Өзін - өзі басқарудағы реформалар және оны жетілдіру жолдары

Кіріспе

І . Жергілікті өзін .өзі басқарудың ғылыми негізі.
1.1 Қазақстандағы жергілікті өзін.өзі басқарудың теориялық негіздері ... ... ..4
1.2 ҚР .дағы аймақтық және жергілікті басқарудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... .8
1.3 Орталықсыздандыру теориясынан іске көшу Қазақстан жағдайында ... ... ..14

ІІ . Жергілікті өзін .өзі басқаруға талдау және оның шетелдік тәжірибесі.
2.1 Шет елдердегі жергілікті өзін . өзі басқарудың тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... 19
2.2 Қазақстандағы жергілікті өзін . өзі басқару және оның даму жолдары ... .25
2.3 ҚР әртүрлі деңгейдегі мемлекеттік органдардың саяси өзара іс.қимылдарын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

ІІІ . Қазақстандағы әкімшілік реформалау аясында ,жергілікті өзін .өзі басқару жүйесін қалыптастыру және жаңарту
3.1 Қазақстандағы жергілікті деңгейдегі әкімшілік реформалау жағдайындағы өкілетті және атқарушы органдардың өзара іс . қимылы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
3.2 Қазіргі Қазақстандағы жергілікті өзін . өзі басқару жолдары және азаматтық дамуды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

Қосымшалар
Кіріспе
Қазақстан өзінің тәуелсіздігін жариялап, демократиялық, қоғам құруға бел байлаған күннен бастап, жаңа мемлекеттік кұрыльшның түрлерін енгізу міндеті күн тәртібінде тұрды. Халықтық биліктің, азаматтық қоғамның алғашқы баспалдағы болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің соңғы Конституциядан орын алудың өзі осының айғағы.
Жергілікті өзін-өзі басқару мәселесі Қазақртан үшін, қазақ, халқы үшін мүлдем жана, жат құбылыс деп айтуға болмайды. Атам заманнан бері әр ауыл, әрбір аймақ езінің ішкі мәселесін өздері шешкен, оған хан да, сұлтан да араласпаған. Белгілі бір қауымның (ата, ру) ішкі жұмысын былай қойғанда, ауыл арасьндағы, ата-ру арасындағы кикілжіңдер, талас-тартыстар ауыл ақсақалдарынан артылса ара биге жүгінумен, соның билігімен аяқталған. Орталық , мемлекетгік билік болып табылатын — Хан билігі жергілікті мәселелерді шешуге ешқашан араласпайтын. Ханның жұмысы — елдің саяси бағьыты, көрші елдермеи қарым-қатынас, соғыс пен бітім жасау, мемлекеттік алым-салық, қысқасы, ұлттық өмірдің негізгі бағытын белгілеу болып табылады.
Ұлтымыздың өзін-өзі басқару дәстүрінің тағы бір көрінісі — асар болып табылады, Жалғыз-жарым жанның қолынан келе бермейтін (жора-жолдастарының көмегімен де жүзеге асуы екіталай) көптеген адамдардың бір мезгілде, жұмыла жұмыс жасауын талап ететін кезеңде асар жасалынады. Әсіресе үй салғанда сол үйдің төбесін жабуға келгенде асарға шақырып, қауымның көмегіне сүйенеді.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуын басқарудағы дербестілік саяси алғышарттарының қажеттілігін ескертеді. 80 жылдардың екінші жартысынан бастап бұрынғы Кеңес одағында, сондай -ақ Қазақстан қоғамдық саяси ахуал қарама қайшылықтармен сипатталып, қоғамдық тұрақсыздықты көрсетті. Орталықтың Республика мен оның аймақтарының мүдделерін ескермеуі, қоғамдық және территориялық еңбек бөлінісінде орын алып отырғандай, мекемелік және жергілікті мүдделердің қарама қайшылығын үдете түсіп, табиғи ресурстардың бей берекет пайдалануына мүмкіндік береді, мұның ақыры экономикалық ахуалдың шиеленісе түсуіне әкеліп соқтырады. Тұрақсыздықтың ең басты себебі жоғарыда аталғандай жүйенің ішкі тоқырауында болды. Кеңестік жүйенің күйреуі алдындағы айқын дәлел ауқымды кезекке тұру, талондық жүйенің үдей түсуі, ақшаның құнсыздануы болып табылады.
Демократияның аяқталатын жері болмаса да, басталу нүктесінің болуын ешкім жоққа пшғармайды. Бұл — халық билігіне деген сенім және демократиялық жүйенің негізгі принциптерін түсініп білу. Екіншіден, Демократия — абстракты ұғым, буалдыр бір елес емес, нақты тетігі бар, бірімен-бірі тығыз байланыста болатын жүйелер бірлігі. Демократияны — халық билігі дейміз. Демек оның бірінші баспалдағы, бастауы — жергілікті өзін-өзі басқару болып табылатынын дәделдеп жату артық болар. Өздерінің өмір сүріп отырған жерлерінде өздерін билей алмаған халық калайша мемлекетті билемек?
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің түрі де, тетіктері де әр түрлі. Әр ел өздерінің тарихи, экономикалық идеологиялық ерекшеліктеріне сай бұл мәселені түрліше шешеді. Дегенмен барлығына бірдсй негізгі принциптер де бар. Олар, біріншіден, жергілікті жердің ішкі ісіне мемлекетггің араласа алмауы, екіншіден, жергілікті жердің басшыларын сол территорияның тұрғындарының сайлап қоятындығы.
Өмірдің барлық, саласына бақылау қойып, алақандарында ұстаған билік орындары жергілікті жердің мәселесін шешуді де халыққа бергісі келмеді. Жергілікті өкілді орган — мәслихат (бұрынғы — Кеңес депутаттары) — халық, билігі ретінде қалғанымен, шын мәніндегі билік тұткқасы ауылдарда — совхоз директорларында болса, аудандарда — аудандық партия комитеттерінің қолында болды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі :

1.ҚАЗАҚСТАН Республикасы Президентінің Қазақстан халқына
жолдауы- Қазақстан-2030//Егемен Қазақстан 1997г. 11 қараша.
2.Қазақстан республикасының "ҚР мемлекеттік жергілікті басқару
туралы" заңы". Егемен Қазақстан 23.01.2001 ж.
3.2002-2006 ж.ж. арналған Қазақстан Республикасының аймақтық саясат қағидалары. Астана қаласы, 2001 ж.
4.Махмутова М."Системы местного самоуправления в Казахстане". М:
2001г. I
5.Арбатов А."Механизм регулирования развития регионов." Экономист, №2,2001г.
6.Анимица Е.Г. "Основы местного самоуправления" Учебник: М.
Финансы и статистика. 2001.
7.Концепция интеграции научных учереждений и ВУЗов с наукоемкими производствами//Наука Казахстана. 1999г. 1-15 января.
8.Указ президента Республики Казахстан от 11.03.1996г. О мерах по совершенствованию системы государственного управления наукои в Республике Казахстан // Казахстанская правда. 1996г. 13 марта.
9.Баймуратов У.Б. Эффективность технического прогресса в промышленности Казахстана — Алматы. 1973г. 200с. :
10.Герчикова И.Н. Менеджмент - М. Банки и биржи, изд Объединение
ЮНТИТ. 1995г.-480с.
11.Местное Самоуправление в Казакстане : Особености ситуации и перспективы развития Алматы 21-23мая 2003 г
12.Дос Көшім :Жергіліктті өзін -өзі басқару – азаматтық қоғамның алғашқы баспалдағы ДЕТЕР Орталығы 2000 ж.
13.Кубаев К.Е.Экономическая власть и ее реализация.Саясат №3 2005.
14.Смағұлова Г.С. «Аймақтық экономиканы басқару мәселелері» оқу құралы –Алматы: Экономика 2005 – 97 бет
15.Қазақстанның элемдегі барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы: /Астана, 2006 1 наурыз.
16.Қазақстан Республикасының Халықты элеуметтік қорғау тұжырымдамасы.
Смағұлова Г.С. «Аймақтық экономиканы басқару мэселелері»/ оқу кұралы -Алматы: Экономика 2005 - 97 бет
17.Баянов Е. «Әкімшілік кұқықтың схемалары бойынша анықтамалар»/ оқу құралы - Алматы 2002 - 176 бет.
18.Қ.Д. Жоламан, А.Қ. Мұқтарова, А.Н. Таукелев. «Мемлекет жэне кұкық теориясы» - Алматы 1999 - 320бет.
1.
19.Тайжан Б. «Егемен Қазақстан» - 2006 - 10 наурыз. Қазақстан Әлеуметтік -экономикалық жэне қоғамдык саяси өмірі.
20.Шайнғазы. С: «Мемлекетті басқару жүйесін жетілдірудің іс - шаралары» /
Егемен Қазақстан 2004 18 қыркүйек.
21.Мемлекеттік қызметте не өзгеріс? // Шымкент келбеті 2003 29 тамыз.
22.Суиндыкова А. «Экономика негіздері»/ 2005 №2 26 бет. П.Найманбаев С.
23.Мемлекеттік бас қарудың кейбір өзекті мэселелері // Заң 2001 №5,6
61-6,7беттер.
24.Кубаев К.Е. Экономическая власть и ее реализация / Саясат № 3 2005.
25.Ел басы жэне ел мұраты: Мемлекеттік басқаруды жаңарту / Ана тілі 2006 жыл № 36 7 қыркүйек. Н.Жатқанбаева А.Е. / Қаз ¥У Хабаршы заң сериясы.№ 4
26.Ақиқат журналы № 2 2005. іб.Аманбек Б. «Қоғам жэне дэуір» №2 2006 жыл.
27.Арықбай А. Заң газеті Сэрсенбі 5 шілде 2006. 18.Астана 2004 жыл 29 қыркүйек
28.Қазақстан аймақтарының цифрлары. Қазақстан Республикасының
статистика жөнінлегі агентігі Оңтүстік Казаісстан облысының статистика
басқармасы, Шымкент- 2005
29.«Оңтүстік-Қазақстан облысындағы халықтың тұрмыс деңгейі» Қазақстан Республикасының статистика жөнінлегі агентігі
30. Оңтүстік Қазақстан облысының статистика басқармасы, Шымкент, 2005 ж.
        
        Өзін - өзі басқарудағы реформалар және оны жетілдіру жолдары
Кіріспе
І . ... өзін -өзі ... ... ... ... ... ... басқарудың теориялық негіздері--
--------4
1.2 ҚР –дағы аймақтық және жергілікті басқарудың ерекшеліктері-----------
----------8
1.3 Орталықсыздандыру ... іске көшу ... ... . ... өзін -өзі ... ... және оның ... Шет елдердегі жергілікті өзін - өзі ... ... ... жергілікті өзін - өзі басқару және оның даму жолдары--
---25
2.3 ҚР ... ... ... органдардың саяси өзара іс-
қимылдарын жетілдіру-------------------------------------------------------
-----------------------------------------------------29
ІІІ . Қазақстандағы әкімшілік реформалау аясында ,жергілікті өзін ... ... ... және ... Қазақстандағы жергілікті деңгейдегі әкімшілік реформалау жағдайындағы
өкілетті және атқарушы органдардың өзара іс – қимылы-----------------------
-------------------40
3.2 Қазіргі Қазақстандағы жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін жариялап, демократиялық, қоғам
құруға бел байлаған күннен бастап, жаңа ... ... ... ... күн тәртібінде тұрды. Халықтық биліктің, азаматтық қоғамның
алғашқы баспалдағы болып табылатын ... ... ... ... ... орын ... өзі ... айғағы.
Жергілікті өзін-өзі басқару мәселесі Қазақртан үшін, қазақ, ... ... ... жат ... деп ... ... Атам заманнан бері әр
ауыл, әрбір аймақ езінің ішкі ... ... ... оған хан да, сұлтан
да араласпаған. Белгілі бір қауымның (ата, ру) ішкі жұмысын ... ... ... ... ... ... ... ауыл
ақсақалдарынан артылса ара биге жүгінумен, ... ... ... , ... ... ... ... — Хан билігі жергілікті
мәселелерді шешуге ешқашан араласпайтын. Ханның жұмысы — ... ... ... ... ... ... пен ... жасау, мемлекеттік
алым-салық, қысқасы, ұлттық өмірдің негізгі бағытын ... ... ... ... ... тағы бір ... — асар
болып табылады, Жалғыз-жарым жанның қолынан келе ... ... ... де жүзеге асуы екіталай) көптеген адамдардың бір
мезгілде, жұмыла жұмыс жасауын талап ... ... асар ... үй ... сол ... ... ... келгенде асарға шақырып,
қауымның көмегіне сүйенеді.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуын ... ... ... ... ... 80 жылдардың
екінші жартысынан бастап бұрынғы Кеңес одағында, сондай -ақ ... ... ... ... ... ... қоғамдық
тұрақсыздықты көрсетті. Орталықтың ... мен оның ... ... ... және ... еңбек бөлінісінде орын
алып отырғандай, мекемелік және жергілікті мүдделердің қарама қайшылығын
үдете түсіп, табиғи ресурстардың бей ... ... ... береді,
мұның ақыры экономикалық ахуалдың шиеленісе түсуіне ... ... ең ... ... ... ... жүйенің ішкі тоқырауында
болды. Кеңестік жүйенің күйреуі алдындағы айқын дәлел ауқымды кезекке тұру,
талондық жүйенің үдей түсуі, ақшаның құнсыздануы ... ... ... жері ... да, ... ... ... жоққа пшғармайды. Бұл — ... ... ... ... ... ... негізгі принциптерін түсініп білу. Екіншіден,
Демократия — абстракты ... ... бір елес ... ... ... ... тығыз байланыста болатын жүйелер бірлігі. Демократияны — халық
билігі дейміз. Демек оның бірінші ... ...... ... ... ... ... жату артық болар. Өздерінің өмір сүріп
отырған жерлерінде өздерін билей алмаған халық калайша ... ... ... ... жүйесінің түрі де, тетіктері де әр түрлі.
Әр ел өздерінің тарихи, экономикалық идеологиялық ерекшеліктеріне сай ... ... ... ... ... ... негізгі принциптер де
бар. Олар, біріншіден, жергілікті жердің ішкі ісіне мемлекетггің араласа
алмауы, ... ... ... ... сол ... ... ... барлық, саласына бақылау қойып, алақандарында ұстаған билік
орындары жергілікті жердің мәселесін шешуді де ... ... ... өкілді орган — мәслихат (бұрынғы — Кеңес депутаттары) — халық,
билігі ... ... шын ... ... тұткқасы ауылдарда — совхоз
директорларында болса, аудандарда — аудандық партия комитеттерінің қолында
болды.
І . ... өзін -өзі ... ... ... Қазақстандағы жергілікті өзін -өзі басқарудың теориялық
негіздері
Республика экономикасын басқару ... ... ... ... осы ... берілген, өзін-өзі басқаруға көшудің
теориялық алғы шарттарының ... ... ... бойынша ол он бес
бөлімнен ... ... ... ... меншікке қатынас, қаржылық
база, баға белгілеу, әлеуметтік саясат, ... ... ... ... техникалық прогресті басқару, инвестициялар, табиғатты
пайдалану және ... ... ... ... ... құқығын кеңейту негізінде және осы арқылы ... өмір ... ... ете ... ... мақсаттарға жетуге рұқсат етілген.
Тұжырымдаманың теориялық қана емес , сондай-ақ ... мәні ... ... Республиканың өзін-өзі басқару
қағидасына өтудің басты мақсаты ретінде экономикалық дамуды ... ... ... ... ... дамыту болып табылады.
Сондай-ақ тұжырымдамада басқарудың стратегиялық мақсаты, халықтың өмірлік
деңгейін ... ... ... Аталмыш тұжырымдаманы нақтылы іске
асыру ... ... ... ... ... ... ала отырып,
елімізде екі заң жобалары ... ... ... ... ... басқару туралы", екіншісі- ... ... ... туралы". Бұл құжаттар көптен күткен,
әлеуметтік-экономикалық басқаруды одан әрі қарай жетілдіретін ... бірі деп ... ... Бірінші заң Қазақстан Республикасының
Конститутциясына сәйкес жергілікті ... ... ... ... ... ... өкілді және атқарушы
органдардың құзретін, ... ... ... ... депутаттарының құқықтық
жағдайын белгіледі. Заңда бірқатар анықтамалар берген. Мысалы: ... ... ... ... және ... органдар осы заңмен
және басқа да заң актілерімен белгіленген құзірет шегінде ... ... ... жүргізу және оны дамыту мақсатында жүзеге ... ... ... ... жай ... жауапты қызмет. Сонымен бірге өзін-
өзі қаржыландыру мәселесі де қарастырылған. Заңның үшінші ... ... ... ... басқару қызметінің экономикалық және
қаржылық негізін: жергілікті ... ... ... ... ... ... Республикасы заңнамасына сәйкес коммуналдық
меншіктегі өзге де ... ... ... ... ... ... ... Оған дәлел: заңда жазылғандай мәслихаттардың құзыретіне
тиісті аймақты дамыту жоспарларын, экономикалық және әлеуметтік
бағдарламаларын, жергілікті бюджетті және ... ... ... екі ... ... білу өте ... ... жергілікті мемлекеттік басқару туралы болса, екіншісі, жергілікті өзін-
өзі . басқару ... ... ... басқару органдарына емін-
еркін бостандық беру негізі. Әрине заңдылық шеңберінде.
Қазақстан ... ... ... ... ... мынадай
анықтама берілген: "Жергілікті өзін -өзі басқару деп - ... ... мен ... ... ... ... бар
мәселеелрді шешу жөнінде аймақтық құрылымдар халық қызметін дербес тұрғыда
жүзеге асыратын халық билігін жүзеге асырудың нысаны ... ... ... бірі ... ... өзекті мәселеелрдің
жергілікті қаржыландыру туралы. ... ... ... ... ... ... ... жергілікті
қауымдастық құрған коммерциялық ұйымдардан және оларға тиесілі мүлікті
жалға ... ... ... ... кірістерінен; жергілікті
халықтың өз еркімен салык төлеуі нәтижесінде алынған ... ... жеке ... ... ... ... заңмен тиым
салынбаған өзге де көздерден, экономикасы мемлекеттік реттеудің субьектісі
болып табылады. Бұған ... ... ... ... реттеуде аса
маңызды өзіндік қаржы несие жүйесі, дербес мемлекеттік бюджет қалыптасуы,
салық және кеден жүйесін ұйымдастыру жатады.
Бұл қағидалар ... ... ... ... жүйесінің
негізін қүрайды және республиканың халық шаруашылығының әлеуметтік
бағыттағы ... ... ... етуін қамтамасыз етуі тиіс. Бұл
қағидалар тек ... ... ... ие ... кана қоймай, Қазақстандағы
менеджметтің ұйымдастырушылық бастамасына да тікелей қатысты.
Басқару обьектілерінде жүргізіліп жатқан терең де ... ... ... мен ... ... ... құруға әкеп
соғады. Әрдайым даму мен жетілу үстінде болатын басқару обьектісін бұрынгы
қалыптағы ... ... ... ... ... ... ... міндеттерге сәйкестендірілуі тиіс. Ол бір жағынан нарыққа
өтпелі кезеңде аймақты басқару субьектісі ретінде, екінші ... ... ... ... процестер әсерінен біріккен жергілікті
қызығушылығы бар адамдар қауымдастығы әсерінен дамиды. Бұрынғы орын ... ... пен ... ... ... кемшіліктері болған.
Олардың қатары төмендегідей:
* Қоғамдық дағдарыс жағдайынан ... ... бар ... және ... ... тиімді пайдалануын
қамтамасыз етпеді;
* Нарықтық қатынастарды ендіру мен ... ... ... ... ынталандырудың жаңа тетіктерін енгізуді, кәсіпкерлік пен
бәсекені жетілдіруді мүмкін етпеді;
* Басқару органдарының әдістері мен нысандары ... ... ... басқару органдарында қайта бөлу қызметі басым болып,
кәсіпорындар әрекетіне себепсіз араласу мен олардың экономикалық
дербестігін ... орын ... ... ... ... ... басқарушылық шешімдерге
жауапкершіліктік орын алмауы табылды;
Экономиканы тұрақтандыру шаралары мен ... ... ... ... пен ... ... ... органдарының құрылымын
қайта құрудың обьективтілігі қажеттілігін тудырады.
Қазіргі кезедегі мемлекеттік басқару органдарының ... мен ... ... 13 ... ... ... Республикасының мемлекеттік
органдарының құрылымын жетілдіру және олардың құзіретін нақтылау жөніндегі
шаралар ... ... ... ... жүргізіледі. Аталған құжат
мемлекеттік басқару ... ... ... әкелген 1997 жылдың ... ... ... ... Республикасындағы мемлекеттік органдар
жүйесін реформалаудың ... ... атты ... ... ... ... 1999 жылғы жарлыққа сәйкес мемлекеттік органдар ... ... ... экономика министрлігі;
* ҚР-ның көлік және коммуникация министрлігі;
* ҚР ауыл шаруашылығы министрлігі
* ҚР энергетика, индустрия және сауда министрлігі;
* ҚР ... және ... ... ҚР ... ... және ... ортаны қорғау министрлігі;
* ҚР стратегия жөніндегі агенттігі;
* ҚР табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті қорғау және ... ... ... ... құрамына кірмейтін бірқатар басқа да комитеттер мен
комиссиялар.
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын әрі ... ... ... шаруашылық тетіктерін нақтылы мақсатты дамуымен тығыз ... ... әрі ... жетілдірудегі негізгі талаптар болып мыналар
табылады:
* ұйымдастырушылық құрылым басқарудың негізгі заңдылықтарына,
дәл кезіндегі мақсаттарға сәйкес болуы керек;
* ... ... ... шаруашылықтың
экономикалық тетігінің өзгеруімен қатар іске асырылуы керек;
* Бұрын өзін өзі ... ... ... нысанындағы
қағидаларды және әдістерді жалғастырып пайдалану.
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы серпіндікпен ... ... ... ... болған соң, ұйымдастырушылық мәселелері
өтпелі кезеңнің әр сатысында зерттеліп отыруы қажет. Ол мәселелер мынандай
топтарға жинақталады:
* ... ... мен ... арақатысын
оңтайландыру, яғни басқарудың иерархиясының барлық сатысында оның
функцияларын, құқықтарын және жауапкершілік қызметтерін анықтап
айыру.Сонымен ... ... ... ... ... дербестігін елеулі көтеру;
* Республикалық , аймақтық және бағдарламалық деңгейде жалпы
міндеттерді шешуде басқару органдарының үйлестігі мен әрекеттестігі;
* ... ... ... ... , шешім қабылдаудың
әдістерін және басқару ... ... ... ... ... ... етіп құру.
Осы аталған мәселелер кешені аппаратты құруды жан ... ... өзі ... ... талдау обьетісі болып табылады.
1.2 ҚР –дағы аймақтық және жергілікті басқарудың
ерекшеліктері .
Мемлекеттің даму барысында аймақтардың және ... ... ... рөлі арта түсуі жергілікті тар ... ... ... ... ... ... Оған мынандай көптеген жағдайлар
әсер етеді:
* Өмірдің әлеуметтік жағы және адам ... ... рөл ... ... ... ... едәуір ұлғаюы;
* Еңбек ресурстары жылжымалылығының күшейе түсуі;
* Аймақтардың өндіріс құрылымы мен инфрақұрылымының күрделене
түсуі;
* ... ... ... әрі оның ... ... ... ... артуы үдейеді.
Бұл тенденцияның дамуы, біріншіден, мемлекет пен аймақтар арасында басқару
функцияларын қайта бөлу, қайта ... ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың ең жақсы үйлесімін
көздейді. Бұл жағдай Қазақстанға да тән, ... ... ... ... ... ... кеңеитілген әлеуметтік
инфрақұрылымсыз мүмкін емес.
Оған көп ... ... ... ... ... ... элементтер, ұйымдык құрылымдар, өндірістің әр түрлі
реттеушілері аймақтарда бірдей ... олар әр ... ... ... ... ... бір фактор өндіріс күштерінің ... әр ... мен ... ... деңгейде бюджетті қалыптастыру мен
пйдалану жүйесін енгізуде ... ... ... ... Республикалық және жергілікті бюджеттердің әрекеттестік тиімділігін
қамтамасыз ету келесідей негізгі бағыттарда жүргізілуі керек:
• Аймақтарға орталықтандырылған тікелей ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу;
• Жергілікті бюджсітерге орталықтандырылған қолдаудын, нысандарын
жаңарту, аймақтардың ерекшіліктерін ... ... ... ... ... ... ... мүдделі
субвенцияларды бөлуді тәжірибеге енгізу;
• Экономикалық даму жағынан артта қалған аймақтар мен ... ... ... орта ... алыстағы селолық аудандардың
дамуын жеделдету үшін салық, кеден, және т.б ... ... ... ... ... жергілікті биліктік түрлерін талдайтын болсақ
онда жергілікті әкімшілік – территориялық бөліктерде ... екі ... ... ... асуы ... . Бұлар : жергілікті мемлекеттік ... ... өзін -өзі ... Жергілікті мемлекеттік басқаруды жүзеге
асыратын адамдарды деңгейі жоғары ... ... ... ... ... ... аудан әкімі тағайындаса, аудан әкімін ... ... ... ... басқаруды жүзеге ... ... ... ... әкімшілік орындары тағайындайды.
Жергілікті өзін - өзі ... ... сол ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асады. Осы ... ... өзін -өзі ... ... ... » ... ... отырып , жоғарыдағы мағананы толықтыра
түсейік.
1. ... ... ... ... ... ... көлемінде мемлекеттік ... ... ... ... және сол ... ... ... мүмкіншілігі
мен құқығына ие болуды - жаргілікті өзін - өзі басқару деп ... Бұл ... ... ... , ... , ... және ... беру арқылы сайланған ... бар ... ... ... ... . ... мен ... олардың алдында
есеп беріп отыратын ... ... ... ... . Бұл ... ... ... шығуына , референдум ... және ... ... ... белгіленген басқа да құқықтарын жүзеге
асыруына ... бола ... жүйе ... ... ... басқару мен
жергілікті өзін - өзі басқару аралас ... , ... ... ... ... ... береді. Басқарудың екі түрінің араласуының да ... бар. ... ... ... ... өзін - өзі
басқару жүйесіне байланысты әр түрлі міндет ... - ... ... өзін -өзі ... алуы »
Бұл жағдайда жергілікті өзін -өзі ... ... ... ... ... ... ... алмайынша күшіне
ене алмайды. ... , сол ... ... әкімшілік қолдауы не
бекітуі шарт. Оны қолдаудын бас ... да екі ... жолы ... ... - ... ... өзін - өзі басқару органнының
шешімін заңсыз деп ... ... - ... ... деп ... . ... оның «қажетсіз » не «қажеті» екенін халық емес ... ... ... . ... елдердің көпшілігінде ... әкім ... ... ... » ... ақ келмеске
кеткен.
Екіншісі - әкімшілік тұрғысынан ... өзін -өзі ... ... ... - ... ... ... кездесетін , европалық
жүйенің ең көп тараған түрі . ... өзін - өзі ... ... ... ... ... тек сол ... заңына
сәйкестігі тұрғысынан ғана бақылай ... . ... ... ... ... , өзін -өзі ... органдарының шешімі ол
шешімді сот тәртәбімен ғана ... ... Өз ... ... -өзі ... да сот ... өздерінің шешімдерін қорғап ... ... ... неғұрлым адамдарға жақындату олардың барлық
үдерісте оны орындағанға дейін олар ... ... ... ... үшін ... ... және ... материалдық-қаржы негізі
болған жағдайда аумақтық деңгейде өкімет пен халық мүддесінің өзіндік тепе
–теңдігі ... ... ... ... ... тек белгілі бір аумақта
және шектелген өкілеттік шеңберінде жұмыс істейді және ешқашан мемлекеттік
басқарудың орнын баса ... ... ... стратегиялық міндеттер
жоғары үкіметтік деңгейде анықталады, ал тек ... үшін тән ... ... ... өкімет шешеді.
Барлық мемлекеттік басқару жүйесі жұмысының тиімді болуы ... ... ... айқын жолға қойылған қызметіне байланысты,
ол адамдарға олардың өмірлік маңызды проблемаларын ... ... ... озат немесе кейде баспасөз беттерінде оқығанда «өркениетті» елдердің
тәжірибесіне сілтеме жасауға дағдыланған, өзіміз олардың ... ... және өз ... ... жұрт ... кемітеміз.
Біздің елде жергілікті өзін-өзі басқару дәстүрі әрқашанда болған,ол
жергілікті түрде тиімді жұмыс істеді деп ... ... ... ескеріп отырды,тапқыр адамдардың бастамасын қолдады,кедей ... жол ... ... ... ... ... ... алдында,жергілікті өзін-өзі басқару Концепциясын,жергілікті
атқару өкіметімен тиімді жұмыс істеу және ... ... ... ... мен ... ... көрсету қажет.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің қоғамдық ... ... ... ерекшелігін және басқа ғылымдармен байланысты көрсету ... ... ... ... ... ... органдардың қарауына мыналар жатады;
- аумақты дамыту жоспарларын, экономикасын ... ... және ... бағдарламаларын, жергілікті басшыларын
қызметке тағайындау бюджетті әзірлеу және ... ... ... ... ... атқарушы органдардың басшыларын қызметке тағайындау
және қызметтен босату, жергілікті атқарушы органдардың ... ... өзге де ... ... Комуналдық меншікті басқару
1995 жылы қабылданған Қазақстан ... ... -өзі ... ... ... бап бар және сол ... ... осы ... ... ... ... . ... Республикасында жергілікті маңызы бар мәселелерді
тұрған халықтың өзі ... ... ... ... ... басқару танылады.
2. Жергілікті өзін -өзі басқару ... ... ... ... , ... ақ халық топтары ... ... ... ... және қалалық жергілікті өзін -өзі басқару органдары ... ... .
3 . ... өзін -өзі ... ... ұйымдастыру мен
олардың қызмет ... ... ... ... азаматтардың
өздері белгілейді
4 . Жергілікті өзін -өзі ... ... ... ... ... ... шегінде кепілдік беріледі.
Мемлекеттің аймақтық саясатын анықтай түсу өте қажетті заңдылық. Осы
саясаттың негізгі ... ... ... мен тұтынушылардың
экономикалық бостандығы мен шығармашылық іскерлігі есептеледі.
Әрбір мемлекетте екі түрлі территориялық ... бар. Олар ... ... ... - ... территориялық құрылымдар және соған
сәйкес, ... ... ... мен ... ... - ең ... ... құрылымдар және жергілікті басқару
органдары.
Аралық басқару ... ... ... - ... ... мүмкіндігі. Оның шарты: өзіне қарасты бюджет және территориялық
бөлімдерге әкімшілік бақылау жүргізу.
Сонымен аралық ... ... ... ... басқаратын
органдар. Олар өз қызметтерін өз территориясында мейлінше тәуелсіздік
қағидалар негізінде жүргізуге тырысады.
Жергілікті билік ... ... ... ... Олар өз
қызметтерін қалалық болмаса селолық аудандарда іске асырады.
3. Орталықсыздандыру теориясынан іске көшу Қазақстан
жағдайында
Жергілікті өзін -өзі ... ... ... ... бұрын ұлттық заңымызға негіз болатын
халықаралық және ТМД ... ... шолу ... ... ... ... да сол ... бағыт сілтейтіні
ұмытпалық .
Үстіміздегі ... ... ҚР ... Әкімшілігінің
үйінде «орталықсыздандыру мен жергілікті өзін -өзі ... ... ... және ... ... ... ТАСИС
жобасының семинары болып өткен. Бұл ... да ... ... ... ... көп саяси таңдауын қамтамасыз ету
және ... ... ... үлгілерін көрсету
және орталықсыздандыру үрдісіне байланысты » ... ... ... ... ... ... қызметінің ... ... өзін - өзі ... жүйесінің негізгі мәселелеріне
келетін болсақ онда олар ... ; ... ... ... бақылау
қойып , алақандарында ұстаған ұстаған үкімет жергілікті ... да ... ... ... ... ... ... - мәслихат
халық билігінің белгісі ретінде қалғанмен, шын мәніндегі ... ...... ... болса , аудандарда – аудандық партия
комитеттерінің қолында ... ... іске ... ... ... оның ... саяси да, экономикалық та сипатта болатынын көрсетеді. Бүгін
мемлекеттің саяси өміріне ... үшін ... ... ... ... мен ... игере алатын жергілікті жаңа
элитаның пайда болуына мүмкіндіктер жасалып жатыр.
Біз енді ... өзін -өзі ... ... ... ... отырып , осы құрылымның басты принциптері ашып
көрсетейік:
1. Жергілікті өзін -өзі ... ... ... ... да анық ... ... бір ... - территориялық жердің тұрғындары
заңды сайлау арқылы сол ... ... ішкі ... ... ... орган сайлайды . Шартты түрде ол ... »деп ... ... ... арасынан бір адамды Атқару ... ... ... не тағайындайды. Кей жерлерде Атқару ... да ... ... ... сайлау арқылы анықталады. Шартты
түрде бұл орында ... ...... » деп ... . Ол
азамат Атқарушы органды басқарып , солардың ... ... ... сол ... ... ... экономикалық ,
комуналдық мәселелерді ұйымдастырып , жүзеге асыратын ... өзі ... . Сол ... ... ... әр ... ... ашады. Оның басшыларын тағайындайды , құрамын
анықтайды , міндеттеріне нақтылай , ... , ... ... ... не оның ... Жетекшінің атқару жұмысына ... ... , ... ... саладағы комиссия құру арқылы
олардың қызметтерін ... ... . ... қатар сол
территорияның жалпы даму жоспары , ... , ... да ... ... ... ... көп ... да алмайды.
2 . Қазақстандағы жергілікті өзін -өзі ... ... - өте ... »та , әрі ... сай ... ... өзін -өзі ... жүйесі
қоғамдық өмірімізге енсе , жергілікті ... «қос ... ... ... емес . Оның ... - ... өмірде бар ... ... ... – жергілікті мәслихат , атқарушы орган ... да , ал ... - ... ... өзі ... ... органы – Кеңес , ал атқарушы арган - муниципалитет) . ... ... ... ... ... ... - мемлекеттік
басқарудың өкілдік түрі болып саналады да, оның шешімін ... ... оған ... , ... ... – президенттің өкілі ... әкім ... ... да, мазмұны тұрғысынан да жергілікті өзін-өзі
басқаруға ең жақыны-өкілдік орган болып табылады. ... ... ... жергілікті өзін -өзі басқару құрылымына айналдыру
кездеседі. Екі ... ... көрі ... ... Кеңеске
айналдыру тиімді сияқты .
Дегенмен ең ... ... бірі – сол ... органға
бағынышты атқару органы ... ... Егер ... органы қаз
–қалпында қалса – ешқандай жергілікті өзін -өзі ... ... ... өз ... бар- мүмкін, әкімдер жүйесі әлі де өз қажерттіліктерін
жоймаған шығар, бірақ оны жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... сатысының басты белгісі етудің ешқандай қажеті
жоқ . Шынын айту керек , ... ... екі ... ... ... ... айқын жазылған баптарды ... ... ... басқару жүйесіне көшетін заң ... - ... ... ... ... ... ... кетеді, ал жергілікті өзін -өзі басқару
органдарын әкімшілікке ... ... заң ... ... ... ... далада қалады.
Біріншіден, биліктің түрлі деңгейлері арасында қызмет, жүмыс жэне
жауапкершілік салаларын нақты бөлу. Оны ... ... үшін ... ... ... ... ... қажет.
Екіншіден, жергілікті мемлекеттік басқарудың қызметі тиімді болу ... ... ... керек. Жергілікті мәслихаттар жергілікті бюджетті
бекітуін және олардың нақты ... ... ... Сондай-ақ,
жергілікті мемлекеттік басқару қызметшілерінің дайындық және біліктілігін
көтеру курстарын үйымдастыру қажет.
Үшіншіден, бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... жергілікті мемлекеттік
басқару органдарының кең ауқымды дербестігін қарастырып отыр.
Бүгінгі күні қабылданған ... ... ... кодексі
бюджеттің құралу, бекітілу және орындалу құқықтық нормасын қамтамасыз ете
алады, Сондай-ақ, бюджеттік орталықсыздандыру ... бір ... ... салықтар мен төлемдерін ... ... ... даму стратегиясы мен оган сәйкес бюджеттік қаражатты пайдалану
шеңберінде ... даму ... ... ... ... ... көздеп отыр.
Демек Қазақстандағы жергілікті өзін -өзі басқару жүйесі тек бір
ғана заңның ... ... аса ... ... сену ... . Бұл ... ... сайлауда , өкілдік ... ... ... де ... жүру ... ... . Бір ... айтқанда ,
жергілікті басқару жүйесіне ... ... ... қажет.
Дегенмен жергілікті өзін-өзі басқару да ... ... ... ... ... . ...... сайлауы арқылы
дүниеге келеді де , солардың берген өкілдіктерінің ... ... ... ... ... өзін -өзі басқару жүйесінде
біршама халықтың тікелей ... ... да ... ... өмірімізге қарағанда , жергілікті өзін -өзі
басқарудың ең ... ...... ... дейінгі
бағыныштылықтың, тәуклділіктің болмауы.
Осы жобаға белсене қатысқан орталықсыздандыру мәселелері жөніндегі
сарапшы ... ... ... елі үшін ... ... бағытында жылжу қажет екенін атап өтті . Өйткені ... ... , оның зор ... мен осы ... ... әртүрлі екенін ескерту керек. Профессор Кранта ауыл
округтері әкімдерінің ... оң ... деп ... ... ... онан әрі ... ... жақсы бастаушы болып қызмет
етеді. Ал тұтас ... ... ... Қазақстан үшін ұсынған
мемлекеттік басқару ... ... ... ......... ... өзі басқару.
ІІ . Жергілікті өзін -өзі басқаруға талдау және оның ... Шет ... өзін -өзі ... басқарудың тәжірибесі
Ұлыбританияның мемлкеттік және жергілікті басқару ... ... ... заң деп ... жариланған акт болып есептелінеді.
Ұлыбританияның жазылмаған конституциясы 3 санаттан тұрады:
1. Құқытың ... ... ... ... – case lave ... Норма, конституциялық салты болып табылады.
Британия мемлкетті, Ұлыбритания құрама патшалығымен Солтүстік Ирландия
арнайы атауы - ... ... Бұл ... ... ... ... ... жүйесінде маңызы бар аудандар – олар Англия,
Уэльс, Шотландия және Солтүстік Ирландия.
Ұлыбритания – конституциялық дара ... ... ... ... ... ... ... тағы Ұлыбританияда әкеден үлкен ұлына,
егерде ұлдары болмаса, тақ ... ... ... мұра болып қалады.
Патшайымның күйеуі патшаның ... ала ... ол ... ... ... ... кезде британия тағын ІІ-Елизавета, 1952 дылы тәжі
берілген.
Ұлыбритниядағы орталық атқарушы билік министрлерден құралатын орган –
премьер-министр ... Ұлы ... ... арқылы атқарылады.. шын
мәнінде мемлкетті ... ... ... ... пен ... құрамын жасақтауда Конституциялық келісімді негізге алады.
Жаңа үкімет әрбір парламент ... соң ... ... ... ... ... көпшілігін иемденген партия қолбасшысын
премьер-министр етіп тағайындайды. Әрбір партияның ... ... ... ... болғандықтан, бұл орын таққа патшайым басқа біреуді тағайындай
алмайды. Егер ... ... ... ... ие ... партия көш басшыларымен кеңес өткізеді де, олардың
кеңестері мен ... ... өзі ... ... ... соң ... оның ұсынысы бойынша кабинеттің алған
мүшелерін және үкіметті түгел құрамында ... ... ... жиналушылар кеңесі және аралдардағы
ауылдық кеңестерге дейін үкіметтің жергілікті органдарының ... ... ... ... 30 жыл беделінде жергілікті өзін-өзі басқару
органдарына маңызды құрылымдық өзгерістер болды: кейбір ... ... ... ... ... 39 ... және 36 қалалық ... ... өз ... ... бөлінеді(296). Графтықтардағы округтер
10 мыңнан аса ауылдық жиналымпаздардан тұрады. Уэльс 37 округтен ... ... ... ... ... бірлестіктер община деп аталады.
Шотландияда өзін-өзі басқару туралы 1972 жылғы заңға сәйкес 9 ... ... 3 ... ... және 1343 ... ... Солтүстік Ирландияда 26
округке бөлінген 6 графтық бар.
Жергілігікті өзін-өзі басқару туралы заң ... ... ... ... ... өрт ... ... жер пайдалану, жолдар,
әлеуметтік қызмет. ... мен ... ... ... ... жатады:
салық салу, қалалық және ауылдық жерде жерде пайдалану, зауыттар, ... ... ... ... ... жүйесі.
Конституция ел тарихында алғаш рет Ұлттық тәуелсіздіктің принциптің
және негізгі демократиялық еркіндікті ... ... ... ... енгізді. Мемлекеттік басқарудың негізгі концепциясы ... ... ... қабылданды және классикалық ... ... бірі – ... ... ... және ... бөлу ... жария етілді.
Конституция жапон дара билеушісінің мәртебесін ... ... ... тұрғыдан ол «мемлекеті пен ... ... ... Дегенмен конституцияда императордың тәжі мұра ретінде әкеден ұлдың
үлкеніне көшері талассыз болса да, ... ... ... ... ... ... Бұл ... Жапон және шетел заңгерлерінің арасында әр
түрлі ... бар. ... ... тәжі дара ... ... ... дара билеуші басқаратын ел ... ... жеке ... ... жоқ, ... – тек сырт ... ... мағынаға ие болатын, дара билеушінің әлеміштері бар республика деп
дәлелдейді.
Премьер министрдің жанындағы келесі ...... ... болып
табылады. Жапониядағы барлық министрліктер жалпы алғанда бір ... ... ... департаменттерге, ал олар – бөлімдер мен
секцияларға ... ... ... ... ... де, ... министрлікке де бағынбайиын қаржылық тексеру
кеңесі ерекше орынға ие.
АҚШ –тағы ... өзін өзі ... та ... ... 50 ... 87453 ... басқару бірліктері
бар. АҚШ-та жалпы үкіметтік шығындар келесідей ... 52% ... 25% - штат ... және 23% - ... ... ... ... басқару деген термин қолданылмайды. Тек
жергілікті басқару деп аталады. Ал 50 американдық штат Орталық ... ... ... ... ... пен ... ... емес штат Үкіметінен алады. Яғни, АҚШ-та барлық жергілікті үкіметтер
Орталық Үкіметтен тәуелсіз. Тәуелсіздік АҚШ пен ... ... ... ... ... табылады. АҚШтагы жергілікті
басқарудың келесі негізгі 12 сипаты бар, олар:
1. Орталық Үкіметтен ... ... ... ... ... ... ол тек штат көлемінде ғана бағынады.
2. Жергілікті басқарудың заңдарды бекітуі. ... ... ... штат ... ... ... жауапкершілігі,
өкілеттігі және ұйымдастыру бойынша заңдар мен Жарлықтар ... ... ... ... бөлу, басқару және ұйымдастыру қызметтерін де
қамтиды.
3. Жергілікті басқару қызметкерлерін таңдау құқығы. Жергілікті басқару
Кеңестері мен ... ... ... ... ... және
жергілікті халықтың өкілдері болып саналады. Олар жергілікті халыққа есеп
беріп отырады және штат ... мен ... ... есеп бермейді.
4.АҚШ-та қызметтерді, жауапкершілікті және ... бөлу ... ... ... ... ... ... саясат, әлеуметтік
қамсыздандыру, энергетика саласындағы саясатты жүргізеді.
* Штат Үкіметі білім беру, ... ... ішкі ... және ... да ... ... жауапты.
* Жергілікті басқару көшелердің тазалығына, көлік қызметіне,
жергілікті тәртіп сақтауға, коммуналды т.б. ... ... ... ... ... ... байланысты басқару және
бюджеттік шешімдер ... ... ... ... мен ... ... ... басқару Федералды Үкімет арқылы
бақыланбайды және оған есеп ... АҚШ та ... ... ... ... жоспар қабылдайды. Және ол негізгі мәселелерді шешу
мен азаматтарға көрсетілетін ... ... ... ... ... тәуелсіздік.Жергілікті Үкімет бюджеті жергілікті Кеңес ... ... ... Олар ... ... басқару деңгейлерінің
рұқсатынсыз бюджетті өздері қабылдайды.
7. Жергілікті деңгейдегі салық ... АҚШ тағы ... ... ... мен алымдардың мөлшерін өз шығындарын қаржыландыру
мақсатында ... ... ... ... Бұл ... ... алуға, бюджетті бақылауға және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... басқару муниципалитеті арқылы толық
бақылауға алынады. Және олар қызмет көрсету сапасы мен бағаны ... ... Жер ... ... ... муниципалды меншікті иеленуге,
пайдалануға, сатуға құқылы.
10.Азаматтардың белсенді қатысуы АҚШ азаматтары жергілікті басқарудың ... ... Ол ... ... ... тиімді шешуге
мүмкіншілік береді.
11 .Муниципалды ... АҚШ та ... тыс ... мен ... ... ... ... құрылған кәсіби
ұйымдар өте көп. Мұндай ассоциациялар өз мүшелеріне тренинг ... ... беру ... ... Олар ... және ... басқару
Үкіметімен тыгыз байланыс жасайды.
12. Жергілікті басқарудың ашық болуы мен есеп ... ... ... іс-әрекеті ашық болуы қажет; ол қызметкерлер конкурс
арқылы қабылданады; бюджет ... ... және ... үшін ашық ... барлық табыстар мен шығыстар аудиттер арқылы тексеріліп, қоғамға
жеткілікті көрсетілуі қажет.
Ресейдегі жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... 1993 жылы ... ... Ресей Конституциясы
қабылданды және онда алғаш рет жергілікті өзін өзі басқару ... ... 1995 жылы ... ... жергілікті өзін- өзі басқару
жүйесін ұйымдастырудың жалпы принциптері ... заң ... ... билік жүйесінің реформасын жасауға мүмкіндік берді. Оның негізгі
мақсаты жергілікті мәселені тиімді шешетін жергілікті өзін өзі ... құру ... ... ЖӨӨБ ... ... реттейтін заңдарға үлкен көңіл
бөлініп отыр: 200 ге жуық федералды заңдар қабылданып, жұмыс істеуде, бірақ
оған басқа да ... ... ... ... ... ... мен ЖӨӨБ нормативтік құқықтық актілерін қосу қажет, сонда ... 100000 нан да асып ... ... ... 89 ... ... 14000 муниципалды құрылымдар бар. Сондықтан негізгі мәселе ... ... ... сай ... болып табылады. Бірақ бұл актілер
көбінесе сай келмейді немесе федералды заңға қайшы келетін де тұстары ... ЖӨӨБ ... ... ... пен ... ... қарасты
және олардың өкілеттігі мен қызметтері ... ... ... ... ... ... ... қабылдау барысында көп
кемшіліктер кездеседі және одан ЖӨӨБ органдары зиян көреді.
ЖӨӨБ органдарының қызметі Ресейде де, ... ... де өте ... ... бөлуде мұнда үлкен айырмашылық ... ... ... ... ... ... ЖӨӨБ ... мен құқықтарын
шектейтін заңдарды қабылдауы мүмкін. Мысалы Санкт-Петербургте ... ... ... ... ... ... ие ... қаласының жергілікті өзін -өзі басқаруына тоқталатын болсақ онда
ол төменднгі кастедегідей:
2.2. Қазақстандағы жергілікті өзін - өзі ... және оның ... ... ... оның ұйымдастырушылық құрылымы өте
қүрделі аймақтық басқару ... ... ... ... Оған ... ... обьеқтісінің қөптеген қайшылықтары, жеке
нышандары бар. Оларға ұлттық мемлекеттік және әкімшілік аймақтық құрылыс,
тұрғындардың ... ... ... ... т.б жатады. Ынта
қойып зерттейтін мәселелердің бірі — ... ... ... Бұл ... өзін - өзі ... ... байланысты.
Жетілдірудің негізгі жолдарының бірі - экономиқалық әдістерге көшу. Өйткені
жергілікті үкімет органдарына көптеген өкілеттілік беріліп жатыр.
Нақты айтқанда қаржының бірталай үлесін, ... ... ... ... ... ... басқару болып табылады.
Аймақтық басқарудағы күрделі мәселелерге әлеуметтік ... үш ... ... ... үшін ... мен ... қамтамасыз ету: а) аймақтық - салалық өзара байланыстар,ә)
салааралық байланыстар, б) ... ... ... ... өзін - өзі ... ... төмендегідей
жағдайларды енгізу қажет
* Территориялық деңгейдегі мүдделер жүйесі және басымдықтар;
* өзін -өзі басқарудың субьектілер жиынтығы, олардың функциялары,
құқықтық ... және ... ... өзін - өзі ... жету үшін өндіріс-материалдық және
қаражаттық құралдардың болуы;
* экономикалық кешенінің тиімділігін ... ... ... ... мен территориялық өзін -өзі басқару мәселелері
үйлесімді болуы қажет.
Қазақстанның ... ... ... ... өрлеуі көбінесе
оның аймақтарының, облыстарының даму деңгейімен сипатталады. Қазақстанның
әрбір облысы өзінше қалыптасқан күрделі, аумақты, өз ерекшелігі мол ... ... Оның ... көптеген ірі ірі экономикалық мәселелерді
шешу әбден мүмкін. Облыстық органдардың орталықсыздандыруды ... ... ... өз ... ... және оны тез арада шешуге
мүмкіндігі мол. Экономикалық, әлеуметтік, саясаттық ... ... өтіп ... ... ... ... шеңберінде тез пайдаланып
керекті басқару шешім қабылданады. Бұл экономикалық бостандықтың белгісі.
Осыған орай біздің экономика ғылымының шұғылданатын мәселесі: ... ... ... ... құбылыстары мен процестерін
зерттеу болып табылады. Мәселенің осылай койылуына ... ... ... Олар мыналар:
• тоталитарлык жүйе ... ... ... ... ... ... бөлінбеуі;
• өз кезеңіндегі салалық басқарудың күйреуі;
• республикада жалпы ... ... ... бірліктің ажырауы;
• республика егемендік алғаннан кейін халық шаруашылығын жаңадан
жіктеу қажеттілігі. Ол ... ... ... ... ... ... механизмді аймақтық экономиканы ... ... күші деп ... ... ... бірі — аймақтық басқаруға бетбұрыс
жасалуы. Мысалы, үкіметтің 1996-1998 жылдары ... ... ... ... ... ... ... реттеу әр
түрлі аудандарда арнайы тәсілдерді жасау ... ... ... ... ашу ... ... Осы түрғыдан
Қазақстанның барлық аймақтары төрт ... ... ... топ ... сипаттағы минералды ресурстардың керемет қорларымен және ... ... ... ... дамуының жоғары импульсі бар
облыстар. Бұл аймақтарға Қазақстан экономикасын дағдарыстан ... ... рөлі ... ... топ ... ... ... ауыр индустриалды салалардағы ашық көрсетілген ... ... ... ... ... құру үшін ... экономикалық
шарттар жағдайлары бар облыстар. Үшінші топ - АӨК ... ... Олар ... азық ... қорларының алдыңғылары болып
табылады. Төртінші топ - экстремалды ... ... ... және ... ... жағдайларымен, экономикалық ептілік
мүмкіндіктерінің қатаң шектелуімен, халық ... ... өте ... және де экономикалык дағдарыстағы аудандармен
көрсетілетін депрессиялық облыстар.
Әрбір мемлекетте екі түрлі территориялық құрылымдар бар. ... ... ... ... - ... ... құрылымдар және
соған сәйкес, билік ететін органдар мен басқару. Екіншісі - ең төмендегі
(негізгі) әкімшілік-территориялық ... және ... ... ... органдары-сипатындағы негізгі белгі - дербестік өмір
сүру мүмкіндігі. Оның шарты: өзіне қарасты ... және ... ... ... ... өзін-өзі басқару оргапының жергілікті мемлекетгік басқару
органынан айырмашылығы сол: ... ... ... ... ... ... ал жергілікті өзін-өзі басқару органы-
жергілікті азаматтардың таңдауы арқылы; Сонымен, билікті ортатықсыздандыру
және жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... жағынан, азаматтық қоғам дамуының тетігі болса, екінші
жағынан, сол азаматтық қоғамның жетілу дәрежесінің көрінісі.
Әкімшілік-территориялық .Құрылымының құқықтық ... ... ... ... ... Республикасының әкімшілік-
территориялы құрылымы туралы» заңы, басқа да заңдар мен нормативтік актілер
арқылы қаралады. Жергілікті органдардың ... ... ... ... ... ... салаларын реттейтін заңдармен
бекітіледі. Ал жалпылама ол Конституцияда орын ... ... ... ... ... екі ... ... (ағылшындық) және континентальдік (француздық). Бұл екі
модельдің айырмашылықтары жергілікті органдардың өзара, ... ... ... табады.
Қазакстан Республикасының Конституциясына байланысты ... ... ... ... ... ... жүйссіне енеді, және ол тиісті территорияиың дамыту қажеттілігін
және мүдделерін ескере отырын, басқарушы ... ... ... жүзеге асырады. Әкімшілік-территориялық бірлікке сәйкес жергілікті
атқарушы органдарды әкім басқарады, ол Қазақстан Республикасы Президентінің
және үкіметтің ... ... ... ҚР ... деңгейдегі мемлекеттік органдардың саяси өзара
іс-қимылдарын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
қызметінің жұмыс тиімділігін арттыруға бағытталған қадамдарды жасауын талап
етеді.
Жер бетіндегі бірде-бір елде толық жетілген мемлекетті ... ... жоқ ... ал ... ... ... ... үздіксіз
құбылыс болып саналатынын әлемдік тәжірибе барынша дәлелдеп жүр.
Сонымен бірге, ... және ... ... ... ол ... ... өз рөлінің ауысу үдерісі де өтпелі (транзиттік)
кезең елдерінің ерекшелігі болып табылады. Сондықтан, ... ... ... ... ... жүйесі жалпы қоғамның артқан үмітіне де,
өзгеріс ... ... ... де ... ... ... болып
отыр.
Азаматтық қоғамды нығайту мақсатында Жолдауда бірнеше ... ... ... ... ... ... Заңын қабылдау міндеті
қойылды, оған сәйкес қаладағы ықшам аудандарда, ауылдар мен селоларда және
қалалық үлгідегі поселкелерде жергілікті ... шешу ... ... ... ... ... басқару құрылымдарын құру қажет
болды.
Екіншіден, құқық қорғаушылық қызметте, ... ... ... ... ... және қоғамның әлеуметтік тұрақтылығында үлкен рөл
атқаратын үкіметтік емес қоғамдық ұйымдарға ... ... ... қабылданды. Мұндай қолдау әлеуметтік маңызды ... ... ... іске ... ... Қазақстанда бұл кезеңде бүкіл қоғамның мүддесін іске асыруын
қамтамасыз етуге мүмкіндігі бар ықпалды саяси жүйені қалыптастыру қажеттігі
туды. ... ... ... ... жалғастыру, демократиялық
институттарды орнықты дамыту және нығайту қажеттігіне түсінушілік әрдайым
болған. ... ... ... ... оның ... ... қосылуы мүмкіндік жасады, өз кезегінде ол саяси дамудың аумақты
халықаралық тәжірибесімен ... ... ... Ал ... ... егер жүйе өз ... тоқтап қалса, тұрақты өзгеріп
тұратын ... және ішкі ... жүйе ... әсер етуін тоқтататынын
куәландырды. Мұндайда елдерге ... ... әкеп ... ашып айту қиын ... ... ... ... жүйе ... ... ... қоғамдағы өзгерістерге бейімді жэне
сол өзгерістерге әсерлі болуы қажет.
Әлем ... ... ... ... ауыспалылығының мол
тәжірибесінде жасалған тиянақты зерттеулер мен талдаулар Қазақстанда
өткізіліп ... ... ... ... ... жолдауға
мүмкіндік берді.
Қазақстан Конституциясы мықты президенттік республиканың қалыпта-суын
және биліктің үш ... ... ... ... заң ... ... Республикасының Конституциясы бойынша, ел Президенті мемлекеттік
биліктің барлық сала ... ... ... ... және ... ... ... жауапкершілігін қамтамасыз етеді. Президенттің
мұндай мәртебесі мемлекет мүддесіне сай келеді, ... ... мен ... ... етеді. Сонымен қатар, осы кезеңге
қарай, биліктің ... ... ... көтеру, мемлекеттің саяси
жүйесіндегі әр билік саласының рөлін ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың барлық
деңгейіндегі рөлін күшейту қажет ... ... ... аса ... ... ... ... күшейту қажеттігі белгіленді. Атап
айтқанда, республикалық бюджеттің орындалуына бақылау жасауда Парламент аса
белсенділік танытуы ... ... ... ... ... ... үшін ... бақылау жүргізуге тиімді тетіктер мен
тұтқаларға ие ... ... ... қарқынды және тиімді жүргізу үішін қажетті ішкі
барлық қорлардың бар екендігін атап өту ... ... ... ... ... ... үлгілерін іздестіру жүріп жатыр. Үкіметтен
төменгі деңгейдегі мемлекеттік билікке белгілі бір қызметтер, өкілеттіктер,
қаржылық жауапкершілік тапсырылуда. ... ... ... ... ... ... асып тұр. Ол ... құзірет жағдайын
қолданыстағы жауапкершілік көлеміне ... ... ... ... ... бұл ... ... мәселелер түйіні бар. Мысалы,
қолданыстағы жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... есепті және бақылауда болуын қамтамасыз
етпейді, Сондай-ақ, билік деңгейлері арасында құзіреттер нақты бөлу схемасы
жоқ болғандықтан және ... ... ... ... ... арасында
кейбір қызметтерді қайталап жүргізу, жауапкершілікті бір-біріне жүктеу
жағымсыз тәжірибенің сақталуына және ... ... ... арасында
қақтығыстың пайда болуына себепші болды
Жергілікті ... ... ... мен ... жергілікті
мемлекеттік органдардан тәуелділігі аймақтық әкімшіліктер мен жер-жердегі
орталық органдардың қызметтерін ... ... тағы да ... ... ... жағдайда мемлекеттік қызметшілер мен жалпы мемлекеттік ... ... ... ... мақсат болды, оны шешу үшін
Қазақстан Республикасының 2010 ... ... даму ... ... Оны іске асырумен қатар, жалпы ... ... пен ... ... ... тиімділігін көтеру мақсатында келесі шаралар
қабылданды:
Біріншіден, Үкіметтің оңтайлы ... құру ... ... ... ... атқару, реттеу және бақылау) бойынша бөлу
негізінде оны қайта ұйымдастырды. Осы схемаға сәйкес, экономикаға ... ... ... Экономика және бюджеттік ... ... Бұл ... ... ... ... және мемлекеттік инвестициялық бағдарламаларды жоспарлау
енгізілді. Республикалық бюджеттің орындалуы басқа ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру жөнінде тұрақты қызмет ететін ... оның ... ... ... ... ұсынымдарды әзірлеп
мемлекеттік билік органдарының жұмысына ... ... ... мемлекеттік
менеджменті жоғары нәтижелі елдерде келешегінен үміт күттіретін мемлекеттік
қызметшілердің үдемелі сынақтан өтуін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... да дәл келтіретін әр
мемлекеттік орган ... ... ... мемлекеттік қызметтерді ұсынатын
стандарттарды әзірлеу; жоғарғы және орта буынды ... ... мен ... сапасына қойылатын бір ізді ... кім, қай ... және ... жеке шешім қабылдай алатынын
белгілейтін жүйелі нұсқауларды дайындау; Үкімет, ведомство және лауазымдық
тұлға қызметіне берілетін ... ... ... ... ... ... мен ... жетілдіру, тиімді үйлестіру және
бақылау тетіктерін енгізу ... ... Бұл ... біртұтас көп деңгейлі жүйесінің біртіндеп қалыптасуына
себепкер ... ... ... ... - ... ұлттық компания
стратегиялық мақсаттар мен міндеттерден ... ... өз ... құра
бастады. Мемлекеттік органдар қызметінің келісілген үйлесімі үшін құрамы
лауазымдар негізінде реттелетін, ведомствоаралық ... ... ... ... ... ... «технологиялық жағынан ілгері»
өза бастады. Мысалы, өндіріс пен ел шаруашылығының ... ... ... жүргізу, басқару, жоспарлау бойынша мәселелердің шешу
тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құру жөнінен жұмыстар
жүргізілуде.
Көбінесе, «Электронды үкіметке» ұқсас бұл жүйенің ... ... ... ... бағалау және дәлелдігін анықтау үшін
мемлекеттік билік органдарын сенімді және кешенді ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... және
табысты қызмет етіп жүрген жеке ... ... ... ... жаңа жұмыс әдістерін игеріп, біртіндеп қөшуі тиіс.
Бесіншіден, көрсетілетін қызметттердің сапасын багалауды енгізу үрдісі
жүріп жатыр. ... ... ... ... аппаратты бақылау және
есеп-қисап жүйесінде жаңа әдіс-амалдарды қолдануды қажет етті. Егер ... ... ... ... мен ... қорлардың жұмсалуына
көбірек көңіл аударылған болса, енді бүгінгі таңба, нәтижелер мен ... және ... ... ... ... ... ... буындардың
таратылуына себепкер болатын, бұдан да қарапайым және ұйымдық құрылымдарға
көшу байқалуда,
Мемлекеттік органдардың қызметін бағалау, ... ... ... ... ... ... ... олардың
мемлекетке сену дәрежесіне және шешімдерді әзірлеу және қабылдау үрдісіне
нақты ... ... ... басқару жүйесінің келешектегі даму жолдары Қазақстан
Республикасы Президентінің 2003 жылғы 4 ... ... ... ... жылға арналған ішкі және сыртқы саясаттың ... ... ... ... ... ... бағыттардың бірі болып мемлекеттік
басқару деңгейлері арасындағы құзыреттілікті нақты ... ... ... ... ... ... қатынастар жүйесін
жетілдіру аталды.
Мемлекеттік басқару жүйесінің тиімділігін келесі қадамдарды іске асыру
жолымен көтеру ... ... ... ... ... ... ... санын қысқарту және оларды жергілікті органдарға табыстау;
Екіншіден, мемлекеттік органдардың азаматтар мен ұйымдарға ... ... ... және мерзімін қысқарту үшін «Электронды
үкіметті» қалыптастыру;
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... соның ішінде мемлекеттің әкімшілік қызмет көрсетулерін жетілдіру;
басқарудың кеңсешілдігін төмендету; мемлекеттік аппараттың кәсіби ... ... ... атқарушы тармағы жұмысының тиімділігін арт-тыру
мақсатында мемлекеттік органдар ... ... мен ... ... ... әзірлеу жөнінде шешім қабылданды, Осыған орай,
қазіргі уақытта Қазақстан алдында мемлекеттік басқару органдары ... ... ... ... мүмкіндік беретін, индикаторлар,
көрсеткіштер мен критерийлер жүйесін әзірлеу мақсаты қойылды.
Жұмыс тиімділігін ... ... ... реттеу саласында
қабылданатын шешімдердің сапасына, басқарудың нәтижелі ... ... ... сай ... ... ... үлкен
маңызды орын беріліп, іске ... ... ... саясаты
шеңберіндегі басымдылықтар аясында ерекше көкейкестілікке ие болды .
Аталмыш идеялар жарияланған соң саяси жаңарудың серпіні кенеттен
жоғарыға көтерілді. Тым ... ... ... одан әрі жаңару жолының
құқықтық базасының негіздері - жаңа демократиялық қайта құруларды реттейтін
бірқатар маңызды құжаттар мен заң ... ... ... ... ... ... және ... тәуелділікті азайту
бойынша бірқатар заңдарға өзгерістер енгізу жөнінде шешім қабылданды. Олар
барлық билік және ... ... ... ... ... ... оңтайлы үлестіру есебінен мемлекеттік басқару жүйесін
жетілдіруге бағдарланған.
Мемлекеттік басқару жүйесін және мемлекеттік ... ... ... ... іске ... бастады. Бұл келешектегі ... ... ... ... себебі өтпелі қоғам жағдайында
мемлекет және оның аппараты ғана реформаларды ілгерілеудің басты құралы
ретінде бой ... Тек ... ... мемлекеттік басқарудың
тиімділігіне демократиялық қайта құрулардың ... ... ... әкімшілік реформалар қарқынды түрде іске асырылуда. Мысалы,
атап айтқанда, «Азаматтық қызмет туралы» заң ... ... ... пен
жергілікті мемлекеттік органдардың құрылымдары мен өкілеттіктері
Президенттің ... ... ... ... жүйесін одан
әрі жетілдіру шаралары туралы» Жарлығына сәйкестікке келтірілуде.
Мемлекеттік басқару жүйесін орталықсыздандыру және реформалаудың әлемдік
тәжірибесі ескеріліп, осы мәселе кезең-кезеңмен, ... ... ... ... ... тиіс және ... мемлекеттік
тәуелсіздігінің келешекте нығаюына, демек ... ... ... мен ... ... етуі ... Селолар, селолық елді
мекендер, кеңшарлар мен аудандар әкімдерінің ... ... ... 2005 ... күзінен басталып, 2007 жылға дейін
жалғасады. ... ... ... және ... ... да сайлаулар
өткізіледі.
Басты міндет - жергілікті орындардағы билікті адамдар алдында бұдан ... және ... ету, оны ... ... ... ... проблема-лары
мен өмір қамына жақындату. Бірінші қезеңде селолық округтер (2400 ... ... ... сайланбалылығын енгізу ұсынылып отыр. Екінші
кезеңде аудан әкімдерін сайлау экспериментін өткізу керек.
Орталық және ... ... ... өзара іс-қимылының
тиімділігі олардың арасындағы атқарымдарын бөлісумен, мемлекеттік араласу
үшін объектілерді ... ... ... ... ... орталық атқарушы органдардың реттеуші
атқарымдары мына төмендегілермен байланысты:
* аумақтық дамыту субъектілерінің өз ... ... ... ... іс-қимылдары шеңберінде заңдық, құқықтық және нормативтік негіздерді
қалыптастырумен, әзірлеумен және іске ... ... ... ... жүргізілуімен;
* аумақтық дамудың басым бағыттары мен үйлесімдерін және респуб-
ликаның дамуының макроэкономикалық мақсаттарынан таралған өндіргіш
күштерді белгілеумен;
* халықтың тұрғылықты ... ... ... аумағында ең
төменгі күнкөріс деңгейінің мемлекеттік кепілдіктерін қамтамасыз етумен;
* халықаралық, ... ... ... ... ... ... теңізінің аймағы, Семей полигонының аймақтары, артта қалған ... ... ... ... ... үшін маңызды мәні бар аймақтардың басымдықпен
дамытылуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... өндіргіш күштерін болжамдау, дамыту
тәсімдері мен орналастыруды әзірлеу және ... ... ... жоспарлау
мен бағдарлау аймақтардың республикалық еңбек бөлісуіндегі орнын анықтаудан
тұрады.
Орталық атқарушы органдар аймақтық саясатты іске ... ... ... органдармен мынадай жолдармен белсенді өзара іс-
қимылдар ... ... ... ... ... қабылдауға қажетті,
әртүрлі деңгейдегі ақпараттық ағындардың тұзақты және дер кезіндегі қозға-
лысын қамтамасыз ету;
ә) аймақтық маркетингті қолдау және жүзеге асыру;
б) ... ... ... сәйкес аймақтарды қаржылық
қолдаудың үдемелі тәсімдерін қалыптастыру және іске асыру;
в) аймақтық ғылыми зерттеулер жүргізуде аймақтық проблемаларды шешу үшін
гылым және техника жетістіктерін ... ... ... ... ... әртүрлі салалар мен секторларды: аймақтық дамыту,
өндіріс, ... ... ... пайдалану және қоршаған ортаны қорғау,
жекешелендіру, инвестициялар және т.б. реттейтін, нормативті ... ... мен ... ... Екінші кезекте, мемлекеттік
және мемлекеттік емес құрылымдардың арасындағы өзара іс-қимылдарын тиімді
үйлестіруге ... ... ... бұл ... ... және ... ... қатысты болады.
Осыған орай, біздің республикамыз үшін орталықсыздандырудың мынан-дай
екі жолы ықтимал:
Бірінші. ... бір ... ... ... яғни облыс және
аудан әкімшіліктеріне табыстау.
Екінші. Өзекті мәселелерді шешуге ... өзі ... ... ... ... ... ... дамыту.
Бірінші жағдайда, тиісті облыс халқының проблемаларын шешу мәселесіне
бұл елеулі жақсартулар енгізбеуін шегеріп тастауға болмайды, онда «әкімдер
режимі» деп ... ... ... ... ... де айналуы мүмкін.
Сондықтан, өзін-өзі басқару институттарын дамыту, селолық, кентарлық,
ауылдық ... ... ... бүгінгі таңда ең қолайлы болып
табылады, оның жобасы осы кезде пысықталуда.
Жергілікті билік өзінің сайлаушыларының ... ... ... ... қорларға иемденіп, тұрақты бюджеттік негізге
сүйенуі қажет. Бұл ... егер ... ... ... ... ... орындалуға міндетті, әйтпесе олардың сайлау алдындағы бағдарламалары
ең басынан қаржылай ... ... емес пе. ... ... ... ... жергілікті биліктердің қаржылық қорларын елеулі
түрде шектеп ... ал ... ... ... қажеттіліктері жылдан
жылға өсіп отыр. Бұл елді мекендердің барлық инфрақұрылымын жаңарту немесе
оларды ең болмаса тиісті ... ... ... жұмыстарын қолайлы
уақыттарға қоя тұру тәжірибесіне әкеп соқтырады.
Жергілікті бюджеттердің орындалуының тиімділігін арттыру жөнінен ... ... ... ... ... ... бюджеттердің
орталыққа тәуелділігін болдырмауымыз керек. Тәуелсіздік жылдарында
Қазақстан ... ... ... құ-рылымы бірнеше рет
өзгертілді. Алайда басқарушылық сатысын ... ... ... ... ... тең және ... дамуы үшін бұған дейін
кедергі болып келген және әлі де кедергі жасап отыр. Осы проблеманы шешу
үшін ... ... ... ... ... ... ... қажет. Республикалық бюджетті жоспарлау кезінде тек ... ... үшін ғана ... шагын қалалар, дағдарысты өңірлер
мен шеткері аймақтар үшін де тең дамыту жағдайларын жасау ... ... ... ... ... республикалық бюджетті жоспарлау
кезінде оның республикалық-облыстық-аудандық-қалалық-селолық тәсімі бойынша
бөлінуін алдын ала белгілейді.
Дегенмен, жергілікті деңгейдегі биліктер бөлінісі өзге мемлекеттер үшін
дәстүрлі және ... ... ... ... өзін-өзі басқару
жүйесінде, көбінесе, биліктер тепе-теңдігі қамтамасыз етілмейтіндігін ... ... ... ... ... қойылғанда, билік тармақтарының
біреуі басымдылық алатындығын әлемдік тәжірибе куәландырады.
ІІІ . Қазақстандағы әкімшілік реформалау аясында ,жергілікті өзін ... ... ... және ... ... жергілікті деңгейдегі әкімшілік реформалау
жағдайындағы өкілетті және атқарушы органдардың өзара іс –қимылы
Қазақстан ... 1995 ... ... ... ... ... басқару және өзін-өзі басқару қабылданатыны аталғаны
баршаға мәлім. Жергілікті мемлекеттік басқару нақты аумақтағы іске жауапты
жергілікті өкілетті және ... ... іске ... ... жергілікті өкілетті органдар - мәслихаттар - сайланатын органдар
болса, жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... ... әкім басқарады, ол жер-
жердегі Президент пен ... ... ... өкілі болып
табылады. Сөйтіп, Қазақстан Республикасының Президенті мемлекеттік
басқарудың орта ... ... ... өкілдерін жолдайды.
Жергілікті мемлекеттік басқару жүйесіндегі қалған кадрлық буындар басшы
- әкіммен және конкурстық іріктеу арқылы ... ... ... ... арқылы іріктеу ТМД елдері арасында Қазақстанда
алғаш болып енгізілді.
Бұл жерде мәслихаттар тиісті ... ... ... ... және ... ... бір, тең, тікелей ... ... ... беру ... ... Әкімшіліктер республиканың біртұтас
атқару органдары жүйесіне жатады және атқарушы биліктің жалпы мемлекеттік
саясатын тиісті аумақтың ... мен даму ... ... қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар, жергілікті атқару органдарының реттеу қызметтері:
* өзгеретін әлеуметтік-экономикалық жағдайға байланысты жетілдіру
жөніндегі ... ... ... ... жүзеге асырылуын;
* аумақтың теңгерілген және орнықты әлеуметтік-экономикалық дамуын;
* қол жетімді және сапалы мемлекеттік, ... ... ... қызметтерді аумақтың заңды және жеке тұлғаларына да,
шеттік инвесторларга да ұйымдастыруын;
* аумақтық қорларды, ... ... ... ... да ... ... қоршаған ортаны қорғауын және рекреациялық
қызметтер нарығын қалыптастыруын;
* аумақтық әлеуметтік-экономикалық жүйе тұрақтылыгының ... ... ... ... ... үшін ... зор ұзақ ... аумақтың даму болжамына, рес-
публикадағы өндіріс күштерінің даму және орналасу схемасына, республика
мен ... ... даму ... ... ... ... ... қалыптастыруын;
уақытында түзету мақсатымен саясаттың, болжамның, жоспарлар мен
бағдарламалардың қалыптасу кезеңінде стратегиялық аймақтық ... ... баға ... ... қамтамасыз етуіне
байланысты.
Мәслихат құзіреті:
тиісті аумақтың, жергілікті бюджеттің ... ... ... даму бағдарламаларын, олардың орындалғаны жөніндегі
есептерін ... оның ... ... ... ... ... поселкені, ауылды (село) және ауылдық (селолық) аумақты күтіп
ұстауға шығын сметасын бекіту және оған бақылау жүргізу;
әкімнің ... ... ... ... басқару
схемасын бекіту;
қарауына қатысты жергілікті әлеуметтік-экономикалық құрылым мәселелерін
шешу және ... ... ... шеңберін белгілеу;
әкім ұсынымы бойынша тиісті әкімшіліктің жеке құрамын мәслихат сессиясыньщ
шешімімен келісіп шешу;
атқарушы орган басшыларының есептерін қарау және тиісті ... ... ... үшін ... ... лауазымды тұлғаларын және
ұйымдарды жауапкершілікке тарту туралы ұғым енгізу;
халықтың жұмыспен қамтылуына жәрдемдесу және кедейшілікпен
күресу бағдарламаларын жасап, ... ... ... ... ... ... ... сипатты мәселелер
жөніндегі кеңесу органының жеке құрамын ... ... жер ... ... ... жер ... ... мен ұйымдардың Қазақстан Республикасы Конституциясы-
ньщ нормаларын, заңдарды, Президент пен ... ... ... ... ... және жергілікті мемлекеттік органдардың нормативтік-
құқықтық актілерін орындауына жәрдемдесуі болып табылады.
Сондықтан, жергілікті әкімшіліктер ... ... ... ... бірақ, жоғарғы атқару органы арқылы тағайындалады және соған
бағынады.
«Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару туралы» Заң
жобасында өзін-өзі ... ... ... ... ... ... кеңесі - мүшелер саны 1000 және одан көп
адам құрайтын елді мекеннің халқымен сайланатын жергілікті өзін-өзі басқа-
рудың өкілетті ... ... ... саны он ... ... ... Халық
саны 1000 адамнан кем елді ... ... ... ... елді ... ... шешеді;
жергілікті қоғамдастық жамағатты - жетекші басқаратын жергілікті
өзін-өзі басқарудың атқару органы. Жамиғат ... мен оны ... осы Заң ... және ... Республикасының басқа да заң
актілеріне сәйкес жергілікті қоғамдастық Жарғысымен белгіленеді;
жетекші - жергілікті өзін-өзі басқару атқару органының ... ... елді ... ... ... Жетекші өкілеттігнің тоқтатылуы жа-
мағат өкілеттігінің тоқтатылуына апарады. Заң жобасында «Кеңес мүшесі, ... ... ... ... бар, 18 ... ... және ... жергілікті
қоғамдастықтың аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының ... ... ... ... басқару органы мүшелері жергілікті қоғам
дастық мүшелерінің көпшілік дауысымен сайланады».
«Жергілікті мемлекеттік басқару ... ... ... тетіктер белгілен-
ген.Облыс әкімшілігі (республикалық маңызды қала) облыстың (Алматы және
Астана қалаларының) даму ... ... және ... ... ... ... мен ... қалаларының бюджеттерін
және олардың орындалуы туралы есептерді әзірлейді және ... ... ... ол ... ... жергілікті бюджет,
олардың орындалуы туралы есептерді және әкімге ұсынылған әкімшілік-аумақтық
бірлікті басқару ... ... ... ... аумақтардың даму
жоспарлары, экономикалық және әлеуметтік бағдарламалары, бюджеттің
орындалуына бақылау ... ... ... ... ... жататын мәселелер бойынша оның аумағында орналасқан жергілікті
атқару органдары мен ... ... пен ... ... тиісті
әкімшіліктің мәжіліс жұмысына қатысуға құдықтары бар.
Сондай-ақ, мәслихат атқарушы орган басшыларының ... ... ... ... мемлекеттік органдар мен ұйымдардың мәслихат шешімдерін
орындамағандары үшін лауазымды тұлғаларды ... ... ... ... ... ... ... қалалар, астана) әкімшілігі облыстық
(республикалық маңызды қалалар, астана) мәслихатпен жүктелген қызметтердің
іс-ке асуына жауапты ... ... . ... ... ... ... ... (республикалық маңызды қалалар) мәслихатқа
жауапты болып табылады .
Жергілікті атқару органдары бірыңғай атқару органдары ... ... ... даму ... мен ... ... билігінің жалпы
мемлекеттік саясатымен қоса жүргізуін қамтамасыз етеді. Жергілікті ... ... пен ... ... ... болып табылатын тиісті
әкімшілік-аумақтық бірліктің әкімі басқарады .
Конституция жергілікті мемлекеттік басқарумен қатар «халықтың жергілікті
маңызды мәселелерін өз бетімен шеіпуін ... ... ... ... ... да ... Жергілікті езін-өзі басқару халықпен тікелей
саилау арқылы және халық топтары тығыз тұратын аумақтарды қамтыған селолық
және қалалық жергілікті ... ... және т,б. ... ... ... ... жүргізіледі, Жергілікті өзін-өзі басқару
органдарын ұйымдастыру және қызмет ... ... ... ... өздерімен белгіленеді.
Сонымен, алғаш рет әкімдерді сайлаудың құқықтық негіздері қаланды, Бұған
дейін төменгі ... ... ... ... ұсынуымен
тағайындалатын.
Сөйтіп, атқару органдарының басшыларын сайлауға мүмкіндік туды. Мәслихат
депутаттары жалпы санының ... екі ... ... сенімсіздік білдіруге
және тиістілігі бойынша Президентке немесе ... ... ... ... ... туралы сұрақ қоюына ... ... ... ... туралы мәселені қарауына, әкімнің ұсынған жоспары,
аумақтың экономикалық және әлеуметтік даму ... ... ... ... ... ... екі ... бекітпеуі
негіз болады.
Мәслихатта сатылық деңгейдегі қарым-қатынас жоқ ... атап ... ... ... ... ... шешімдері қатаң түрде
орындалуға міндетті.
Атқарушы орган басшыларының сайлануы екінші ... ... ... мәселен, Польшада жергілікті өзін-өзі басқару органын құрудың
бастапқы кезеңінде (алғашқы он ... ... ... ... ... ... тек ... үш жыл бұрын ғана халықпен ... ... ... қоғамдастық тұрмысын жақсартуға байланысты мәселелердің
төрттен үшіне жуығы аумақтағы дамудың нақты ... ... және ... ... ... да ... ... оның шешіміне қатысуға бел-
сендік танытатын тұрғындармен бірлесіп табысты шешілуі мүмкін ... ... ... Бұл мәселелердің шешімін, бәлкім, әкімшілік-аумақ-
тық реформамен байланыстыру керек болар.
Әлемдегі дамыған елдердің көпшілігінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... басқару
институттары бар, ол – мәслихаттар (жергілікті өкілеттік органдар). Олар
тікелей халықпен сайланады, жергілікті маңызды ... ... ... ерекше құзіреті, яғни өзін-өзі басқарудың формалық белгілерінің
бәрі бар. Бар мәселе, ... ... ... ... ... ... органдары қатарына жатқызылғанында.
Әкімдер басқаратын жергілікті атқару органдарымен де ... ... ... ... ... олар дефакто жергілікті ... ... ... Ресейде жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... мемлекеттік басқару органдары болып саналатын
сайланатын өкілеттік және ... ... ... бері және өте ... ... асырылып келеді.
Жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті аумақтық бірлік халқының, яғни,
аумақтық ұжым мен оның жергілікті ... шешу ... ... ... деп түсіндіріледі. Барлық елдерде белгілі бір өзін-өзі
басқару деңгейіндегі ... да бір ... ... түрі бар. ... ... ... шетел ақпарат көздерінің пайымдауынша, бөлек
алып қаралуы мүмкін емес, ол бүкіл мемлекеттік ... ... тек ... ... ... тиіс.
Жергілікті биліктің даму үрдісі ретінде өзінің танымал автономиясымен,
дербестігімен және ... ... ... ... мүмкіндік беретін, жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... ... ... ... асуы мен
қорғалуын қамтамасыз ететін жергілікті деңгейдегі мемлекеттік басқару мен
жергілікті өзін-өзі басқарудың ең ұтымды үйлесімдікке ... ... ... ... ... ... ара қатысы, мемлекеттік
басқару мен жергілікті өзін-өзі басқарудың ... ... ... ... ... ... елдердің тарихи, географиялық және
демографиялық ерекшеліктерімен, саяси ... және ... ... ... ... ... мемлекеттерде орталық билік
құзіретіне, ал федеративтік ... ... ... ... ... ... ... құрылады. Ал бірақ,
кейде аумақтық бірліктерде халық сайлайтын органдар болмайды. ... ... ... ... бар және бұл ... ... ... жатады. Мысалы, Бельгия, Финляндия, Польша, Франция
кантондары мен аудандарында, Германия аумақтарында, ... ... ... ... Онда ... ... құрылмайды.
Белгілі бір мемлекеттік қызметтерді орындау үшін ... ... құру ... ... да ... ... бірлік шеңберінде арнайы жергілікті өзін-өзі басқару органдары
қызмет етуі мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... ... ... муниципалитет органдары ғана емес, мектептік және арнайы
аумақ органдары да жатады ... ... ... ... ... ... ... қалу сияқты
құбылыстың бар екендігін мойындау керек. Бұл ... ... ... ... ... ... тұжырым жасауға болады.
Бұл жағдайда өкілеттік органдарды дамыту, оларға нақты уәкілеттікті
беру ... ал ... - ... ... ... мәселе өкілетті биліктің жергілікті органдарының осалдығы мен
тиімсіздігі болып отыр. Бұл ... ... ... атап ... ... тілінің және қалыптасқан дәстүрдің ерекшелігі. Халық
атқарушы билік органдарына көп сенім ... бұл ... әдет ... сай келеді, Атқару билігі әрқашанда мықты болған, сондықтан да ол
халықпен шынайы биліқ ретінде қабылданады және ... ... тек ... ... тұрмыс жағдайының жақсаруын және т.б. күтеді.
Екінші, Жергілікті өкілеттік органдардьщ атқарушы органдарға ... ... осы ... ... ... Қолданыстағы заңдармен жергілікті өкілеттік органдар құзіретінің
елеулі шектелуі. Мысалы, Конституцшшың «Жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... 88-бабы бойынша, жергілікті бюджет
шығындарын қысқартуға немесе көбейтуге жолданған мәслихат шешімдері тек
әкімнің оңды ... ... ... ... ... ... бұл ... шектейді, ал әкім билігі одан сайын кеңейе түседі.
Одан әрі мәслихат сессиялары ... әкім ... ... жөнінде
келешектегі мәслихат сессиясына бекітуге ұсыныс енгізе алатындығы бос қаржы
ағымдарын пайдалануға құқығы бар. Сондай-ақ, әкім ... ... ... мәжіліс алдында бұл қаражат үшін есеп берілмейтін, өз білгенімен
жұмсалатын арнайы қор ... ... ... ... ... ... өзін -өзі басқару
жолдары және азаматтық дамуды жетілдіру
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... ... және ... ... тығыз байланыста
болатын ең белсенді субъектілері жергілікті өзін-өзі басқару ... ... Оның ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі
басқару жүйесін құру, соңғы кезде мемлекеттік басқару жүйесін реформалауда
маңызды міндеттер қатарына кіретін ... ... ... ... ... ... ... кезеңде, билік ... ... - ... органдарға нақты құзіреттердің бір
бөлігін берудің маңызы зор болып тұр. Бұл рәсімді іске ... ... ... ... ... кұру және ... қажет.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін құру әрекеттері тәуелсіздік алғанға
дейін ... ... ... ... ... ... ... негізгі нұсқасы 1991жылы қалыптаса бастады, ол кезде Қазақ КСР-
ның «Қазақ КСР жергілікті өзін-өзі басқару және жергілікті халық депутаттар
Кеңесі ... Заңы ... ... бұл Заң ... ... басқару
органдарының дамуына ешбір жаңалық енгізген жоқ, яғни сол ... ... ... ... ... ... ... қайталап өтті. Осы Заң бойынша мемлекеттік биліктің жергілікті
өкілеттік бас органы халық депутаттар кеңесі болып саналды.
«Қазақ КСР ... ... ... және ... ... Кеңесі туралы» Заңының басты кемшілігі, екі түрлі ... ... ... ... ... және ... ... органдары нақты айырылмаған. Осы ... сол ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын
жергілікті кеңестермен шатастырып жүрді.
Күнделікті жергілікті мақсаттарды шешу үшін жергілікті ... ... ... ... ... ... ... бастаған
жағдайда туындаған вакуумда, орталық және аймақтық билік ... ... мен ... заң ... бөлінуі шешілмегендігі
АӨБК-ін құруға себепкер болды.
Бірқатар қалаларда, бөлек ауылдар мен ... ... ... ... ... ... шешуге себебіи тигізетін
құрылымдалған тетік болып саналады. Өз ... ... АӨБК қала ... аумақ шеңберінде әрекет етеді. Бүгінгі таңда АӨБК шеңберінің
шегін анықтауға бірыңғай ... жоқ. ... ... ... ... басқару ғылыми-тәжірибелік комитеттері қала мәслихатының сайлау
аймақтарының шеңберінде, ал ... мен ... ... - ... ... ... Өскеменде құрылған он жергілікті өзін-өзі
басқару комитеттері (ЖӨБК) ПИК ... мен қала ... ... буын ... саналады.
Қолданыстағы ЖӨБК құрылу барысы бойынша өздерінің ... ... ... ... ... әр ... қызметке та-ғайындалатын,
әкімнің жергілікті аумақтық өзін-өзі басқару ... ... ... Үйлестіру кеңесі құрылады. Семейде өзін-өзі басқару
органдарына Қоғамдық кеңесі арқылы әкімнің өкілі басшылық етеді. Қостанайда
3 ... ... АӨБК ... ... ... ЖӨБК ... ... билік органдарына реформа жүргізу әрі қарай дами түсті, 2001
жылғы 23 маусымда «Ауылдық (селолық) аумақ, ауыл (село), ... ... ... ... ... ... оған сәйкес 2001 жылдың қазан айьшда
екі жылдық мерзімге ауыл әкімдерінің ғылыми ... ... ... ... ... ... нәтижелерінен үміт күтуге
болады.
Біріншіден, тәжірибе жүргізілген аумақ халқы елдегі саяси ... ... ... сайлауға даяр деп санады және ... ... ... қолдау көрсетті,
Екіншіден, тәжірибелік сайлаулар ол өткізілген аумақтардағы этносаралық
қатынастар ... еш ... ... ... өткізу жөніндегі техникалық рәсімдер барлық заңдық
нормаларға сәйкес орындалды.
Төртіншіден, ауыл ... ... ... ... қатысуға ниет
білдіргенде, жанамалық сайлау құқығының жүйесі сын көтермеді,
Жалпы алғанда, көріп отыргандай, халық ауыл әкімдерін ... ... ... отыр және бұл ... ... ... Алайда, ауыл
әкімдерінің ғылыми тәжірибелік сайлаулары қанша оңды ... ... ... ... ... құзіреттері жоқ болғандықтан
жергілікті өзін-озі басқарудың дамуына ешбір әсерін тигізе алмады.
Сонымен, 2001 жылға дейін ... ... ... ... ... ... ... болды, олар бүгінгі күнге дейін көкейкесті болып
отыр.
Бірінші. «жергілікті езін-өзі басқару» ... оның ... ... ... мен ... ... ... жоқтығы.
Көпшілігінде жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қоғамдық құрылымы
болғанымен, ... ... ... берілмеген.
Екінші. Жер-жерде мәселелерді шешуге бағытталған ... ... құру ... ... ... ... тиісті кезең-кезеңмен
реформа жүргізу.
Үшінші. Аумақтық басқару тиімділігі жергілікті өзін-өзі ... ... болу ... ... ... бір ... ... Аумақтық басқару әсері ауыл әкімдері қабылдаған кейбір ше-
шімдерінің заңдық-нормативтік кұжаттармен ... ... ... Мәселен, көбінде кейбір аумақтардың ақпараттық
оқшаулануынан басқару ... іс ... ... өте ... ... ... жетпей жатады. Осыған байланысты
ауыл әкімдерінің кейбір шешімдері қолданыстағы заңға не қайшы ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды дамыту білікті кадр құрылымының
тапшылығынан ... ... ... ... ... ... көп
мамандардың білімдері орындап жүрген қызметтеріне сай келмейтінін тәжірибе
көрсетіп отыр. Жергілікті өзін-өзі ... ... ... бүгінгі күнде
бірде-бір жоғары оқу орнында тиісті кадрлар даярланбайды. Жергілікті өзін-
өзі басқару ... ... мен ... ... ... қолдауымен түрлі коммерциялық емес ұйымдарында оқытылады.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдары заңға сәйкес жергілікті ... шешу ... ... ие ... және тиісті аумақтық
құрылымның дамуы үшін оның халқы ... ... ... ... ... ... ... әділетті, тиімді, ашық сипатқа ие,
бұл халықты жасалған жұмыстар барысы ... ... ... етіп ... ... орай, өкілеттіктерді ажырату тәсімі маңызды мәнге ие. ... ... ... ... ... ... ... келе, өкілеттіктердің үш негізгі тобын беліп көрсетуге болады:
Айрықша өкілеттіктер - тек ... ... ... ... асырылатын өкілеттіктердің тобы, олардың орындалуы ... ... ... ... алдында ғана жауап береді.
Бірлескен өкілеттіктер - жергілікті өзін-езі басқару органдары оларды өз
бетінше, тиімді жүзеге ... ... ... қарай, екі немесе
одан да көп ... ... ... ... ... ... ... біздің ойымызша, жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту
үрдісі келесі бағыттарда ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарына
ке-зең-кезеңмен табыстау орынды. Бұл ретте, бірінші кезеңде ... ... ... басқару органдары (селолық округ әкімшіліктері)
селолық округтердің өзін-өзі басқару ... ... ал ... ... ... оны ... ... басқару органдарына
табыстайды.
Әлеуметтік сала және оның ... ... ... негізін
құрайтын аталған өкілеттіктердің мөлшері болуы мүмкін. Жергілікті өзін-өзі
басқару органдарына ... ... атап ... шаруашылық қызметтегі
шектеулі өкілеттіктер беріледі. Осы жаңа ... ... ... ... ... ... мен алымдар, сондай-
ақ келешекке арналған әлеуметтік-экономикалық жобалардың іске асырылуына
бөлінген әртүрлі заемдар мен трансферттер көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды дамытуда шешуші фактор бола алмайды. Әрине
сайланбалылық халық ... ... ... ... ... олардың артқан жауапкершілігіне сәйкес өкілеттіктер
қосылып берілмейді, Сондай-ақ, өзіміз байқап отырғандай, халықтың азаматтық
сылбыр ұстанымында ... және ... ... ... сайлау,
билік басына қуатты ұйымдастырушылық және қаржылық қорлары бар, аймақтық
қаржы-өнеркәсіп тобының өкілдері келуіне себепкер болады.
Үшінші. Жергілікті өзін-өзі ... оның ... ... бір ... бір ... ... мен ... енуін қажет етеді. Осы саладағы
бұрынғы заң шығарушы ... ... ... басқарудың ұзаққа
созылған заңдық негізін әзірлеу және қабылдау ... оның ... ... ... ... болуына кепілдік бермейтінін көрсетеді.
Мұндай жағдайда осы саладағы заңдар жергілікті өзін-өзі басқарудың нақты
өзекті мәселелерінің заңмен рәсімделуін шетке қалдырып, баяу және ... ... ... және ... ... ... қызметінің
барлық қырларын реттейтін, барлық заңдар блогы Қазақстан аумағының ... ... ... ... ... ... ... күшіне енуі тиіс. Яғни 2007 жылға таман жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... керек.
Төртінші. Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту ... ... пен ... ... ... ... ... мен
азаматтық белсенділігі секілді факторларды естен шығармау ... ... ... ... ... негізі болмаған жағдайда тап ... ... ... ... және ... ... жария
нысандарының көп түрін дамытуға мүмкіндік береді.
Қазақстандағы жергілікті ... ... ... ... келесі даму
бағыттары бойынша кезең-кезеңмен жүзеге асыру қажет:
Біріншіден, жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің тиімді ... ... ... ... ... ... ... табысталуын қажет етеді. Бұл ... ... ... бір бөлігі жергілікті басқару органдарымен (селолық округ
әкімшіліктерімен ) ... ... ... басқару органдарына
табысталуы тиіс, екінші кезеңде, ... ... ... өзін-өзі басқару органдарына табысталуы керек.
Екіншіден, жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту үшін аудандық және ... ... ... ... енгізу оңды қадам.
Үшіншіден, жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін дамытуда оның бюджеттік-
қаржылық және материалдық қамтамасыздығын реттеу маңызды орын алады. ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың нақты
дамуының негізгі кепілдіктерінің бірі болып табылады, себебі ашық қаржылық
негізі болмай, оның одан әрі ... ... ... ... ... ... бюджетті құрайтын табыс ... ... ... ... ... ... табылады. Оларға
мыналарды жатқызуға болады: жергілікті салықтардан түсетін түсімдер;
салықтық емес түсімдер; ... ... ... ... ... ... ... бұрын жергілікті бюджеттерден берілген несиелер бойынша
негізгі борышты өтеу .
Төртіншіден, бүгінгі бюджетаралық тетіктер мен салықтарды ... ... ... ... бюджеттік орталықсыздандырудың негізгі
бағыты бола алады.
Бесіншіден, жергілікті ... ... ... ... материалдық
реттеуде коммуналдық меншікті дамыту тетігін жасап ... ... ... ... ... басқарудың экономикалық негізі коммуналдық меншік
объектілерінен тұрады. Бір таңқаларлығы, ... ... ... ... ... жоқ, ... ... атаулылардың бәрі ... я ... ... түрінде. Демек, коммуналдық меншік тек осы
меншік түрлерінен ғана құрылуы мүмкін.
Алғашқы кезекте ... ... ... орындарына беруге
белгіленген әлеуметтік қызмет көрсетудің тізбесін, ... ... ... табысталатын өкілеттіктер шеңберін анықтап алу
қажет деп ойлаймын:
Бірінші нұсқа, аймақтық өзін-өзі басқару органдары қызмет ... ... ... тәжірибені қорыту керек, осының негізінде барша елге
ортақ ... ... ... ... ... ... үрдісі аяқталғаннан кейін қолданыстағы тәсім-
дерге қайта оралу мүмкіндігі бар ... ... ... өзгертуден
тұрады.
Осы немесе өзге нұсқаны таңдап алу, көптеген жағдайларда жергілікті өзін-
өзі басқаруды ... ... ... ... ... .
Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамытудың екінші кезеңінде, атқарушы би-
ліктің бірқатар өкілеттіктерін ... ... ... барлық шараларды
кенттік деңгейде шоғырландыру қерек. Жергілікті ... ... ... ... мен ... ... аумақтық тәртіп және қоршаган ортаны қорғау;
* жергілікті жолдар, көшелер, жол қозғалысын ұйымдастыру;
сумен, газбен және жылумен қамтамасыз ... ... ... ... қызметтер;
* АХАЖ бөлімдері;
* спорттық гимараттар;
* базарлар;
* жергілікті ғимараттарды күтіп ұстау;
* қоғамдық тәртіпті бақылау;
> ... ... ... ... ... мен көп ... ... әлеуметтік көмек көрсету.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының бақылауында мыналар болады:
* жергілікті ... ... ... іске ... ... ұзақ мерзімдік даму стратегиясын әзірлеу және іске асыру, осының
негізінде олар орталық органдардың қолдауы мен тиісті қаражаттар алады;
* ... ... ... ... ... ... ... іске асыру;
>өткізілетін сайлаулардың (Парламент, мәслихат) техникалық тарапта-рына
бақылау жүргізу;
* өрттен сақтандыру органдары;
* денсаулық сақтау мекемелері, ауруханаларды күтіп ... ... бала ... ... ... ... мәдени мекемелер.
Келесі қадам облыстық басқару органдарының өкілеттіктерін табыстау болып
табылады, жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... яғни ... ... және орта ... мекемелерінің, бастапқы медициналық-
санитарлық көмек ... және т.б. ... етуі үшін ... болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінгі таңда Қазақстан өзінің мемлекеттік басқару жүйесін ауқымды ре-
формалауды жалғастыруда. Бұл ... ... ... ... және ... ... бағытталған шаралар кешенінің құрамдас бөлігі болып
табылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... көптеген аумақтық даму ... ... ... ... ... ... табыстау процесі
де жатады.
Осы мәселелердің табысты шешілуі мемлекеттік басқару жүйелі болу қа-
жеттілігін, ... ... ... ... ... ... мен өкілеттіктері нақты және айқын ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуінің заңдық-құдықтық негізінің құрылуын ұйғарады.
Еліміздің дамуының қазіргі кезеңінде мемлекеттік басқару ... әрі ... ... туындаған барлық билік деңгейлері
арасындағы атқарымдарды бұдан да анық ... ... ... ... ... басқарудың төменгі деңгейлеріне ауыстыру мәселелері
басымдық алып отыр.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың базалық негіздерін баянды ету, ... ... ... ... ... мәселелерін реттеу
Қазақстан Республикасының 1995 жылгы Конституциясының VIII бөлімінде іске
асырылған.
Мәслихаттар мен ... ... ... ... мемлекет
алдында қойылған басымдық берілген мәселелерге сай белгіленген. 2001 жылғы
23 қаңтардағы Заңда ... ... мен ... ... ... реттелген. Қазақстан Республикасының Парламент ... ... ... ... ... тоқтату негіздері мен
тәртібі бекітілген.
Ел Үкіметінің алдында мемлекет, ... ... және ... ... ... отырып, әлеуметтік қамтамасыз етудің қаржылық
тұрақты және экономикалық жағынан ... ... құру ... қойылды.
Барлық күш Ұлттық қордың жаңа тұжырымдамасына, білім, медицинаны
жақсартуға, ... ашу және ... ... ... ... шоғырландырылады. Өркениетті мемлекет ретіндегі Қазақстанның
міндеті - әлеуметтік қамтамасыз етуді ұғыну, ал бұл болса қазақстандық
қоғам ... ... ... серпінінің кезекті ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару инсти-
туты енгізілуіне қарсылық білдіреді деп күтілуде, ал егер де ол ... онда ... ... ... мысалы бойынша, оны өзінің толық
бақылауына алуға тырысады. Қазіргі кезде ... ... ... ... аймақтар, оларға жоғарыдан беріліп отырған
атқарымдар мен өкілеттіктерді өздерінің атқарымдарына бекіп, ... ... ... ... табыстамай отыр, Президенттің
Қазақстан халқына Жолдауында елде барлық ... ... ... бар екендігі және біздің мемлекетіміздің құрылысы аяқталуы әлі ... ... ... ... Бұл ... ... ... басқару
және жергілікті өзін-өзі басқаруға да қатысты, себебі оларсыз ... мен ... ... ... ... ... ... жүйесінің қызмет саласындағы
жағдайының дамуын, ... ... ... ... ... ... менің ойымша, оның дамуының негізгі багыттары мен
болашагына қатысты бірқатар тұжырымдар жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... дамыту-
дың белгілі бір тәжірибесін жинақтады және мемлекеттік басқару жүйесін одан
әрі демократиялық жаңарту үшін барлық қажетті ішкі қорлары ... ... ... ... ... өкілеттіктерді Қазіргі
кездегі жауапкершілік мөлшеріне қатысты үлестіру және табыстау жергілікті
деңгейдегі мемлекеттік басқару ... ... осы ... аса ... ... ... ... мемлекеттік басқару органдары тарапынан тұрғын халыққа
есептілікті және бақылауға алынатындығы ... ... одан ... ... ... ... ... демократиялаңдыру бюджеттік
орталықсыздандырумен қатар жүргізілуі тиіс;
5. Жергілікті деңгейлердегі ... ... ... сатысын
әлсіретпейді, бірақ жалпы мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... ... серіктестікте
жұмыс жасау дағдылары мен тәжірибесіне үйрету.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... маңыздылыгын ескере отырып, жергілікті мемлекеттік басқару
органдары қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталған тетіктерді жетілдіру
бойынша ... ... ... ... ... ... ... органдары мен жергілікті өзін-өзі басқару
органдары қызметінің шеңберінде келесі принциптерді пайдалану қажет:
* Нақты жағдайлар мен ... ... ... дәрежеде тәуелді
азаматтық қоғам және билік органдары субъектілерінің күшін біріктірудің
әртүрлі нысандарын ... ... ... ... тәсімдерді
пайдалану әрекеттерінен бас тарту қажет.
* жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту, коммуналдық реформа ... ... ... ... қоғамдық және мемлекеттік күштердің
өзара іс-қимылдарының ұйымдастырылуын жүзеге асыру қажет.
Қолданылған әдебиеттер тізімі :
1.ҚАЗАҚСТАН Республикасы Президентінің Қазақстан халқына
жолдауы- ... ... 1997г. 11 ... ... "ҚР мемлекеттік жергілікті басқару
туралы" заңы". Егемен Қазақстан 23.01.2001 ... ж.ж. ... ... ... ... ... Астана қаласы, 2001 ж.
4.Махмутова М."Системы местного самоуправления в ... ... ... ... ... ... регионов." Экономист,
№2,2001г.
6.Анимица Е.Г. "Основы местного ... ... ... и ... ... ... научных учереждений и ... с ... ... 1999г. 1-15 ... ... Республики Казахстан от 11.03.1996г. О мерах ... ... ... ... ... в ... // ... правда. 1996г. 13 марта.
9.Баймуратов У.Б. Эффективность технического прогресса в промышленности
Казахстана — ... 1973г. 200с. ... И.Н. ... - М. ... и ... изд ... 1995г.-480с.
11.Местное Самоуправление в Казакстане : Особености ситуации и перспективы
развития ... ... 2003 ... Көшім :Жергіліктті өзін -өзі басқару – азаматтық қоғамның алғашқы
баспалдағы ДЕТЕР ... 2000 ... ... ... и ее ... №3 2005.
14.Смағұлова Г.С. «Аймақтық экономиканы ... ... оқу ... ... 2005 – 97 ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы: /Астана, 2006 1 ... ... ... ... ... ... Г.С. ... экономиканы басқару мэселелері»/ оқу ... ... 2005 - 97 ... Е. ... ... ... бойынша анықтамалар»/ оқу құралы
- Алматы 2002 - 176 ... ... А.Қ. ... А.Н. ... ... жэне ... - ... 1999 - 320бет.
2.
19.Тайжан Б. «Егемен Қазақстан» - 2006 - 10 наурыз. Қазақстан Әлеуметтік
-экономикалық жэне қоғамдык саяси өмірі.
20.Шайнғазы. С: ... ... ... ... іс - ... /
Егемен Қазақстан 2004 18 қыркүйек.
21.Мемлекеттік қызметте не ... // ... ... 2003 29 ... А. ... негіздері»/ 2005 №2 26 бет. П.Найманбаев С.
23.Мемлекеттік бас қарудың кейбір өзекті мэселелері // Заң 2001 ... К.Е. ... ... и ее ... / ... № 3 2005.
25.Ел басы жэне ел мұраты: Мемлекеттік басқаруды жаңарту / Ана тілі 2006
жыл № 36 7 қыркүйек. ... А.Е. / Қаз ¥У ... заң ... 4
26.Ақиқат журналы № 2 2005. іб.Аманбек Б. ... жэне ... №2 2006 ... А. Заң ... ... 5 шілде 2006. 18.Астана 2004 жыл 29
қыркүйек
28.Қазақстан аймақтарының цифрлары. ... ... ... ... ... ... ... статистика
басқармасы, Шымкент- 2005
29.«Оңтүстік-Қазақстан облысындағы халықтың тұрмыс деңгейі» Қазақстан
Республикасының статистика жөнінлегі ... ... ... ... ... ... Шымкент, 2005 ж.
-----------------------
ӘКІМ
Жергілікті атқарушы органды Республика Президенті мен Үкіметтің өкілі
болып табылатын ... ... - ... ... әкімі
басқарады.
БАСҚА ДА ҚЫЗМЕТ БӨЛІМДЕРІ
БАСҚАРМА
БӨЛІМДЕР
ӘКІМНІҢ ОРЫНБАСАРЛАРЫ
(оларды қызметке әкім тағайындайды және ... ... ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік басқарудың мәні және оның экономикалық процестерді әрі қарай дамытудағы рөлі30 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Шығындар есебін ұйымдастыру және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау негізінде басқару есебін тиімді ұйымдастыру және бюджет жасауды жетілдіру ("АГС сервис" ЖШС мысалында)94 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Корпоративті мәдениет3 бет
Кәсіпорынды ақша ресурстарымен басқарудағы қаржы менеджментінің рөлі23 бет
Мектеп педагогикалық жүйе және ғылыми басқару нысаны ретінде. педагогикалық менеджмент субъекті қызметінің мақсаты6 бет
Мемлекеттік басқарудағы құқықтық реттеу19 бет
Мемлекеттік басқарудағы құқықтық реттеудің рөлі22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь