Зат алмасудың типтік бұзылыстары

I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
a) Зат алмасу сатылары
b) Белок алмасуының бұзылыстары
c) Липидтер алмасуының бұзылуы
d) Көмірсу алмасуының бұзылыстары
III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Зат алмасуының типтік алмасуының патологиясы – организмнің белгілен органындағы зат алмасу процесінің дұрыс істемеуінен сол органда пайда болған өзгерістер.Зат алмасу - организмде жүріп жататын барлық химиялық процестердің жиынтығы.
Бұл организмнің тіршілік қабілетін сақтау және сыртқы ортамен қарым-қатынасын, организмге қоректік заттардың еніп, олармен ферменттер әсерінен ыдырауын, пайда болған жай заттардың жасушалар мен органдарға тасымалданып, олардың тотығуын, энергия бөлініп шығуын, жасуша құрамындағы түзілістердің биосинтезделуін және қорытылған өнімдердің организмнен бөлініп шығуын қамтамасыз етеді. Жасушадағы қандай да болса, бір заттың белгілі бір тәртіппен ферменттік айналуға түсуін – метаболизмдік жол, ал осы кезде пайда болатын аралық өнім – метаболиттер деп аталады. Метаболизмнің қарапайым молекулалардан күрделі құрылымдық заттардың түзілу реакциясы – анаболизм, ал бұған қарама-қарсы өтіп жататын процесті катаболизм дейді. Жасыл өсімдіктерде фотосинтез нәтижесінде түрлі көмірсулар түзіледі.Жануарлар әдетте осы көмірсулармен қоректенеді. Қарапайым қанттар қанмен жануарлар денесіне таралып, күрделі полисахарид – гликогенге айналады. Метаболизм нәтижесінде көмірсулар (пируват) органикалық қышқылға, одан әрі майға, көмірсудан пайда болған органикалық қышқылдар аммиак азотымен реакцияласу нәтижесінде амин қышқылына, май, ақуыздар метаболизм нәтижесінде ыдырап, соңында несеп зәрі, аммиак, көмірқышқыл газы, т.б. қарапайым заттарға айналады.
1. Х.С. Жұмабеков « жануарлардың паталогиялық анатомиясы», Алматы 2011 жыл.
2. Ө. Ығылманұлы «ветеринариялық паталогиялық анатомия», Алматы 2010 жыл.
3. Т.Несіпбаев «Жануарлар физиологиясы», Алматы 2012 жыл.
4. "Қазақ Энциклопедиясы",4 том 3 бөлім
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
Аграрлық факультеті
Ветеринариялық санитария кафедрасы
БӨЖ №1
Тақырыбы: Зат ... ... ... ... М.К.
Орындаған: Даутбаева Д.С. ... 2015 ... ... Зат ... ... ... алмасуының бұзылыстары
* Липидтер алмасуының бұзылуы
* Көмірсу алмасуының бұзылыстары
III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... - ... ... органындағы зат алмасу процесінің дұрыс істемеуінен сол органда пайда болған өзгерістер. Зат ... - ... ... жататын барлық химиялық процестердің жиынтығы.
Бұл организмнің тіршілік ... ... және ... ... қарым-қатынасын, организмге қоректік заттардың еніп, олармен ферменттер әсерінен ыдырауын, пайда болған жай ... ... мен ... ... олардың тотығуын, энергия бөлініп шығуын, жасуша құрамындағы түзілістердің биосинтезделуін және ... ... ... ... ... ... ... Жасушадағы қандай да болса, бір заттың белгілі бір тәртіппен ... ... ... - ... жол, ал осы ... ... болатын аралық өнім - метаболиттер деп ... ... ... молекулалардан күрделі құрылымдық заттардың түзілу реакциясы - ... ал ... ... өтіп ... ... ... дейді. Жасыл өсімдіктерде фотосинтез нәтижесінде түрлі көмірсулар түзіледі.Жануарлар әдетте осы көмірсулармен қоректенеді. Қарапайым қанттар қанмен ... ... ... күрделі полисахарид - гликогенге айналады. Метаболизм нәтижесінде көмірсулар (пируват) органикалық қышқылға, одан әрі майға, көмірсудан пайда болған ... ... ... ... ... ... амин ... май, ақуыздар метаболизм нәтижесінде ыдырап, соңында несеп зәрі, аммиак, көмірқышқыл газы, т.б. қарапайым заттарға айналады.
Зат алмасу сатылары
Зат алмасудың ... - ... ... ... ... ... реакциясы кезінде бөлінген энергия- заттарды белсенді тасымалдауға , синтез реакциясына, қозғалуға, бұлшық ет жұмысына, жасуша бөлінуіне және т.б. тіршілік ... ... ... ... ... энергия энтропия деген өлшеммен сипатталады, энергия өзгерген сайын энтропия өседі. Пайдасыз жылуға айналған ... ... ... ... ... ... ал ыстықта дененің тұрақты температурасын сақтау үшін жұмсалады.Организмде пайдал энергия АТФ түрінде сақталады.
Зат ... ...
* ... ... зат ас ... мүшелерінде ферменттердің көмегімен тотығып, ыдырайды(катаболизм).
* 2-саты: Ыдыраудың нәтижесінде пайда ... ... ... қанға сіңіп, организмдегі жасушаларға таралады.
* 3-саты: Аралық алмасу жасушаларда жүреді. Бұл сатыда организмді жаңартуға ... ... ... ... мол ... материалдары синтездейді(анаболизм).
* 4-саты. Ыдырау өнімдері сыртқа ... яғни зат ... ... ... ... және т.б. ... ... шығады.
* Белок алмасуының бұзылыстары
Организм тіршілігінде нәруыздардың маңызы өте ... ... ... алмасуының бұзылыстары: олардың түзілуі мен ыдырауы бұзылғанда, амин қышқылдарының аралық алмасуы өзгергенде және ... ... ... ... бұзылыстарында байқалады.
БЕЛОКТАРДЫҢ ТҮЗІЛУІ МЕН ЫДЫРАУЫНЫҢ БҰЗЫЛЫСТАРЫ
Нәруыздардың түзілуінің бұзылуы екі түрлі себептерден болуы мүмкін:
* Амин қышқылдарының, ... ... ... жетіспеушілігінен;
* Жасушалардың гендік құрылымдарының өзгерістерінен немесе олардың ... ... ... ... нәруыздардың қоры болмағандықтан тамақпен түсетін нәруыздармен қамтамасыз етіледі. Адам организміне тәулігіне 80 -- 100 г. нәруыз тамақпен ... ... оның ... 30 г ... нәруыздары болуы керек. Нәруыз организмде түзілу үшін ... ... ... ... ... ... ... ішінде аса маңыздылары алмастырылмайтын (валин, изолейцин, лейцин, лизин, метионин, ... ... ... аминқышқылдары. Бұлардың тіпті біреуі болмаса тіндерде нәруыз түзілмейді. Сондықтан тағамдағы нәруыздардың ... мен ... ... ... ... жеткіліксіздігі дамиды. Бұндай жағдайлар ішектердің секрециялық және қимылдық әрекеттері бұзылуына әкелетін ішек-қарын жолдарының аурулары, ашығу, аминқышқылдары ... ... ... емес сапасыз тамақтану кездерінде байқалады.
Жасушалардың гендік құрылымдарының өзгерістері немесе олардың қызмет атқару белсенділігінің төмендеуі тұқым қуатын және жүре ... ... ... ... ... пайда болған гендік құралдардың бұзылыстарының себептері:
1. Физикалық ... ... ... ... суық ... ж. б.), ... улы өнімдер, асқын тотықтар, дәрі-дәрмектер (цитостатикалық препаратттар), гипоксия;
2. Стрестік жағдайлар;
3. Ағзаның нервтелуінің бұзылуы;
4. ... ... ... бүйрек үсті бездерінің, жыныс бездерінің ж. б.) қызметтерінің өзгеруі;
5. Дене мүшелері мен тіндердің қызмет ... ... ... ... ... ... 6. Қартаю.
Нәруыз түзілуі организм үшін өте маңызды. Ол организмде ағзалар мен тіндер жасушаларының ұдайы жаңарып тұруы үшін қажет.
Сонымен бірге ағзалар мен ... ... ... ... ... ... ... да, атрофия дамиды. Бұған мысал ретінде шынықпаған организмдердің бұлшық еттерінің семуін келтіруге болады. Осыған байланысты ұзақ ... ... ... ... ... Сонымен бірге, нәруыз түзілуі бұзылғанда эндокриндік бездерде гормон түзілуі, ... ... ... мен ... ... ... сүйек кемігінде қан жасушалары өндірілуі бұзылады. Осыдан ... ... ... ... ... ... төмендеуі, анемия ж. б. құбылыстар байқалады.
Нәруыз түзілуі әсіресе өсіп келе ... ... ... үшін өте ... ... нәруыздардың аз түсуінен немесе ас қорыту жолдарында олардың сіңірілмеуінен балалардың ... ... ... жеткіліксіздігі дамиды. Бұл кезде ауыр гипотрофия, ісіну, іш ... ... ... ... ... шашы түсіп қалады, терісі қатпарланып балалар қатты арып, жүдеп кетеді. Бұндай балалардың жұқпалы ... ... ... ... ... ... ... зәрмен көптеп сыртқа шығарылады, анемия дамиды, лейкоциттердің өндірілуі төмендейді.
Нәруыздардың энергиялық жеткіліксіздігі синдромының үш дәрежесін ажыратады: 1-ші ... дене ... ... ... 75 -- 90 ... дейін төмендейді; 2-ші дәрежеде дене массасы қалыпты ... 60 -- 70 ... ... ... 3-ші ... дене массасы қалыпты массаның 60%-нан төмен болады.
БЕЛОКТАРДЫҢ ЫДЫРАУЫНЫҢ БҰЗЫЛЫСТАРЫ
Организмде олардың ... ... дене ... ... ... ... кездерінде, жарақаттанғаннан кейін, ауыр хирургиялық әрекеттердің нәтижесінде, ... ... ... ж. б. дерттер кездерінде байқалады. Нәруыздардың түзілуі мен ыдырауының клиникалық көрінісі болып азоттық ... ... ... Дені сау ересек адамдарда организмнен (зәрмен, нәжіспен) шығарылатын азоттың мөлшері ... ... ... ... ... тең болады. Жас балаларда, жүкті әйелдерде, анаболизмдік гормондарды сырттан енгізгенде, немесе олардың ... ... ... ж. б. ... ... сырттан түскен азоттың мөлшерінен оның сыртқа шығарылатын көлемі кем болады. Былайша айтқанда анаболизмдік ... ... ... ... ... ... ... Бұндай жағдайды оң азоттың баланс дейді.
Ашығу кезінде бүйрек арқылы (протеинурия) және терімен (күйіктік ауруы кезінде), ішектермен (іш өткенде), тиреотоксикоз, ... ісік ... ... ... ... ... деңгейі организмге тамақпен түсетін азоттан артық болады. Бұндай жағдайды теріс азоттық баланс дейді. ... ... ... ... ... олардың аз түсуін де көрсетеді.
Қалдық азоттың қанда көбеюі гиперазотемия делінеді. Гиперазотемия бауырда ... ... ... ... ... нәтижесінде дамуы мүмкін. Бауырда мочевина түзілуінің бұзылуы бауыр жеткіліксіздігінде, гипоксия кезінде немесе тұқым қуатын мочевина түзілуіне қажетті ферменттердің ... ... ... ... түзілуінің бұзылуы нәтижесінде қанда аммиактың деңгейі көтеріледі. Ол орталық нерв жүйесіне улы әсер ... ... ... ... ... ... және ... өзгерістері ауруды анықтау және оның өту қарқынын болжау үшін қаралады.
Қанда нәруыздардың мөлшерінің және сапасының өзгерістері ... ... ... ... Олар гипопротеинемия, гиперпротеинемия және диспротеинемия түрлерінде көрінеді. Әдетте, қанда нәруыздардың жалпы мөлшері 65-85 г/л. Оларға әлбуминдер ... ... - ... және ... ... қанда нәруыздардың қалыптыдан азаюы. Ол тұқым қуатын және жүре пайда болған болуы мүмкін. Соңғы гипопротеинемия нәруыз түзілуі азаюдан (ашығу, бауыр ... ... ... ... кездерінде) немесе нәруыздарлық организмнен тым артық шығарылуы (қансырау, қан плазмасын жоғалту (күйік), экссудация, протеинурия) кездерінде дамуы ықтимал.
Гиперпротеинемия - ... ... ... ... ... ... ол жиі салыстырмалы түрде қан қоюлануы кезінде болады. Шынайы гиперпротеинемия пегізінен гиперглобулинемиямен сипатталады. Бұл, әдетте антиденелер түзілуі ұлғайғанда гаммаглобулиндердің ... ... ... - қан ... ... жеке ... өзарақатынастары өзгеруі. Бауыр аурулары кездерінде α - және β-липопротеидтердің түзілуі азаяды. Фибриногеннің түзілуі төмендеуінен қан ұю ... ... γ ... ... ... ... ... қатар олардың сапасы өзгереді (парапротеинемия). Парапротеиндер дене қызуы қалыпты болғанда ... ... ... да, дене ... тұнбаға айналады. Бұл тұнбалар ұсақ тамырлардың ішіне тұрып қалуынан тромбоз, микроциркуляциялардың ... ... ... дамуы мүмкін.
Липидтер алмасуының бұзылуы
Липидтер - организмнің көптеген биологиялық қызметін атқаратын химиялық классқа жататын ... ... ... ... ... ... ... Липидтер алмасуының бұзылыстары әр деңгейде пайда болады:
* майлардың қорытылуы және сіңірілу кезінде
* липидтердің ... және ... өту ... ... ... тотығу кезінде
* липидтердің май ұлпаларында алмасуында (артық немесе жеткіліксіз пайда болуы және жиналуында).
Липидтер сіңірілуінің бұзылуы
Ішектерде тағамдық май сіңірілуі үшін оның ... (лат. emulsus -- ... ... ... ... ... араласқан жағдайда сақталу түрі қажет. Ұлтабарға ет түспеуі немесе оның тым аз түсуі майлардың сіңірілуіне тікелей әсер етеді. Өт ... ... өт ... ... ... және өт шығару үрдістерінің бұзылыстарымен сипатталатын бауырдың кейбір аурулары кездерінде тағамдық май эмульсияланбауынан сіңірілмейді.
Осындай жағдай ұйқы-безінің ... ... ... тым аз ... да ... ... ... майлардың сіңірілуі бұзылуы ішек эиителийлерінің қызметі төмендегенде немесе ащы ішектің перистальтикасы күшейгенде болуы мүмкін. Бұндай жағдайлар ... А және В ... ... ... ... ... Са2+, Мg2+ көп болғанда, олармен май қышқылдарының ерімейтін тұздары құрылады да, майдың сінірілуі төмендейді.
Сіңірілмеген май негізінен ішектер арқылы, аз ... май және тер ... тері ... ... ... Май ... бұзылуынан нәжісте ыдырамаған май мен күрделі май қышқылдары көбейеді, ол ақсұр түсті болады. Бұндай жағдайды стеаторея (грек. stear -- май, ... rһео -- ағу) ... ... тері арқылы майдың артық шығарылуы (себорея -- май ағу) кейбір тері ауруларында (безеу, экзема жене авитаминоздар ... ... ... ... көптеген жағымсыз жағдайларға әкеледі. Осыған қарамай тағамда май міндетті түрде болуы қажет. Өйткені майлармен бірге майда еритін тіршілікке қажетті витаминдер А, Д, Е, К ... ... ... организмге май түспесе көрсетілген витаминдердің жеткіліксіздігі дамуы мүмкін. Сонымен қатар табиғи майлардың ... ... ... ... ... май ... ... линол -- С18Н32О2 және линолен -- ... ... ... Олар ... май ... организмде түзілмейді. Организмде олардың жеткіліксіздігінен терінің созылмалы (некроздық ж. б.) аурулары дамиды.
Майлардың ферменттік ыдырауының ... ... мен ... ... ... әсер ... Бұл жағдайларда нәруыздар майлармен қоршалып, оларға протеолиздік ферменттердің әсері әлсірейді.
Майдың тасымалдануы мен қаннан ... ... ... ... бұзылыстарының бір көрсеткіші болып гиперлипемия есептеледі. Бұл кезде қанда майдың мөлшері литріне 8 граммнан асады. Гиперлипемия ауқаттық (қоректік), тасымалдық (май ... оның ... ... ... және ... (грек. retentio -- бөгелу, кідірту) немесе бөгелулік (майдың қаннан тінге шығуы кідіріп қалғанда) болып көрінеді.
Ауқаттық гиперлипемия. ... ... көп ... ... 2 -- 3 ... соң ... да, 4 -- 6 сағаттан соң ең жоғары деңгейге көтеріледі. 9 сағаттан кейін ... май ... ... ... ... Ол көк ... ... тасталғанда, гепариннің өндірілуі бұзылғанда ұзақ және жоғары деңгейдегі гиперлипемия байқалады. Ac тұзы, өт ... ... ... әкеледі.
Тасымалдық гиперлипемия бауырда гликогеннің қоры азайғанда (ашығу, қантты диабет ж. б.) байқалады. Бұл кезде май қорларынан, өкпеден, сүйек кемігінен, майлардың ... ... ... ... әсерлерінен болады. Ашыққан организмге глюкоза жібергенде бауырда гликогеннің қоры қалыптасып, майлардың бауырға тасымалдануы (тасымалдық гиперлипемия) азаяды.
Бөгелулік (ретенциондық) гиперлипемия -- ... ... ... ауысуы бегеледі. Босаған май қышқылдары альбуминмеп байланысып (альбуминнің I молекуласы май қышқылының 6 -- 7 ... ... ... ... ... ... ... альбуминнің жеткіліксіздігі (ашығу, бүйрек, бауыр аурулары) кездерінде ... ... ... ... ... дамуына әкеледі. Осындай жағдай гепариннің жеткіліксіздігі кездерінде байқалады (атеросклероз, қантты диабет ж. б.).
Айналымдағы қаннан түскен май ... ... және ... ол ұзақ ... ... ... ішінде шоғырлануына әкеледі, ол майлық дистрофия деп аталады.
Майлық инфильтрация мен дистрофияның негізгі себебі болып, май алмасуындағы ... ... ... ... ... ... ... алкогольмен ж. б. химиялық заттармен уланғанда, вирустық жұқпалар және ... ... ... ... ... ... ... мөлшері 5%-дан аспайды. Бауырдың майлық инфильтрациясы кезінде онда май мөлшері 50%-ға дейін жетеді.
Бауырдың майлық инфильтрациясьшың патогенезі онда фосфолипидтердің түзілуі бұзылуынан ... ... ... ... ... ... ... өте майда бөлшектерге бөліп, жасушалардың сыртына шығуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бауырдан майдың артығын шығаратын липотроптық әсер етеді. Ол ... қой ... көп ... ... бауыры ауыратын адамдар жас ірімшікті көп пайдалануы қажет.
Бауырдың майлы инфильтрациясы қантты диабет ... ... ... ... ... ... жасушалары қызмет атқару үшін негізгі энергияны глюкоза тотығуынан алады. Ал, ми жасушалары қызметтерінде энергия тек глюкозамен өндіріледі. ... ... ... ... 3,5-5,5 мМ/л ... ... ... организмнің маңызды бір гомеостаздық механизмі. Көмірсулары алмасуының бұзылыстары көптеген біртектес ... ... мен ... ... ... ... ... көмірсуларының ішек-қарында ыдырауы мен сіңірілуі;
* гликогеннің түзілуі мен ыдырауы;
* көмірсуларының аралық алмасуы бұзылыстары ... ... ... ... ыдырауы мен сіңірілуінің бұзылуы ас қорыту ағзаларының ... ... ... ... ... ж. б.) жеткіліксіз болғанда байқалады. Сонымен бірге ішектер қабынғанда ... ... ... алмасуының бұзылыстары гипергликемия, глюкозурия және гипогликемия түрлерінде байқалады. Гипергликемия қанда қанттың мөлшерінің жоғары көтерілуі. Оның пайда болу себептеріне ... ... ... ... және ... ... ... гипергликемиялар болып бөлінеді. Ауқаттық гипергликемия тамақпен жеңіл қорытылатын көмірсуларды көп қабылдағанда байқалады. Эмоциялық гипергликемия орталық және ... нерв ... ... ... ... Гормондық гипергликемия эндокриндік бездердің қызметтері бұзылғанда байқалады. Гипергликемия инсулин жеткіліксіздігінде ең көрнекті және тұрақты болады.
Ол тұқым қуалайтын және жүре ... ... ... ... Біріншісі генетикалық ақаулардың болуынан ұйқы безінің β -- жасушаларында инсулиннің мүлде түзілмеуі немесе тым аз түзілуінен ... Жүре ... ... ... аз ... көптеген себептерден болуы мүмкін. Оларға: ұйқы безінің ісіктік, инфекциялық (туберкулез, мерез бактериялары, қызамық, ... ж. б. ... ... ... Лангерганс аралшықтарында қан тамырларының тарылуы (атеросклерозы), тромбозы, қатты жиырылуы нәтижелерінде гипоксия ... ... ... ... ... аллоксан көп өндірілуі, немесе организмде цинк иондарының жетіспеушілігі, ұзақ мерзім тым ... ... ... β -- ... ... ж. б. ... жол АТФ және НАДФ*Н түрінде химиялық энергия бөледі. Анабализм кезінде ол энергия қарапайым молекулалардан макромолекулар құрастыруға жұмсалады.
Анабализм ... ... ... ... ... ... нуклеин қышқылдары және т.б. жасушаның макромолекулалары синтезделеді. Биосинтез молекулалардың ... өсіп ... оған ... ... Ол ... көзі ... АДФ мен бейорганикалық фосфатқа дейін ыдырауынан пайда болады. Жасушаның кейбір бөлшектеріне НАДФ-Н-дан бөлінетін энергияға бай ... ... ... және ... ... жасушада бір уақытта жүреді, бірақ олардың жылдамдығы бір-біріне тәуелсіз реттеледі.
Пайдаланылған әдебиеттер ... Х.С. ... >, ... 2011 жыл.
* Ө. Ығылманұлы , Алматы 2010 жыл.
* Т.Несіпбаев , ... 2012 ... ... Энциклопедиясы",4 том 3 бөлім
* Қасымбаева Т.,"Тіршіліктану",10-11,2003,62 б
Қазақстан Республикасының Білім және ... ... ... ... ... Мемлекеттік Университеті
Аграрлық факультеті
Ветеринариялық санитария кафедрасы
БӨЖ №2
Тақырыбы: Орын толтыру,бейімделу процесі, морфологиялық көрінісі
Тексерген: Нуркенова М.К.
Орындаған: Даутбаева Д.С. ... 2015 ... ... ... дене ... табиғи не патологиялық жағдайларға байланысты ескіреді не бұзылады. Олар жасушалардың бөлінуі нәтижесінде үнемі қалпына ... ... ... ... кез ... ағза ... жүйе ретінде тіршілік ете алмайды. Оны регенерация деп атаймыз. Сонымен, ... деп ... ... не ... ұлпалары мен мүшелерінің қалпына келуін айтамыз. Оның физиология-лық ... және ... ... ... 2 түрі ... ... ... қалыпты тіршілік жағ-дайларында ескірген не бұзылған құрылымдарының оліп ... не ... ... ... және ... ... келуі. Мысалы, шаянтәрізділер мен жәндіктердің қуыршақтары өздерінің қат-ты хитин қабатын тастап, ... ... Сол ... жылаңдар да жылына бір рет түлеп отырады, қүстардың қауырсыңдары түсіп, оның орнына жаңа қауырсындар пайда болады. ... мен ... ... эпителий жасушаларының түлеп түсуі, ішектердің сілемейлі қабығының жасушаларының түлеуі т.б. осыған ... бола ... ... қызыл түйіршіктері -- эрит-роциттер күніне 1 пайыз мөлшерінде ауысып отырады. Шаштың, тырнақтың өсуі, үй жануарларының ... ... т.б. ... ... ... бола ... регенерация дегеніміз әр түрлі патологиялық жағдайларда жойылған не жарақаттанған мүшелердің қалпына келуі болып табылады. Репаративтік регенерация әр түрлі жануарларда ... ... ... ... ағзалардың (ішек-қуыстылар, құрттар) кез келген жасушаларынан жаңа дара өсіп дами ... ... ... ... ... ... ... келтіре алады. Қосмекенділер жарақаттанған қол-аяқтарын, құйрығын және кейбір мүшелерін қалпына келтіреді. Сүтқоректілер мен адамдардың күрделі мүшелері толық қалпына келе ... ... бұл ... ... регенерациялану болмайды деген сөз емес. Сүтқоректілер мен адамдардың әр түрлі ұлпалары түрліше дәрежеде қалпына ... ... ... сілемейлі қабық эпителийі жоғары дөрежеде регенерацияланса, дөнекер ұлпалар ... ... ... ал ... және нерв үлпасы нашар регенерацияланады.
Регенерация процесі тіршіліктің әр ... ... ... ... -- жүйелік, мүшелік, үлпалық, жасушалық және жасушаішілік. Олардың бәрінің негізі ... ... ... жаңаруы (регенерациялануы) саналады. Жасушаішілік регенерацияның мынадай түрлері белгілі: молекулалық регенерация; ... ... ... ... -- ... ... ... (цитоплазманың ги-перплазиясы). Жасушаішілік құрылымдардың қалпына келуі және олардың гиперплазиясы сүтқоректілер мен адамның барлық ... ... ең ... ... ... ... ... Ол жасушаның маңызды бір бөлігі өліп қалған жағдайда қалған органоидтардың көбеюі арқылы қалпына келуі (шынайы жасушаішілік ... не ... ... өліп ... ... көрші жасушаның органоидтар санының көбеюі арқылы жүзеге асуы мүмкін.
Регенерацияның негізгі көзі туралы екі түрлі пікір ... ... ... ... -- ... ... мен мүшелерде жіктелмеген (дифференцияланбаған) камбий жасу-шалары болады (ствол жасушалары, жасушалар бастамасы). Олардың актив ... және ... ... ... ... не ... ... қалпына келеді және толық қызметі қалыптасады;
2) маманданған ұлпалар мен мүшелерде жіктелмеген (дифференцияланбаған) жасушалар болмайды, ал регенерация көзі болып ... ... ... ... ... дәрежеде жіктелген жасушаларының қайтадан көбею қасиетіне ие болып бөлінуі, жіктелуі саналады.
Регенерация нәтижесі әр ... ... ...
1) регенерация нөтижесінде жойылған не жарақаттанған мүше не ұлпа толық қалпына келеді, оны типтік регенерация немесе гомоморфоз деп ...
2) ... ... жойылған мүшеден езгеше бір мүше не бұрынғы мүше толық емес, жартылай қалыптасуы мүмкін. Оны ... деп ...
3) ... сүтқоректілер мен адамдарда регенерация нәтижесінде жарақаттанған мүше бетінде оған жат дәнекер ұлпа пайда болады да өрі ... ол ... ... бітіседі. Оны типтік емес регенерация деп атайды.
Жойылған мүшелер бірнеше жолдармен қалпына келе алады: эпиморфоз, морфоллаксис, эндоморфоз.
Эпиморфоз -- ... ... ... ... жаңа ... өсіп ... Ол үшін ... мүшенің шамалы болса да қалдық ұлпалары сақталуы ... оны ... деп ... ... ескі мүше ұлпасының (культя) жасушалары актив белінеді, содан кейін жіктеледі, ақырында ескі мүше пішініне, көлеміне сәйкес бұрынғы мүше қалыптасады.
Морфоллаксис -- ... мүше ... ... ... ... қайта құрылып, езгеріп тұтас мүшеге айналады, бірақ ол бұрынғы мүшеге қарағанда кішкентай болады ... ... бір мүше ... -- ... ... гипертрофия деп мүше-лер ішіңде жүретін толық емес регенерацияны айтамыз. Бұл жолмен қалпына келгенде жаңа жасушалар пайда болмай, сақтал-ған ... ... өсіп ... ... ... ... ағзаның ескірген не бүзылған құрылымдары табиғи жолмен (регенерация) қалпына келмесе, басқа сау мүшені не үлпаны қондыру ... ... ... -- мұны ... мен мүшелердің транстантациясы деп атайды.
Бейімделу (лат. adaptare -- бейімделу) -- ағзаның, сезім мүшелерінің ішкі және ... ... орта ... ... ... ... ... биологияның негізгі ұғымдарының бірі -- гомеостазды сақтауға бағытталады. Биологиялық бейімделу ағзаның барлық деңгейлерін қамтиды: молекулярлықтан бастап, ... ... ... ... Экстремалды жағдайларға бейімделу сәттілігінде жаттығу процестері, индивидтің функционалдық, психикалық және моральдық күйі маңызды рөл ... ... ... теориялық ұғым ретінде гештальт психология, швейцар психологі Ж. Пиаже ... ... даму ... ... пен ... орта арасындағы өзара қатынастың гомеостаздық тепе-теңесу процестері ретінде түсіндіретін психологиялық тұжырымдамаларда да кеңінен қолданылады. Талдағыштар сезгіштігінің ... ... ... Нәрселердің бейнесін қабылдау кезінде көз шағылыстыратын жарықтың әсерлігі біртіндеп бәсеңдейді, немесе қараңғы бөлмеге кірген адамның көзі біртіндеп маңындағыларды көре бастайды. Сол ... ... ... ... дыбыстарға да бейімделу түрліше болады. Адамның уақытты түйсініп қабылдауға бейімделуі де әр қилы болуы мүмкін. Бейімделу ... ... ... ондаған минуттарға созылады. Бейімделу орталық және шеткі жүйке ... ... ... реттеледі. Адамның бейімделуі биологиялық және психологиялық деп екіге бөлінеді: біріншісі, ағза функцияларының және құрылымының ортадағы жағдайға, шартқа бейімделуі; ... ... ... индивид ретінде, белгілі талаптарға, жағдайларға,принциптерге, әлеуметтегі және қоғамдағы әдептілік ережелеріне, өзіндегі жекелік қасиеттерін ескере бейімделу үрдісі болып танылады. Әлеуметтік ортаның ... ... ... ... үрдісі психологияда әлеуметтік бейімделу (әлеуметтену), әлеуметті аккомодация деп ... ... ... ... және рецепторларды шектен тыс жүктемеден сақтау мақсатымен сезім мүшелерінің әртүрлі стимулдар ерекшеліктсріне сәйкес ... орын ... ... -- ... өзін қызықтыратын белгілі бір іске тандамалы бағыттылығы. Өмірде кездесетін жағдайларға, ең жақсы түрде бейімделуге ықпал ететін адам ... ... ... ... Туа ... ... механизмдер:
-Функция реттелу механизмдері
- Геофизикалық биоритмдер
-Тұқым қуалайтын иммунитет
- Инфекциядан арнайы емес ...
* Жүре ... ... ... ... ... ...
-Резистенттіліктің жоғарылауы .
Жүре пайда болған белсенді иммунитет бейімделу реакцияның ұзақтығына байланысты бөлінеді:
* Жедел механизмдер.
* Ағза ... ... ... және миогенді механизмдері.
* Ұзақ уақытты механизмдер.
* Геоәлеуметтік биоритмдер
* . Арнайы және арнайы емес резистенттілікке тұрақтылығы. Тұрақты механизмдер.
* ... ...
* ... ... ... ... арнайы емес қорғаныс.
Тұқым қуалауға байланысты бейімделу жіктеледі:
* Генотиптік бейімделу - ағзаның туа ... ... ... ... мен ... қоршаған орта жағдайында қолайлы өмір сүруге ... ... ... ... ... ... - ... орта әсерінен жүре болған реакция .
Бейімделу процесінің ... ... орта ... ... ... ... ... туындайды, яғни ағзаның тканінің әр түрлі жүйелерінде пайда болған морфологиялық және биосинтетикалық бейімделістің өзгеруінің ... ... ... ... емес ... реакциялары ағзаның қоршаған ортаның әртүрлі тітіркендіргіш күштеріне бейімделісі ... ... ... бірнеше ағзаның арнайы емес бейімделісі механизмдерін ... ... ... ... ... ... реакциясы.
Үлкен күштің немесе стрессордың кез келген тітіркендіргіштеріне ағза арнайы емес бейімделу реакциясы - ... және ... ... жауап береді. Симпатоадреналинді реакция ағзаға стрессор әсер еткенде вегетативті ... ... ... бөлімін белсендендіретін норадренергиялық нейрондар маңында орналасқан рефлекстік қозу нәтижесінде ... ... ... әсерінен жұмыс істейтін бұлшықет пен жүректі энергетикалық ресурстармен және оттегімен қамтамасыз ... ... ... ... ... май тканінен бос май қышқылына айналуын, оттегі тасымалдаушы жүйе ... ... қан ... - ... ... саны мен ... ... тыныс алу - минутына тыныс алу көлемінің ... ... ... ... ... ... - қанда оттегі көлемінің артуы, т.б. реттейді.
Стресс реакциясы. термині ағзаның бейімді белсенділігі мен оның ... әсер ... ... ... емес нейрофизиологиялық көрініспен түсіндіріледі. Стресс кезінде адам ағзасында тек қана ... ... ғана ... ... өмір сүруге қауіпті, тіпті ауруға әкеліп ... ... ... ... ... ... бірі ... кезінде байқалатын стрестің кең ... ... - ... ... ... ... Эмоционалды стрестің жиі қайталанып отыруы әртүрлі психосоматикалық аурулар - психоз, неврозды; жүрек-қан тамыр - аритмия, миокард ... ... ... ... ... ұзақ ... ... жыныс гормондардың деңгейі төмендеп, нәтижесінде ер адамдарда сперматогенезі бұзылып, ұрпақсыз қалу қаупі төнеді. ... ... ... ... оң, ... және ... ... болып бөлінеді. Әртүрлі жағдайлардағы бейімделіс Организмнің күнделікті тіршілік жағдайына, еңбек жүктемелерінде, ағзалары мен ... ... ... ... мен су ... ... ... температуралық ауытқулар, газдардың үлестік қысымының ... ... Осы ... және ... ... ... қалыпты физиологиялық механизмдер арқылы организмнің бейімделіс негізін жасайды. Қандай да бір климаттық ... ... ... адам ... ... өмір сүру ... әрдайым факторлардың күрделі комплекстерімен кездесіп отырады. Температура әсеріне бейімделу. Ағза қоршаған ... ... ... ... ... ... тізімі
* Х.С. Жұмабеков >, Алматы 2011 жыл.
* Ө. Ығылманұлы , Алматы 2010 жыл.
* ... , ... 2012 ... ... Энциклопедиясы",4 том 3 бөлім

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зат алмасудың типтік бұзылуының патологиясы11 бет
Зат алмасудың типтік бұзылуының патологиясы жайлы ақпарат11 бет
Зат алмасудың типтік бұзылуының патологиясы жайлы мәлімет9 бет
Зат алмасудағы типтік бұзылу патофизиологиясы3 бет
«Зияты бұзылған 3-5 сынып оқушылардың жазбаша сөйлеу тілі бұзылыстарының сипаты»48 бет
Ақша жүйесі және оның тарихи типтік дамуы22 бет
Жүрек өткізгіштігінің жіті бұзылыстары5 бет
Зат алмасудың жалпы заңдылығы3 бет
Зат алмасудың қалдықтарын денеден шығару және жасқа сай ерекшеліктері5 бет
Липидтер алмасуның бұзылыстары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь