Саясат тарихы жайлы мәлімет

I. КІРІСПЕ

II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. САЯСАТТАНУДЫҢ ҒЫЛЫМ РЕТІНДЕ ҚАЛЫПТАСУЫ.
2. САЯСИ ОЙЛАР, ОНЫҢ РОЛІ МЕН МАҢЫЗЫ. ЕЖЕЛГІ ДҮНИЕНІҢ САЯСИ ОЙЛАРЫ.
3. ЖАҢА ЕВРОПАЛЫҚ САЯСИ ОЙДЫҢ ҚАЙТА ӨРЛЕУІ. ЖАҢА ДӘУІРДЕГІ САЯСИ ОЙЛАР.
4. ҚАЗАҚ ХАЛҚЫНЫҢ РУХАНИ МҰРАСЫНДАҒЫ САЯСИ ОЙЛАР.
5. САЯСАТТАНУДЫҢ ӘДІСТЕРІ, ҰҒЫМДАРЫ, ФУНКЦИЯЛАРЫ.

III. ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Саясаттану – саясат туралы, оның жеке адам және қоғаммен қарым- қатынасы, оның субстанционалдық институционалдық қызметтік көрінісі, саяси процестердің «технологиясы» туралы интегралдық ғылым. Саясаттану әдістері жалпығылымдық, жүйелілік, құрылымдық, қызметтік, құрылымдық- қызметтік, салыстырмалы т.б. жалпығылымдық әдістерді байланыстырады. Саяси ғылым ХХ ғасырдың ортасына қарай институционалданды. 1949 жылы ЮНЕСКО шеңберінде саяси ғылымның халықаралық ассоциациясы – СҒХА құрылды. Саяси ғылымның құрылымының құрамалық элементтері жүйеленді және ол ЮНЕСКО бастамасымен 1948 жылы ұйымдастырылған саяси ғылым мәселелері бойынша халықаралық коллоквиумда жарияланды. Саяси ғылым элементтерінің төрт блогы, бөлімі бар.
1. Саяси теория: саяси теория және идеялар тарихы;
2. Саяси институттар: а) конституция; б) орталық басқару; в) аймақтық және жергілікті басқару; г) жария әкімшілік; д) басқарудың экономикалық және әлеуметтік қызметтері; е) саяси институттарды салыстырмалы зерттеу.
3. Партиялар, топтар және қоғамдық пікір: а) саяси партиялар; б) топтар мен бірлестіктер; в) азаматтардың басқаруға және әкімшілікке қатысуы; г) қоғамдық пікір.
4. Халықаралық қатынастар: а) халықаралық саясат; б) саясат және халықаралық ұйымдар; в) халықаралық құқық.


САЯСАТТАНУДЫҢ ҒЫЛЫМ РЕТІНДЕ ҚАЛЫПТАСУЫ

Қазақстан Республикасы егемендігін алуына байланысты еліміздің әлеуметтік өмірінің барлық саласы түгелімен өзгеріп, саяси, экономикалық, әлеуметтік жүйе әлемдік өркениет үлгісінде қайта құрылып жатыр. Бұрын жоғары оқу орындарында тоталитарлық тәртіп, коммунистік идеология тудырған марксистік тұрғыдағы жасанды пәндердің орнына бүкіл дүние жүзі мойындап, өркениетті елдерде бұрынан оқытылатын бүгінгі заман талабына сай келетін пәндер енгізіле бастады. Солардың ішінде ерекше орын алатыны – саясаттану. Саясаттану - әлеуметтік және гуманитарлық пәндер жүйесіндегі жаңа пән.
Саясаттанудың немесе саяси ғылымның өзіндік әдістік принциптері, түсінік, ұғымдық аппараты бар өз алдына дербес оқу пәні ретінде қоғамтану пәндерінен бөлініп қарастырыла бастауы – қазіргі Қазақстанда азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекетті қалыптастыру міндеттерімен байланысты. Бұл міндеттерді орындау жас егеменді мемлекеттен қоғамдық дамудың демократиялық формаларына көшу, сонымен бірге оның азаматтарынан, ең алдымен жастардың саясаттанудың қарапайым негіздерін білуді қажет етеді.
1. Белов Г.А. Политология: Курс лекций. Уч. пос. М., 1996.
2. Булатова А.Н., Исмагамбетова З.Н. Политология. Уч. пос. А., 2000.
3. Қуандық Е. Саясаттану. А., 2001
4. Мағзұмов М. Т. Саясаттану негіздері. Дәріс курсы. Өскемен, 2002
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы:Саясат тарихы
Тексерген: Мамырбеков А.М
Орындаған: Қайырбек Ж.С
Оқу тобы: ТК-421
Семей 2015
ЖОСПАР
* ...
* ... ... ... ... ... ҚАЛЫПТАСУЫ.
* САЯСИ ОЙЛАР, ОНЫҢ РОЛІ МЕН МАҢЫЗЫ. ЕЖЕЛГІ ДҮНИЕНІҢ САЯСИ ОЙЛАРЫ.
* ЖАҢА ЕВРОПАЛЫҚ САЯСИ ОЙДЫҢ ҚАЙТА ӨРЛЕУІ. ЖАҢА ДӘУІРДЕГІ ... ... ... ХАЛҚЫНЫҢ РУХАНИ МҰРАСЫНДАҒЫ САЯСИ ОЙЛАР.
* САЯСАТТАНУДЫҢ ӘДІСТЕРІ, ҰҒЫМДАРЫ, ФУНКЦИЯЛАРЫ.
* ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ...
... ... - ... туралы, оның жеке адам және қоғаммен қарым- қатынасы, оның субстанционалдық ... ... ... ... ... туралы интегралдық ғылым. Саясаттану әдістері жалпығылымдық, жүйелілік, құрылымдық, қызметтік, құрылымдық- қызметтік, салыстырмалы т.б. жалпығылымдық әдістерді байланыстырады. Саяси ... ХХ ... ... ... ... 1949 жылы ЮНЕСКО шеңберінде саяси ғылымның халықаралық ... - СҒХА ... ... ... ... ... ... жүйеленді және ол ЮНЕСКО бастамасымен 1948 жылы ұйымдастырылған саяси ғылым мәселелері бойынша халықаралық коллоквиумда жарияланды. Саяси ... ... төрт ... ... бар.
1. ... теория: саяси теория және идеялар тарихы;
2. Саяси институттар: а) ... б) ... ... в) ... және ... ... г) ... әкімшілік; д) басқарудың экономикалық және әлеуметтік қызметтері; е) саяси ... ... ... ... ... және қоғамдық пікір: а) саяси партиялар; б) топтар мен бірлестіктер; в) азаматтардың ... және ... ... г) қоғамдық пікір.
4. Халықаралық қатынастар: а) халықаралық саясат; б) саясат және ... ... в) ... ... ... ҒЫЛЫМ РЕТІНДЕ ҚАЛЫПТАСУЫ
Қазақстан Республикасы егемендігін алуына байланысты еліміздің әлеуметтік өмірінің барлық саласы түгелімен өзгеріп, саяси, экономикалық, әлеуметтік жүйе әлемдік өркениет ... ... ... жатыр. Бұрын жоғары оқу орындарында тоталитарлық тәртіп, коммунистік идеология тудырған марксистік тұрғыдағы жасанды пәндердің орнына бүкіл дүние жүзі ... ... ... ... ... ... ... талабына сай келетін пәндер енгізіле бастады. Солардың ішінде ерекше орын алатыны - ... ... - ... және ... ... ... жаңа пән. ... немесе саяси ғылымның өзіндік әдістік принциптері, түсінік, ұғымдық ... бар өз ... ... оқу пәні ... ... ... ... қарастырыла бастауы - қазіргі Қазақстанда азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекетті қалыптастыру міндеттерімен байланысты. Бұл ... ... жас ... мемлекеттен қоғамдық дамудың демократиялық формаларына көшу, сонымен бірге оның ... ең ... ... ... ... ... білуді қажет етеді.
Саясаттану терминіне келетін болсақ, саясаттану (орыс тіліндегі ) термині грек сөздерінен құралған: politike (мемлекеттік және ... ... ... ... ісі, ... ... ... деген мағынада), polis (қала-мемлекет) және logos (ілім, ғылым) сөздерінен құралған. () сөзі Аристотельдің деп аталған ... ... ... ... ... ... ... болған.
Саяси ғылымның пайда болуы ХІХ - ХХ ғасырлар межесімен ... Бұл ... ... ... заң ... ... философиядан теориялық және әдістемелік жағынан бӛліне бастады. Бұған дейін қоғамның саяси өмірі осы білім салалары шеңберінде қарастырылған еді. ... ... ... саясаттанудың бастауларын адамзаттың тарихи өткен кезеңдеріндегі саяси идеялар мен теориялардан іздеу керек.
Саяси білімдердің даму ... үш ... ... ...
Бірінші кезең ежелгі дүние, антикалық заманнан Жаңа дәуірге дейін созылды. Бұл кезеңде саяси түсініктер мифологиялық, ... ... ... және ... ... ... ... олар рациональды түсініктермен алмасты. Саяси идеялар гуманитарлық білімдердің жалпы ағымында дамыды.
Екінші ... Жаңа ... ... ... ХІХ ғасырдың ортасына дейін созылды. Саяси ... діни ... ... ... ... ... Бұл ... саяси ойлардың негізгі мәселелері - адам құқықтары, биліктің бөлінуі идеясы, құқықтық мемлекет пен демократия мәселелері ... ... ... идеологиялар пайда болып, дами бастады. Саясаттың адамдар іс-әрекетінің ерекше саласы ... ... ... ... ... - бұл ... ... ғылым және академиялық пән ретінде қалыптасу кезеңі болды.
ХІХ - ХХ ғғ. ... ... ... ... ... жаңа ... ... олар қазіргі заманғы саясаттанудың дамуында маңызды роль атқарған түрлі мектептер мен бағыттардың пайда болуына әкелді. Қалыптасып келе жатқан саясаттану ең ... ... ... және ... ... ... әдістеменің ықпалына ұшырады. Позитивизм ықпалымен саяси зерттеулерде верификация (латын тілінен ... - ... ... ... бұл ... ... ... құжаттарды зерттеу, талдаудың сандық әдістері арқылы нәтижесін тексеріп білуге болатын эмпирикалық фактілер ғылыми құндылыққа ие бола алады. ... ... ... ... бағыттың дамуын ынталандырды. Эмпирикалық зерттеулердің дамуына белгілі американдық саясаттанушы Ч. Мерриам ... ... ... ғылымның Чикаго мектебі (ХХ ғ. 20-40 жж.) маңызды үлес қосты.
Келесі орныққан әдістеме - ... ... ол ... ... ... ... басқа салаларымен: экономика, мәдениет, этика, әлеуметтік құрылыммен байланысты қарайды. Марксизм ... ... - ... ... ... ... экономикалық заңдарының әрекеті арқылы түсіндіру дәстүрінің негізін салды.
ХХ ғасырдың басындағы саясаттанудың дамуы М.Вебердің есімімен байланысты, оны биліктің легитимдігі және ... ... ... ... негізін салушы деп есептейді. Элиталар теориясының негізін салушылар Г.Моска, В.Парето, Р.Михельс саяси теорияның ... ... роль ... ... ... мен мәселелерінің қалыптасуына психоанализдің негізін салушы З.Фрейдтің идеялары да ... әсер ... Ол ... ... ... ... импульстардың роліне көңіл аударды. Психоанализ ықпалымен саясаттануда ... ... ... ... ... ... зерттейтін бағыттар қалыптасты. Саясаттануда психоанализ әдістері мен эксперименттік психологияның әдістерінің орнығуына Ч.Мерриам және Г.Лассуэл маңызды үлес ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан кейін батыстық, ең алдымен америкалық саясаттануда бихевиористік (ағылшын тілінен мінез-құлық) революцияға алғы шарт дайындады. Саяси ... - ... ... ... болып мойындалды. Бұл бағыт шеңберінде түрлі жағдайлардағы, мысалы сайлау кезіндегі, саяси ... ... ... ... зерттелді. Зерттеу объектісі - индивидті саяси іс-әрекетке итермелейтін ... ... ... ... ... кейін саясаттану өзінің зерттеу мәселелерінің шеңберін кеңейтті. Бұл ең ... ... ... болды: саяси жүйелер (Т.Парсонс, Д.Истон, К.Дойч); саяси мәдениет (Г.Алмонд); саяси режимдер (Х.Арендт, К.Поппер, К.Фридрих, ... ... және ... ... (М.Дюверже, Дж.Сартори); саясаттағы конфликт (жанжал) және консенсус (пәтуаластық) (Р.Дарендорф, ... ... ... ... ... ... жаңа ... байытылды. Р.Даль, Дж.Сартори, Й.Шумпетер демократияның жаңа теориялық модельдерін жасады. ... он ... ... ... ... ... түрлі елдердегі демократиялық қайта құруларды анықтауға жағдай жасау мәселеріне қызығушылық өсті.
Саясаттанудың дербес ғылым және оқу пәні ... ... - бұл тек қана оның ... мәселерін және әдістемелік негіздерін анықтау кезеңі ғана емес, сонымен бірге оның ұйымдық қалыптасу кезеңі ... ХІХ ғ. ... ... ... ... ... жағынан қалыптаса бастады. Саясаттанудың институционалдануының, яғни білім беру мен ... ... ... ... бағыт ретінде қалыптасуының басталуы туралы бірнеше пікірлер бар. Бір ғалымдар оның пайда болуын ХІХ ғ. ... ... ... ... арналған құқықтық мектептің ашылуымен байланыстырады. 1871 жылы Парижде деген саясаттанушы орталық құрылады. Келесі бір ... ... ... ... ... университетке айналған АҚШ- тағы Колумбия колледжінде 1857 жылы саяси теория курсының ... ... ... 1880 жылы ... ... онда ... ... құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемнің көптеген елдерінде саяси ... ... ... ... Бұл ... саяси институттар мен халықаралық орталықтардың құрылуын ынталандырды. 1948 жылы Парижде өткен саяси ғылым ... ... ... ... ... мазмұнын, оның негізгі мәселелерін анықтайтын құжат қабылданды. Онда саяси ғылымның негізгі зерттеу мәселелері болып төрт ... ...
* ... ... және ... ... ... саяси институттар;
* партиялар, топтар және қоғамдық пікір;
* халықаралық қатынастар.
Бұл ғылымның халықаралық мәртебе алып,толыққанды қалыптасуында ЮНЕСКО басшылығымен 1949 жылы ... ... ... ... ... (СҒХА) зор роль атқарды. ХХ ғасырдың 70-90 жылдары саяси ғылымның түпкілікті институционалдануы жүзеге асты. Саясаттану жалпы ... ... ... ... кең ... ... беру және зерттеу мекемелері бар академиялық пәнге айналды.
Ал біздің еліміздегі саяси ғылымның дамуы күрделі қиын жолдан ... ... ... ... ... ... жөнінде араб тілді түрік ойшылдары, ғалымдары - Әл-Фараби, Ж.Баласағұн, М.Қашқари, Қ.А.Яссауи өз ... ... XV-XVIII ... ... ... ... хан, ХІХ ғасырдағы ағартушы-демократтар Шоқан, Ыбырай, Абай, ХХ ғасыр басындағы Алаш ... - ... ... ... өз ... ... туралы өз ойларын айтты.
Бұрынғы Кеңес Одағында саясаттану партияға, халыққа қарсы, буржуазиялық ғылым деп оқытылмады. Себебі, ... ... шын ... ... сауатты адамдарды дайындауға мүдделі болмады. Бірақ бұл біздің ... ... ... еш ... ... ... сөз ... Саяси мәселелер тарихи материализм, ғылыми коммунизм, КОКП тарихы сияқты коммунистік идеологияға негізделген ... ... ең ... ... ... ... социализм мен коммунизмге әкеледі, сол тұрғыдан оқытылды. Алайда тек 80-жылдардың соңында ... ... ... ... ... ... қоғамның демократиялануына, тоталитарлық жүйенің күйреуіне байланысты өзгерді. ... ... ... жоғары оқу орындарында бұл ғылым жеке пән ретінде оқытылады. ... ... ОНЫҢ РОЛІ МЕН ... ЕЖЕЛГІ ДҮНИЕНІҢ САЯСИ ОЙЛАРЫ
Саяси ілімдердің даму тарихы адамзат дамуының үш ... мың ... ... ... ... ... уақыт мерзімінде адамдардың өмір сүру жағдайлары, саяси ұйымдастырылуының жағдайлары үлкен өзгерістерге ... бұл ... ... ... ... әсер ... ...
Соған қарамастан қай заманның, қай халықтың болса ойшылдарын ойландырған, әлі де ... ... ... ... ... ... бар.
Әр кезеңнің, әр ойшылдың өзіндік пайымдаулары болады. Бұл мәселелер әрдайым қайталанатын сияқты, бірақ іс жүзінде олай ... ... ... ... сол ... ... ... ол даму.
Аристотель кезінде айтқандай, әрбір ойшылдың көзқарасын дұрыс түсіну үшін оған бүгінгі күн тұрғысынан ... сол ... өмір ... ... ... ... аудару тұрғысынан қарау керек.Саяси ойдың дамуына әсер еткен факторлар ретінде -экономикалық және қоғамдық құрылысты, байлықтың, меншіктің бөлінуін, сонымен ... ... бар, ... ... ... мен ... атауға болады. Саяси ілімдердің қалыптасуы мен дамуы -түрлі әлеуметтік топтар, таптар, ұлттардың арасындағы саяси билік үшін ... ... ... ... және даму ... ... маңыздылығы - ең алдымен, саяси ойлар тарихы шеңберінде қазіргі заман саяси концепциялардың маңызды алғы ... ... ... ... ... - адамзаттың рухани мәдениетінің маңызды құрамдас бөлімдерінің бірі.Мұнда адамзаттың өткен ... ... ... ... ... мен тәжірибесі жинақталған, мемлекет, саясат, бостандық мәселелерінің негізгі қағидалары және ілімдері анықталған.
Ежелгі дүниенің саяси ойларына келетін ... ... ... ... ... елдерінде және ежелгі Батыс елдері, антикалық дүниеде - ежелгі Греция мен ... ... ... ... ... - ең ... ерте таптық қоғамдар мен мемлекеттің қалыптасуы кезеңдегі саяси ... ... ... ... ... ... (шамамен б.з.д. VII-II м.ж.). Мифологиялық дүниетаным бойынша космос, ... ... ... ... болуымен және олардың күштері арқылы реттеледі. Жердегі тәртіп -сол жалпы әлемдік, ... ... бір ... Жер ... әлеуметтік-саяси тіршілік -Көк тәңірінің бұйрығымен жүргізіледі. Сондықтан ... ... адам ... ... онда ол бүкіл әлемдік үйлесімділіктің бұзылуымен тең болып, бүкіл әлемнің күйреуіне ... ... ... ... -құқықтық көқарас өзінің алғашқы даму сатысында жеке адами білім, ой ... әлі ... ... ... дүниетанымның құрамдас бөлігі болды. Кейін саяси ойлар мифологиядан қол үзіп, ... ... ала ... ... саяси ойлардың дамуындағы екінші бағыт: діни-философиялық көзқарастар, оның екі ағымы болды:
1) діни ағым;
2) философиялық -этикалық ағым
Ежелгі дүниедегі саяси ойлардың ... ... ... ... Оның ... салушылар - Платон, Аристотель.
Платон (б.з.д 427 - 347жж.) - антикалық ... ғана ... ... ... философия, саяси және құқықтық ілімдер тарихындағы ұлы ойшылдардың бірі. Саяси ғылымға қатысты еңбектері - , , , , т.б. ... ... ... ... іліміндегі басты идея - ізгілікті, мінсіз, халыққа жағымды (идеалды) мемлекет құру.
диалогында мемлекетттің алты ... ... ... ... билігі; тирания - заңға негізделмеген монархия; аристократия - заңға негізделген топтың (азшылықтың) билігі; олигархия - заңға ... ... ... ... - ... ... ... билігі; охлократия - заңға негізделмеген көпшілік билігі.
Аристотель (б.з.д. ... ... әрі ... ... аты ... Платонның ізбасары ғана емес, онымен тең, тіпті одан асып түскен философ ретінде қалды, саяси ойлардың ... ... үлес ... ... ... ... , ,, т.б ... білеміз. Аристотель тұңғыш рет саясат ғылымы туралы талдау жасауға талпыныс жасады. Аристотель саясатқа біздің түсінігімізден кең мағына ... Оған ... да, ... да ...
Саясатты адам мен мемлекетттік жоғарғы игілігі, саясат пен этиканың мақсаты бір - адамдарды, ... ... ... ... ... жеткізу деп білді.
ЖАҢА ЕВРОПАЛЫҚ САЯСИ ОЙДЫҢ ҚАЙТА ӨРЛЕУІ. ЖАҢА ДӘУІРДЕГІ САЯСИ ОЙЛАР
Қайта өрлеу және Реформация батыс Европалық ... орта ... ірі және ... ... Бұл ... дәуірге жатқанына қарамастан, әлеуметтік-тарихи мәніне байланысты антифеодалдық, ерте буржуазиялық қатынастар, ортағасырлық ... ... ... ... XIV-XV ... Италияда, кейін басқада европалық елдерде қайта өрлеу дәуірі басталды. Қайта өрлеу ... адам ... оның ... ... ... ... ... орын алды. Қоғамдық санада бұл бағыт деп аталады. Жаңа буржуазиялық идеологияны жасау үшін антикалық дәуірдің ... ... ... бұл ... деп те ... Бұл ... ... шіркеудің ықпалынан арылып, қазіргі заманғы мемлекеттердің қалыптасу процесі ... ... ... ... ... ... ... үлес қосқандар - Н.Макиавелли, Т.Мор, Ж.Боден т.б.Николо Макиавеллидің саяси көзқарастарын , , еңбектерінен білеміз.
Н.Макиавеллидің еңбектері жаңа ... ... ... ... ... ... ... саясатқа прагматикалық тұрғыдан қараудың негізі болған нақтылық (реалистік) бағытың негізін салушы деп атайды. Н.Макиавелли ... ... ... ... кеңейту және саяси билікті иелену және сақтау туралы кеңестер береді.
Н.Макиавелли орта ғасырда үстем болған діни көзқарасқа қарсы болды. Ол үшін ... ... ... ... - діни соқыр сенім емес, тарих, рационалды саяси талдау, тәжірибе деп білді. Н.Макиавелли орта ... да, ... ... де тән емес ой айтты: мемлекеттегі процестер, саяси құбылыстар, өзгерістер формасының ауысуы құдай еркімен емес,адамдардың фантазиясы арқылы емес, объективті ... ... ... ... ... ... ... деді. Жердегі тәртіпті құдайдың алдын ала анықтайды дегенге сынай қарады, адамдардың мүмкіндігіне, тағдырына сенді. Адамдарды шынайы тұрғыдан алып қарастырады. ... ... ... тиіс ... ... ... іс жүзінде қандай, сол жағына көңіл бөледі.
Европадағы жаңа дәуір буржуазиялық революциялар дәуірі және ... ... мен ... ... ... ... капитализмнің даму кезеңі болды. Жаңа дәуірдің басталуы сананы буржуазиялық революцияға ... ... ... ... байланысты. Идеология адам санасы өмірдегі бар заңдарды танып білуге және қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ретінде және оның мемлекетпен қарым-қатынасының сипатына үлкен көңіл аудара бастайды.
Дәуірдің көрнекті саяси ойшылдары - Т.Гоббс, Дж. ... ... Ж. ... және т.б. ... ... - ... ғалымы, ірі философ-материалисі. Екі атақты ағылшын ойшылдары Т.Гоббс пен Дж. Локктың саяси позициялары қарама-қарсы болды. Гоббс шексіз мемлекеттік ... ... ... ... ал Дж. Локк адамның табиғи құқықтарын, халықтың егемендігін, биліктің бөлінуін жақтаушы. Т.Гоббстың саяси көзқарасы - , деген еңбектерінен көрінеді. ... - ... ... ... ... - ... зерттейді, ғылым дегеніміз - табиғаттың, қоғамның заңдары туралы, тәжірибеге, ойға сүйенген білімдер жиынтығы. Дін - көзге көрінбейтін күш ... ... ... ... ... ... РУХАНИ МҰРАСЫНДАҒЫ САЯСИ ОЙЛАР
Әбу Насыр Әл-Фараби - аса көрнекті саяси ойшылдардың бірі. Саясатттануға ... ,, , ... ... бар. Әл-Фарабидің ілімінде қоғамдық құрылыс және мемлекетті басқару ... ... орын ... ... ... бар қиыншылықты жеңетін, бақытқа жеткізетін -ақыл парасат, адамның ақыл-ойы. Сондықтан адам ... ... ... ... ... ... Әл-Фараби алғашқылардың бірі болып адамдарды ардақтап,асқақтаты. Ұлы дана халықтар достығы насихаттады. Әл-Фарабидің ғылыми негіздемелері Орта ... ұлы ... ... Әбу Әли Ибн Сина, Әбу Райхан әл-Бируни, Жүсіп Баласағұни, Махмуд Қашқари, Қожа Ахмет Яссауи сияқты саяси ойшылдардың ғылыми кӛзқарастарының қалыптасуына әсер ... ... ... - ... ... ... ... Негізгі еңбегі - энциклопедиялық еңбек болып табылатын поэма (). ... ... оның ... ... ... мәселелеріне басым көңіл бөлінген. Махмуд Қашқари - Қарахан ... өмір ... ірі ... ... ... ... ... атты атақты еңбегінде адамдар арасындағы адамгершілік, этика мәселелерін де сөз етіп, ел билеуде ақыл парасатты, әдепті, ... болу ... ... Қожа Ахмет Яссауи - түркі дәуіріндегі ірі ойшылдардың бірі, бүкіл түркі жұртын татулыққа,имандылыққа, ізгілікке, ... ... ... ұлы ... ... ... - () түрік тілінде жазылған рухани және ... ... ... Ойшыл адам және қоғам мәселелеріне көңіл аударған.
Саяси нақтылық - саясаттанудың ... және ... ... келген ғылым сияқты саясаттанудың да өзінің объектісі мен мәселелері бар. Зерттеу мәселесі мен объектісінің арасындағы айырмашылық салыстырмалы түрде ... ... ... - ... ... ... ... қасиеттерінің бейнесі. Ғылымның зерттеу объектісі деп объективті нақтылықтың түрлі ... ... Бір ... ... ... ... өз ... өз әдістері бойынша зерттеуі мүмкін. Саясаттанудың зертеу объектісі - қоғамның саяси өмірі және ондағы болып ... ... ... ... мен процестер, яғни саяси нақтылық болып табылады. Қоғамдық өмір - объективті, әлеуметтік тәжірибелік процесс. Табиғатқа қарағанда қоғамдық өмірдің ... яғни оның ... бар. ... ... ... ... бір ... тарих та сондай. Тарихи катаклизмдер, әлеуметтік эволюциялар - адамдардың іс-әрекетінің нәтижесі, әлеуметтік күштердің, орасан зор бұқараның өзара қатынастарының ... ... ... бұл ... ... түсінікпен анықтаймыз. Саяси нақтылық объективті, себебі қоғамдағы әлеуметтік жіктеліс жағдайындағы үлкен топтар қатар өмір сүріп, бір-бірімен әрекет жасайды, топтар ... ... ... отырып, шешімдер қабылдау және оларды жүзеге асыру қажеттілігі пайда болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... қатынастар субъектілер арасындағы қатынастар болғандықтан субъектілік сипат алады. Сондықтан саяси нақтылықтың маңызды әлеуметтік меселесі - осы ... ... ... және ... негізінде қоғамның тұтастығын сақтау, прогрестің шарты ретінде - әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету. Саясаттану саяси ... шығу ... оның ... ... ... ... болу заңдылықтарын, дамуын, қызметін қарастырады.
Саясаттанудан басқа қоғамның саяси саласын, саясатты зерттейтін бірнеше гуманитарлық, әлеуметтік пәндер бар, ... ... ... ... және ... ... ... т.б. Осыған байланысты саясаттануға тән оның зерттейтін ерекше мәселесі (пәні) қандай деген сұрақ туады.
Саясаттанудың пәні туралы мынадай екі ... ... ... ... - бұл ... туралы тұтас және шоғырланған (білімдер жиынтығы) ғылым. Саясаттану пәнаралық білімдер жиынтығы ... ... ол жеке ... - ... философия, саяси әлеуметтану, саяси психология т.б. зерттейтін ... ... ... ... даму және қалыптасу заңдылықтарының жиынтығын қарастырады.
Екінші пікір бойынша, саясаттану - бүкіл саяси мәселелерді қамтуға тырыспайды, ол тек ... ... ... ... сондықтан оның өзіне тән зерттеу пәні (мәселелері) билік және ықпал ету байланысты әлеуметтік субъектілер арасындағы қатынастардың заңдылықтарын, билік қатынастарының ... ... мен қол ... ... мен ... ... өзара әрекеттерді қарастырады.
Зерттеушілердің көпшілігі саясаттануды саясат туралы жалпы, оның барлық көріністерін қамтып, тәртіпке келтіретін, жинақтап біріктіретін шоғырланған, бірнеше жеке ... ... ... деп ... ... ... ... саясаттану мынандай бағыттардан (жеке пәндерден) тұрады (қосымшадағы 1-схема):
Саяси философия, ол ... пен ... ... ... ... ... ... (мұрат), нормалардың құндылық аспектілерін зерттейді;
Саясат теориясы - саясат пен билікті, биліктің ... ету ... ... пән. ... ... ішкі ... буындардан тұрады: саяси жүйе теориясы, билік теориясы, демократия теориясы, элиталар теориясы және т.б.;
Саяси әлеуметтану биліктің әлеуметтік негізіне: ... ... және ... ... ... ... ықпалына баса назар аударады;
Саяси психология саяси мінез-құлықтағы қондырмалардың, себептердің, бейсаналық факторлардың ролін зерттейді. ... ... бұл пән ... ... ... ... ... және жетекшіліктің (лидерлік) психологиялық аспектілерін қарастырады;
Саяси ілімдер тарихы түрлі тарихи кезеңдердегі саяси өмір және оның ... ... ... ... ... ... антропология адамның әлеуметтік биологиялық қасиеттерінің саясатқа ықпалын сонымен бірге саясаттың мәдениетпен және белгілі бір халықтың ... ... мен ... ... ... ... әлемдік саясат пен мемлекеттердің өзара қатынастары мәселелерін қарастырады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің пайдалануын қарастыратын геосаясатты бөлiп көрсетеді.
Бұлар саясаттану құрылымындағы жеке салалардың толық тізбегі емес. Түрлі бағалаулар ... ... ... жүйесіне 20-40 пәндер бірігеді, бұл саяси білімдердің мамандануының тереңдеу процесін көрсетеді. Саясаттанудың келесі құрылымы оны теориялық (немесе жалпы) және ... деп ... ... ... ... жаңа ... ... саяси нақтылықты түсіндіруді, нақтылықтың жаңа тұжырымдамалық модельдерін жасауды мақсат етеді. ... ол ... ... ... ықпал етеді. Ал қолданбалы саясаттану нақты саяси нәтижеге жетуге тікелей бағытталады. Ол саяси нақтылықтың белгілі бір саласына әсер ету ... ... және ... Бұл ... ... қорытындысы саяси процеске қатысушыларға кеңес беру, ұсыну, болжау болып табылады. Бұл тұрғыдан алғанда ... бұл ... ... ... байланысты. Бұл бағыттың тәжірибелік бағытта болуы оның зерттеу салаларынан да ... ... ... технологиясы, қоғамдық пікірді, электораттық мінез-құлықты зерттеу, билікті ұйымдастыру технологиясы, саяси шешімдер қабылдау, саяси болжау, саяси процестерді модельдеу т.б.
Саясаттанудың бұл екі ... ... ... ... ... ... қолданбалы саясаттануды зерттеудің жалпы тұжырымдық моделімен және әдістемесімен қаруландырады, ал өзінің қорытындыларында тәжірибе жүргізуші - ... ... ... ... ... ...
САЯСАТТАНУДЫҢ ӘДІСТЕРІ, ҰҒЫМДАРЫ, ФУНКЦИЯЛАРЫ
Методология - бұл жалпы теория, нені білу керек және қалай білу ... ... ... ... ... сондай-ақ іс жүзінде пайдаланатын тәсілдердің, әдістер мен ережелердің жиынтығын зерделейтін саяси ғылымның өзіндік әдістемесі. Әдіс деп - ... ... ... ... айтады. Саясаттануда жиі қолданылатын әдістердің үш тобы бар: теориялық танымдық ... ... және ... ... ... әдістер.
І. Теориялық танымдық әдістердің түрлері: институционалдық әдіс, саяси қызметті жүзеге асыратын институттарды: мемлекет, партия, ... ... ... т.б. ... ... социологиялық әдіс, саясаттың әлеуметтік себепшісін, саясатқа экономика, мәдениет, идеология, әлеуметтік құрылымның ықпалын зерттеуге бағытталады; тарихи әдіс, саяси құбылыстарды ... ... ... ... ... бұрынғы, қазіргі және болашақтың байланысын айқындай отырып қарастырады. Ол әртүрлі саяси оқиғаларды, процестерді, деректерді олардың болған уақыт ... еске ала ... ... ... ... ... ... әдіс, әр түрлі елдердегі саяси құбылыстарды, бір типті ... ... жүйе ... оның жеке ... компонентттері, саяси режимдер моделі) салыстырып, олардың жалпы жақтарын және жеке ... ... ... ... ... әдіс көп ... ... объектілерді (саяси жүйелер, институттар) зерттеу барысында қолданылады. Саяси өмірдің кез келген құбылысын тұтас нәрсенің бір ... аса ... ... ... ... ... көмектеседі; құрылымдық- атқарымдық (функциялық) әдіс жүйелік әдісті нақтылау ... ... Ол ... құбылыстарды тұтас нәрсенің бөлігі ретінде ғана емес, іс-қимылы бір- бірімен байланысты жүйеде әрқайсысы белігілі бір роль ... ... ... ... ... құрылымдар ретінде де көрсетуге мүмкіндік береді; антропологиялық әдіс саясаттың себепшісі ретінде әлеуметтік факторлардан гөрі адамның табиғатынан туындайтын, адамға тән факторлар ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың психологиялық механизмдерін зерттеуге бағытталады; бихевиористік әдіс, саясатты индивидтер мен топтардың ... ... ... Бұл әдіс ... жасалатын қорытындыларды эмпирикалық (тәжибе жүзінде) тексеруді қажет етеді; нормативті-құндылықтық әдіс саяси процестерді тиімді нұсқа, идеал тұрғысынан бағалайды.
ІІ. Екінші топқа ... ... және ... ... әдістер тек қана саясаттануда ғана емес, сонымен бірге басқа да ғылымдарда қолданылады.Оларға ... ... ... әдіс ... ... ... ... отырады, оның бөлшектері мен компоненттері өзара байланысты және ішкі қайшылықты ... ... ала ... ... ... ... нақтылыққа жету әдісі; анализ (талдау) және синтез (жинақтау); индукция және дедукция; ... ... ... Теориялық әдістермен қатар саясаттануда көптеген жаратылыстану ғылымдарынан, кибернетика, әлеуметтанудан енген эмпирикалық (тәжірибелік) әдістер де қолданылады. ... ... - ... ... ... кең ... әдісі. Ол белгілі бір мәселе бойынша қоғамдық пікірлерді анықтау үшін әңгімелесу, ... алу, ... ... ... ... ... ... саяси фактілерді тікелей байқауға мүмкіндік береді. Байқау екі тұрғыда жүргізілуі мүмкін: жамана және ... ... ... оқиғалар мен фактілерге араласпай сыртынан жүргізіледі, ал екіншісінде - байқаушының белгілі бір оқиғаға немесе ұйымның ... ... ... ... оқиғалар мен фактілер анықталады; статистикалық әдістер арқылы объектінің түрлі жағдайын бейнелейтін түрлі эмпирикалық мәліметтер жинақталып, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді; модельдеу әдісі. Модель - зерттелетін объектінің өзіне тән қасиеттерін ... ... ... ... ... ... тексеруге, болжамдар жасауға, белгілі бір саяси құбылыстар мен процестерді түсіндіріп сипаттауға мүмкіндік береді.
Кез келген ғылымның оның даму ... ... ... ... - ... бар. ... дегеніміз әр ғылымның бүкіл құрылымдық табиғатын айқындауда, түсіндіруде қолданылатын негізгі ұғымдар тізбегі. Саясаттанудың категорияларына саяси ... мен ... ... ... ... терминдер, сөз тіркестері жатады. Саясаттанудың басты негізгі категориялары - саясат және саяси деген ... ... ... ... ... ... мыналарды жатқызуға болады: саясат, саяси өмір, саяси нақтылық, саяси билік, саяси жүйе, саяси тәртіп, саяси ұйымдар, саяси партия, ... ... ... саяси қатынастар, саяси объект, саяси субъект, саяси мәдениет, саяси процесс, саяси ... ... ... құқықтық мемлекет, азаматтық қоғам, ішкі саясат, сыртқы саясат, саяси сана, саяси ... ... ... саяси құндылық, саяси нормалар, саяси жанжал, саяси дағдарыс, саяси мінез-құлық, саяси қатысу, саяси плюрализм, саяси элита, саяси жетекші т.б. ... ... ... ... оның қызметінен көрінеді. Саясаттанудың функциялары (қызметтері):
* танымдық (гносеологиялық) функциясы, саяси ... ... ... танып білуге, олардың саяси мәнін, мазмұнын, даму заңдылықтарын түсінуге мүмкіндік береді;
* бағалау функциясы - саяси ... ... ... ... жүйе ... ... баға ...
* болжау функциясы - саяси саладағы өзгерістерге ғылыми болжамдар жасайды, ... ... даму ... ...
* ... - ... ... - саяси тәжірибенің қандай бір жақтарын жетілдіру үшін нұсқаулар жасайды;
* саяси әлеуметтендіру фукнциясы - ... ... ... ... ... ... ... саясат әлемінде өзінің ролін түсінуге көмектеседі, саяси тәжірибемен қаруландырады және өзінің құқықтары мен ... ... ... ... уақытта, әсіресе бүгінгі күні саясаттың маңызы артып отыр, себебі ... ... ... жеке ... ... ... ... өміріне, тағдырына шешуші ықпал етеді. Антикалық заманның ұлы ... - ... ... V ғасырда-ақ айтқандай, саясат - адамның табиғатынан туындайды, себебі адам - 10 әлеуметтік жәндік, ол тек қана ... ... ... ... ... ... арқылы ғана толыққанды өмір сүре алады.
Саяси білім мен мәдениет бүгінгі күні кәсібіне, әлеуметтік мәртебесіне қарамастан әрбір ... ... ... ол ... өмір ... ... етіп ... адамдармен және мемлекетпен міндетті түрде бірлесіп әрекет етеді. Ал саяси білімі мен ... жоқ адам ... ... ... қулықтың арбауына түсіп, оны саяси белсенді күштер өз мақсаттарында пайдаланып кетуі мүмкін.
Адамдардың көпшілігінің саяси сауаттылығы қоғам үшін де ... ... ... ... бір ... дара ... негізделген үкімет жүйесінен, деспоттық басқарудан, адамгершілікке қарсы, мемлекеттік және қоғамдық ұйымдастырудың экономикалық тиімсіз түрлерінен сақтандырады. ... ... ... ... өмір сүруіне тек жеке адам ғана емес, бүкіл қоғам мүдделі, өркениетті өмір сүру өнері ... ... ... саналы түрде қалыптастыру қазіргі заманғы қоғамның міндеті, оның дұрыс дамуының маңызды шарты ... ... ... ... - ... ... барлық салаларында сапалық түбегейлі өзгерістерді басынан кешіп отырған мемлекеттердің бірі ... ... ... ... және ... қайта құрулардың табыстарға жету шарттарының бірі - азаматтардың саяси ғылым мен демократиялық мәдениет негіздерін меңгеруі болып табылады. Кез ... ... ... ең ... ... ... ... белгілі.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алып, шын мәнінде демократиялық жолға түсіп жатқан кезде азаматтық қоғам, құқықтық мемлекет ... үшін ... ... ... ... ... өте қажет. Саясаттану пәнінің мақсаты - ... ... ... құбылыстардың, қазіргі қоғам дамуындағы саяси мәселелердің мәнін түсінуге көмектесу. Соның барысында олардың саяси санасын қалыптастыру, адамзат дамуының баламалы даму жолдары бар ... ... ... ... мәдениеттің құндылықтары мен ережелерін бойларына сіңіру.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға, қоғамдық өмірді демократияландыру, саяси мәдениетті қалыптастырудағы, өсіп келе жатқан ... ... ... ... курсын оқып-үйренудің маңызы зор.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* Белов Г.А. Политология: Курс лекций. Уч. пос. М., ... ... А.Н., ... З.Н. ... Уч. пос. А., ... ... Е. Саясаттану. А., 2001
* Мағзұмов М. Т. ... ... ... ... ... 2002

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Microsoft Access программасы12 бет
MS Access ортасында мәліметтер қорын құру4 бет
Pascal және Си тілінде бағдарламалау29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь