырғай- Солтүстік Американың ... ... ... ... ... ... ... мезофит. Ірі бұталары биіктіг 6 метр, ағаштәрізділері 8-10 ... ... ... ... ... ... ... 10 см. Гулдері 7-10 күн гүлдейді. Жемістері домалақ, қою қызғылт түсті, тәтті, жеуге жарамды. Жемісін 5 ... ... ... Жемістері шілде мен тамыз айларының екінші жартысында пісіп ... ... ... тез ... ... ... жерлерге төзімді. Мәдениетте 1623 жылдан бастап.
Кәдімгі ырғай- Бұл түрдің негізгі отаны Орталық және Батыс Европа, Крым ... ... ... 2,5 ... ... ... ... жұмыртқа тәріздес 4 см. Гүлдерінің ені 3 см, ақ ... ... ... қара түсті. Мамыр айының басында гүлдейді. Жемісін 5 жастан бастап береді. Шөлге төзімді, жарық ... ... та ... ... де өсе ... Мәдениетте XVI ғасырдан бастап.
Домалақ жапырақты ... - бұта ... 2-4 м. ... ... жағы қою жасыл, ал астыңғы жақтары ақшыл. Гүлдері -ақ, ... ... ... гүлдей бастайды. жемісінің диаметрі 10 мм. Шілде айының екінші жартысында пісіп жетілгенде ... ... ... ... түсті болып келеді.
Ырғайдың химиялық құрамы мен емдік қасеиттері
Ырғай жидектері ... ... ... , оның ... ... көп ... және органикалық қышқылдардың аз болуына байланысты. ... ... ... ... мәліметі бойынша , ырғай жемісінің құрамында 0,4-12,4 пайыз қант, 0,5-0,51 пайыз қышқылдар ... Және 45,8 ... С ... болады. 1 кг жидегінен 800 мл шырын алуға болады. Олардан сироп , желе, шарап жасауға пайдаланылады. ... ... миіз ... ... ... ... Қабығы , жапырақтары, ирга жемістері және гүлдері - аса бағалы дәрілік шикізат. Ирга шырының асқашан - ішек ... ... ... емдік қасиеттерімен ырғай қабығы мен жапырақ қайнатпалары ие. ... ... ... - ... жүйесіне, атерсклероз және т.б ауруларды емдеу мен алдын алу үшін қолданылады. ... ... ... - бұта ... 2-4 м. жапырақтың үстінгі жағы қою жасыл, ал астыңғы жақтары ақшыл. Гүлдері -ақ, мамыр айының ... ... ... жемісінің диаметрі 10 мм. Шілде айының екінші жартысында пісіп жетілгенде қызыл, толық пісерде ... ... ... ... ... Солтүстік Американың солтүстік- шығыс аудандарында өседі. Жарықты жақсы көретін мезофит. Ірі бұталары ... 6 ... ... 8-10 ... ... ... ... жұмыртқа тәріздес ұзындығы 10 см. Гулдері 7-10 күн гүлдейді. Жемістері ... қою ... ... ... ... ... ... 5 жастан бастап береді.
Кәдімгі ырғай- Бұл түрдің негізгі отаны Орталық және ... ... Крым ... ... биіктігі 2,5 метр. Жапрыақтары эллептикалық немесе жұмыртқа тәріздес 4 см. ... ені 3 см, ақ ... ... ... қара ... Мамыр айының басында гүлдейді
Масақты ырғай . ... 5 ... ... ... ... (5*2,5см) жаз айларында қою жасыл түсті, күзде қызғылт - сарғыш түсті болып ... ... хош ... ақ, ... ... ... ... 0,9 см дей. Қысқа төзімді
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Аяпов К.Ж Кампитов Г.А, ... Р.С ... ... 2005-320 бет.
2. А. И. Пояркова. Род 730. Ирга -- Amelanchier // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. ... В. Л. ... ... тома С. В. ... -- М. -- Л.: ... АН ... 1939. -- Т. IX. -- С. 408. -- 540 + XIX с. -- 5200 ... М.М. ... ... ... Алматы, 2007 жыл
4.М.И. Кондрашкина Лабороторно-практические заниятия по растениеводству, Москва-2006 г

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Клетка туралы ілімінің тарихы5 бет
Өсімдіктердің мерзімді дамуы және фитоценоздың ерекшеліктері7 бет
Altheae officinalis L (Дәрілік жалбызтікен) өсімдігі вегетативитік мүшелерінің онтоморфозгенезі38 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
Анар өсімдігін жылыжай жағдайында көбейту9 бет
Африка топырағы мен өсімдігі18 бет
Ақ алабұта өсімдігі тамырының химиялық құрамы48 бет
Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді кешен алу жолдары62 бет
Стевия өсімдігі14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь