Микотоксиздер

I Кіріспе
• Тарихи деректер
II Негізгі бөлім
• Классификациясы;
• Микотоксикоздарды тудыратын метаболиттер;

• Негізгі микотоксикоздар;
III Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиеттер
Мемлекеттің экономикалық және социалды даму шекаралары өзінің міндеттерімен қатар, малдар мен құстардың өнімділігін көтеру болашағын мақсат етіп отыр. Мал шаруашылығын интенсификациясы мен концентрация шартымен индустриалды бағытқа ауыстыру жағдайы түбірлі өзгерістерге азықтық базаны да шалдықтырды. Мемлекеттің өнім программасы 1990 жылдары белгіленген. Ондағы пішен дайындау 110-112 млн. т., азықтық тамыржемістілер 60-63 млн. т. дейін жеткізу көзделген болатын. Бұл белгіленген мақсатқа жету үшін, азықтық базаны құруда ветспециалистер жануарлар азықтарын қатаң бақылауында ұстап тұрады. Өкінішке орай азық көп жағдайда малдардың ауру себебшісі болады. Оған жататын алиментарлық токсикоз – микотоксикоздар.
Осы жұмыстың зерттеу объектісі микотоксикоздар болып табылады.
Микотоксикоздар – саңырауқұлақтар бөлетін, токсинді метаболиттерден тұратын азықты жануарлар жеуден пайда болатын ауруларды айтады. Микотоксикоздар бүкіл үй жануарлары түрлерінде, жабайы аңдарда, құстар, балықтарда кездеседі және көптеген елдерде тіркелген.
Бұл ауруларды зерттейтін жас ғылым – ветеринарлық микотоксикология. Оның дамуына үлкен үлес қосқан профессор Н.А. Спесивцева, А.Х. Саркисов, К.И. Вертинский, В.Г. Дроботько, И.А. Измайлов, П.П. Ятель, Ф.М. Пономаренко, Н.М. Пидопличко, Украина ғылым-корреспонденті В.Н. Билай, ветеринарлық ғылым докторлары Х.А. Джиловян, И.А. Курманов, В.В. Титов, В.В. Рухляд, И.С. Елистратов, ветеринарлық ғылым кандидаттары Б.Н. Хмелевский, В.В. Костин, Л.И. Погребняк, Л.И. Карпова және т.б.
Микотоксиндер деген саңырауқұлақтардың алмасу үрдістерінің нәтижесінде қалыптасатын улы өнімдер. Саңырауқұлақтардың өсуі және олардың токсиндерінің қалыптасуы сыртқы қоршаған факторларына байланысты, көбінесе температурадан және ылғалдықтан пайда болады. Микотоксикоздар жыл маусымына қарай пайда болады.
1. 4. Л.Б.Борисов. Медицинская микробиология, вирусология, иммунология. //Москва. – МИА. – 2005. – 736с.
2. Жануарлар физиологиясы: жоғары оқу орындары студенттерiне арналған оқулық / Несiпбаев, Төлеутай. - Алматы : ҚАЙНАР, 1995. - 352 с
3. Р.Ұ. Бейсембаева. Медициналық және ветеринарлық биотехнология. Оқу құралы. - Алматы, 2009. 200 бет
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:Микотоксиздер
Орындаған:Исабаева А.А
Топ:ВС-403
Тексерген:Зейнеттинова Д.Б
Семей 2015 жыл
Жоспар
( Кіріспе
• Тарихи деректер
(( ... ... ... Микотоксикоздарды тудыратын метаболиттер;
• Негізгі микотоксикоздар;
((( Қорытынды
(V Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Мемлекеттің ... және ... даму ... ... ... малдар мен құстардың ... ... ... етіп ... Мал ... ... мен ... индустриалды бағытқа ауыстыру жағдайы түбірлі өзгерістерге азықтық
базаны да ... ... өнім ... 1990 ... ... ... дайындау 110-112 млн. т., азықтық тамыржемістілер
60-63 млн. т. ... ... ... ... Бұл ... мақсатқа
жету үшін, азықтық базаны құруда ветспециалистер жануарлар азықтарын қатаң
бақылауында ұстап тұрады. Өкінішке орай азық көп ... ... ... болады. Оған жататын алиментарлық токсикоз – микотоксикоздар.
Осы жұмыстың зерттеу объектісі ... ... ...... бөлетін, токсинді метаболиттерден
тұратын азықты жануарлар жеуден пайда ... ... ... ... үй ... ... ... аңдарда, құстар,
балықтарда кездеседі және көптеген елдерде тіркелген.
Бұл ауруларды ... жас ...... ... ... ... үлес қосқан профессор Н.А. Спесивцева, А.Х. ... ... В.Г. ... И.А. ... П.П. ... ... Н.М. ... Украина ғылым-корреспонденті В.Н. Билай,
ветеринарлық ... ... Х.А. ... И.А. ... В.В. ... ... И.С. Елистратов, ветеринарлық ғылым кандидаттары Б.Н.
Хмелевский, В.В. Костин, Л.И. Погребняк, Л.И. ... және ... ... саңырауқұлақтардың алмасу үрдістерінің нәтижесінде
қалыптасатын улы ... ... өсуі және ... ... ... ... ... байланысты, көбінесе
температурадан және ылғалдықтан пайда болады. Микотоксикоздар жыл маусымына
қарай пайда болады. Азық ... ... ... және ... ... ... ... өсуін және токсиндерінің бөлінуін
үдетеді. ... ... ... ... ... жағдайда
малдың өсіп дамуы нашарлайды және өлуі ... ... ең ... ... ... ... ... Токсинді метаболиттерді продуцирлейтін 250 ... Бір ... ... ... бөлуі мүмкін. Қазіргі
кезде метаболиттердің 100 ... ... ... ... ... ... карциногендік, тератогендік қасиеттері де болады.
Қазіргі кезде эрготизм, клавицепстоксикоз, ... ... ... ... ... ... Осы
топ ауруларға жататын қосымша жаңадан ... ... ... ... және т.б., ... ... ... микотоксикоздар кездеседі.
Микотоксиндер ішектен сорылады, содан кейін ағзаларға жиналып бауырды,
бүйректі, бұлшық еттерді зақымдайды. Микотоксикоздар ... ... ... әкеп ... ... тән ... бірден
пайда болып, үлкен аумақты жануарлар басын аурумен ... тән ... ... 300-ден көп әртүрлі қарапайым саңырауқұлақтар белгілі.
Оларға жататындар- ... ... ... ... цитринин және т.б. Біздің мемлекетімізде бидайді ластандыратын
токсиногендік касиеттері бар саңырауқұлактардың ішінде ен ... ... ... Fusarium және ... ... ...... жайлы ғылым (грекше mykes-саңырауқұлақ,
logos-ілім), өз бастауын XVIII ғасырдың екінші жартысында алды. Кейін ... ... ... өтіп, қазір толығымен ... ... ... XIX ... ... ғана ... бола ... жылдары еліміздің және шет ел ғалымдары мен практикалық специалистер
саңырауқұлақтардың топырақта, суда, ауада кездесетін кең ... ... ... Бұл ... ... ... қатар, көптеген
адамдар мен жануарлардың ауру қоздырушысы болып табылатынына байланысты.
Өзінің даму процесінде ... бір ... мен ... ... ... мәліметтер мен практикалық бақылаулардың
жиналуына қарай, жеке ... ... ... ... ... орай ... ғылым аясында ветеринарлық микологияның
жеке бағыты қалыптасып, ол екі үлкен тарамдарға ... оның ... ... ... – микотоксикоздарға арналған.
Микотоксикоздарды зерттеу приоритеті ... ... ... Олар ... ... ... фузариотоксикоз, дендродохиотоксикоз
және т.б. сияқты аурулардың себебін ашқан болатын (П.Д. ... ... В.И. ... А.Х. ... Н.А. Спесивцева және т.б.). Бірақ
миктоксикоздар классификациясында бірлік номенклатурасы құрастырылмаған, ол
болса ... ... ... ... ... ... микромицеттер түрлік құрамын анықтауда,
азықтың токсикалығын айқындау әдістері, микотоксикоздар патогенезін ... ... мен ... алу ... ... ... үлкен үлесін қосқан
ғалымдар: И.А Курманов, Х.А. ... В.В. ... В.В. ... ... ... 70-ші ... дейін микотоксикология
микробиология ... бір ... ... ... ... ... ауруды анықтауда токсиногенді саңырауқұлақ түріне көп
көңіл бөлінген болатын, ал оның продуцирлейтін токсині жайлы аз ... соң, ... ... ... ... ... пайда болу
себебтеріне саңырауқұлақтар продуцирлейтін микотоксиндерге ... Бұл ... ... ... ... азықта
өлген жағдайда да, бірақ онда сақталып қалған микотоксин ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі
тұқымдастарға жататын саңырауқұлақтардан болуы мүмкін.
Осыған орай ... ауыл ... ... ... ... ... жіті және ... ағымдағы ауру тудыратын
дозасын, мүшелерде таралуын, әсер ету механизмін, ... ... ... әсерін, микотоксиндердің канцерогендік, мутагендік,
эмбриотоксикалық, тератогендік, гонадотроптық қасиеттерін ... әсер ету ... білу оның ... ... ... яғни ... ... әсерін алдын-алуға мүмкіндігін
береді.
Негізгі бөлім
Классификациясы.
Жақсы зерттелген алиментарлы ... ... ... ... ... стахиоботриотоксикоз жатады. Кейін және аз зерттелген
миротециотоксикоздар, питомисцестоксикоздар, ... ... және ... ... осы топ ... ... ... жаңадан ашылған
микотоксикоздар: миротециотоксикоз, патулинотоксикоз, слафраминотоксикоз
және т.б. кейде цитрининмен әсерінен туындайтын ... ... ... микотоксикоздар бүкіл жануарларда тіркелсе , ... ал ... ... тек ... бір ... ... мүмкін.
Осылай питомикотоксикоз тек ірі және ұсақ қара ... ... тек ... тұяқ ... ірі қарада ғана
кездеседі. Кейбір ... ... бен ... ұқсастығына қарай және ұқсас ... ... бір ... біріктіреді. Кейбір жағдайда бір
микотоксикоз әртүрлі трактовкаға ... ... ... жылқы люпинозы
европалық люпиноз немесе жай люпиноз сияқты сипатталады
Көптеген зерттеулер мен ... ... ... ... ... ... өз ... не екені белгісіз
болып қалып ... Кей ... ... ... ал басқалары ауруға
шалдықтыруы осы организмдерге қызығушылығын тудырады. Олардың даму үрдісі
мен көбеюін дұрыс ... ... ... ... ... ... келмейді.
Бүкіл саңырауқұлақтар сапрофиттер мен ... ... өз ... күрделі емес органикалық заттарды қолданады ... тыс өмір сүре ... Ал ... ... ... ... заттары көмегімен тіршілік етеді, организмнен тыс өмір
сүре алмайды. Осылай ... ... ... ... ... ... заттары бар жасанды қоректік орталарды
қолданады. Саңырауқұлақтардың бәрін екі ... бөлу тек шарт ... ... белгілі бір жағдайларда (организм резистенттілігі
төмендеуі, жануарларды ұстау ... ... ... ... ... ... қасиеттерін көрсетіп, организмді зақымдауы мүмкін.
Патогенді саңырауқұлақтар ... ... ... ферменттердің спецификалығы мен бөлу жылдамдығы маңызды.
Ферменттер эндоферменттер (жасушаішілік) және экзоферменттер ... ... ... ... ... Ең кең таралған
ферменттер: амилаза, пектиназа, дегидраза, оксидаза, редуктаза, протеиназа.
Саңырауқұлақтардың ферменттік активтілігі ... ... ... ... ... белоктар алу үшін қолданылады.
Хлорофиллдің болмауы саңырауқұлақтардың түнде өсуіне мүмкіндігін
тудырады. ... ... не ... ... ... зақым әсерін тигізбейді.
Ұзақ тікелей күн ... мен ... ... ... мен ... материалда өлімге алып келеді.
Саңырауқұлақтар түрлерінің ... бір ... ... ... үш ... ... мезотолерантты, теромотолерантты
және психротолерантты. Көп түрлері мезотолерантты топқа жатқызады. Олар 5-
380С ... ... ... ... 15-280С.
Термотолерантты саңырауқұлақтарға ең негізгі патогенді түрі
Aspergillus пен ... жеке ... ... ... ... ал
максималды температура 50-600С дейін жетеді.
Психротолерантты саңырауқұлақтар сыртқы орта ... ... ... өмір ... ... ... жеке топтары мен
Clodosporium herbarum саңырауқұлағы әртүрлі ... ... ... және ... температурада да ... ... ... ... дами ғана ... адамдар мен
жануарларға өте қауіпті ауру туғызатын токсин – фузариотоксикоз бөледі.
Зерттеулер бойынша патогенді саңырауқұлақтар үшін көп ... ... ... ... температурасынан төмен. Оптимальді
температура өзгерісі морфология, пигментация, өсім активтілігі өзгеруіне
алып келеді.
Маңызды ... орта рН да ... көп ... 4,0-6,5 ... ... ... рН-тыңсаңырауқұлақтар шыдай алатындиапазоны 3,0-
11,0 аралығында ауытқиды. Сонымен ... өсі мен даму ... орта ... өзгерту мүмкіндігі бар екендігін ескеру қажет.
Жеке ... ... ... ... ... және ... өсуі мен дамуына жыл мезгілі де әсер етеді. ... жайт ... өсуі ол ... саны мен көлемі көбеюі
нәтижесінде биомассасының үлкеюі сипатталады, ал даму ... ... өз ... сай ... ... ... барлық
кезеңдерін қамтуын айтады.
Саңырауқұлақтар өсуінің 4 фазасы бар:
1) Конидийлер ... ... мен ... ... ... ... өсім түтікшесі мен алғашқы мицелий түзілумен жүреді;
2) Лаг-фаза, бұл кезде мицелий өсуі мен бұтақтануы жүреді;
3) Экспоненциальді өсім ... ... ... ... активтілігі тән.
4) Қартаю кезеңі, метаболиздік процесстер төмендеуі мен ... ... ... ... жиналуы, морфологиялық дифференциация
байқалады.
Саңырауқұлақтар ... ... ... ... ... ... ... және көпжасушалы түрлері кездеседі. ... ... ... және ... ... ... сипаттамалар болады, ол зерттеу үрдістерін
және олармен күресі шараларын жүргізу үшін білу ... ... ... ... микотоксикоздарды зерттеумен көптеген ветеринарлық және
медицина ғалымдары, биологтар, химиктер, фармакологтар және ... ... Оның ... ... ... мен адам ... ... микромицеттер кең таралғандығына және азыққа
түсуінен экономикалық кері ... ... Жаңа ... ... кең ... ... ... саңырауқұлақтар токсинді әсерін
айқындауға мүмкіндігін береді.
Микотоксикоздарды тудыратын метаболиттер
Азықта және өсімдіктерде паразитті өмір ... ... ... қастауыштың улы қасиеттерін анықтаудан бастап ... Бұл ... ... ... химиялық табиғаты тіркелген. Бірақ та
мұндай зерттеулер әлі аяқталмаған деп ... Бір түр ... ... ... ... Ол саңырауқұлақ паразитті тіршілік ететін
өсімдік түріне, метериологиялық шарттарына, географиялық белдемеге және
басқа ... ... ... ... ... Fusarium ... ... токсинді емес түрге айналдыруға және
керісінше ... ... ... Осындай жағдайлар табиғатта болуы мүмкін.
Саңырауқұлақтардың токсинді өнімдері тек ... бір ... ... ... ... ... тек ... ғана улы, ал
саңырауқұлақтың басқа даму стадиялары зиянсыз ... және ... ... ... токсинді заттары мицелий мен
конидияларында сақталады. Саңырауқұлақтардың токсинді метаболиттердің
негізгі сипатын ... ... ... ... ... ... ... Мұнда микотоксикоздар тудыратын негізгі ... ... ...... ... ... тобы. Өсімдік және жануар текті жүрек уларымен ... ... ... жылдары Stachybotrys alternans саңырауқұлағымен продурцирленетін
микотоксиндердің кей түрлері ... ... Е, ... ... D, ... С, ... F, веррукарин А. Әртүрлі штаммдар
түрлі токсиндерді продуцирлейді.
Стахиоботриотоксиндер жоғары температураларға, жарыққа, ультрафиолет
сәулелеріне және ... ... ... ... ... 1200С
температурада 2 сағат бойы әсер етуі нәтижесінде стахиоботриотоксиндердің
токсинді әсері төмендеген жоқ. Бірақ та олар ... ... өте ... ... ... жақсы нәтижелері 1% аммоний
ерітіндісімен немесе 0,5% күйдіргіш калий ерітіндісімен ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтары 40-тан астам трихотецен токсиндер мен зеараленон
продуцирлейді.Табиғатта көп кездесетіні Т-2 токсині, ... ... ... жеке ... ... ... кесте №4 көрсетілген.
Кесте №4. Трихотецендердің физико-химиялық қасиеттері.
| | | | ... ... ... ... |
| ... ... |температурасы, 0С|
| | | | ... ... |466 |150-151 ... ... |424 |- ... ... |382 |150-151 ... ... |366 |162-163 ... |С15Н20О7 |312 |222-223 ... ... |354 |91-92 ... ... |296 |131-153 ... ... химиялық формуласына орай екі ... А тобы Т-2, НТ-2, ... Т-2 ... изоноосолениол,
скипентриол, диацетотоксискирпенол, моноацетоксискирпенол, т.б. В тобына –
ниваленол, дезоксиневаленол (вомитоксин), ... ... ... ... ... токсиндер бөледі. Мысалы
F. sporotrichiella саңырауқұлағы Т-2, НТ-2, Т-1 токсинін, неосоланиол, ... және ... ... А тобы ... В тобы ... алмайды. (кесте №5)
Кесте №5. Fusarium трихотецен түрлерінің продуцирлеуі (В. ... ... ... |
| | |
| | ... түрі | |
| |А тобы |В тобы |
| | | ... | ... |Т-2 ... |
| ... |ол |л |л |-Х ... | | | | | |ин) ... ... |+ |+ |+ | | | ... |+ |+ |+ | | | ... |+ |+ |+ | | | ... poae |+ |+ | | | | ... ... | | | |+ |+ |+ ... ... | | | |+ |+ | ... nivale | |+ |+ |+ | | ... ... | |+ |+ |+ |+ | ... equiseti | |+ |+ |+ |+ | ... ... | | | | | | ... көп ... ... себебшісі болып Т-2 токсині саналады.
Зеараленон немесе F-2 токсин, резорцил қышқылының лактоны. Зеараленон
түзілімдерінің көбі ... ... ... және т.б.) – Fusarium ... ... ... Басқа микотоксиндерден айырмашылығы гормондық қасиеттері болуы
мен жіті токсинді, летальді жағдайға ... ... LД50 ... 5000 мг 1 кг ... ... -10000 аса, ... ... аса.
Монилиформин –токсинді метаболит, F. Moniliforme, F. Oxyporum. F.
acuminatum және т.б. саңырауқұлақтарымен продуцирленеді. LД50 ... 5-7 ... ...... ... ... 2,8мг бір
жұмыртқаға монилиформин сай келеді. Аталған микротоксиндермен қатар
Fusarium ... ... А және С ... ... токсинді метаболиттер, ... ... ... (A. flavus, A. ... Саңырауқұлақтар
эндо- және экзотоксиндерді түзеді. Токсиндер түзілу интенсивтігі ... ... ... ... ... заттар, карбонил мен ... ... ... ... бар. ... өнімі болып
табылады. Афлатоксиндердің негізгі төрт түрі ... – В1, ... ... ... он шақты қосылымдары белгілі. В1 ең токсинді, бауырдың
метаболиттік ... ... ... мен ... А ... ... суда аз ... хлороформ, этанолда жақсы ериді. Сулы
ерітіндісінде жарық ... оңай ... ... қатар афлотоксиндер
жоғары температуралар әсерлеріне төзімді келеді. 1600С қайнату ... ... ... Балқу температурасы афлатоксиндерді +237-2890С
шегінде. Ультрафиолет ... ... ... және көк түсте
флюоресценциялайды. ... ... ... ... ... сезімтал, олар афлатоксиндерді инактивирлейді.
Аз зерттелген ... ... ... ... ... ... құрылымына қарай стеригматоцистин
– дифурокумарин, афлатоксин В1 мен ұқсастығы бар,ақшыл- сары ... ... ... Суда балқу температурасы 2460С пен 324
молекулярлы массасымен ерімейді.
Микотоксин әртүрлі ... ... +250С ... ... ... жақсы еріткіш – хлороформ, онда микотоксин 7138 мг 100 мл-де ериді.
Келесі ... ... ... диметилформамид,
диметилсульфоксил, этиленгликоль, этилолеат барлығына ерігіштігі 1206 мг
100 ... тең. ... мен ... стеригматоцистин 400 мг 100 мл-де ериді.
Миротециотоксиндер (дондродохиндер) – Myrothecium verrucaria, M.
roridum, M. ... ... ... токсинді
метаболиттер. Осы саңырауқұлақтарымен екі дифференциалды заттар бөлінеді: А
веррукарин мен А роредин. Таза түрінде алынғанда олар ... ... ... май ... ... Бұл ... айқын дермацитті әсері бар. Токсинді
метаболиттер хлороформ, бензин, эфир, этанол, ... ... суда ... ... ... ... ... культурасына токсинді әсер
етеді.
Спородесминдер – Pithomyces chartarum саңырауқұлағымен өндірілетін,
қойлар мен ірі қара ... ... ... ... Таза түрінде спородесмин, спородесмин B, E, G, H бөлінген.
Спородесмин айқын цитологиялық қасиеттері бар және ... ... ... Токсин көп жағдайда саңырауқұлақтар ... ... жөн, ол ... ... профилактикалық және алдын-
алу процестерін жүргізуде маңызды.
Зертханалық жануарлардан спородесминге қояндар мен ... ... ... ... жүзінде қойларға спородесмин 1мг/кг енгізгенде
90%өлімге алып келген болатын.
Эрготоксиндер - Claviceps purpurea пен Cl. Paspali ... ... ... Бұл ... токсинді
метаболиттері екі түрлі клавиналколоид пен пептидті алкалоид түрінде
белгілі.
Алкалоидтар және ... ... ... токсинді және басқа
қасиеттерімен ерекшеленеді. Солардың біреулері (эрготоксин, эрготамин,
эргозин) қарашықты және қан тамырларын ... ... ... ... ... басқасы (аргометрин) – ... ... ... тудырады. Эрготоксиндердің
фармакологиялық зерттеуінде екі негізгі әсері бар – ... ... буаз мал ... және де ... нерв ... ...... пен Penicillium саңырауқұлақтарымен
продуцирленетін токсинді метаболиттер. Бірақ охратоксигенезге қабілеті
айқын A. ... мен P. ... ... ... ... L-фенилаланинмен байланысқан изокумариндер болып
табылады. Азықта көбінесе охратоксин А, ... ... В ... ... охратоксин С, охратоксин А метиленді эфирі,
охратоксин В ... және ... ... ... ... және ... гидролизде охратоксин А мен L-фенилаланин
түзіледі. Барлық ... ... ... детоксикациясы
қиындық тудырады. Балқу температурасы охратоксин А – 1690С, охратоксин В –
2210С.
Penicillium тұқымдас саңырауқұлақтарының микотоксиндері.
Р. islandicum 20шақты ... ... ... ... көп ... лютеоскирин, циклохлоротин және т.б.
Лютеоскирин молекулярлық массасы 574 пен ... ... 2870С ... криссталдар түрінде кездеседі. Микотоксин суда ерімейді, бірақ
көптеген органикалық қышқылдарда жақсы ... ... ... мен бауыр дегенерациясына алып келеді.
Циклохлоротин – молекулярлық массасы 537 тең хлоры бар пептид. Балқу
температурасы 2510С. Суда, С-бутанолда ... ... ... ... бауыр
зақымдауында және канцерогенді активтілігімен айқындалады. Жоғары токсинді
болып табылады.
Цитреовиридин - P. сitreoviride ... ... ... ... 1070С тең ... ... ... суда ерімейді,
бірақ этанол, эфир, бензол, ... ... ... ... ... ... орталық жүйке жүйесі зақымдауымен, тыныс
алу, жүрек-қан тамыр жүйесінзақымдауымен, паралич дамуымен сипатталады.
Цитринин P. сitrinum және ... ... мен ... ... ... ... ... -1750С.
Органикалық ерітінділердің көпшілігінде жақсы ериді. Бауыр мен ... ... ... ... А мен ... В - P. rubrum мен ... ... жоғары ... ... А ... ... ... рубратоксин В 168-1700С.
Рубратоксиндер айқын гепатоксинді, мутагенді және тератогенді әсерімен
сипатталады.
LД50 құрсақ іш ... ... ... А үшін 6,6 ... ал
рубратоксин В – 30мг/кг тең.
ПатулинP.expansum саңырауқұлағымен негізгі ... ... ... ... мен Aspergillus тұқымдас микромицеттері бұл метаболитті
синтездеуі мүмкін.
Патулин суда және көптеген органикалық ... ... ... ... ... ... ... жемістер, жидектерде
кездеседі. Осыны әрдайым ескеру қажет, себебі мұндай жемістерде ... ... азық ... ... терісі патулинге сезімтал және 500 мкг ... ... ... ... өліміне алып келетін минимальді токсин
концентрациясы 5,0 мкг/мл тең. 25 ... ... 100% ... алып ... ... пероральді бір реттік дозасы 35,9
мг/кг тірі салмағына.Биоавтографикалық зерттеулері ... E. ... ... ... (А.Ф. ... ... қатар Penicillium (P. urticae, P. Viridicatum және ... ... да ... ... ... Бірақ та бұл
токсиндердің химиялық табиғаты мен ... әлі ... ... ... (1985)Penicilliumмен
Aspergillus тұқымдасынан саңырауқұлақтары бөлетін токсинді метаболиттерді
бір топқа бөледі. Олар организмге ... соң ... ... ... ... химиялық құрылымы төрт топқа бөлінеді: пенитремалар;
фумитреморгендер – веррукулоген; паспалин; ... ... ... ... ... ... А және В,
рокфортин, пенитрем С, паспалин, янтитрема В мен С жатады.
Микотоксиндердің әсер ету механизмі.
Микотоксиндер – микромицеттердің екіншілік ... ... ... ... ... ... конденсация
нәтижесінде түзіледі (мелонат, аминқышқылдар, ацетат, т.б.).
Микотоксиндердің әсер ету ... ... ... ... мен ... организмінде биотрансформациясы
жайлы мәліметтерді білу керек. Біріншілік метаболиттерден микотоксиндердің
түзілу төрт әдісі зерттелген: поликетидті ... ... ... т.б. тән); терпеноидті (трихотеценді микотоксиндерге
тән); трикарбон қышқылдарының ... ... ... ... қосылыстарға аминқышқылдары жататын ... ... т.б.); ... бір ... ... ... ... қышқылдар өнімдеріне тән, В.А. Тутельян, ... ... ... ... ... ... үш не одан көп малонил-СоА молекуласы мен
декарбоксилдену арқылы ацетил-СоА ... ... ... жатады.
Аралық β-дикарбонил қайта құрылуынсыз жүреді.
Афлатоксин биосинтезі ацетил-СоА ... ... ... конденсация реакциясынан басталады. Нәтижесінде С20-
поликетид түзіледі. Қосылыс ... ... ... ... ... және ... айналады. Авефурин бірнеше өзгерісінен кейін
дәйекті түрде ... ... ... ... афлатоксин В1 айналады. Афлатоксин В1 гидроксилді реакциялардан
кейін басқа афлатоксиндерге (М-нан ... ... ... ... ... үшін тән. Ең ... айналым
тізбегінде мевалонит, мұндағы маңызды кезең болып фарнезилпирофосфат
продукциясы болып ... ... ... түзілу циклді жүйесі
фарнезилпирофосфат циклизациясы жолымен жүреді – триходиен, триходиол ... ... ... ... ... ... ... веррукармол, трихортеколон, трихортецин түзілуіне
алып келеді. Веррукариндер мен ... ... ... бірге
изопреноидті қалдықтың байланыстыруы ретінде қосымша кезеңі кіреді.
Үшкарболқышқылы циклі арқылы микотоксиндер биосинтезі. Ацетил-КоА ... КоА төрт ... ... ... В-ға ... ... келеді. Деканді қышқыл өнімі қымыздық сірке қышқылымен біріге отырып,
С13 туындысына айналады. Екі С13 ... ... ... ... ... ... қатысында микотоксиндер биосинтезі. Эрготоксинде
биосинтезінде алғашқы компоненттері болып L-триптофан мен ... ... ... L-триптофан мен мевалон қышқылы 4-диметилаллилтриптофан
өзгерісінің дәйекті тізбек бөліктері болып хиеноклавин-1, ... мен ... ... ... алу жатады.
Көпшілік микотоксиндер организмге ішек-қарын жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... Ішек-
қарын жүйесінен токсинді метаболиттер вена арқылы ... ... ... ... ... ... ... өт арқылы
экскременттерге немесе бүйрек арқылы несепке, кейін организмнен шығарылады.
Микотоксиндер биотрансформациясы күрделі процессі ... ... ... ...... мен ... ... микотоксиндер гидролизге, тотығу, қалпына келу және ... ... ... ... ... жаңа функционалды ... ... ... ... айналады. Конъюгация
кезінде микотоксиндер митаболиттері ... ... ... ... ... қышқылымен), -СООН және ... ... ... ... әсерін төмендетеді.
Метаболизация кезінде токсинді ... ... ... жоғары екіншілік
өнімдер түзілу мүмкіндігін ескерген жөн. Бұл ... ... деп ... ... көп мөлшерінде организмге түскенде,
қорғаныс күштері оның детоксикациясын жүргізе алмайды.
Негізгі микотоксиндердің әсер ету ... ... ... ету негізі болып ДНҚ-мен байланысы, ДНҚ синтезі мен ... РНҚ ... ... ... ... афлатоксиндер пептидті тізбек
синтезінің терминациялық процесін блокадалап, информациялық РНҚ ... ... және ... бұзады. Осыдан басқа афлатоксиндер
құрылымдық жасуша ... ... әсер ... ... ... ... ретикулум мен ядро.
Зеараленон мен оның метаболиттері.Жасушадағы эстрадиол-байланыстырғыш
рецепторларымен әрекеттеседі, РНҚ,ДНҚ және жатыр мен сүт ... ... ... ... топ ... ... әсер ... екі негізгі жолдар қарастырылады. Айқын токсинді әсері бар
трихотецендер (Т-2, ниваленол, ... А және т.б.) ... ... ингибирлейді, яғни рибосома, информациялық РНҚ,
метионил-тРНҚ аралығында комплекстері ... ғана ... ... ... пептидті байланыс құрылуы үшін пептидилтрансфераза да
қатысында жүреді.
Басқа трихотецендер (триходермол, кротоцин, крихотецин, кротокол және
т.б.) ... ... ... яғни тРНҚ ... ... ... рибосомалардан және иРНҚ-рибосомалар комплексінен
босатылуын рұқсат етпейді.
Трихотеценді микотоксиндер ... ... ғана ... ... ... ... де ... трихотецендер ДНҚ синтезін баяулатуы мен қан ... және ... ... ... ... әсер ... бәсекелес ингибиторы ретінде
және полипептидті тізбекті трансляция деңгейінде синтезін төмендетеді.
Спородесмин супероксидті радикалдарды түзеді.
Рубратоксин В ... әсер ... ... ... ... ... блокадалайды. Сонымен қатар
рубратоксин микросомальді оксидазалардың активтілігін төмендетеді.
Лютеоскирин информациялық РНҚ синтезін ... ... ... ... ... ... ... бұзады. Осыдан
триглицерид жинақталуына септігін тигізеді.
Треморгенді микотоксиндер нейротрасмиттерлер синалстомаларда босатылу
процесін бұзады, γ-аминомайлы ... бас миы ... ... (В.А. ... 1985). ... ... иммунды жүйеге депрессивті әсерін тигізеді. Иммунодепрессивті
әсері микотоксиндердің дозасы, ... азық ... ... ... жанурлар жеке ерекшеліктеріне байланысты.
Микотоксиндер жасушалық және гуморальды иммундық факторларға кері әсер
етеді. Микотоксиндерді жануарлар организміне енгізгенде антиденелер ... ... ... ... және ... инфекцияларға қарсы
вакцинирленген жануарларда иммунитет бұзылуы тіркелген. Микотоксиндер терең
микоздар ағымын асқындырады. Микотоксиндердің иммунды ... ... ... әсер ... ... механизмімен анықталады.
Афлатоксин В1 иммунодепрессивті әсері келесі кезеңнен ... ... ... зақымдалуы және кейінгі активтендірілген
гидролазалар босатылуы (антигендер мен ... ... ... ... ... жоғары дозасы
ретикулоэндотелиальды жүйесінің функциясын тежеуі мүмкін.
2. Афлатоксин мен оның ... ... ... (ДНҚ ... ... және оның ... РНҚ транскрипациясына,
белок синтезіне бөгде болады). Бұл бұзылыстар Т- және ... ... және ... ... ... ... ... шығарылуымен иммунокомпетентті
жүйе функциялары қалпына келеді.
2.5 Негізгі микотоксикоздар
Стахиоботриотоксикоз
Стахиоботриотоксикоз –Stachybotrys alternans ... ... емес ... жегеннен пайда болатын жануарлар ауруы. Ең
алғаш рет бұл ауру 1931 ж. КСРО кезінде жылқыларда ... ... ... ... кең ... Аурудың кенеттен пайда болуы, ауырған малдардың
жоғары өлім коэффициенті, клиникалық белгілерінің ерекшелігі, этиологиясы
айқын болмауы стахиоботриотоксикоздарды белгісіз ауру ... ... ... ... ... және ... инфекцияларға жатқызған,
бірақ бұл жануарлардың кеңінен улану себебін де ... жоқ ... ... ... ... ... азықтан пайда болғанын
және оның St. аlternans ... ... ... ... ... ... ... белгілерін,жануарлар
бейімділігін, патогенезін зерттеу жұмыстары жүргізілген болатын (К.И.
Вертинский, М.И. Саликов, Ф.М. ... Ф.Х. ... В.И. ... ... 1938-1944). Саңырауқұлақ табиғатта кең таралғандығын
зерттеулер ... ... Ол АҚШ, ... ... ... Польша және
басқа елдерде анықталды.
Жануарлардың шалдығу деңгейі әртүрлі. Стахиоботритоксикоздарға ең
сезімтал жылқылар. Жылқылар стахиоботритоксикоздар ... ... ... ... А.Х. ... (1951) ... ... табылады. Кейін
стахиоботриотоксикоздар басқа елдерде сипатталған болатын: ... ... ... ... бойы ... басқа жануарлар түрлері St. аlternans
саңырауқұлақ токсиндеріне сезімтал емес және ... ... ... деп ... Бірақ стахиоботриотоксикоздармен елімізде 60-шы
жылдары ірі қара мал ... ... ... бұл ... ... ... бар ... толығымен зерттеу
стахиоботриотоксикоз шошқаларда, қойларда, енекелерде, ... ... ... ... ... ... ... ірі қара малдарда, қойларда, шошқаларда,
иттерде, көгершіндерде, мысықтарда, тышқандарда, теңіз ... ... ... ... ... ... ас қорыту, жасының, азық сипатының және т.б. ... ... ... ... саңырауқұлағы қалыпты жағдайда сабан, пішен, бұршақ,
жүгері, мақта, мекенді зақымдайды. ... ... ... ... күйе ... ... ... Азықтың саңырауқұлақпен
зақымдалуын жоғары ылғалдылық та әсерін тигізеді. ... азық ... ... ... ... ... ... қалыпты жағдайда стахиоботриотоксикоз ағымы қалыпты
(жітілеу) және қалыпты емес (жіті) формада өтеді. ... ... ... ... ... – ішек ... бұзылыстармен сипатталатын
ауру.
Қалыпты формасы – азықтық токсиндерін ұзақ, сублетальді ... 3 ... ... ... ... ... ... жегеннен кейін 1-3 күні анықталады. Ауруға шалдыққан мал ... ... мен ... ... ... (сурет №1). Сілекей
бөлінуі, мұрын ісінуі, конъюнктивит, ринит, ... ... ... ... ... ... ... қатар, жас бөліну,
конъюнктивит гиперемиясы, қабақ ісінуі болады. Көп жағдайда лимфа ... ... мен ... ... ... ... Осы ... жануардың
тәбетінің тез төмендеуі мен апатиясы байқалады.
Сурет №1. Жылқы стахиоботриотоксикоздың біріншілік белгілері. Жылқы
ернінде ... ... ... 3-ші күні ... ... болуы
(Саркисов бойынша)
15-20 күннен соң екінші кезең басталады. Мұнда қан дискрезиясы,
екіншілік ... ... тер ... шаншу, дене температурасы
жоғарлауы байқалады. Екіншілік кезеңге токсикоздың клиникалық белгілердің
дамуы тән. ... ... ... ... кейін лейкопенияға ауысады.
Лейкоциттер саны 1-3 ... ... ... ... нейтрофилдер саны да
азаяды. Ауру дамуына орай тромбопения мен қан ұйюының реакциясы ... қан ... ... ... ... 15-20 ... ... созылады, кейде
50 күнге созылуы мүмкін.
Содан кейін соңғы, үшінші кезең басталады. Дене ... ... ... ... ... ... ауыз ... азықтан толық бас тарту, жүдеу мен өліммен сипатталады. ... іш ... ... ... ... ... ... Токсинді бүйрекке әсеріне байланысты несепте белок анықталады,
цилиндірлі және эпителиальді жасушалар. Пульс ... ... ... 1 мин-та), жануар жатып қалады, тірі ... ... ... ... 1-6 күн, өліммен аяқталады. Аурудың бірінші және екінші кезеніңде
ғана өзімен қайта қалпына келуі ... емес ... ... зақымдалған азықтың көп мөлшерде бірден
жегеннен пайда болады. ... дене ... 2-4 күні азық ... ... тән. ... ... цианозы, өкпе ісінуі, кілегейлер
геморрагиясы, орталық жүйке жүйесі ... бас ... ... ... ... жүйесінің бұзылыстары байқалады. Пульсі әлсіз,
аритмиялы, 80-100 соққы минутына, ... 40-410С ... ... ... соң ... қара ... ... түскен микотоксиндер
көлеміне қарай, жылқыларда сияқты, екі ағымға бөлінеді: жіті және ... ... ... жіті ... 1-4 ... кейін өліммен
аяқталады, ал созылмалы ағымындаауру бірнеше аптаға созылады. Жіті токсикоз
әлсіздікпен, азықтан бас тартумен, жануардың кенеттен ... ... ... ... болмайды.
Созылмалы токсикоз микотоксиндердің аздаған мөлшерінде ұзақ уақыт бойы
организмге ... ... ... және екі ... субклиникалық (жасырын)
және клиникалық.
Алғашқы кезеңде (ұзақтығы 3-30күн) ... ауру ... ... ... мүмкін емес. Бұл кезеңде қан құрамының өзгеруі: лейкоцитарлы
формулада сол жаққа ығысқан ядролы нейтрофилия. Қысқа ... ... ... Осы ... ... мөлшері 12-18 мың ... ... 200 ... төмендеуі мүмкін. Жануар өліміне дейін лейкопения
сақталады. Ауыз қуысы кілегейінде шектелген ... ... ... Көп ... ... ... иекте ғана емес, тілде де пайда
болады. Қарын-ішек ... ... ... ... мес қарын атониясы
тіркеледі. Жануар ... де, ... ... ... ... ... ... қызметі нашарлайды, жиіленуі мен аритмиясы
байқалады. Құрғақ жөтел мен жиі тыныс алу пайда болады.
Буаздылықтың ... ... ... іш ... алып ... ... ... сүт секрециясы мүлде болмауына дейін азаяды.
Бұқаларда ұма ... ... ... ... ... және ... соң ... алып келеді.
Клиникалық сатысында ауырған жануарлар температурасы ... ... іш өту, ... қан ... ... күйі ... ... бас тарту, бұлшықеттік діріл, жиі тыныс, мұрын ісінуі
байқалады. Кейде ерні мен мұрын ... ... ... ... ... ең ... серозда, кейін серозды-гемморагиялық бөлінділер ағады.
Сонымен қатар ... ... ... мен ауыз ... ... ... ... ағымыірі қара малдардың
клиникалық белгілеріне ұқсайды және ... ... мен ... ... Ең алғашқы клиникалық белгілер St. аlternans
саңырауқұлағымен ... азық ... соң 2-3 ... ... ... ауыз ... ... еріндерде беткі және терең эрозиялар,
саливация, сүт өндіру төмендеуі байқалады.
Ішек-қарын ... ... ... мен ... нәтижесімен бұзылады.
Жүн түсу, жалпы әлсіздік, қимыл координациясының бұзылуы, рефлекстердің
күшеюі, ... ... ... жұмысының нашарлауы, өкпе ісінуі
тіркеледі. Жеке жануарларда мұрын ... ... көп ... ... ... ... дамуымен, гемоглобин мөлшері 12% төмендеуімен,
эритроциттер саны 1млн 1мм3 азаюымен өзгереді. Лейкопения, тромбоцитопения,
лимфацитоз, қан ... ... ... ... ... үшін ... биохимиялық көрсеткіштерін
бақылайды. Қанның морфобиохимиялық зерттеулері лейкоциттер саны ауру
жануарларда сау малға ... ... ... ... азот ... ... мөлшері көтеріледі. Хлор мен каталаза құрамы төмендейді.
Шошқаларда стахиоботриотоксикоз екі ... ... тері ... ... ... ... мен ауыз бен ... шеттері
гиперемиясымен анықталады. Мұрыннаң ең алдымен түссіз серозды экссудат,
кейін сұрғылт түсті катаралды экссудат ... ... ... ... ... ... ... Кейбір жануарларда ауыз айналасында, әсіресе
шеттерінде және төменгі жақта қабыршақтар ... ... ... пен ... ... пен ... ... ауыз ұшында – сұрғыл-жасыл дақтар
пайда болады. Желін айналасында зақымдаулар жиі болады. Тері ... ... ... ... ... ... ... қапталады. Бұл форма
шошқа шаруашылық практикасында жиі кездеседі.
Генерализирленген ...... ... ... бұлшық ет
треморымен, іш өту, артқы мүшелер параличімен, лейкоцитозбен өтеді. ... ... ... ... ... мен қан ... ... дене учаскелерінде, әсіресе ерін мен ауыз айналасында некроз
ошақтары пайда болады. Жұқа ... ... ... ... анус ... айналасы) қан ағулар байқалады. Ең алғашқы мұндай ағымның клиникалық
белгілері ауыз бен ерін ... ... Қан ... ... өзгереді. Жеке жануарларда қозғалыс координациясы ... ... ... ... ... ... мен ... деңгей төмендейді. Кейін лейкопения айқын білінген лимфацитозбен
бірге дамиды, температура ... және ... ... жиіленген болады.
Іш тастаған төлдері қалыпты, не мумифицирленген, ... ... ... Ауру ... ... ... ... көрсетеді, оның себебі желін зақымдануы мен сүт ... ... №2. ... ... өзгерістер.
Стахиоботриотоксикоз кезінде геморрагиялық диатез, некротикалық,
дистрофиялық өзгерістер мен транссудация болады.
Жылқыларда мұрынның кілегейлі пердесінде, ауыз кілегейінде, өңеш ... ... қан ... ... ... ... ... бауыр, өкпе, бүйрекүсті, жұлын мен бас миында қан ... ... ... ... дегенеративті өзгерістер айқын
байқалады. Өкпе, теріасты клетчатка ісінген және қызыл ... ... ... бос ... келеді.
Күйістілерде геморрагиялық диатездің йқын ... ... және ішкі ... дистрофиялық өзгерістері қан ... мес ... ... пен ... ... ... ... Лимфа түйіндерінде қабыну және серозды процесстер өтеді. ... ... ... гепатизация мен бүйрек бұзылысы тіркеледі. Бас миында
дегенерация, ... ... ... ... мен ... ... өзгерістері– некробиотикалық
процесстер, альтерация. Өкпе ... ... ... ... ... ас ... ... қабыну-
некротикалық өзгерістермен, теріде, тері асты клетчаткада, бұлшықетте қан
ағулармен ... ... және ... ... ... ... ... дистрофия тән.
Емі стахиоботриотоксикозға шалдыққан малдардың өмірге ... ... ... ... арылтуға негізделген.
Қабыну және некрозды төмендететін заттар беріледі. Ең ... ... ... алып ... ... ... тек сумен немесе
белсендірілген көмірмен іш жүргізеді. Жануарларды аш ... ... ... мөлшерде береді. Рационға зығыр дәндерінің кілегейлі ... ... ... быламық қосады. Кейін сапалы, ылғаданған беделі сабан
қосады. Жануар күйі жақсаруына орай қалыпты ... ... ... ... ... ... жүрек жеткіліксіздігінде
– кофеин тағайындайды. Сульфаниламидтер, ауыз суын ... да ... ... ... ... процестерін төмендеті мен некроз жараларын азайту үшін
дезинфекциялық заттармен ... ... ... ... ... ... алдын алу үшін антибактериалды препараттар
(пенициллин, стрептомицин, тетрациклин) қолданылады.
Күресуі мен ... ... ... ... ... және төсемені алып тастау керек. Барлық ... ... ... ... ... симптоматикалық ем қолданады.
Жылқыларда ауру жануарды анықтау мақсатымен лейкоциттер, тромбоциттер,
қан ұйындысының ретракциясын анықтау үшін қан алады.
Ауру ағымының жеңілденуіне ұстау мен ... ... ... тигізеді.
Фузариотоксикоздар
Фузариотоксикоздар – Fusarium тұқымдас саңырауқұлақтарымен зақымдалған
азықтарды қолданудан пайда болатын ауру. Ең сезімтал жануарлар ... ... ... ... ... оның себебі ас
қорыту жүйесінің күрделілігінде.
Fusarium топ саңырауқұлақтары, трихотеценді микотоксиндер ... ... ... он ... бөледі. Бірақ солардың
ішіндегі ең үлкен қауіп төндіретіндеріне: Т-2, диацетоксисцерпенол – ... мен ... ... Fusarium ... ең ... зардабын тигізетін F-2 микотоксині бар саңырауқұлақтар.
Ауруға жылқылар, ірі қара мал, ... қой, ... ... ... ... ... ... атайды.
Американдықтар жылқылар фузариотоксикозын F. moniliforme саңырауқұлақ
метаболиттерімен ... деп ... Көп ... ... ... (зең) дәндерімен улану» деп атайды. Японияда
F. nivale және F. ... ... ... ... ... – акабаби-токсикоз сипатталған.
Акабаби-токсикоз. Оның ең сипатты клиникалық белгілеріне ... ... іш өту, ... ... Жиі ... ... Патологоанатомиялық
зерттегенде өкпеде, ішекте, бас ... ... мен қаға ... ... ... деструктивті өзгерістер кездеседі.
Т-2 токсикоз – Fusarium тұқымдас, Т-2 токсинін, ... ... ... ... ... жегеннен
туындайтын ауру. Бейім жануарлар ірі қара мал, шошқа, ... ... ... ... ... тән. Ауру ... жіті, жітілеу және созылмалы
түрде өтеді.
Ірі қара малда ауруды рационда ... ... ... ... ... туындатады. Ауру жіті, жітілеу, созылмалы түрде өтеді.
Жіті ағымы сезімталдықтың төмендеуі, ... ... ... ... ... тіс ... саливация, тынысы бұзылуы, асқорыту,
жүрек-қан тамыр ... ... ... сүт ... ... ... ... аяқтарының параличі мен парез асқынғанда болады. Ірі қара
малға тән клиникалық ... ауру ... ... ... ... жатуы.
Дене температурасы өзгеріссіз. Қанда лейкоцитоз, кейін лейкопения
байқалады. Ауру ... 1-4 күн, ... ... ... ... не оны ... болады.
Жітілеу ағымында клиникалық белгілер қабынумен, ісінумен, ауыз, мұрын
қуысы, ... тіл ... ... ... ... ... диарея байқалады. Ірі қара малда іш тастау, азғындауы ... ... ... белгілері жітілеу ағымына ұқсас.
Көп мезгілді зақымданған азықты жеу ... ... ... Т-2 ... келесі клиникалық белгілермен сипатталады: басы
төмен түседі, аяқтары талтайып тұруы, ... ... ... жұмылған
болады. Жүннің түсуі, азғындауы, іш тастау байқалады. ... ... ... ... ... Жануар әлсіз, тәбеті
төмендеген, тірі массасын, салмағын ... жіті ... ... ... ... құсу, қарын аймағында ауырсыну, ішек перистальтикасының күшеюі, ... ... ... алуы қиын ... ... ... соққысының күшеюі,
бұлшықеттік діріл, артқы аяқтар парезі тіркеледі. ... ... ... ... ... ... ... азғындау, мұрын
жаралы-некротикалық зақымдалуымен, демікпе, ... ... ... ... ... жүйесі мен қимыл координациясы бұзылуымен,
бұлшықетті ... ... Дене ... ... ... ... ... азаюы, айқын ... ... ... ... ... жіті ... ... Созылмалы
ағымында лекопения мен моноцитоз, ал гемоглобин мен ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі
жануарлардың ерекшеліктері болады және де ... ... ... ... ... асқорыту жүйесінің
кілегейінде қабыну процестерімен сипатталады. Жаралы-некротикалық стоматит,
қарын кілегейінің ... және ... ... ... бүйрек,
жүрек ақуыздық және майлы өзгерістері тіркеледі. Өкпе ісінген, қанға толы.
Теріасты клетчаткада нүктелі ... ... ... ... ал үйректе – өңеш кілегейінде болады. Бұл белгілердің
айқындалу дәрежесі ауру ағымына және жануар түріне ... ... ... Ауру диагнозы расталған соң, ауруға себеб болған азықты рационнан
алып тастау қажет. Клиникалық белгілері бар ... ... ... Температурасы жоғарланған болса антибиотиктер береді, содалы
клизмалар, тиосульфат нарийді, ... қан ... ... Несеп айдағыш
дәрілер ұсынылады. Ауру жануарлардың клиникалық белгілері алғашқы ... ... ... аш ... ... ал ... кейін жеңіл сіңірілетін
азық береді (быламық кебектерін, сұлы ұнын және т.б.).
Күресу ... мен ... F. ... ... қыстаған барлық астықтар зақымдалмайтынын ескеру қажет. Осындай
азықты ... ... егер де ... ... ... олардың
токсинді әсері анықталмаса. Егер де көп ... ... ... оны ... ... ... азық концентратына 25-30% қосып
қолдануға болады. Мұнай азық қолдануын малды ет ... ... ... күн ... ала ... ... ... және стахиоботриотоксикоз
аурулардың алғашқы кезінде өлтірілген жануарлар етін шартты жарамды өнім
ретінде ғана ... ... ... ... ... токсикоз (зеараленотоксикоз) –шошқалар, қойлар, құстардың ... мен F. roseum ... ... ... ... ... Бұл ... F-2 және ... ... олар ... ... ... алғашқы кезде зеараленонотоксикоз біздің елде В.В. Курасова, А.Н.
Леонова, Д.М. Голбанов ғалымдарымен 1973 жылдары Молдавия ... ... ... F-2 ... ... ... вульва қызаруы,
секреция күшеюі. Кейде сүт бездерінің ісінуі байқалады. Шошқада тік ішек
түсуі байқалады. ... ... жас ... (2-5 ... айқын көрінеді.
Патологоанатомиялық өзгерістер жатыр ұлғаюымен, ... ... ... ... зерттеулерінде пролиферация, жатыр
мускулатурасы клеткасының митозы болады. ... ... мен ... ... қабыршақты эпителиймен қапталған. Сүт бездерінің көлемі сүт
жолдарының гиперплазиясы мен ... ... ... ... ... ... ... клеткалары өзгеріссіз қалады. Қарын және аш
ішек кілегейінің қабынуы тіркеледі.
Профилактикасы мен күресу шаралары. Зеараленоны бар азықты рационнан
алып ... ... ... ірі қара мал не ... ... ... тек
бордақылау кезеңнің екінші бөлігінде береді, етке өткізер алдында 30 күн
бұрын ... Егер ... тек ... ... ... ғана
анықталып, ал бөлінетін микотоксині болмаса, онда шектеусіз береді. Ең
басты шарт азық пен ... ... 10-12% ... ...... F. ... саңырауқұлағымен
зақымдалған жүгері мен бұршақтұқымдастарын жеуден пайда болады. Ауруға тән
белгі – жоғары өлім ... ... ... мен ... ... 1850 ... бастап АҚШ-та лейкоэнцефаломаляция ... сай ауру ... ... Қазіргі кезге дейін ауру Қытайда,
Грецияда, ОАР, Германияда тіркелген. F. moniliformeКСРО кезінде де ... ... ... ... осы ... ... жайлы мәліметтер
жоқ.
Лейкоэнцефаломаляция эксперимент жүзінде қалыпты түрде бас ... ... ... ... ... ... ... қояндарда, тышқанда, теңіз шошқаларында кездеседі.
Клиникалық белгілер: тәбеттін төмендеуі, кейін болмауы, қозғалыс
координациясы ... ... ... ... ерін ... мал басын
төмен қаратып ұстайды. Негізгі белгі ... нерв ... ... ... иық бұлшықеттерінің тітіркенуі, алдыңғы аяқтарын айқастыруы,
жалпы әлсіздік, көздердің көрмеуі ... ... ... мал ... жағдайға дейін малдың қозуы көтерілуі мүмкін. Ауру кезеңі бірнеше
сағаттан ... ... ... ... пен дене ... ... Сауығуы
тек ерекше жағдайда болуы мүмкін.
Патологоанатомиялық өзгерістер екі не бір ми жартысының ақ ... тән. ... ... әртүрлі: бұршақтан мидың толық жартысына
дейін. Мидың қабығы жұмсарады да ісінеді. Кей жағдайда жұмсарған некроз
симметриялы ... ... ... артқы бөлігінде құрылады.
Гистологиялық зерттеулерінде үлкен геморрагиялық пен ... ... ... бауыр мен бүйрек жұсаруы мен қанмен ... ... ... ... ... эпи- мен ... ... мүмкін.
Слафраминотоксикоз
Слафраминотоксикоз - ... ... ... зақымдалған қызыл бедені жегеннен пайда болатын ауру. Ірі
қара малда, қой, ешкі, жылқыларда кездеседі. Бастау ... ... ... ... әсер ... Бұл микотоксикозды анықтау қиындығы болып,
саңырауқұлақпен зақымдалған беденің сырт белгісінің қалыпты, еш көгеруінсіз
болуы.
Саңырауқұлақ ... ... ... ... ... ... төменгі температуралараға төзімді және 13 жыл бойы микотоксин бөлу
мен жануарларда слафраминотоксикоз ... ... ... ... ... алғашқы мәліметтер АҚШ-тың әртүрлі
штаттарында 1950ж. айтылған. Қазіргі микотоксикоз ірі ... ... ... ... Саңырауқұлақтың жаңбырлы климатында жақсы дамитыны, ... ... 1-2 ... ... ... анықталған болатын.
Клиникалық белгілері: саливация, жас ... ... ... жиі несеп бөлінуі, ... ... Көп ... азықты жеуден жануарларда дене температурасы төмендеуі мен
тимпания байқалады. Жылқылар ... ... ... ... ... ... ... слафраминотоксикоздың латентті периоды 20-30
минут ... Ірі қара ... ... ... бергенде алғашқы клиникалық
белгілер 30 минуттан кейін байқалады. Диарея 12-24 ... ... ... өзгерістер теңіз ... ... ... ... летальді дозалары берілген болатын.
Конъюнктива, ауыз кілегейі және де басқа ұлпалар ... ... ... ... ... ... толы болатын. Өкпе беті ағарған, құрғақ,
ұсақ геморрагияға толы. Өкпе көлемі ... Өкпе ... ... ... ... құрылымы бұзылған. Бауыр некроз ошақтарымен
қанға толы. ... ... ... ... слафрамин бергенде іш тастаумен
жануарлар өліміне алып келді. Жатыр ішінде көптеген қанталаулар анықталды.
Емі. ... ем ... ... ... тиімді емес. Атропин
әсерінің тиімділігі туралы мәліметтер бар. Осылай слафрамин өлім дозасы
егілген ... тері ... 8 мг ... ... ... ... микотоксикоз клиникалық белгілерін азайтқан болатын. Слафрамин
қабылдаған зертханалық жануарларға ... ... ... прометазин гидрохлориді егу жақсы нәтиже көрсеткен болатын.
Күресу шарттары мен профилактикасы. Зақымдалған ... алып ... мен оның ... ... ... саңырауқұлағымен
зақымдалмағанын бақылау. Зақымдалу кезінде өсімдік жапырағы мен ... ... ... жинақталуынан қара дақтар пайда болады.
Клавицепстоксикоз
Claviceps paspali саңырауқұлағының токсинді заттарынан пайда ... ... ... және ... ... paspali ... ... паразитті тіршілік ... ... ... ... дамуы үшін жоғары ылғалдылық қажет.
Табиғи жағдайда саңырауқұлақтың токсинді заттарына тақтұяқтылар, содан
кейін қойлар мен ірі қара мал сезімтал келеді. ... ... мен ... ... тіркелген болатын.
Клиникалық белгілер. Клавицепстоксикозға жануарлардың жаппай шалдығуы
тән. Уланудың ... ... 2-3 ... соң ... ... жеу ... байланысты ауру ағымы жіті және жітілеу, 1-3
күннен 1,5-2 айға ... ... ... ... жануарлар мен құстарда
қалыпты белгілер: рефлекторлы ... ... ... ... ... ... клацепстоксикоздың ағымында гангренозды
форма болмайды.
Сурет №3. Клавицепстоксикоздың жылқыда өту ағымы
А) Cl. paspali ... ... ... соң3
сағаттанкейінгікөрініс. Алға қарай қозғалысы айқын бейнеленген.
Б) 4,5сағаттан кейінгі көрініс. Көңілі жабырқаңқы, жүрісі сүріншек,тәлтіреп
басады.
В) 6 сағаттан ... атта ... ... ... ... ... сәті ... 7 сағат өткен соң токсикоздың ... ... жату ... ... барлық буындары бүгілген,көтерілугесәтсіз ... ... ... өту ... paspali склероцияларын жеген соң 4 сағат кейінгі қой көрінісі.
Мас, жүрісі сүріншек, еңсесі төмен түскен, алға қарай ... 6 ... соң ... ... әсер ... Қозғалыс координациясы
бұзылған, аяқтарын алшайтып тұрады,аздап қозған жағдайда.
В) 8 сағат өткен соң. ... ... ... ... ... ... жануарларда бірдей, мидың
гиперемиясы мен ... ... ... ... ... мен өкпе ... Лимфа түйіндері көлемі үлкейген,
кескенде ылғалды және гиперемияланған.
Қарын кілегейі ісінген, кілегейленген, қанталаулар кездеседі. Он екі
елі ... ... ... ... ... Ішек пен ... құрамы қанды
болып келеді. Шажырқай венозды тамырлары кеңейген және қанға толған. ... және ... ... склероциялары бар азықты алып тастайды. Егер ... ... ... ... ... ... ... де, 3-5 күннен соң мал сауығады.
Ұзақ уақыт бойы зақымдалған ... ... ... ... көмір, іш өткізетін дәрілер береді. Қан тамырға глюкоза мен
сода ерітінділерін енгізеді. Жүрек қызметі бұзылысында ... мен ... ... етін еш ... ... ... Ішкі ... утильдеуге жібереді.
Профилактика мен күресу шаралары. Cl. рaspali ... ... ... ... ... склероциялардың болмауына көңіл бөледі.
Жайылымда саңырауқұлақпен күресу үшін шөпті шабу мен ... ... Ал ... көп, ... ... ... ... микотоксині бар, dendrodochium ... ... ... туындайтын ауру. Табиғи жағдайда
жылқылар, ... ... ... ... шалдығады.
Көптеген зерттеулер нәтижесінде ауру тек зақымдалған азықтың жартысын
жеген кезде пайда болатыны анықталды. Н.М. Пидопличко мен В.И. ... ... ... ... ... азық ... toxicum
саңырауқұлағымен зақымдалғанын дәлелдеген. В.И Борисевич (1939) аурудың
клиникалық белгілерін, ал Ф.М. Пономаренко патологоанатомиялық ... ... ... ... жалпы және жеке сипаттамалары
байқалады.
Жылқыларда алғашқыда дендродохиотоксикоз тез өтеді, ... ... ... ... Бұл ... ... ... әсері, не
токсин көлемімен түсіндіріледі.
Қойларда дендродохиотоксикоз кезінде жүрек-қан тамыр ... ... ... ... әлсіз, ішек перистальтикасы
бәсеңдеуі, бұлшықетті қалтырау, ... ... ... ...... ... мен ... саны ұлғайған.
Экспериментальді жолмен аурудың жіті, жітілеу, созылмалы ... ... ... жіті және ... ағымы эксперименталды жолмен
құрастырылды.
Патологоанатомиялық өзгерістер. Өлекселерді жарып сойғандағы көрініс:
жылқыда – ... ... ... ... ... мен ... қанға толы,
паренхиматозды мүшелерде нүктелі қанталаулар, өкпе ... ... ... ... ... ... анемияланған, ішек катары, мидың кей
бөліктерінде қан ағулар кездеседі. Созылмалы ағымында жуан ішекте некрозды
өзгерістер, ... ... ... ... ... теріасты
клетчаткасында, паренхиматозды мүшелер серозды жамылғысы астында, жүректе
геморрагиялық диатез. ... ... ... ... өкпе ... ... мүшелерде дегенеративті өзгерістер
байқалады.
Шошқаларда жіті ... ... ... ... ... мен ... ... Ауыз қуысы, қарын төменгі бөлігі ақ-сұрғылт ... ... Жуан мен ... ішек ... қабынуы
байқалады. Бауыр қарайған, қанға толы. Созылмалы ... тіл, ... ... жаралар көптеп кездеседі. Жіңішке ішек пен қарын ... ... ... ... ... ... ... ағымы өте тез өтетініне сай табылған жоқ. Ең алдымен
ауруға күмән не ауру ... ... ... ... қажет. Клизмалар,
іш өткізетін заттар, сүт ішкізу тағайындалады. Кофеиннің ... ... ... 4. ... Медицинская микробиология, вирусология, иммунология.
//Москва. – МИА. – 2005. – 736с.
2. Жануарлар физиологиясы: жоғары оқу ... ... ... / ... ... - Алматы : ҚАЙНАР, 1995. - 352 с
3. Р.Ұ. Бейсембаева. Медициналық және ветеринарлық ... ... - ... 2009. 200 ... ауыр ... ... алиментарлы аурулар. Микоздарға
қарағанда микотоксикоздар жұқпалы ауруларға жатпайды. Өзіне тән сипатымен
өтеді: кенеттен және ... ... ... ... ... ... контагиоздығы байқалмайды. Клиникалық белгілердің әртүрлілігі мен
аурудың ауыр ағымы тікелей ... ... ... көлемі мен
организмге түсу ұзақтығына тәуелді. Сонымен қатар жануардың жасы, түрлі
реактивтілік пен жеке сипаттық қасиеттері де маңызды.
Көптеген ... ... орай ... кей ... ... ... ... жаз-күз кезеңінде –
клавицепстоксикоздар мен фузариотоксикоздар, күз-қыс кезінде –
стахиоботриотоксикоздар мен дендрохиотоксикоздар, ерте көктемде –
фузариотоксикоздар және т.б. Бірақ мұндай ... ... ... ... ... ... өзгеруі мүмкін. Сондықтан осы және басқа да
микотоксикоздар түрлері әр кезеңде түрлі аймақта ... ... екі ... ... ... Біріншіден
микотоксиндердің үлкен дозалары айқын улану белгілерін көрсетіп,
жануарларды өлімге алып ... ... ... ... ... аз
дозада болғанымен жануар организмінде ауытқуларға алып келіп, белгілері
болмаса да, жануар ... ... ... ... ... ... басқа инфекциялық аурулар дамиды.
Ауыл шарушылық малдарының токсинді саңырауқұлақпен зақымдалған азықпен
улану жағдайлары ертеден белгілі. Бірақ егер де малы көп емес ... ... ... ... ... жоқ. Ал ... ... микотоксикоздары кезіндегі жағдайлар көптеген
экономикалық шығынға алып келген болатын.
Жануарлар микотоксикоздары ертеден белгілі болғанына қарамастан,
профилактика үшін эффективті ... ... мен ... тәсілдері әлі
құрастырылған жоқ.
Микотоксикоздармен ең тиімді күресу шаралары болып саңырауқұлақтардың
өсімін кептірумен қатар, органикалық қышқылдармен өңдеу арқылы ... ... Осы әдіс ... ... ... ... мен ... қолдану мүмкіндігіне тәуелді. Мұндай өңдеу шаралары көптеген
елдерде ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микоплазмоз12 бет
Микотоксикоз. Стахиоботриотаксикоз7 бет
Микотоксикоздар9 бет
Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау18 бет
Биологиядан ҰБТ-ға арналған шпаргалка491 бет
Гинекологиядан тесттер55 бет
Евро. Ақша-несие саясаты5 бет
Есептеу техника құрал - дарының даму тарихы4 бет
Жыныстық жолмен берілетін аурулардың түрлері және олардың алдын алу13 бет
Жүрекше аралық перденің мүкістігі15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь