Баға және баға жасау жайлы ақпарат

Кіріспе 3
Баға туралы ұғым, маңызы, жасау қағидалары 5
Баға жасау факторлары 8
Баға жасау саясаты 11
Баға жасаудың шығынды әдісі 16
Баға жасаудың нарықтық әдісі 19
Жеке және бөлшек саудада бағаны жасау. 22
Баға жасау және инфляция 24
Қорытынды 29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 30
Қаржы теориясының негізгі мәселесі болып қаржының баға, еңбекақы, несие тәрізді экономикалық категорияларымен байланысы және осы категориялардың бөлу процесінде қандай тізбек болуы танылады.
Баға – бөлу үдерісіне бірінші түсіп, ондағы бастапқы пропорцияларды анықтайды. Бағаның құнның жанында ауытқуы қаржының қызмет ету орнын белгілейді. Бағаға құнның барлық құрылымдық бөліктері кіреді, олар кейін бөлініп, қаржылық ресурстар және қорлар ретінде өзінің экономикалық нысандарына ие болады. Тауар өндірісі мен ақша-тауар қатынасының пайда болып, дамуымен бірге баға да пайда болды.
Экономикалық үдерістердің қатаң орталықтандырылған жүйесінде құнның амортизациялық аударымдар, еңбекақы, материальдық және басқа да шығындар, табыс тәрізді бөліктері белгіленеді, ал нарық жағдайында ұсыныс пен сұраныс факторларымен анықталады. Баға қаржының қызмет ету жағдайын дайындайды. Қаражат шаруашылық жүргізуші субъектілерде жинақталса, онда салық көлемі өседі, не қоғамдық өнім өседі, яғни ресурстардың босауына әкеліп соғады, бұл пайда (табыс) нормасы жоғары деңгейгі салаларға ауысатын ресурстардың босауына әкеледі. Қаржы бағада берілген пропорцияларды нақтылайды. Қаржылық бөлудің бағалық бөлуден айырмашылығы — бағалық бөлудің, объектісі болып жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігі ғана танылады. Қаржы жалпы коғамдық өнім құнының барлығын бөледі. Қаржылық бөлу бағалық бөлуге қарағанда екінші ретті болып келеді. Бағалық бөлу былай қарағанда байқаусыз, ол түсімдердің жалпы көлемінде көрінбейді, ал қаржылық бөлу анық көрінеді.
Бағадан кейін қаржылық бөлу процесінде енбекақы қызмет ете бастайды. Қаржы еңбекақы қоры, басқа да еңбек төлемдері қорларының қалыптасуына жағдай жасайды. Осы категориялар ұдайы өндіріс үрдісін бір-бірімен байланыстыра ынталандырып және еңбек күшінің, ұдайы өндірісінің алғы шарттарын айқындай түседі.
Қазіргі кезде экономкалық ғылымда баға құралуы экономикалық теория, маркетинг және менеджмент ғылымдарының бір тарауы ретінде қарастырылады. Дегенменде, оны, өзіндік құралы мен әдісі бар ғылым ретінде жеке қарастыруымыз тиіс.
1. Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономиканың дамуы. – Алматы, 1998 ж. – 216 б.
2. Елемесов Р. Переходная экономика: проблемы методологии и теории. Алматы, 1998 г.
3. Информационно-статистический сборник «Казахстан: 2003-2004годың, Алматы, Агенство РК по статистике..
4. Қазақстан Республикасының Президентінің жолдауы.//Егеменді Қазақстан 2005, 18 ақпан.
5. Жанибеков С. Бюджеттiң орындалуын қадағалау маңызы Қазақстан қаржысы, 2003ж.
6. Жеѕiсова Н.А Бюджет саясаты. Саясат-2001-1
7. Жанибеков С. Бюджеттiң орындалуын қалай көтеру керек. Қазақстан қаржысы, 2009 жыл
8. Иманбердиев Б.Ж Қазақстан Республикасындағы экономикалық саясаттың экономикалық өсу нәтижелерi. Статистика есеп және аудит –2008
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ ... ... ... ... физика және жылуэнергетика кафедрасы
СОӨЖ
Тақырыбы: Баға және баға жасау.
Орындаған: Қалиев Е.Е.
Тексерген: Нұралина К.Т.
Семей 2015
Мазмұны
Кіріспе 3
Баға туралы ұғым, маңызы, ... ... ... ... ... ... жасаудың шығынды әдісі 16
Баға жасаудың нарықтық әдісі 19
Жеке және бөлшек саудада бағаны жасау. 22
Баға жасау және инфляция 24
Қорытынды 29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 30
Кіріспе
Қаржы теориясының негізгі мәселесі ... ... ... ... ... ... экономикалық категорияларымен байланысы және осы категориялардың бөлу процесінде қандай тізбек болуы танылады.
Баға - бөлу үдерісіне ... ... ... ... ... ... Бағаның құнның жанында ауытқуы қаржының қызмет ету ... ... ... құнның барлық құрылымдық бөліктері кіреді, олар кейін бөлініп, қаржылық ресурстар және ... ... ... ... ... ие болады. Тауар өндірісі мен ақша-тауар қатынасының пайда болып, ... ... баға да ... ... ... ... орталықтандырылған жүйесінде құнның амортизациялық аударымдар, еңбекақы, материальдық және ... да ... ... ... ... белгіленеді, ал нарық жағдайында ұсыныс пен сұраныс факторларымен анықталады. Баға қаржының қызмет ету жағдайын дайындайды. Қаражат шаруашылық жүргізуші ... ... онда ... ... ... не ... өнім ... яғни ресурстардың босауына әкеліп соғады, бұл пайда (табыс) нормасы жоғары деңгейгі салаларға ауысатын ресурстардың босауына әкеледі. Қаржы бағада берілген пропорцияларды ... ... ... ... ... ... -- бағалық бөлудің, объектісі болып жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігі ғана танылады. Қаржы жалпы коғамдық өнім құнының ... ... ... бөлу ... бөлуге қарағанда екінші ретті болып келеді. Бағалық бөлу былай қарағанда ... ол ... ... көлемінде көрінбейді, ал қаржылық бөлу анық көрінеді.
Бағадан ... ... бөлу ... ... ... ете ... Қаржы еңбекақы қоры, басқа да еңбек төлемдері қорларының қалыптасуына ... ... Осы ... ... ... үрдісін бір-бірімен байланыстыра ынталандырып және еңбек күшінің, ұдайы өндірісінің алғы ... ... ... ... ... ... ғылымда баға құралуы экономикалық теория, маркетинг және менеджмент ғылымдарының бір тарауы ретінде қарастырылады. Дегенменде, оны, өзіндік құралы мен ... бар ... ... жеке ... тиіс.
Баға туралы ұғым, маңызы, жасау қағидалары
Баға және баға жасау нарықтық экономиканың өте маңызды элементтерінің бірі болып табылады. Баға - ... ... ... Баға ... ... ... ... олардың құнын анықтау мәселесі, ұлттық жалпы өнімді шығару, тарату және қолдану және т.с.с. сұрақтар шешіледі.
Бағаның екі негізгі ... бар. ... ... бойынша тауар бағасы оның құнын (ұсыныс) айқындайды (бағаның шығынды теориясы). Негізін қалаушылар Вильям ... Адам ... ... ... ... ... ... құны оны өңдіруге кеткен еңбек мөлшерімен анықталады. Бұл теорияның әрі ... ... ... ... (абстрактты еңбек), оның ойынша тауардың құны және бағасы болады. Құн - қоғамға пайдалы еңбек шығындары (орташа). Әртүрлі тауарлар ... ... ... ... ... еңбек мөлшерлерінің ара-қатысы болып табылады. Ал тауар бағасы осы тауар құнының ... ... ... ... Ол әртүрлі кездейсоқ нарықтық факторларға байланысты өзгеруі мүмкін.
Басқа теория бойынша тауар ... деп ... ... ең тиімді пайдалану жағдайында болған ақшалай шығындар мөлшерін айтады. ... бұл ... ... ... ... шығындарын сипаттамай, сатып алушының осы тауардың пайдалылығын бағалау деңгейіне (сұраныс) тәуелді ... ... баға ... ... және оның қажеті жоқ.
Қазіргі заманғы экономикалық теория осы екі теорияны біріктіруге тырысуда.
Қанша айтқанмен, тауарды өңдіруге және ... ... ... анықтау объективті қажеттілік ретінде қалды, өйткені кез келген фирма өзінің шығындарын қайтарып, қалыпты пайда алуға ... және ... ... ... агентство (ГАТТ) қалыпты құнның анықтамасын келесі түрде береді: қалыпты құн деп сауда арқылы орны толтырылатын тауар ... ... ... ... ... ... және ... құны мен жалпы шығындар және қалыпты пайда мөлшерінің қосындысын атайды.
Баға жасау деп тауарға бағаны қалыптастыру процесін атайды. Жалпы ... баға ... екі ... бар: ... және ... ... орны қандай. Нарықтың өзі тауарлы-ақшалай қарым-қатынастарын және құндық категорияларды (қаржы, несие, еңбек ақы, өзіндік құн, пайда, баға) іске асырудың негізгі ... ... ... Егер де сұраныс және ұсыныс бар болса мұнда міндетті түрде нарықтық қарым-қатынас пайда болады. ... ... ... болады. Сондықтан да оларды үйлестіретін тек баға ғана ... ... ... деп ... және ... алушылардың мүдделерін қақтығысу арқылы бағаның пайда болуына мүмкіндік жасайтын экономикалық процесті атайды. Яғни баға нарықтық қарым-қатынастарда орталық орын алады.
Нарықтық экономикада ең ... ... құн заңы ... ... ... ... жоспарлы даму және орталықтандырылған бөлу заңдары негізінен қолданылады. Құн заңы баға жасау механизмі және сұраныс пен ... ... ... ... ... ... өнім ... кейде өндірістің басталуына дейін анықталуы мүмкін, яғни баға негізінде ... ... ... ... баға ... ең ... ... белгісі ретінде тауар бағасының өндірісте, тіпті кәсіпорында емес, өткізу өрісінде ... яғни ... пен ... ... ... ... атау ... Тауар бағасы және оның пайдалылығы тек нарықта ғана тексеріледі және қалыптасады. Біздің ... ... орай әлі де ... ... ... негізінен кәсіпорын шығындарына қарай қалыптасады. Оның себебі ретінде біздің еліміздегі сұраныстың ... ... көп ... және ... бар ... ... ... Нарықтық баға жасаудың келесі белгісі ретінде тауар бағасын оны өңдірген тұлға белгілейтінін атауға болады (яғни ... бұл ... ... ... тек шектелген тауар түрлеріне ғана бағаның жасалу процесіне реттеу жүргізе алады. Сонымен қатар, мемлекет баға жасаудың жалпыға бірдей ережелер мен ... іске қоса ... ... ... шекті деңгейін орнату). Бірақ нақты тауар бағасын бәрібір кәсіпорынның өзі қояды. Сонымен, нарықтық баға жасау мемлекеттік баға реттеу жүйесімен өте ... ... ... ... экономикада бағалардың динамикасына екі маңызды фактор әсер етеді: стратегиялық және тактикалық. Стратегиялық фактор - ... ... ... ... құрылады. Бағалар осы құнның төңірегінде тербеліс жасау мүмкін. Бұл өте күрделі және ұзақ ... ... ... ... - ... ... конънктурасына тәуелді өзгеру мүмкін. Осы екі факторды кез келген кәсіпорын жақсы меңгеріп білу қажет, әйтпесе қосымша шығындарға ұшырау мүмкін. ... ... өте ... ... ... яғни шығындары ең аз кәсіпорын үшін тиімді. ... ... ... конъюнктурасын әрі тез және икемді қолдана алатын фирмалар үшін тиімді. ... ... ... және ... ... ... маңызы зор. Ал ең көп пайданы осы екі факторды пайдалана алатын фирмалар алады.
Осы бағалардың динамикасына және ... ... ... те экономикалық тұрғыдан әсер ету қажет. Бізде бұл әсер әлі де дұрыс қалыптаспаған.
4. Бәсеке. Ол үшін ... ... ... ... және ... ... бірдей болуын қамтамасыз ету қажет. (жекешелендіру, мемлекет иелігінен алу ... ... ... ... тек шын ... ... ... ұйымдастырып, шынайы кәсіби біліктілікті көрсете алатын шаруашылық субъектілердің қалуына негіз болады. ... ... өзі ел үшін ... бола ... ... жетудің негізі ретінде икемді өндірісті жасау болып табылады, яғни жаңа қажеттіліктерге тез ... ... ... көп ... жаңа өнімді шығаруға бейімделген өндірістер.
Директивті баға жасау мен нарықтық баға жасаудың бәсекені өсіруге ... ... ... ... келісімдік (еркін) баға жүйесіне ауысу. Ол үшін келесі шарттарды орындау қажет:
А) кәсіпорындардың іс жүзіндегі ... ... ... ... ... ... ... экономиканы қайта құру, қару-жарақ өнеркәсібінің конверсиясы
Д) біріңғай экономикалық кеңістікті орнату
Е) тұтынушыларды және жабдықтаушыларды өз еркімен таңдау мүмкіндігі
Үлкен ... ... ... және ... ... ... бөлінуін зерттеу болады, яғни аймақтық және бүкіл мемлекеттік нарықтарды үйлестіру мәселесі. Сонымен қатар, әлемдік бағалардың ... және ... ... ... ... деп оның ішкі құрамының (қасиеттерінің) сыртынан көрінісін айтады. Бағаның 5 функциясын атауға болады:
а) есебке алу ... - ... ... ... ... алу және ... Басқаша айтқанда баға арқылы біз осы тауарға қанша шығын кеткенін анықтай аламыз немесе ... ... ... ... ... қоғам қанша шығындалғанын көре аламыз. Баға тек шығында ғана ... ... ... ... де ... алады. Әрине шын мәнінде нарықтық баға қалыпты ... ... ... да мүмкін екенін ұмытпауымыз керек. Берілген функция бойынша баға барлық құндық көрсеткіштерді анықтауға ... бола ... Бұл ... ... және ... болып бөлінеді.
Сандық көрсеткіштер - жалпы ішкі өнім, ұлттық табыс, күрделі салымдар көлемі, тауар айналымы, өнім көлемі, және т.б.
Сапалық ... - ... ... еңбек өнімділігі, қор қайтарылымдылығы және т.б.).
б) Ынталандырушы функция. Баға арқылы ҒТП, қорлардың үнемделуін, өнім сапасын ... ... ... ... ... болады. Баға арқылы сонымен қатар, тұтынушыларды да ... ... Бөлу ... ... көмегімен ұлттық (таза) табысты бөлуге және қайта бөлуге болады: экономика салалары ... ... ... ... ел ... ... жинақтау және тұтыну қоры арасында, халықтың әртүрлі әлеуметтік топтары ... бұл ... ... ҚҚС және т.б. ... ... ... ... пен ұсынысты теңестіру функциясы.
д) Өндірісті тиімді орналастыру белгісі ретінде болуға бағытталған бағаның функциясы. Капитал пайда мөлшері ... көп ... ... ... ... ал ... иесі ... және ұйымдар болады.
Осы аталған барлық баға функциялары бір-бірімен байланысады, кейде қарама-қайшы болады.
Баға жасау методологиясы - баға ... ... ... бағаларды анықтау және дәлелдеудің, бағалар жүйесін қалыптастырудың, баға жасауды басқарудың ... ... ... ... ... болып табылады. Методология баға белгілеудің барлық деңгейлеріне бірдей болады. Методология мен әдістемені шатыстырмау керек, өйткені ... бұл баға ... ... ... ... ... баға ... нақты әдістерін, ұсыныстарын, құралдарын қарастырады. Яғни ... ... ... ... болып табылады.
Методологияның екінші құрамдас элементі ретінде баға жасаудың қағидалары болады. Қағидалар мен әдістемелер бір-бірімен ... ... ... және ... ... ... Баға ... қағидалары деп үздіксіз қызмет ететін негізгі ережелер, бүкіл бағалар жүйесіне тән болып, оның негізінде жатады. Қағидалар: бағаларды ғылыми ... ... ... мақсатты бағытталуы, баға жасау процесінің үздіксіздігі, баға ... ... және ... ... ... жүргізудің біріктірілуі. Бақылау мақсаты - баға жасау қағидаларын және ... ... ... ... Екі түрі бар: ... және ... Баға ... қағидалары сондай-ақ үш заңдылыққа бағынып бөлінеді: сұраныс, ұсыныс заңдары, елдегі бағаның әлемдік бағамен байланысу заңы, барлық ... ... ... ... ... ... жасау факторлары
Нарықтық экономикада бағаға әсер ететін бірден бір фактор ретінде нарық конъюнктурасы, яғни сұраныс пен ұсыныстың ара-қатысы болады.
Сұраныс және ... ... еске ... ... ... және ... баға ... байланысты мөлшерін өзгерту тәуелділігін сипаттау.
Сұраныс пен бағаның тәуелділігін сипаттайтын формула:
мұндағы: Рх - Х ... ... ...Рz - ... ... және толықтырғыш (комплиментарлы) тауарларының бағалары
І - сатып алушының табысы
W - ... ... ... қабілеті немесе тұрмыстық жағдайы
Tx - сатып ... жеке ... ... - ... ... - ... ... қанағаттандыратын мұқтаждықтың маусымдылығы
q - сатып ... ... ... ... ... ... жатады. Олар сұраныстың өзін (қисығын) өзгерте алады.
Ұсыныс пен бағаның тәуелділігін сипаттайтын формула:
мұндағы: Рх - Х тауарының бағасы
Ру, ...Рz - ... және осы ... қоса ... ... ... - ... ... деңгейі
L - салықтар мен дотациялар
N - ... ... үшін ... - ... ... - бір ... шаманың басқа шаманың өзгерісіне ықпал ету өлшемі.
Икемділік коэффициенті
Егер Ed1 - ... ... ... әсер ... ... ... ... факторлар:
Өндірістің өсуі, техникалық прогресс, өндірістің және айналыстың шығындарын төмендету, еңбек өнімділігін өсіру, бәсеке, салықтарды төмендету, тура байланыстарды кеңейту.
Бағалардың өсуін тудыратын ... ... ... ... тұрақсыздығы, кәсіпорынның монополиясы, ажиотажды сұраныс, айналыстағы ақшаның өсімі, салықтардың өсуі, ... ... ... ... ... ... тауар сапасының өсуі, модаға сәйкес болу, жұмыс күші құнының өсуі, ... ... ... дұрыс (тиімді) қолданбау.
Бағаның жасалу процесіне әсер ететін факторлар:
* Қаржы-несие өрісі
* Тұтынушылар (біріншіден сұраныс пен ұсынысқа байланысты, ... ... ... ... ... ... байланысты): соңғы жағдай бойынша 4 түрлі тұтынушы болады: а) тауар таңдағанда оның бағасына, ... ... көп ... ... б) ... көп ... ... тұтынушылар, сатушылардың қарым-қатынасына, қызмет көрсету дәрежесіне; в) ұсақ фирмаларға демеу жасайтын тұтынушылар (артық бағамен де сатып алуға ... ... г) ... ... ... ол ... қолайлылықты (комфорт), пайдалылықты көп талап ететін тұтынушылар.
* Мемлекеттік реттеу (заң ... баға ... ... ... ... заңдарына қайшы әрекеттер жасатқызбау)
* Тауар қозғаласының қатысушылары
* Бәсеке ... ... және ... ... бәсеке орталары болады)
Баға жасаудың әртүрлі нарық түрлерінде ерекшеліктері
Нарық құрылымы - бұл нарықтың негізгі және ерекше белгілері: фирмалардың ... ... ... ... шығаратын тауарлардың ұқсастығы, айырмашылықтары, нарыққа жаңа сатушыларға кіру немесе жеңілдігі, нарықтық ақпаратты жинау мүмкіндігі.
Нарықтың ... ... ... ... ... ... 4 түрі ... бәсеке, монополиялық бәсеке, олигополия, таза монополия. Біріншісі мен төртіншісі ... ... ... іс жүзінде ондай нарықтар болмайды.
Ерекше белгілері
Таза бәсеке
Монополиялық
Олигополия
Таза монополия
Фирма саны
өте көп
Көп
бірнеше
Біреу
Өнім түрі
біріңғай
әртүрлі
әртүрлі немесе біріңғай
Бірегей
Бағаларды басқару
жоқ
Бар, бірақ тар ... ... ... ... өте ... жоғары
Нарыққа ену мүмкіндігі
Кедергі жоқ
оңай
өте қиын
Кіру мүмкін емес
Бағадан басқа бәсеке
жоқ
Негізінен жарнамаға, сауда белгілеріне, маркаларға, т.б. көп көңіл бөлінеді
өте тән болады
Жарнамаға және ... ... ... ... өте көп ... ... шаруашылығы
Бөлшек сауда, киім, аяқ киім өндірісі
Автомобиль, тұрмыстық техника, шойын өңдіру
Қоғамдық пайдаланудағы жергілікті кәсіпорындар
Таза монополист дискриминациялық бағаларды қолдана ... оның ... ... ... ... топтары бойынша, тауарлар, қызметтер варианты бойынша, территория бойынша, уақыт бойынша. Демпинг - бір ... өз ... ... ... бір ... ... өте ... бағамен сату.
Баға жасау саясаты
Баға жасау процесінің негізгі кезеңдері
а) Мақсат қою. Тауар шығару мақсатын, оның нарықтағы ... ... ... ... ... үш ... ... болады: фирманың қызметін сақтау (нарыққа ену бағалары); пайданы өсіру (сұраныс пен ұсынысқа қарай); ... ... ... ... бір қалыпты ұстау).
б) Сұранысты анықтау (бағаның максимальды деңгейін көрсетеді).
в) ... ... ... ... деңгейін көрсетеді)
г) Бәсекелестердің бағаларын талдау.
д) баға жасау әдісін таңдау
е) соңғы бағаны анықтау
Баға белгілеудің әсіресе кең ... ... ... жатады:
* Тауар бағасын өндіріс шығындарына негізделіп анықтау
* Капиталға саналған табыс әдісі
* Сұранысқа бағытталған бағаларды анықтау
* Ағымдағы бағалар деңгейіндегі бағаларды белгілеу
Тауардың ... ... ... кезеңдерінде әртүрлі баға саясаты қолданылу мүмкін.
1) Эксперимент фазасындағы баға саясаты. Жаңа ... баға ... ... ... шығындардың тұрақтылығын атап өту қажет, яғни өндірістің кеңеюіне ешқандай кедергі болмаса, шекті шығындар да өспейді (берілген фаза шектерінде). Кәсіпкер үшін ... ... - жаңа ... жаңа ... ... яғни тұтынушылардың жаңа тауарға сенімін жасау үшін қосымша шығын болуы ... ... ... ... ... олар да кеми бастайды. Бастапқы баға неғұрлым жоғары болған сайын сұранысты туындатуға кеткен шығындар да (шекті шығындар) өседі, яғни бұл ... ... ... ... ... ... өнім бағасының функциясына айналады. Кәсіпкердің басты міндеті тауардың бағасын анықтағанда ол түсіретін табыс мөлшері мен сұранысты жасауға кеткен ... ... ... ... етіп ... Егер сұраныс жасауға кеткен шығындар табыстан жоғары ... онда ... ең аз ... ... ... минимальды шығын әкелетін) баға деңгейін қою қажет.
2) ... ... баға ... Бұл ... ... ... жаңа тұтынушыларды келтірумен байланысты болады. Экспансия фазасы басқа сөзбен айтқанда потенциальды сұранысты іске қосу ... ... ... ... ... ... алу ... қарай). Баға деңгейін осы фазада өсірген сайын бұл ... ... ... және ... ... ... ... бұл фазаны ұзартып, көбірек тұтынушыларды келтіруге болады. Жалпы алғанда ... өсуі баға ... ... ... ... ретінде қарастырылады, яғни кейде сұраныс аномалиясы деген құбылыс болуы мүмкін ... ... ... өсе ... мүмкін (бірақ жаңа нарықтарда)). Бұл фазада кәсіпкер жаңа нарықтарды іздеп, өз тауарының сапасын көтеруге, жаңа ... ... көп ... бөлу ... Берілген фазада өндірісті тиімді жасау және шығындарды азайту мерзімі ретінде де қарастыруға болады ... қуат ... ... ... ... іске ... ... баға деңгейі бұл фазада азаюы мүмкін. Егер эксперимент жасау ... ... ... жаңа ... жасау болса, экспансия фазасында даму бағытын анықтау мәселесін шешу қажет, яғни сұранысты өсіру, өнімнің сапасын ... ... ... ... ... қосымша күрделі шығындарды талап етеді, яғни бұл кезеңде үздіксіз инвестициялық саясатты жүргізу қажеттігі туындайды. Ол үшін ... өз ... және ... өсу ... ... бағалау қажет. Бұл кезеңдегі негізгі қиындық, кәсіпкерде берілген тауар және оған ... ... ... ... ... мәлімет жоқ, яғни тәжірибе жоқ болуында айқындалады. Кәсіпкер негізінен өзінің субъективті көзқарасына, интуициясына негізделеді. Кәсіпкер тек баға ... ғана ... ... ... дамитын сұранысты дұрыс бағалау қажет, оларды ол бір-бірімен кейде шатыстыруы ... ... ... ... нарықта ең тиімді орынды, шекті шығындары ең төмен өндіруші алатынын атап өту қажет, яғни ол ... баға ... ... ... ... ... ... деңгейі өте өзгермелі болғандықтан бұл фазадаға баға бәсекелесі өте қатал және шиеленіскен болады (сапа бойынша да тура ...
3) ... ... Бұл ... ауысу процесі көбінесе көрінбей өтеді. Өндіріс кеңеюі аяқталмайды, бірақ қарқыны әлдеқайда төмен. Бұл фазада барлық өткізу ... ... ... Жаңа ... ... өте ... яғни сұраныс жасауға кеткен шекті шығындар өсе ... Бұл ... баға ... ... ... қарағанда төмендеу болады. Шығындар деңгейін төмендету мәселесі де бұрынғыдай ... ... яғни ... ... ... ... жақын болады. Сапаны өсіру мүмкіндіктері де төмендейді.
Сонымен, қанығу фазасы динамикасы ең аз және баға ... ... ең ... нарық құрылымына сай келеді. Бұл жағдайда нарықтық процестер стандартты ... ... ... ... Баға ... бұл ... төмендейді. Бұл кезеңде өнімнің өзін дифференцияциялау мерзімі пайда болады, яғни берілген, қалыптасқан қажеттілікті қанағаттандыру деңгейін жақсарту. Нәтижесінде кәсіпкер жаңа ... ... ескі ... ... ... ... ... басты міндеті келесі, жаңа тауарды шығарудан түсетін табыс мөлшері, ескі ... ... ... ... ... ... ... болуын қамтамасыз ету. Бұл фазада бағалардың бір - біріне сәйкестігі өте маңызды орын алады.
4) Стагнация, түсу фазасы. Бұл фазада ... ... ... ... жалпы экономикалық дамудан төмен бола бастайды. Баға икемділігі күрт ... және бұл ... ... ... ... ... тәуелсіз өтеді. Көбінесе, тұтынушылар табыстарының деңгейі өскен сайын тауар бағасы да өсе бастайды. Оған себеп ретінде кәсіпорынның ... ... ... де ... ... Стагнация фазасы біртіндеп өндірістің төмендеуі фазасына ауыса бастайды, жаңа тауарлар нарықтарына жол ... Жаңа ... ... ... болуы ескі тауардың нарығына сәйкес әсер береді ... ... баға ... ... ... ... ... бағалардың сәйкестігінен бағалар дербестігі жоғарырақ болады, яғни тәжірибе бойынша анықталған тұрақты ара-қатыстар сақталынады. Оның ... бұл ... ... салалар өзінің қызметін жалғастыруға мүмкіндік алады. Егер ... ... ... ... ... ... толығымен ығыстырылады.
Баға саясатының стратегиялық және тактикалық аспектілері
Баға саясаты деп өз тауарларына, қызметтеріне бағаларды орнатуда фирма жетекшілері ұстанатын жалпы ... ... ... Баға стратегиясы деп осы қағидаларды іске асыруға мүмкіндік беретін әдістер жиынтығын атайды. Баға ... ... ... ... бір ... ... ... саясатының стратегиялық аспектілеріне бағаларды белгілеу және өзгерту бойынша келісімдік шаралары жатады. Олар фирманың жалпы өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... тактикалық аспектілеріне қысқамерзімді және бір реттік шаралар жатады. Олар нарықтағы бағалардың күтпеген ... ... ... немесе бәсекелестер қызметінен болған ауытқуларды қалпына келтіруге бағытталған.
Фирма баға саясатын жүргізгенде үшдеңгейлі талдау ... ... ... ... жалпы сала бойынша, кәсіпорын бойынша.
Баға саясатының стратегиялық формаларын таңдағанда фирма өзінің нарықтық стратегиясына сүйенеді.
Баға жасаудың екі негізгі әдісі ... кең ... ... ... әдісі. . Калькуляцияға және тіркелген пайда нормасына негізделген
* Тура шығындар әдісі. Өзгермелі шығындар ... және ... ... ... ... фирма сұранысқа және ұсынысқа әсер ететін басқа да факторларды есебке алу қажет. Барлық факторлар баға реттегіш факторларға жатады. Факторлардың саны көп ... ... ... баға ... ... әдістерін қолдануға тиіс.
Нарықта жетілген және жетілмеген бәсеке болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... көп әсер ете алмайды, жетілмеген де керісінше.
Әр түрлі нарықтарда әртүрлі баға бәсекелесі болуы мүмкін (монополияларда, ... ... ... жалпы алғанда өзінің шығындарына басқару жүргізу қажет.
Іс жүзінде баға анықтаудың келесі әдістемелері болуы мүмкін:
* Шығындарға ... ... ... ... құн, оған ... ... Бұл ... бойынша мақсатты баға немесе мақсатты пайда деңгейі, шығынсыздықты қамтамасыз ету анықталады. Әдістеме технологиясы: алдымен өндірістік қуат бағаланады, одан ... ... ... ... үстеме шығындар және пайда нормасы қосылады, соңында анықталған мақсатты табысты өнім көлеміне бөледі. Шығынсыздықты қамтамасыз ету формуласы: Баға*Көлем=Тұрақты ... + ... ... ... ... (сұранысты анықтау әлдеқайда қиын және сандық мөлшерде көрсетуде кедергілер бар, ... ... әсер ... ... өте көп). Бұл ... ... ... бағаны анықтаудың келесі әдістері қолданылады: дискриминация, тауарлардың ассортиментті тобы бойынша баға жасау.
* Бәсекелеске қарай (жабық сатулар, тендер жүргізу). Бұл ... ... ... ... ... және ... мүмкін ұсыныстарына баға береді.
Жалпы алғанда фирма жетекшілері ... ... ... ... ... басқа сұрақтарды шешу қажет:
1) Шығындарды қайтарып, жақсы пайда алу үшін қандай бағаны қою қажет? Деген сұрақтың орнына деген сұрақты шешу ... ... ... орнына деген сұрақты шешу қажет
3) деген сұрақтың ... > ... ... ... керек.
Бұл сұрақтар қаржы бөліміндегі мамандар мен маркетологтар арасындағы қарама-қайшылықты шешуді талап етеді.
Фирма жай баға ... ... ... ... ... бағалар жүйесін белгілейді. Бастапқы бағаны белгілеп, фирма оны әртүрлі факторлардың әсеріне байланысты түзетіп отырады. Фирма келесі бағалар түрлерін және ... ... ... ... жаңа тауарға бағаны белгілеу: ол өз кезегінде патентпен қорғалған нарық үшін шын ... жаңа ... ... үшін ... ... ( және ... қолданылады), нарықта бар тауарларға ұқсас болатын тауар-имитаторға бағаны анықтау. Тауар-имитатор ... ... оның ... ... ... ... ... Ол үшін баға және сапа көрсеткіштерінің ара-қатыстары қарастырылады.
Сапа\Баға
Жоғары
Орташа
Төмен
Жоғары
Сыйлықты ... ... ... ену ... мәнін жоғарлату стратегиясы
Орташа
Артық қойылған баға стратегиясы
Орташа деңгейлі баға стратегиясы
Жақсы сапа стратегиясы
Төмен
Ұрлау стратегиясы
Көркемділігі өтірік стратегиясы
Құндылық мәнін төмендету ...
2) ... ... ... баға жасау. Мұнда фирма өзі шығаратын тауар номенклатурасы бойынша ... ... ... ... пайда алуға тырысады. 4 типтік жағдай болуы ... ... ... ... ... жасау. Әртүрлі тауарларға әртүрлі деңгейлі бағалар орнатылады (барлық факторлар, ... ... ... ... ... ... көзқарасы, есебке алыну керек)
б) толықтырғыш тауарларға баға орнату. Негізгі тауарға фирмалар ... ... ... ... ... ... ... стандартты тізімге және қосымша, толықтырғыш тізімге нені қосу қажет деген сұрақты шешу.
в) Міндетті қосылымдарға бағаларды орнату. Бұл қосылымдар негізгі тауармен қоса ... ... ... оларға фирмалар асыра бағаларды қояды.
г) Өндірістің қосалқы өнімдеріне бағаны орнату. Оларды өткізу нәтижесінде негізгі тауардың бағасы ... ... ... ... ... орнату. 5 түрлі вариант болады:
а) тауар шығару орнында бағаны анықтау
б) транспорттау шығындарын қосып біріңғай ... ... ... ... анықтау
г) базистік нүктеге қарай баға орнату
д) фирма транспорттау шығындарын өзі төлеп баға орнатады.
4) ... ... ... ... бар бағаларды орнату. Шегерімдер түрлері: таза ақшамен төлеу үшін; тауар ... ... ... ... ... қозғалысына қатысушыларға жасалынады); маусымды шегерімдер; келісулер (ескі тауарды тапсырғанда жасалынатын шегеімдер, немесе делдалға (жарнамаға, өткізуге көмектессе) және т.с.с.
5) Өткізуді ... ... ... ... ... ... ... жасалынады: кейбір тауарларға, кейбір уақыт мерзімінде, белгілі уақыт аралығында және т.с.с.
6) Дискриминациялық бағаларды ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі факторларға байланысты бағаларды өздігінен өзгертеді:
1) Бағаларды төмендету. Оған себеп ретінде өндірістік қорларды толық қолданбау, нарық үлесінің азаюы болуы мүмкін. Бұл шара ... ... ... бірге өткізілу керек.
2) Бағаларды өсіру. Оған себеп: инфляция, артық сұраныстың ... ... баға ... ... ... ... ... бағаның өзгерісін сәйкес түсінбеу мүмкін,яғни бағаның кемігенде сұранысты керісінше азайтып, баға ... ... ... баға ... ... ... ... мүмкін жауаптарын алдын-ала дұрыс болжау қажет.
Фирманың бәсекелестердің баға өзгертуіне жауап беруі. Ол үшін фирма келесіні ... ... ... ... ... Қандай мерзімге жасап отыр?
В) Фирманың нарықтағы үлесі және табысы қалай өзгереді?
Г) Фирма жауабына бәсекелес қалай ... ... ... ... ... ... да ... жете қарастырып зерттеу қажет.
Баға жасаудың шығынды әдісі
Өнімді өңдіруге және өткізуге кеткен шығындар өндірістің ... ... ... ақшалай сипаттамасы ретінде қарастырылады. Шығындарды төмендету кез келген кәсіпкер үшін пайданы өсірудегі аса маңызды фактор болып ... ... ... мазмұнына (смета), мақсатына (баптар), берілген өнімнің өзіндік құнына (тура және ... ... және ... көлемінің өзгеруіне қарай жіктеледі.
Баға жасау тәжірибесінде кәсіпорында шығындарды бухгалтерлік және кәсіпкерлік (экономикалық) деп ... ... ... ... ... және ... ... шығындар тізімі туралы Ережеге сәйкес анықталады (ҚР-ның ... ... Оған ... ... ... материалдық шығындар, еңбекті төлеу және әлеуметтік төлемдер, амортизация және басқа шығындар. Іс ... ... ... ... ... және ... өндірісті қамтамасыз ету үшін көлемі көбірек болатын шығындар жұмсайды. Оның аты кәсіпкерлік шығындар. ... ... ... шығындар, қалыпты пайда нормасы, ҚҚС (және акциз), баж салығы ... ... ... ... ... (қосылған) шығындар (фирма қорларын тиімді қолданбаудың нәтижесінде болған ақшалай жоғалтулар).
Бұл жерде қорлардың шекті болуын ... ... яғни ... қорларды берілген өнімді өңдіруде қолдану жөнінде шешім қабылдағанда, осы қорларды басқа өнім түрін өңдіруге байланысты алынбай қалған табыс мөлшерімен салыстырма ... ... ... ... ... ... ... алынатын шығындар әрқашанда баламалы шығындар болып табылады.
Баламалы шығындарды кәсіпорын тарапынан қарастырғанда олардың ... ... және ... емес ... ... ... атап өту ...
Нақты - бұл кәсіпорынның алған қорлары үшін төлейтін тура ақшалай төлемдер.
Нақты емес - бұл ... ... ... ... ... ... меншігінде бар қорларды қолдануға байланысты шығындар. Олар міндетті төлемдер ретінде болмайды.
Сонымен ... ... ... ... ... да шешім қабылдағанда есебке алу керек - бұл өткен мерзімде жасалынған шығындар және оларды ағымдағы және болашақ іс-әрекетпен ... ... ... ... маркетингтік зерттеуге, арнайы жабдыққа және с.с.).
Алдын алуға болатын шығындар - бұл әлі жұмсалмаған шығындар, ... ... оңай және оған ... ... жоқ ... жаңа ... ... шығындары).
Бухгатерлік шығындардың құрамына тек нақты шығындар ғана ... ... емес тек ... ... ... ... алынады, яғни кәсіпкерлік шығындар әрқашанда бухгалтерлік шығындарға көбірек болады.
Өндіріс және сату көлемдерінің өзгерісіне байланысты шығындар тұрақты және өзгермелі болып бөлінеді.
Тұрақты ... (ҒС - fixed costs) - ... ... ... ... ... шығындар. Бұл шығындарды басқа сөзбен айтқанда, қызметке қажет жағдай жасау шығындары деп атайды. Орташа тұрақты шығындар (АҒС - average fixed costs)= ... ... (Q). ... ... ... өскен сайын орташа тұрақты шығындар көлемі төмендейді.
Өзгермелі шығындар (VC - variable costs) - өндіріс ... ... ... ... ... мақсатына байланысты қызметті іс жүзінде асыруға кеткен шығындар. Орташа өзгермелі шығындар (АVС - average variable costs) =VC/Q. ... ... ... ... шешу үшін ... кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін бағалау үшін
* пайда массасын реттеу және өсімін қамтамасыз ... ... ... ... ... тұрақтылық мөлшерін анықтау
* маржинальды шығындар әдісі бойынша бұйым бағасын анықтау
Жалпы өндіріс көлемімен байланысты шығындарды жалпы шығындар деп атайды (ТС - total costs). Ол ... және ... ... ... тең. ... ... шығындар (АС) жалпы шығындардың өндіріс көлеміне қатынасы арқылы ... ... ... ... ... ... және орташа өзгермелі және орташа тұрақты шығындар қисықтарына тікелей тәуелді ... Осы ... ... кәсіпкер қандай өндіріс көлемі бойынша шығындар ең аз деңгейде болатындығын анықтай алады. Егер нарықта бірнеше кәсіпорын болса, олардың ... ... ... ... ... және ... салыстыру арқылы әр кәсіпорынның нарықтағы орнын анықтауға ... ... ... ... қисығы кәсіпкерге тек бір бұйымнан түсетін пайда максимальды болатын өндіріс көлемін көрсетеді. Бірақ, кәсіпкер үшін көбінесе, ... ... ... ... ... болатын өндіріс көлемі қажет.
Қосымша шығарылатын өнім бірлігін өңдіру кәсіпкер үшін пайдалы ма, пайдасыз ба деген ... ... ... ... ... ... (МС - marginal costs). ... шығындар өзгермейтіндіктен, берілген шығындар қосымша өнім бірлігін шығаруға байланысты болатын өзгермелі шығындардың өсімімен сипатталады: МС = ... ... ... ... ... ... баға ... құрастыруда маңызы өте зор. Оған қарап, жетекшілер келесі сұрақтарға жауап бере алады:
* өндіріс көлемін өсіру ... пе, ... ... ... ... жабдықтаушылардың қайсысына назар аудару қажет?
* өндірістік процесс қандай шекараларда жүргізілу керек?
Шекті және орташа шығындар кәсіпорынның ... ... ... ... қысқамерзімді талдау жасағанда).
Кәсіпкер қызмет ету процесінде шығындар, баға жөнінде шешім қабылдағанда шығындар және пайда деңгейін дұрыс, дәл ұйымдастыру ... үшін ... , ... ... және пайданы өзара байланыстыратын басқарушылық модельдер зерттеледі. Бұл зерттеудің ... ... ... ... баға және өндіріс көлемінің ең тиімді мөлшерін анықтауға мүмкіндік туады. Бұл талдаудың басқаша аты CVP-талдау (Cost-Volume-Profit) немесе шығынсыздық нүктесін ... ... ... ... деп ... ... түскен табыс осы өнімді шығаруға кеткен шығындарға тең болатын өндіріс көлемін атайды, яғни бұл өндіріс көлемі бойынша кәсіпорын пайда да ... ... да ... ... ... есептеудің үш әдісі бар:
1. Теңдеулер арқылы.
Түсім - өзгермелі шығындар - ... ... = ... ... ... нүктесіне сай келетін өндіріс көлемі мен өнім бағасының көбейтіндісі ретінде көрсетсе формула келесі болады:
Qш*P = Qш*VC - FC ... FC/(P - VC) ... ... ... ... ... сай болатын өндіріс көлемін анықтауға болады, оны ақшалай формаға айналдыру үшін оны ... ... ... ... ... ... кәсіпкерге мақсат қойған пайда мөлшерін алу үшін қажет ... ... ... ... Ол үшін (1) ... оң ... мақсатты пайда мөлшерін қосып жазуға болады.
2. Маржинальды пайда әдісі.
Бұл теңдеулер әдісінің модификациясы.
Маржинальды ... деп ... ... ... ... пен өзгермелі шығындар арасындағы айырманы атайды, яғни кәсіпорын пайдасын алу үшін және тұрақты ... ... жабу үшін ... ақша мөлшері.
(2) формуланы өзгерту арқылы өндіріс көлемі мен маржинальды пайда арасындағы байланысты көруге болады.
Qш= FC/(P - VC)= ... = ... d - ... ... өнім бағасындағы меншікті шамасы
1 - d - өнім бірлігіне саналған маржинальды пайда деңгейі.
3. Графикалық ... ... ... ... ... салу арқылы жүзеге асады. Ордината бойынша шығындар мен ... ... ... абсцисса бойынша өнім бірліктерінің саны көрсетіледі. Бұл әдіс бойынша шығынсыздық нүктесі ... ... мен ... ... ... салып, олардың қиылысу нүктесін анықтау арқылы табылады. Осы нүктенің сол ... ... ... ... оң ... табыстар алу зонасы анықталады.
Шығынсыздық нүктесін есептегенде келесі шарттар алдын ала орындалады деп алынады: өндіріс көлемі сату көлеміне тең ... өнім ... ... және ... ... шығындардың шамалары өзгермейді; өнімнің тек бір түрі өңдіріледі және т.с.с.
Баға ... ... ... ... құндылығына негізделіп бағаны жасау процесін келесі схема ... ... ... - ... ... ... - ... мүмкін көлемі - өнім бірлігіне шығындар.
Берілген әдістің басты ... - ... үшін ... болатын ара-қатысын қамтамасыз ететін және оның негізінде пайда көлемін ... ... баға ... ... ... ... ... берілген тауарға төлеуге дайын бағасын анықтауға көңіл бөледі. Бірақ, бұл қате, өйткені тұтынушылар баға деңгейін тауардың іс ... ... ... ... етіп ... ... Оған екі ... себеп бар:
Біріншіден, тәжірибесі бар тұтынушылар тауар үшін бағаны атағанда өте сирек шындық айтады, әсіресе бұл фирмаларды жабдықтайтын кәсіби маманданған тұлғаларға тән. Олар ... ... шын ... ... көрсетпей, оны сатушы алдында төмендетуге тырысады. Маркетологтар бұл жағдайда ақпарат ... ... ... тап ... ... ... тауардың шын мәніндегі құндылығы жөнінде толық мәлімет алмай, оның пайдалылығын кемітіп қарастыруы мүмкін. ... да, ... ... тауардың іс жүзіндегі пайдалылығына сай болатын баға деңгейі бойынша тұтынушылардың сатып алуға ... ... ... етуге назар аудару қажет.
Басқа сөзбен айтқанда, маркетологтар және жабдықтаушылар сатып алушыларды берілген тауар үшін деңгейі жоғары баға төлеуге ... ... ... Ол үшін бұл ... ... осы тұтынушылар әлдеқайда көбірек екенін сендіру қажет. Содан кейін бұл ... ... және ... есеп ... ... олар ... кететін шығындарды басқарады. Нәтижесінде фирмаға қажет жағдай туындайды: сатып алушылар төлеуге дайын тауар құндылығы мен осы қасиеттері бар тауарды шығаруға ... ... ... ... ... ... Сонда баға жасаудың негізгі міндеті - бұл осы айырманың негізгі ... ... ... ал кем ... ... алушы пайдасына келетіндей етіп жасау.
Берілген міндетті іске асырғанда, үшінші жақты, бәсекелестердің іс әрекетін есебке алу қажет, яғни баға ... ... ... мен ... ... басқа нарықтық жағдайды зерттейтін ақпарат жинау мамандары да қатысу керек. Сонымен, ... ... ... үшін баға ... ... ... қарау қажеттігі туындайды.
Бағаны жасау процесінде тауардың тек жалпы экономикалық құндылығымен ғана шектелуге ... ... оны тек ... ... ... өте ... білген жағдайда қолдануға болады. Іс жүзінде тұтынушылардың ... ... ... не ... аз, ... не ... болмайды (мысалы Торстен Веблен (АҚШ экономисі -1857-1929) зерттеген эффектісі). Бұл жағдайда тұтынушылардың бағалар деңгейіне қарай іс-әрекеттері келесі ... ... ... Ауыстыратын тауарлар бар болуы туралы көзқарастар эффектісі. Көбінесе, сатып ... ... баға ... ... баламалармен салыстыруға тырысады. Егер тұтынушының осы тауар ... ... ... ... ... онда оның осы ... бағасы да дәлірек анықталады. Бірақ, негізінен тұтынушылардың тауар баламалары жөнінде білімі әлдеқайда төмен, кейде тіпті жоқ. Сонымен қатар, ... ... ... ... болатын басқа тауарлар тізімі әр тұтынушыда әртүрлі болады, яғни мұнда субъективті фактор есебке алынады. Осыған байланысты фирма ... ... ... бар болуын жасыруға тырысу керек. Ол үшін коммивояжерлерді, телемаркетингті қолданады.
Егер тауар түрлері өте көп ... ... ... ... қойылатын баға деңгейі жөнінде жалпы қоғамдық пікір туындайды (орташа нарықтық бейтараптық бағасы). Бұл жағдайда тұтынушылардың баға деңгейінің өзгерісіне ... ... ... ... Мысал ретінде, компьютерлерді сатуда сияқты тәсіл қолдануға болады. Сонымен, берілген факторды басқаруға мүмкіндік бар.
2. ... Бұл ... ... ... ... ... ... үшін тауардың ерекшелігін қамтамасыз ету.
Бірегейлік эффектісі - тауар бірегейлігі неғұрлым жоғары болса, солғұрлым сатып алушының баға ... ... ... ... да ... ... көп нарықтарда қызмет ететін фирмалар өз өнімдеріне ерекше қасиет беруге тырысады, сонда нәтиже ... ... ... Бұл ... тек ... қана ... оны ... хабарлап, осы қасиеттің оған пайдалы болатындығын дұрыс көрсету керек.
3. Ауысуға кеткен шығындар эффектісі - бұл ... ... ... ... сатып алуды ұйымдастыруға кеткен шығындар неғұрлым жоғары болса, солғұрлым сатып алушылардың баға өзгерісіне сезімталдығы төменірек болады, яғни ... ... жаңа ... ... алуға құштарлығы экономикалық әдетке байланысты жоғары болмайды, тіпті оның бағасы төменірек болса да. Берілген эффект бұрын ... ... ... ұйымдастыруға кеткен шығындар амортизациясы өскен сайын төмендейді және нольге айналуы мүмкін (мысалы АҚШ-та ... ... ... ... Іс ... тауардың нақты қасиеттерін басқа ұқсас тауармен салыстыру өте қиын және ол көбінесе тауарды сатып алудан немесе қолданудан кейін ғана ... ... ... ... ... жаңа тауар бағасына және жарнамасына келіссе де олардың бұл тауарды ... алуы ... бір ... ... ... бұл тауардың шын мәнінде қасиеттеріне күдігі болады. Тұтынушылар қымбат болса да бұрын қолданған, өздері білетін тауар алуға тырысады, яғни баға ... ... ... (мысалы, шетел кондитер өнімдері). Сондай-ақ, салыстыруларды фирмалар басқа жолмен қиындатады, мысалы, ... ... ... ауыстыру арқылы немесе қосымша тауар қоса сату арқылы. ... ... ... ... - бұл егер ... ... және бағасына қарай салыстыру қиын болса, әйгілі тауарлар немесе әйгілі фирма тауарлары бағаларының өзгерісіне сатып алушылардың сезімталдығы кемиді (brand ... ... ... осы). Осы ... ... ... фирмалар өздерінің бағаларына қосымша пайда түсіре алады (яғни баға қосылымын қолданады).
5. Сапаны баға арқылы бағалау. Баға тек алынатын ақша мөлшері ... ғана ... ... сапаны сипаттай алатын көрсеткіш ретінде қолданылады. Мұндай тауарлардың үш тобын бөліп көрсетуге болады: беделді (имиджді) тауарлар, эксклюзивті тауарлар, сапаның ... ... жоқ ... ... эффект - бұл сатып алушы бағаны тауардың сапасын сипаттайтын көрсеткіш ретінде қарастырса оның баға ... ... ... Тауардың қымбаттылығы эффектісі - бұл тауарды алуға кеткен абсолютты шығындар немесе бар табысқа пайыз ... ... ... ... ... ... ... баға деңгейіне сезімталдығы өседі. Бұл көбінесе, өте ... ... ... қатысты болады. Тауарларды алу шығындарына барлық шығындар жатқызылады: ақша, жеткізуі, іздеу уақыты және с.с.
7. Соңғы нәтиженің ... ... жиі ... қандай да бір мақсатқа жету үшін аралық қажеттілікті қанағаттандыру үшін сатып алады (мысалы цемент үй салу ... Бұл ... ... ... маңыздылығы эффектісі байқылады - қандай да бір соңғы нәтижеге жетуге кеткен жалпы шығын көлеміне сатып ... ... ... ... ... және бұл ... ... берілген аралық тауарға кеткен шығын үлесі жоғары болған сайын бұл сатып алушының тауар бағасының өзгеруіне ... да ... ... екі ... ... ... ... туатын сұраныстың детерминациялану дәрежесі - сатып алушы үшін соңғы нәтиженің маңыздылығы мен оның осы нәтижеге жету үшін ... ... ... ... ... байланысты көрсетеді. Екіншісі: сатып алушының берілген аралық тауар бағасына сезімталдығы мен осы тауарға кеткен шығындардың ... ... ... ... шығындардағы үлесі арасындағы байланысу дәрежесі.
8. Шығындарды бөлу мүмкіндігі. Бұл ... егер ... алу ... тағы бір ... ... пайда болады, яғни осындай тұлға болса, сатып алушының баға өзгерісіне сезімталдығы азаяды.
9. Баға шамасы. ... - егер ... ... ... ... ... , баға ... неғұрлым қатты айрықшаланса, оның оған сезімталдығы өседі. баға деңгейін дәл санауға болмайды, ол сатып алушылардың субъективті көзқарастарына негізделеді. ... ... ... ... ... ... ... үш фактор бар:
1) қазіргі бағаны бұрын болған бағалармен салыстыру арқылы
2) берілген тауар бағасын ұқсас ... ... ... ұқсас жағдайларда төленген бағалармен салыстыру арқылы
3) тауардың тұтыну стандартын қалыптастыруда ... ... ... Екі ... бар: ... ... ... жағдайын сақтау үшін алынады; тауар тұтыну жағдайын жақсарту үшін алынады. Бұл эффект психологиялық сипатта болғандықтан оны ... ...
10. ... ... ... - ... ... құрамында сақтауға қолайлығы өскен сайын сатып алушылардың тауар ... ... ... ... ... ... ... бұл эффект бағаны кенеттен өзгерткенде жақсы байқалады.
Жеке және бөлшек саудада бағаны жасау.
Бұл өрісте сауда ... ... ... қанағаттандыру мәселесімен қатар фирма пайдасын өсіру мәселесін шешу қажет. Ол үшін сауда ... ... ... потенциалын өлшеп, нарық ақпаратын талдау нәтижесінде маркетингтік тәсілдер мен жоспарлар ... ... ... ... міндетті түрде маркетингілік талдау дағдылары болу қажет. Жеке және бөлшек ... ... ... өсіруге емес, нарық қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған сауда аппаратын жасау ... ҒТП ... ... ... түрі көп және ... ... ішінен ең сенімді және сапалы тауарды таңдауға қиналады. Бұл жағдайда өңдірушілер өз тауар ... ... ... ... оның ... және ... ... айтып қана қоймай, істе көрсетуге тырысу қажет. Бұл орайда, сияқты компанияның ... ... іске сай ... еді. Олар өз ... ... ... ... сатады, яғни агент тауарды әкеліп, оның сипаттамасын толығымен беріп, іс жүзінде қолдану барысын көрсетіп, барлық сұраққа ... ... ... ... ... алғаннан кейін бұл тауарға өмірлік кепілдеме беріледі, тауар барлық елдерде мерзім сайын арнайы сынаудан өткізіледі, пайда болған сұрақтарға ... ... ... ... ... ... ... компанияның басты ұраны .
Көтерме саудадағы бағалар.
Көтерме сатулар көбінесе нақты бағалар бойынша жүргізіледі. Бағаны тіркеу тәртібіне қарай келесі баға ... ... ... ... ... баға - ... шарт жасасу мезетінде белгіленеді, келісім мерзіміне, тауарды жеткізу тәртібіне және мерзіміне тәуелсіз. Бұл баға ... баға - ... шарт ... ... ... бірақ кейін қайта қарастырылуы мүмкін (берілген тауардың нарықтық бағасы өзгергенде). Келісім шартта алдын ала ... ... ... бағаның өзгеруі және оның шамасы енгізіледі. Мұндай бағалар ұзақмерзімді келесімшарттарда шикізат, өнеркәсіптік, азық-түлік ... ... Есеп ... ... бағалар бойынша жасалынады.
Сырғанамалы (ауыспалы) баға - келісім шартты орындау кезінде анықталатын баға. Мұнда келісімдік (базистік) баға ... ... ... ... ... қайтадан қарастырылады. Берілген бағалар жасалуы ұзақ мерзім болатын тауарларға қолданылады. Келісім шарт жасасқанда екі жақ ... ... ... және оның ... ... ... (барлық баға элементтерінің үлестік салмақтарын). Сонымен қатар келісім шарттың қосымшасында берілген бағаны есептеу әдістемесі және өзгеру шекаралары ... ... шарт ... ... тіркелетін баға шамасы (реттелетін, икемді, тербелмелі) тауардың әр партиясын жіберу алдында немесе белгілі бір мерзім ... екі ... ... Сатып алушыға кейде қосымша жеңілдіктер беріледі. Ол бағаны қайта қарастыру мерзімін таңдайды, бірақ бұл жағдайда баға анықтау шарттары және ережесі ... ... ... ... ... қарай тауар бағасының тербелістері жөнінде арнайы шарт қолданылады (Тек шарты, немесе шарты, немесе шарты). Бұндай шарттар көбінесе ... ... бар ... қолданылады.
Мысалы, биржалық тауарларға байланысты келісімдер жасалғанда қандай биржаның котировкасы қолданылады, котировка жасау бюллетеньнің қай рубрикасы (бөлімі) ... баға ... ... мерзім ішінде сатып алушы бағаны тіркеуге дайын болатындығын сатушыға хабар береді деген ... ... ... Бұл келісімдерді онкольды деп атайды.
Баға жасау және инфляция
Инфляция - өте күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс, сапалық талдауға және ... ... өте ...
Инфляция жалпы ішкі өнім және ұлттық табыстың натуралды-затты және құнды құрылымында диспропорциялардың өсудің ... ... ... салдарына жатады. Осы диспропорциялар ақша айналысының бұзылуын, ақша көлемінің артық көлемінің пайда болуын тудырады. Нәтижесінде ұлттық валюта ... оның ... ... ... ... және ... ... өсуі инфляцияның өте маңызды индикаторы болып табылады. Басқа индикаторларға ақшаның эмиссиясын, айналыстағы ақшаның өсуін, мемлекеттік бюджеттің дефицитін және т.б. жатқызуға ... ... ... ... ... ... инфляциясы, шығындар, табыстар, сұраныс, банк пайызы және т.б. инфляциялар болады.
Қазіргі заманғы инфляцияға келесі белгілер тән: ... ... бар ... ... қамтиды); хроникалық сипатта болады; көпфакторлы (ақшалы және ақшалы емес факторлар әсер ... - бұл ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіш. Бұл төмендеу тауарларға (тауарлы бағалардың өсуі); алтынға (алтын бағасының өсуі), шетел валютаға қатысты болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... табу ... есептейді.
Бірақ, кез келген баға өсімін инфляциямен байланыстыруға болмайды. Бағалар шығындар өскенде, тауар сапасы жоғарлағанда, жаңа тауар ... ... ... өсуі ... және ол ... ... жоқ. ... нәтижесіндегі бағалардың өсу себептері және белгілері мүлдем басқа. Оның ... ... ... ... ... ... ... болуы, яғни бағалар өсуі барлық дерлік тауарларға қатысты болады; бағалардың үздіксіз өсуі; өсу ұзақтығы.
Жалпы ... ... және ... емес ... ... ... ажырату кейде өте қиын болады. Инфляцияның табиғатын жете түсіну онымен күресу және оны болжау әдістерін қолдану жолдарын анықтауға ... ... ... ... ... ... ... баға либерализациясы сияқты мемлекет шараларының нәтижесінде ел экономикасына әсерін ... ... ... ... 20 ғасырдың екінші жартысындағы күшеюі инфляцияның теориялық мәселелерін тыңғылықты зерттеуге және әртүрлі ғылыми мектептердің пайда болуына әкелді. Инфляцияның ең ... ... ... және кейнсиандық теорияларды жатқызуға болады. Кейнсиандық теория бойынша инфляцияның негізгі факторы ретінде жұмыс күшіне ... ... ... ... Бұл ... мемлекеттік бағдарламалар тудырады, сонымен, инфляция - халықтың жұмыс бастылығын өсіруге бағытталған мемлекеттік реттеудің нәтижесі (сұраныс инфляциясы). Осы ... ... ... инфляцияның пайда болуын өндіріс шығындарының өсуімен байланыстырады. ... ... болу ... ... пайда көлемін өсіру мақсатында бағаларды өсіру мен жұмыскердердің еңбек ақыларын өсіру талаптары арасындағы өзара байланысына тәуелді болады.
Монетаристік теория экономиканың ақша ... ... көп ... ... ... ... ... ақша көлемі өсуіне байланысты өндіріс көлемдері де тез өседі. Төлем айналысы өседі және ... ... ... айналады. Бұл кезеңде инфляцияның өсімі айналыстағы ақша көлемінің өсімінен төмен болады. Екінші кезеңде айналыстағы ақшаға қарағанда ... ... өсе ... Ақша ... (жылдамдығы) өседі. Бәрі де ақшадан құтылуға тырысады, яғни түсінігі пайда болады. Жағдай біртіндеп жақындай түседі, бұл ... ... ... ... ... ... олар ... дұрыс жасау үшін инфляцияның негізгі себептерін анықтау керек. Бұл себептерге келісіні жатқызуға болады:
* өндіріс құрылымындағы ... ... ... тым ... ... экономиканың милитаризациясы;
* мемлекеттік бюджеттің дефциті;
* мемлекеттік қарыздың өсуі;
* ұзақмерзімді күрделі салымдардың ұлғаюы, оның ішінде несиелер.
* маңызды салалардағы (кен өңдіру, ауыл ... ... ... ... ... ... құралын толық көлемде қолданбау, маңызын түсінбеу.
ҚР-дағы болған инфляцияның ерекшеліктеріне келісіні ... ... ... көшу алдында, елде өте ірі монополиялы экономиканың мемлекеттік секторының болуы, ... ... орта ... ... ... ... ірі бюджеттік дефициттің болуы;
* сыртқы сауда қызметінде мемлекеттік монополиядан бас тартуы;
* доллардың еркін қолданылуы;
* елдегі инфляция нәтижелері дәстүрлі нәтижелерден өте ... ... даму ... ... ... ... және өндірістің кеңеюуін ынталандырады, өйткені кәсіпкерлер бағалардың өсуіне ... ... ... ... ... жаңа ... шикізатқа тезірек жіберуге тырысады. Инфляция әсіресе монополист кәсіпорындарға өте тиімді болады, өйткені жұмысшыларға берілетін еңбек ақы ... баға ... ... ... нәтижесінде кәсіпорын алады.
Сонымен қатар, кәсіпорындар ақшаны несие, инвестиция түрінде алғанда да қосымша пайда алады, өйткені қайтарылатын ақша инфляцияға байланысты ... ... ... ... жақтары да көп, біріншіден экономиканың ұйымдастыру деңгейі бұзылады, ақша әмбебап сатып алу құралы ретінде мәнін ... ... беру ... ... ... ... негізг і капиталды жаңарту қиындайды, өндірістің өсуі тоқтайды, екіншіден бағаның өсуі халықтың сатып алушылық қабілетін төмендетеді, яғни капиталдың жиналу процесінің ... ... ...
1. Инфляция шамамен ақырын өседі. Оны шағын немесе әлсіз жылжитын инфляция деп атайды (2-3 % жылына). Егер ақша ... және ... ақы ... өсіп ... ... бұл ... назар көп аудармайды. Бірақ, бұл инфляцияның кері жақтары бар. Кез келген фактор (тіпті кездейсоқ) инфляцияның ... ... ... ... ... ҒТП төмендетеді.
2. Бағалардың өсімі екі цифрмен өлшейді (20-200 %). Оны секірмелі инфляция деп атайды. Экономикалық өсім іс ... ... ... жағдай шиеленеседі. Экономика стагнация жағдайына айналады. Бұл ... ... ... ... өсімін ескеріп, немесе валютамен жасалынады. Ақшаны материалдық құндылықтарға ... ... ... өмір сүру ... күрт азаяды. Экономикада құбылысы кең өріс алады. Мұнда еңбек ақы мен бағалардың инфляциялы спиралі пайда болады. ... өз ... ... баға ... ... ... ... жөнінде ақпараты азаяды. Ақша өзінің негізгі функцияларын орындай алмай қалады.
Инфляция, көбінесе, экономиканың тұтынушылық секторында ... және одан ... тез ... ... ... өрісіне жайылады (сұраныс инфляциясы>>). Монополистердің көп болуы ... ... ... ... ... ... ... сәйкесінші олардың өнімін тұтынатын кәсіпкерлер өз тауарларына бағаны өсіруге мәжбүр болады. Сонымен, шығындар ... екі ... бар: ... ... өсуі және ... ... мен шикізат бағаларының өсуі. Шығындар инфляциясының сұраныс инфляциясына қарағанда өсім қарқыны төменірек, бірақ, онымен күресі әлдеқайда қиынырақ. Инфляцияны келесі көрсеткіштер ... ... ... ... және теңгенің сатып алушылық қабілеті;
* инфляция қарқыны, еңбек ақы, халықтың ... ... ... іс ... ... бағалар индексы, өндіріс бағаларының индекстері және дефлятор көрсеткіштері қолданылады. Дефлятор - бұл берілген жылдың номиналды жалпы ұлттық ... ... ... ... ... ... ұлттық өніміне (нақты ЖҰӨ) бөлгенге тең шама.
Ең алдымен, бағалар өзінің түрлері бойынша, өндіріс және айналыс кезеңдері ... ... бір ... ... ... ... кері ... жасалынады. Бағалардың әртүрлі дәрежеде өсуі жеке шаруашылық субъектілердің жоғалуына, басқа шаруашылық субъектілердің көбеюіне әкеледі.
Бағаның өсімі ең алдымен, айналыстағы материалдық-затты ... ... ... ал ... ... ... құндылықтар құнсызданады. Нәтижесінде шикізат, материалдар, аяқталмаған өндіріс, негізгі өндірістік қорлар мерзім сайын қайтадан өлшену керек. Егер бағалардың өсу динамикасы бұл ... ... ... ... қаржы жағдайы күрт төмендеуі мүмкін.
Инфляцияның әсіресе теріс нәтижесі ... ... ... ... ... атайды.
Біріншіден, бағалардың инфляцияға байланысты өсуі номиналды табыстары тіркелген халық топтарының табыстарын ... ... ... ... ... және ... табыстары тіркелмеген халық топтары инфляцияның арқасында қосымша табыс ала алады, яғни олардың табыстары инфляция қарқынынан жоғары болады.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... мен ... арасында табыстардың бөлінуін өзгертеді. Инфляцияға байланысты дебиторлар ұтып, кредиторлар ұтылады.
Инфляция халық шаруашылығының ең ... ... ... ... әсіресе несие пайызын және өндіріс рентабельділігін. Олардың байланысы нашарлап, қарама-қарсы жаққа ... ... ... ... ... ... күрт төмендейді, шаруашылық байланыстар бұзылады, төлемеушілік өседі.
Шетел ... ... ... ... ... құтылуға болмайды. Экономистердің басты міндеті ел үшін инфляцияның ең тиімді деңгейін анықтау, нәтижесінде өндірісті тұрақты дамыту. Ол үшін ... ... ... оны белгіленген шекараларда ұстау керек.
Инфляцияға қарсы шаралардың ең негізгісі ретінде өндірісті тұрақтандыру және өсіру болып табылады.
Келесі шара ретінде ақша эмиссиясын ... ... оны ... ... ... қатал түрде байланыстыру.
Сонымен қатар, берілген шараларға, инвестициялық саясатты жетілдіру, антимонопольды заңдылықты іске асыру, жаңа меншік формаларды қолдану, салық, валюта ... ... және т.б. ... ... ... ішкі ... біршама тұрақтылықта дамытуда. Бағаны тұрақтандыру әр қашаан алдын ала өз жоспарлары ... ... ... ... саласындағы ұтымды қадамдарымен қамтамасыз етіледі. Осы орайда баға мен елдегі ... ... ... байланыстарды жүйелі түрде шешу мен мемлекеттің игілігіне қызмет жасауын қадағалау негізгі бағыттардың біріне саналады.
Халықаралық ... ... мен ... ... ... ... бейнелейтін және жекелеген елдің немесе барлық елдің ... ... ... - халықаралық өтімділік валюталық жүйенің элементі болып табылады. Халықаралық валюта өтімділігінің құрылымына шетел валютасы, ... ... ... ... ... ... СДР және ... шоттар кіреді. Аймақтық валюталық жүйелердің пайда болуының себептерінің біріне, жаңа валюталық орталықты құру және оны ... ... жүйе ... қосу ... ... ... жүйе - ... бағамдардың ауытқуын азайту және интеграциялау процессті ынталандыру мақсатында бірлестікке мүше елдердің валюталық қатынастарын мемлекеттік-құқықтық ұйымдастыру формасының және ... ... ... ... ... ... байланысты қалыптасатын қоғамдық қатынастардың жиынтығы болып табылады.
Қазіргі заманғы бағақалыптастыру тәжірибесінде баға ... ... ... ... ... ... ... бағақалыптастыру және ассортиментік бағақалыптастыру.
Қазіргі Қазақстан халқының тұрмыс жағдайының, әл ауқатының жоғарылауы әрине ел экономикасының тұрақты өсуінің ... ... ... ... ... Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен ... ... - ... 1998 ж. - 216 ... ... Р. ... экономика: проблемы методологии и теории. Алматы, 1998 г.
* Информационно-статистический сборник

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Кітапхана" деректер базасы (Delphi тілінде)14 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
Camtasia Studio бағдарламасында бейнесабақтар жасау23 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
Excel кестелiк процессор10 бет
MS FrontPage74 бет
MS-DOS-тағы файлдармен және каталогтармен жұмыс жасау36 бет
Norton Commander15 бет
Norton commander (nc) бағдарламамен жұмыс iстеу14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь