Сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу туралы


І. Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім
2.1. Сүтқышқылы ашу үдерістерінің негізі
2.2. Сүт қышқылды өнімдерін алудағы технологиялық үдерістерге қойылатын талаптар.
2.3. Сүтқышқылды өнімдерді дайындау.
2.4. Сүтқышқылды өнімдерін өндіру жабдықтары.
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланған әдебиеттер
Биотехнология тағам өнімдерінің сапасын қалыптастыруда маңызды роль атқарады. Өйткені өсімдік және жануар шикізаттары микроағзалардың көптеген түрлерінің өсіп-өнуі үшін жақсы орта болып табылады. Бұл роль әсіресе сүт өнімдерін өндіру кезінде жоғары болып табылады. Сүтті ұқсату және сүт өнімдерін өндіру кезінде сүттегі лактозаның ыдырауы негізгі роль атқарады. Латоза сүтқышқылды бактериялар, пропионқышқылды және сіркеқышқылды бактериялардың қатысуымен моносахаридтер мен пировиноград қышқылына ыдырайды. Сүт қышқылды бактериялар мен протеолитикалық микроағзалардың қатысуымен сүт ақуыздары ыдырайды. Липолитикалық бактериялар сүттегі липидтерді ыдыратады. Осы процестердің бағаты мен белсенділігіне байланысты өнімнің сапасы тәуелді болып табылады.
Биотехнология ғылымы осы процестерді зерттеу және реттеу арқылы өнімнің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
1. Нұржанова А. Сүт және сүт өнімдерін өңдеу технологиясы: Оқулық.-Астана: Фолиант,2010.-216 бет.
2. Әлмағамбетов Қ.Х. Биотехнология негіздері.-Астана, 2007.-208 бет.
3. Жұбанова А.А., Абдиева Ж., Шөпшібаева Қ. К. Биотехнология негіздері.-Алматы: Қазақ университеті, 2006.-256 бет.
4. Әлмағамбетов Қ.Х. Биотехнология: оқу құралы.-Астана: «Республикалық микроорганизмдер коллекциясы», 2011.-316 бет.
5. Заядин Б.Қ., Өнерхан Г. Тағам биотехнологиясы: оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2011.-213-219 беттер.
6. Мақажанова Х.Х. Тағам биотехнологиясы: оқулық.-Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2012.-208 бет.
7. Жұбанова А.А., Абдиева Ж., Шөпшібаева Қ. К. Биотехнология негіздері.-Алматы: Қазақ университеті, 2006.-256 бет.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

Тақырыбы: Сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу.

Орындаған: Ашкенова З.Н.
Тексерген: Мирашева Г.О.

Семей қ. 2015 ж
Жоспар

І. Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім
0.1. Сүтқышқылы ашу үдерістерінің негізі
0.2. Сүт қышқылды өнімдерін алудағы технологиялық үдерістерге қойылатын талаптар.
0.3. Сүтқышқылды өнімдерді дайындау.
0.4. Сүтқышқылды өнімдерін өндіру жабдықтары.
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланған әдебиеттер

КІРІСПЕ
Биотехнология тағам өнімдерінің сапасын қалыптастыруда маңызды роль атқарады. Өйткені өсімдік және жануар шикізаттары микроағзалардың көптеген түрлерінің өсіп-өнуі үшін жақсы орта болып табылады. Бұл роль әсіресе сүт өнімдерін өндіру кезінде жоғары болып табылады. Сүтті ұқсату және сүт өнімдерін өндіру кезінде сүттегі лактозаның ыдырауы негізгі роль атқарады. Латоза сүтқышқылды бактериялар, пропионқышқылды және сіркеқышқылды бактериялардың қатысуымен моносахаридтер мен пировиноград қышқылына ыдырайды. Сүт қышқылды бактериялар мен протеолитикалық микроағзалардың қатысуымен сүт ақуыздары ыдырайды. Липолитикалық бактериялар сүттегі липидтерді ыдыратады. Осы процестердің бағаты мен белсенділігіне байланысты өнімнің сапасы тәуелді болып табылады.
Биотехнология ғылымы осы процестерді зерттеу және реттеу арқылы өнімнің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

2.1. Сүтқышқылы ашу үдерістерінің негізі

1847 ж. С. Блондо алғаш рет сүтқышқылы шығу тегі бойынша - ашу үдерісінің өнімі екенін көрсеткен. Луи Пастер бұл ашуды бактериялар туғызатынын дəлелдеді. Сүт қышқылын микробиологиялық синтез жолымен өндіру 1881 жылдан бері белгілі. Сүтқышқылдары тамақ өнеркəсібінде, медицинада шикізат ретінде, химиялық синтезде, тері жəне басқа да өнімдерді өңдеуде кеңінен қолданылады. Көмірсулардың сүт қышқылына дейін ашуы - сүт қышқылды бактерияларының көмегімен жүзеге асады. Оларды гомоферментативті жəне гетероферментативті сүт қышқыл бактериялары деп екі топқа бөлеміз.
1. Гомоферментативті ашуының негізгі өнімі - сүт қышқылы.
Гомоферментативті сүт қышқылы бактерияларының көмегімен көмірсутектің ашуы глюкоза жолымен жүреді.
2. Гетероферментативті ашу өнімдеріне сүт қышқылымен қатар, сірке
қышқылы, этанол жəне көмір қышқыл газы кіреді. Сүт қышқылының бактериялары көмегімен көмірсутектің ашуы гетероферментті өкілдерінде пентозафосфатты түрде жүреді. Сүт қышқылды бактерияларды 4-туысқа бөлеміз:
1.
2. Lactobacillus
3. Lactoccocus
4. Leuconostoc
5. Pediococcus

Сүт қышқылы өнімдері үшін шикізат көзі ретінде минералды тұздар, мия (солот) жəне жүгері экстраты, қантты жертүйнек (картоп) сұрыпы, жемісті сусындар өндірісінің қалдықтарын, сүт сарысуын жəне фильтрофильтратын қолдануға болады. Бұл жағдайда ұйытқының құрамындағы негізі Streptococus Lаctis бактериясы болып табылады. Сүт қышқылды ашу үдерісі арқылы көптеген сүттен алынатын өнімдері, май жəне ірімшік дайындалады. Сонымен бірге, орамжапырақтарды (капуста) тұздауда, жемістерді консервлеуде негізгі роль атқарады. Қоспаға жақсы органолептикалық қасиет беріп, адам жəне жануарлар ағзаларына пайдалы əсерін тигізеді. Өнеркəсіпте сүт қышқылының өндірістері ретінде тез өсетін жəне аз уақыт ішінде көп мөлшерде сүт қышқылын түзетін гомоферментативті таяқша пішіндегі сүт қышқылы бактерияларының штаммдарын қолданады. Ашу үдерісі біраз қышқылданған ортада, 2-7 тəулік арасында, 45-500С цельси температурасындағы мерзімді дақылдау жағдайында жүргізіледі. Ал сүт қышқылын бөліп алу мен тазалау бірқатар қиыншылықтар туғызады. Сүт қышқылы ашуының аралық өнімдері ортада бөгде микрофлораның өсуін тежейді. Ферменттер қоспаға жақсы органолептикалық қасиет беріп, адам мен жануарлар организміне пайдалы əсерін тигізеді.
5.2. Сүт қышқылды өнімдерін алудағы технологиялық үдерістерге қойылатын талаптар.
Сүт қышқылды ашуы нəтижесінде алынатын өнімдерді дайындау үдерістер іөте қарапайым болғандықтан үй жағдайында да кеңінен қолдануға зор мүмкіндіктер береді. Олар өте стерильді тазалықты аса қажет етпейді жəне үй температурасы немесе онан сəл жоғары температураларында өте береді. Сондықтан сүт өнімдерінен дайындалатын тағамдарды ең алғашқы жанұялық биотехнология деп айтуға болады жəне содан көп кейін ғана бұл үдерістер өндірістік жолға қойылған еді.
Микроорганизмдердің көмегімен алынатын тағам өнімдерінің түрлері өте көп. Бұлардың қатарында ашу үдерісіне негізделген нан, ірімшік, қатық, шарап, сыра жəне басқалары жатады. Қазіргі күндерге дейін биотехнология тағам өндірісінде белгілі əдістерді жетілдіру мен микроорганизмдерді тиімді пайдалану жолдарын қарастыруға бағытталса, енді жақын болашақта бұл сала түрлі мақсаттарға арналған жаңа штаммдарды шығару үшін генетикалық зерттеулер мен ашу өндірісі технологиясына жаңа тəсілдерді ендіру бағытында жүргізілмек.
Сүт өнімдерін алудың барлық технологиялық үдерістерін екі үлкен бөлікке бөлуге болады:
1. Алғашқы өңдеу немесе микрофлоралардан тазарту. Алғашқы өңдеу жұмыстары бірнеше кезең бойынша жүргізіледі. Атап айтсақ, алдымен сүт механикалық қоспалардан тазартылып, табиғи микрофлораларының өсуін басу үшін салқындатылады. Сонан соң сүт сепараторға тартылады (қаймақ алуда) немесегомогенделеді. Соңғы кезеңде 80оС температурада пастеризацияланған соң барып,арнайы танклерге (үлкен ыдыс) немесе ферментерлерге құйылады.
2. Сүтті өңдеудің екінші бөлігі екі жолмен жүруі мүмкін: микроорганизмдерді пайдалану жəне ферменттерді пайдалану арқылы. Микроорганизмдерді пайдалану арқылы айран, қаймақ, ірімшік, простокваша, казеин, ірімшік (сыр), бифруктолакт, биолакт шығарылса, ферменттердің қатыстырылуымен казеиннің тамақтық гидролизаттары, коктейлге арналған құрғақ сүт қоспасы жəне басқалары өндіріледі. Микроорганизмдерді сүтке қосқан кезде лактоза - глюкоза мен галактозаға дейін гидролизденсе, глюкоза - сүт қышқылына айналуы себепті, сүттің қышқылдығы бірте-бірте артып, рН 4-6 болған кезде казейн іртіктеніп коагуляцияланады (ұйиды).
Сүт қышқылы ашуы гомоферментативті жəне гетероферментативті болуы мүмкін екендігін білеміз. Гомоферментативті ашу үдерісінде негізгі өнім сүт қышқылы болып табылады. Гетероферментативті ашу барысында диацетил (майға ерекше дəм береді), спирт, эфир жəне ұшушы (летучие) май қышқылдары пайда болады. Мұнда бір мезгілде протеолитикалық жəне липолитикалық үдерістер жүруі себепті, сүт ақуыздары жеңіл қорытылатын күйге жəне қосымша жақсы дəмге ие болады.
Сүттерді ферменттік өңдеу үшін, қарапайым тілмен айтқанда ашытқылар (ұйытқы) деп аталатын микроорганизмдердің таза культуралары пайдаланылады. Тек мұндағы өнімдер ішінде айран (кефир) дайындау үшін қолданылатын ашытқылар ғана өз құрамдарында бірнеше сүт қышқылы саңырауқұлақтары мен сүт қышқылы бактерияларының симбиозды түрінде кездесуі себепті, ерекшелеу болады. Микроорганизмдер формасы тіршілігінің осындай түрін зертханалық жағдайда əлі жасау мүмкін болмағандықтан, қазіргі кезде бұлардың осы айран өнімдерінен бөлініп алынған табиғи түрлері сақталып, ашыту үдерістерінде қолданылып келеді.
Сүттен алынатын өнімдер түрлерін дайындау мақсатында ашытқылар қолданғанда, оларға төменде келтірілген талаптар қойылады:
қолданылатын ашытқылар түрлері дайындалатын ақырғы өнімдерге байланысты болады. (мысалы, ацидофил өнімін дайындау үшін ацидофил таяқшалары, ал простокваша үшін- сүт қышқылды стрептококкалары пайдаланылады);
қолданылатын штаммдар белгілі-бір дəмдік талаптарға сай келуі шарт;
өнімдер қажетті күйде (консистенциялы) болуы қажет, мысалы,түйіршектеліп үгітіліп тұратыннан - қоймалжың немесе қаймақ тəріздіге дейін;
қышқылданудың қажетті деңгейдегі белсенділігі;
штаммдардың фагорезистенттіліктері (бактериофагтарға төзімділіктері);
синерезистік қабілеттіліктері (қоймалжыңдардың құрамындағы суларын жоғалта алу қабілеті);
ароматты заттарының түзілу мүмкіндігі;
штаммдардың бір-біріне сай келуі (культуралар арасында антагонизмнің болмауы);
антибиотикалық, яғни патогенді микроорганизмдерге бактериостатикалық əсер ете алу қабілетінің болуы;
кептіруге тұрақтылығы.
Өндірістік жағдайға қажетті ашытқылар, оларды табиғи өнімдерден бөліп алып, бағытты түрде мутагенезге ұшыратқан соң, ішінен жоғарыда келтірілген талаптарға сай штаммдар түрлері таңдап алынады. Сүт өнімдері биотехнологиясында кездесетін негізгі кезеңдерін, сыр дайындау барысында қолданылатын үдерістерін мысалға ала отырып келтіруге болады.

5.3. Сүтқышқылды өнімдерді дайындау.
Тағам өнеркəсібіндегі сүттен алынатын өнімдер ферментация үдерістеріне негізделеді. Осы өнімдердің барлығының негізі сүт - қайсібір микроорганизмдер үшін өте жақсы табиғи қоректік орта болып табылады. Сүт құрамы бойынша 82-88% судан жəне 12-18% құрғақ заттардан тұрады. Құрғақ заттардың құрамына 3,0-3,2% ақуыздар, 3,3-6,0% майлар, 4,7% көміртекті заттар (сүт қанты - лактоза), 0,9-1,0% тұздар жəне 0,01% минорлы элементтер (ферменттер, иммуноглобулиндер, лизоцим жəне басқалар) кіреді. Мұндағы майлар құрамы бойынша əртүрлі.
Сүт құрамындағы негізгі ақуыздар альбумин мен казеин. Осындай құрамы болғандықтан, сүт микроорганизмдердің дамуы үшін жақсы субстрат болып табылдады. Сүттің ашуына көбінесе стрептококкалар мен сүт қышқылы ашу бактериялары қатысады. Сүт қанты лактозаны ашыту үдерісі барысындағы жүретін реакцияны пайдалану арқылы қаймақ, иогурт, ірімшік сияқты басқа да өнімдер алынады. Мұндағы алынатын соңғы өнімнің қасиеттері, жүретін ферментация үдерісінің түрі мен өту қарқынына байланысты қалыптасады. Сүт қышқылын түзуге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
« сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу»
Сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу
Сүт қышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу
Комбинирленген өнімдерінің өндіру технологиясын әзірлеу және зерттеу
Комбинирленген өнімдерінің өндіру технологиясын әзірлеу және зерттеу туралы
Комбинирленген өнімдерінің өндіру технологиясын әзірлеу мен зерттеу
Сүтқышқыл бактериялары
Сүтқышқыл өнімдерін алу
«Адал» ЖШС өндіретін сүт өнімдерінің микрофлорасын зерттеу
Ет және ет өнімдерінің сапасын зерттеу
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь