С.Торайғыров өмірі және шығармашылығы

Кіріспе
С.Торайғыров өмірі және шығармашылығы
Негізгі бөлім
1. Торайғыровтың қызмет жолы
2.З. Ахметовтың зерттеуінде . Торайғыров шығармашылығы
3.Міржақып пен Көкбайдың айтысы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Сұлтанмахмұт – ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетін жаңа биікке көтеріп, заманының қайшылықты шындығын шығармаларында жан-жақты бейнелеген, көркем сөздің халықтық мән-мағынасын көтеріп, жаңа жанрларда ізденістер жасаған ол туған халқын отаршылдық пен ұлттық егзінің екі жақты қанауынан азат етуге, ел бостандығына үн қосты.
«Қараңғы қазақ көгіне
Өрмелеп шығып күн болам,
Қараңғылықтың көгіне
Күн болмағанда кім болам?
Мұздаған елдің жүрегін,
Жылытуға мен кірермін».[4-188б]
«Қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болуға» ұмтылды. Қоғамдық шыңдық пен әділет жолын талмай іздеп, туындыларына арқау еткен ақын көп жабының бірі болып қалмай, от боп жанды, құйрықты жұлдыздай ағып өтті.
Сұлтанмахмұг 1893 жылдын 28 қазанында туған. Шешесі қайтыс болғаннан кейін, болашақ ақын алты жасқа дейін әжесінің тәрбиесінде болады. Содан кейін Шоқпыт екі баласын алып туған жері - Баянауылдағы ата қонысына көшеді. Торайғыр көліне таяу жерден қыстау салады. Сұлтанмахмұттың балалық шағы осы жерде өтеді. «Баян тауы Қозы Көрпештің Баян сұлуы туған тау деседі. Аспанмен тілдескен асқар шың, тік жартас, түпсіз күз, таудың ұшар басынан етегіне дейін сыңсыған сыпсың қарағай, ақ қайың, барғын, мойыл, киядан ойға, ойдан орманға сүңгіп, сыбдырлап, бұраңдаған бура бұлақ, шеккен алыптай асқар Баянның оң қолтығында айнадай жарқыраған Сабындыкөл, сол қолтығында түндей түнерген Шойындыкөл (Жасыбай көлі бұрын солай аталған деседі), жамбасында тас аралды, көк құрақты Торайғыр көлі, жаз болса көкорай шалғын, көк балауса, жасыл жапырақ жеміс, тау іші ың-шың аң, бұта толған жыршы құс. Міне, сол секілді зәулім жаратылыстың бауырында бала Махмұт балдырғандай балалық шағын өткізеді» - деп жазған Жүсіпбек Аймауытов.
1. http://el.kz/
2. Ахметов Ш. Қазақ балалар әдебиеті тарихының очеркі
3. http://didar-gazeti.kz/2940-arap-espenbetov-filologiya-ylymdaryny-doktory-professor.html
4. Әдиманұлы Ө. XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті:Оқулық.-Алматы,2012.-408б.
5. http://abay-museum.kz
6. Ердембеков Б. Әріп ақын мен Міржақып Дулатұлы.// ҚР ҰҒА хабарлары. Тіл, әдебиет сериясы, 2001, №5, Б. 77-81.
7.ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНІҢ ТАРИХЫ. ОН ТОМДЫҚ. АЛМАТЫ: ҚАЗАҚПАРАТ, 2006. - т. 6. - 249 - 292 бет
        
                Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым минстрлігі 
Шәкәрім атындағы ... ... ... ... : ... ... мен ... (ғылыми баяндама). 2.Міржақып пен Көкбайдың айтысы.
Орындаған: Риза Қ.Е
Тексерген: Еспенбетов А.С.
Семей 2015жыл.
Жоспар:
Кіріспе
С.Торайғыров өмірі және шығармашылығы
Негізгі бөлім
* Торайғыровтың ... ... ... ... - ... ... пен Көкбайдың айтысы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Өмірі және шығармашылығы
Сұлтанмахмұт - ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетін жаңа ... ... ... қайшылықты шындығын шығармаларында жан-жақты бейнелеген, көркем сөздің халықтық мән-мағынасын көтеріп, жаңа жанрларда ізденістер жасаған ол туған халқын ... пен ... ... екі ... ... азат етуге, ел бостандығына үн қосты.
.[4-188б]
ұмтылды. Қоғамдық шыңдық пен ... ... ... ... ... ... ... ақын көп жабының бірі болып қалмай, от боп жанды, құйрықты жұлдыздай ағып ... 1893 ... 28 ... ... ... ... болғаннан кейін, болашақ ақын алты жасқа дейін әжесінің тәрбиесінде ... ... ... Шоқпыт екі баласын алып туған жері - Баянауылдағы ата қонысына көшеді. Торайғыр көліне таяу ... ... ... Сұлтанмахмұттың балалық шағы осы жерде өтеді. - деп жазған Жүсіпбек Аймауытов.
Сұлтанмахмұттың аталары - ... Шоң ... ... ... ... ... ... таныс, атақты би, батырлар болған. Шоң би есімі Қалмұқан Исабаевтың осы аттас романынан белгілі. Ал Торайғыр - елін ... ішкі ... ... ... батыр әрі би. Баян тауының бауырында Торайғыр есімімен аталған үлкен көл бар. ... өз ... ... ... кедей адам болған. Шаруасы күйсіз, үнемі малшы киімінде жүретін оны замандастары Шоқпыт атандырған. Күнкөріс қамымен Шоқпыт сол кездегі Омбы ... ... ... ... ... ... ... (Кейін Көкшетау облысының Қызылту ауданына қараған) бай жездесі - Шабар баласы Қанапияны ... ... ... баққан. Сол жақта үйленген. Жездесі сүйек жаңғыртпақ болып ... ... ... ... ... ...
Шоқпыт кедей болғанмен, жаны жомарт, кайратты, ескіше ... бар адам ... Ол ... үйде ... ... ... ... да, ауыл молдасына береді. Болашақ ақын Әлі, Тортай, Мұқан ... ... ... ... әліп, биді үйде окыдым. Үйреніп намаз, сабақ, жат тоқыдым. Әлі молда алдында дәл екі жыл, Әртүрлі ескі ... бір ... екі ... ... алдым, Ол байғүс аяған жоқ ойда барын. Ғылымның орны бас пен көкіректе, Бүйір шығып, қампия тоймас қарын.
Мұқаннан ... жыл ... ... Ұйықтасам да көңілім окуға алаң. Лепес қып өзі бастап ақын бол деп, ... ... ... маған, -
деп жазған Сұлтанмахмұт алғашкы өлендерінін бірінде.
Сұлтанмахмұт бұл ... ... ... ... ... ... деп, ... молданы ерекше атайды. Мұқан өзі де өлеңге үйір, ескі шығыс сюжеттерін өлең етіп жазатын, біреуді мақтап, біреуді мазақ етіп ... ... бар адам ... Ол шәкірттерін өлеңге қызықтырып, халық ауыз әдебиетімен, араб, парсы үлгілерімен таныстырып отырған. Жоғарғы өленді де ақын 1907 жылы ... ... ... ... ... ... жылы Баянауылда Әбдірахман деген молда медресе ашып, Сұлтанмахмұг соған оқуға барады. Онда екі жылдай оқыған болашақ ақын оқуын ... ... ... ... ... Өз үйінде жатып оқыған баланы молда малай орнына жұмсайды, оның үстіне қатал ұстап, әр түрлі сылтаулармен ... ... ... ... ... ... ... сықақ өлендер шығарады. Молда баланы одан әрі жазалап, өлең жазуына тыйым салады. Жасынан әр ... ... ... ... ... ... ... ала алмаған Сұлтанмахмұттың дін мен молда жайлы көзқарасы осы кезден қалыптаса бастағанға ұқсайды. Ол молдалардың ... ескі діни ... ... ... үйрете алмайтын схоластикасы мен қатал тәртібін алғашқы өлеңдерінің өзінде-ақ ( - ... ... ... ... ... қызмет істеп, бірқатар шығармаларын бастырған, ақындыққа бет ... жол ... ... ... ... ... ... - оның еркінен тыс болған оқиға. Оны өзі де - деп мойындап ... ... ... сол ... пен газетінің арасындағы пікір таластары ... ... әсер ... ... ... бергі номерлерінде , иә жазушылардың аты аталмаса, журнал мақсатына жете ... боп ... Бас қосу ... де айыпты, жер мәселесінде де айыпты, партия ісіне де себепші болып ... , түс ... ... де ... циркке барып балуан көргендердің есінен де қалмайды, басқармадан біреуге жауап жазылса да, баяғы , ... ... ... ... ... да аяғы ... тағы да соғады, үлкен кісілерді де тіршілігінде пікірін қуаттағаны үшін сөгеді>> - деп жазыпты Міржақып Дулатов пен ... ... ... Осы сөздің ұшығы Сұлтанмахмұтқа тиіп жатқаны даусыз. Ондағы тиіп жатқан (, 1913, №20), (1913, №21) деген өлеңдер ... Оның ... ... (, 1913, №19, 20, 22-23), ... 1913, №17) атты мақалаларында М.Дулатов кітаптары сыналатынын ... ... ... тікелей көздегені расқа шығады. Пікірін ақын ағаларын ренжітіп ... ... Өз ... қоса ... басылған газеті және ұстанымы туралы пікірлер де ... ... ... ... ... ... басындағылар шығарушысы М.Сералинге ықпал етіп, Сұлтанмахмұтты журналдан кетіруі әбден мүмкін. Редакцияның Сұлтанмахмұттың кеткенін хабарлап, енді оның ... деп ... өзі де ... ... ... ... ... 1914 жылдың жазында Сұлтанмахмұг өз еліне - Баянауылға барады. Аулында ... ... бала ... ... жинап алып, үлкен қалалардың біріне оқуға кетуді ойлайды. Ел жастарын оқуға, ... ... ... ... ... құруға талап жасайды. Өзі деп атаған осы ұйымның алдына тұрмысы нашар, кедей оқушыларға көмектесу, оқуына қаражат ... ел ... ... ... ... ашу, оған хат білетін адамдарды тарту, ақын-жазушылардың шығармаларын бастыру міндеттерін қояды. мақсаты ақынның ашарда ... ... ... ... басы>>, деген өлеңдерінде де айтылған. Алайда, ақынның ойы іске аспайды. Не , не өзінің оқуына қаражат жинай ... ... ... үмітпен барған адамдары ықылас-пейіл танытпайды. Тағдырына наразылық білдірген біраз өлеңдерді (, , ) ақын осы кездегі көңіл күйі ... ... 1914 ... күзінде Сұтанмахмұт Семей қаласына келеді. Бірақ төменгі дәрежедегі оқудан жасы асып кетіп, жоғарғы Дәрежедегі оқуға білімі сәйкес келмей, орналаса алмайды. Өз ... кісі ... ... ... ... ... тағы да Сұлтанмахмұттың көңіл күйін бұзады. Ақын ойының іске аспағанына, мақсатына жете ... ... жан ... ... ... ... (, , т.б.) жазады. Ақырында басқа амалы таусылған ол Алтай бойына (қазіргі ... ... ... ... ауданына) жалданып бала оқытуға кетеді. Онымен Семейде кездескен Өр Алтайдағы Қаратай елінің болысы Әбдікәрім Ережепұлы Шыңғыстай ... төрт ... ... ... екен. Соған орысша, қазақша оқытатын мұғалімдер тартқан. Сұлтанмахмұг қазақша бала оқытып, орыс мұғалімінен орысша сабақ алуды да ... ... ... ... еріп ... ... .
Қатонқарағайда бірер жылдай істеген Сұлтанмахмұт кейін Зайсанға ауысады. Оған Әбдікәрімнің ... ... ... ... болуы, мұғалімнің ниетін білген болыстың қызын тездетіп, ... ... ... ... себеп болады. Сұлтанмахмұт осы тақырыпқа жаңа шығарма жаза ... да, () атты ... ... романын Зайсанда аяқтайды. Оны газеті жариялаған (Есенғұл Мамановтың қаржысы) роман бәйгесіне жібереді. ... ... ... ... Қазіргі қолда бар нұсқа - ақынның өзінде қалған, толық емес қолжазбасы.
1916 ... ... ... ... ... алу ... жарлығының шығуына байланысты ел ішінде қобалжу басталады да, Алтай, Тарбағатай бойындағы ел Қытайға ауа бастайды. Сұлтанмахмұт осы ... ... ... Бірақ онда көп тұрақтамайды. Еліне барады. Содан күзде оқу іздеп Томск қаласына жол тартады. Онда ... ... ... ... ... Ермековтің (кейін математика процессоры болған, репрессияға ұшыраған) көмегімен даярлық курсына түсіп орысша ... Әрі ... ... ... ... ... білім алуға жол ашылғанын ол қуаныш етеді. Сол кездегі күнделігіне: , - деп жазады. - дейді Ә.Ермеков.
1917 жылдың ... ... ... төңкеріс жеңіп, патшаның тақтан түскені мәлім. Патша отаршылдығы мен қоғамдык әділетсіздікке қарсы күрескен
Сұлтанмахмұт деп, 1917 ... 10 ... ... ... Семейде ұйымдасқан Қазақ комитетінің жұмысына қатысады. 1917 жылдың жазында Алаш партиясының құрылуын, Ұлттық автономия ... ... ... , сияқты шығармалар жазады. газетінде өлеңдер мен мақалалар жариялайды. 1917 жылдың қазанында ... ... ... ... ... ... ішінде болып, (, 1917, 30 қазан, 13 қараша) атты мақаласын бастырады. Онда ұлт ... ... ... мен оны ... ... сезімі көтеріңкі күйде суреттеледі. Осындай қарбаласта жүріп Сұлтанмахмұг денсаулығын нашарлатып алады. Қыс бойы Тобықты ішіне барып, ... ... ... ішіп ... ... мендеген ауру бой бермейді. Қайтып келіп көрінген ... ... де ... ... бере ... ... ол туған еліне - Баянауылға кетуге мәжбүр ... Бұл ... жаңа ... ... ... ... ел ішінде тарай бастаған еді. Ол Керекудегі ... ... ... ... елдің кедей шаруаларына ара түседі, дау-жанжалдарды әділ шешуге араласады. Елде ол қоғам дамуының жолы, таптар ... мен ... ... көп ... ... ... ... көңіл бөліп, К.Маркстің, Г.В.Плехановтың, Н.Г.Чернышевскийдің, В.И.Лениннің шығармаларын оқиды. , , сияқты поэмалар мен , , , ... ... ... 1920 жылы 21 мамыр күні ұзаққа созылған ... ... ... ... ... - ... ... ұлтжандылықтың, азаматтықтың мектебі. Шынайы ақындарымыздың бәрі де мың ... ... ... ... де ... ... басылымы қарымсыз әрі тым сирек, насихатталуы да ... ... ауыз ... аз ... да Сұлтанмахмұт мұрасына деген халық құштарлығы қашанда биік! Жастай жабысқан дерт - ... ... пен ... ... діңкелеп жүрсе де, мойымай қыруар білім теріп, өнер ізденіп, өлең шыңдап, өзіне дейінгілер көтерілген өр асқарларға ... ... қыз ... ... ... ... сөз асылдарын жасап үлгеру - ерлік емес пе?!
Сұлтанмахмұт өз заманының рухын мейлінше кең көрсете білген классик ақын. ... ... ... ... ... Біз ұлы ... ... бас иеміз. Осындай дана ақынымыз болғанына мақтанамыз.
Азамат ақын ... ... ... ... ел болуын өмірлік арман етіп еді. Сол үшін де, ол ... деп ... ... ... ... ... ... ұлының сол арманы қазір орындалды. Қазақ халқы мәдениетті, азат ел ... оқып ... , , т.б.) ... ... ... - ... биік мақсаттар қойған ақын. деп тегін айтпаған ғой. ... күн ... ... ... ... ... сөнбес, жарық күні бола алды да. Бірақ тұрпайы социологиялық пайымдаулар сол кезде Сұлтанмахмұттың шын мәнінде ұлы ақын ... ... Тек 1993 жылы ... 100 ... мерейтойы кезінде ғана біз Сұлтанмахмұт ұлы тұлға, ұлы ақын деген сөзді алғаш айта бастадық. Әйтпесе цензурадан өткізбей, сызып тастап отырды. ... 1917 жылы Том ... ... ... ... Сол ... ... Сұлтанмахмұтқа қолдау көрсеткен адамның бірі - Алаштың азаматы, ... оқу ... ... ... ... ... Әлімхан Ермеков. Өзі технологиялық интситутта оқып жүріп, жоғары оқу орындарына түсетін талапкерлер үшін дайындық ... ... ... сол курста білім алған. Десе де, Ермеков екеуі кейде ... де ... ... ... ... ... ... Сұлтанмахмұтты Томдағы мықты дәрігерлерге де қаратқан.
Бірақ, Сұлтанмахмұт 1917 жылдың ақпанындағы төңкеріс кезінде деп ... ... ... ... Ол жеке ел ... деп ... дүрлігіп тұрған кезі ғой. Сол қызумен Сұлтанмахмұт деп басталатын деген өлеңі мен деп ... ... ... жаңа заман туды, қазақты кім жаңа ... ... кім ... жол көрсете алады деген мәселені қозғайды. Әлихан, Шәкерім, Мағжан, Міржақыптан бастап жиырма шақты Алаштың азаматтарына мінездеме береді. Кейбіреуіне сын да ... ... ... кесірінен кейіннен Сұлтанмахмұт байшыл, ұлтшыл, буржуазияшыл ақын атанды.
Міржақып пен Көкпай айтысы. Абай шәкірттері ... ... ... ошақтары сан ұрпақты тәрбиелеп, қазақ жастарының заманына сай ... ... ... ... сол ... ... мектеп-медресе еді. Кеңес үкіметі орнай салысымен 1917 жылы Әріптің Жыландыдағы (қазіргі Жарма ... ... ... бауыры Б.Е.) мектебі жабылып, 1921 жылы Көкбай да медресесінен кетеді. Міржақып Дулатұлының Көкбайдың мешіт-медреседен кеткенін, істің байыбына барып алмай ақынның жеке ... ... ... өлең ... ... ... бар. Көкбай қарсы жауабында медресе ашып, бала оқытудың машақатын айта келіп:
Үй бердім, баласына тамақ бердім
Ақы алмай барлығына сабақ ... ... ... көбі ... ... ... ... қиналысы өкімет ауысқан шақтағы аумалы-төкпелі заманның зардабын аңғартады. Жаңа заманның жақсы ісін құп алған ... ақын ... ... ... ...
Замана замандасқа жағын дейді
Күнбе-күнгі тағдырға бағын дейді,- деген сөз астарында медрсесе қасындағы мешітті еріксіз жапқан шарасыз жанның ... ... да жоқ ... ... ... ... ... әділ де өтімді еді. Асығыс айтқанын Міржақып мойнына алып:
Көке аға, осы күнде мен жаспын ... ... біле ... ... ғой
Көп жылдар мешеу қалған халқым үшін
деп, деп таластым ғой.207 56-бет ... ... ... ... ... ... қақ жарып екі лагерьге бөліп жібергені белгілі. Алаш ... ... ... бірі ... Міржақып Дулатұлы мен кеңестік өкіметтің болашағына иланған қарт ақындар. ... Әріп ... ... ... ... ... сол ... саяси ауалдың шеңберінде ғана түсіне аламыз.
Көкбай қағыстары көлемі жағынан шағын болып келгенімен, мазмұн, мағына жағынан көптеген айтыстардан кемшін түспейді. ... ... ... ... ойып ... өткірлігімен, әзіл-қалжыңды орнымен келістірер тапқырлығымен ерекшеленеді. Көкбайдың ең алғашқы өлеңмен ... сөз ... ... ... училищеде оқып жүрген кезінде болады. Ақынның Әріп, Біралы, Саржан, Жүнісхан, Кемпірбай және Міржақыппен қағыстары сақталған. Олардың көбі табан астында ... ... ... ... болса, кейбіреулері екі ақынның бір-бірімен хат арқылы жазысып айтысқандары.
Көкбай Жанатайұлының қағысулары дегенде ең алдымен аузымызға жастайынан ... жас ... ... ақын Әріп ... ... Екі ... ... жолдары бір бастаудан нәр алып, қайта тоғысып кетіп отыратын арналар сияқты әрдайым байланысқа толы. Туыстық жағынан нағашылы-жиенді болып келетін екі ақын бала ... ... ... өнер ... ... ... қағады. Ғұмыр бойы әзіл-қалжыңмен бір-бірін зілсіз сынап өткен ... ... ... ... ... ... ... мен Әріптің ең алғашқы айтысы жас кезінде болса, ең соңғы айтысы жиенінің қатты науқастанып, өлім аузында, ауырып жатқанда ... Осы ... ... екі ақын ... қалжың айтудан бір танбай, тату-тәтті құрдастай әзілдесіп өткен. Әріптің жасы Көкбайдан үш-төрт жыл үлкен болғанымен, тең құрбыдай қалжыңдасып, сыйластықтарын жоғары ... ... ... ақын ... ... тізіліп шығып жатқан әрбір түйінді ой әділдігімен, қисындылығымен, ... ... ... ... яки ... ... айтыстарының қайсысында да болмасын, Көкбай қашан да шындықты бетке ұстар парасатты жауаптың, әділ әзіл-қалжыңның бел ортасында. Ақын аз ... ... ой ... ... ... көптеген қағысуларында көрсете алған. Ақын қағысулары айтыс төрінен орын алары сөзсіз. http://abay-museum.kz
Көкбай ... ... ... ... 1918 ... Әріп ақын да кейіп, өлең арнаған. Бұл өлеңнің шығу тарихы жайында бұдан бұрын жазған едік [қараңыз: 6]. Көкбай мен ... ... ... ең жақын, сыйлас адамына қатты айтар Абай үлгісінің сұлбасы менмұндалайды.
Олай ... ... ... ... - ... Абай ... ... өз халдерінше бала оқытып, қазақ елінің көзін ашқан ... ... ... ... ... ... ретіндегі орны айрықша.
Абайдың шын бағасын халқы түгіл қасында жүрген Көкбай ақынның өзі кемеңгер дүниеден өткенде ... ... ұл ... ... ... үлгі ... ... жайып.
Ахуалын сөйлеп кетті замананың
Әулие хәкім деуге ол ылайық, - ... ... ... ... ақын ... екен. Кеш те болса Абайды хәкім деп танып, ақындар ... ... ... ... бекіте бастадық. Жиырма бес жыл қасында жүрген досының, дос болғанда Абайдай дара достан ... арты - ... ... жаны ... Абай құтып,
Қасында бос жүріппін шатып-бұтып.
Осындай ен дарияны жайлағанда
Тым болмаса қалмаппын қана жұтып.
Бұл - Абайдан ... ... ... ... ... Айтқандай, Көкбайдың алғанынан, алары әлі де көп еді. - Көкбай өлшемімен айтылған сөз. Ол қалған қауымға өлшем бола ... ... ... ... Абай ... ... деген сөзі Абайдың тірі күнінде айтылса да, дәл бүгінгі заманда да өз маңызын жойған жоқ. К.Жанатайұлы Абай ... ... соң ... ... ... дәстүрін жалғастырып, Абай сөздерін кейінгіге үлгі ете сөйлеп, Абай туралы білгенін ... ... етіп ... ... ... ... ретінде ұстазынан кейін мағыналы жиырма жыл тірлік кешті.[6]
Көкбай мен Міржақып айтысы
Міржақып:
Ертеде Бозша деген ел болыпты
Мекені тұңғыш деген бел болыпты
Өзі әулие ... үйін ... ... сол елде ер ... талапты боп атқа мінген
Жақсының жолдас болып қасына ергеен.
Екі дүние сауабын алмақ үшін
Еліне мешіт - ... ... ... ... ... ... ... нұрын алған тоқып
Мешітке сыймай кеткен тақуалар
Тау бағып күнасынан хақтан қорқып.
Халықты тура жолга салған ... ... ... ... ... ... ... алмас мұнан артық ешкім озбай
Сонымеен бірталай жыл өткен дейді,
Атанған Бозбай абыз көптен дейді
Құдайдың құдіреті емес пе ... ... ... ... әлде ... ... ... бір сопы жоқ барған дейді,
Мектебі де жабылған ... ... таң - ... ... ... дауға айналып кеткен дейді,
Кәсібі айып алу еттен дейді.
Бұрыңғы абыройдың бірі де жоқ,
Бұл күнде жасы алпысқа жеткен дейді.
Өзіне ... атақ ... ... ... ... ... екі - үш ... ет жейтін боп,
Өткізген енді солай тірілікті.
Көрші елі бозекеңнің момын ... елді ... ... ... екен
Арық тоқты сойса да айып алып,
Ас үшін атын ... обыр ... жасы ... елдің көл болыпты,
Ет жегіш Бозбай деген ер болыпты.
Айырылып ... ... араз - ... бір ... жоқ кедей сорлы көнеді екен,
Бозбайға не тілесе береді екен.
Болмс іске ат пен тон ... ... боп сол ... келеді екен.
Ойпырым - ай мешкейлік те өнер ... ... ... шебер екен,
Нашарға болысатын большебектің
Осыған үкіметі не дер екен?
Көкбай:
Өлеңмен мені біреу жамандаған
Сөйтсе- дағы ... таба ... ... жөні осы ... кінә ... ... бірнеше жыл бала оқытып,
Бұл күнде оқытудан шабандаған,
Не себептен оқытуды тастадың деп,
Жөн емес пе тексеріп адалдаған.
Бір өлеңге мінімнің бәрін терген,
Мін емес ... мін деп ... дәл ... ... қайда?
Ақбөкен деп қарды атқан аңғал мерген.
Әлінше жамандап - ақ жазған екен,
Өлеңмен сау ... ... ... ... деп ат қойғаны
Заманды бақа сорып азған екен.
Мен салдым жатақхана, медресе,
Бала жинап оқыттым әлденеше,
Пенделік мойнымдағы ... ... ... ... жыл ... қылып еңбек,
Білімсіз сөзге түсіп қашан көп бек.
Менен бұрын талай жан арпалысқан,
Мүмкін бе бір ... ... ... жыл ... ... оқыт, жинап бер деп көп қарыстым.
Жалғыз үні, жаяудың шаң ... ... ... ол ... бердім, баласына тамақ бердім.
Ақы алмай барлығына сабақ бердім.
Аяғында солардың көбі қашты,
Бірлі - жарым болмаса талапкердің.
Абай марқұм ... ... ... онша ... көрмеуші еді.
Мысырдан төте жолмен оқу шықты,
Сол қашан келеді деп ... ... ... кәрі, жүрегім жас,
Іштегі айтпасам да болады пәш,
Абайдан құлағыма бұрын тиген,
Дүние болады деп бір тайталас.
Дүние ескі жолмен оңалмайды,
Жаңаға ескі қожа бола ... ... ... түгесілмей,
Әділет орнына қона алмайды.
Мінеки, соны айтқанға бірнеше жыл,
Уақыты өткен нәрсенің бәрі де тұл,
деп,
Пайғамбар хадис айтқан, оны да ... ... кісі ... екі қолы ... ... ақыл ... ... күнде,
Теп - тегіс адамзатқа есе тимек.
Сонша болмай дүние жаңаланды,
Жаңа жеңіп ескілер шамаланды.
Ескінің көргендері аман қалып,
Көнбеген мейлінше жараланды.
Сонымен, мен ... ... ... аралыққа.
Түзу жол дүниедегі жалғыз - ақ сол,
Басқа жол іздегенмен табылып па?
Босаттым медресемді мұғалімге,
Берейін, иесі сол, енді ... ... орын ... қарқ боп тұр осы ... замандасқа жағын дейді,
Күнбе - күнгі тағдырға бағын дейді.
Бүгінгі ой ертеңгіге жарамайды,
Таппасаң мезгіліңнің ... ... ... ... ... соқпағынан табыл дейді.
Жазғаным - замандасқа жағынғаным,
Маған бұл жамандаушы не қыл ... ... ... - дағы ... ... ... ... деп ескіше бала жинап,
Көшкен жұртқа қаңғырып лағайын ба?
Шырағым, өзің қаңғыр, менен аулақ,
Жамандасаң жаманда мені ... ... ауыз деп мен ... бер өз көңіліңді өзің аулап.
Міржақыптың мойындауы
Көке - аға, осы ... мен ... ... - ... біле ... ... ... жылдар мешеу қалған халқым үшін
деп, деп таластым ғой.
Ал, Көке, қате ... ... ... ... заң, жаңа ... түсініпсіз,
Аяқты ұзын көлбеп көсіліңіз.
Халел мен Ақандарға жөн айтыңыз,
Аз емес білгеніңді көп айтыңыз.
Жолына большевиктің түсіндім ... ... ... ... ... Ахметов Ш. Қазақ балалар әдебиеті тарихының очеркі
* http://didar-gazeti.kz/2940-arap-espenbetov-filologiya-ylymdaryny-doktory-professor.html
* Әдиманұлы Ө. XX ... ... ... әдебиеті:Оқулық.-Алматы,2012.-408б.
* http://abay-museum.kz
* Ердембеков Б. Әріп ақын мен ... ... ҚР ҰҒА ... Тіл, әдебиет сериясы, 2001, №5, Б. 77-81.
7.ҚАЗАҚ ... ... ОН ... ... ... 2006. - т. 6. - 249 - 292 бет

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы5 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми баяндама). Міржақып пен Көкбайдың айтысы10 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми баяндама). Міржақып пен Көкбайдың айтысы жайлы13 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми баяндама).Міржақып пен Көкбайдың айтысы26 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы. Міржақып пен Көкбайдың айтысы»9 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы27 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыровтың педагогикалық көзқарастары5 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
Беруші және қабылдаушы оптикалық модульдер10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь