Этиканың мәні мен мазмұны

І этика терминінің мәні мен мазмұны
ІІ Аристотель іліміндегі этика мен адамгершілік ұғымы
ІІІ Ойшыл ғалымдардың этика және мораль терминдерінің тарихы
ІҮ Әл Фараби этикасының негізгі нысаны
Әдетте біз этика деген сөзді естігенде, санамызға келетін ең алғашқы ой, қоғамда өзін дұрыс ұстау. Бұл да, әрине, жансақ пікір емес, дегенмен нақты термині мен мазмұнына қарасақ, ол келесі мағынаны білдіреді.
Этика (грек. ethos – дағды, әдет-ғұрып) – зерттеу нысаны мораль, адамның мінез-құлқы болып табылатын ежелгі теориялық пәндердің бірі. Термин және айрықша зерттеу пәні ретінде өз бастауын Аристотель еңбектерінен алады. “ Этизм” термині Аристотельдің ар-ождан мәселесіне арналған үш шығармасының (“Никомах этикасы”, “Евдем этикасы”, “Үлкен этика”) атауына кірген. Аристотель этизм жайлы сөз қозғағанда негізгі үш мәселеге тоқталып, этикалық теория, этикалық кітаптар, этикалық іс-тәжірибе туралы айтады.
О баста грек тіліндегі этизмның латын тіліндегі баламасы ретінде мораль қолданылса, кейіннен білім беру дәстүрінде этизм – ілім мәнінде, мораль – оның пәні ретінде қарастырылды. Әдетте, этизмлық ой-толғамдар адамдардың мінез-құлықтары мен салт-дәстүрлерінің әралуан екендігін баяндаудан басталады. Сократ әр-түрлі мінез-құлықтарды бағалап, саралау үшін парасатқа жүгіну керек деп білді. Платон адам жан-жақты ұйымдастырылған мемлекетте өмір сүріп, оның басшылығын дана-философтар атқарғанда ғана рухани және мінез-құлық кемелдігіне жете алады деп білді. Парасат иесі ретінде өз мүмкіндіктерін жүзеге асырған адам, өз өмірінің жоғарғы мақсатын айқындап, мемлекеттің негізі болып табылатын саясатқа, экономикаға этикалық нормалармен жетекшілік жасайды. Этизм ұғымы жайлы Д.Юмның “Адамның табиғаты” туралы трактатында жан-жақты айтылады. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында этизм ұғымының баламасы ретінде ар-ождан ұғымы қолданылып, негізгі тақырып ретінде ұсынылған.
1.Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлықбағытындағы 10-сыныбына арналған окулық / Ә.Нысанбаев, Ғ.Есім, М.Изотов, К.Жүкешев, т.б. – Алматы: «Мектеп» баспасы, 2006 жыл
2. “Философия” Есіркепова Г.К., Шымкент, 2008.
3. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекетік университет
СРО
Тақырыбы: Этиканың мәні мен ... ... ... ... ... ... 2015 ... этика терминінің мәні мен мазмұны
ІІ Аристотель іліміндегі этика мен адамгершілік ұғымы
ІІІ Ойшыл ғалымдардың этика және мораль ... ... Әл ... ... ... нысаны
І. этика терминінің мәні мен мазмұны
Әдетте біз этика деген сөзді естігенде, санамызға келетін ең алғашқы ой, қоғамда өзін дұрыс ... Бұл да, ... ... ... ... дегенмен нақты термині мен мазмұнына қарасақ, ол келесі мағынаны білдіреді.
Этика (грек. ethos - ... ... - ... ... ... адамның мінез-құлқы болып табылатын ежелгі теориялық пәндердің бірі. Термин және айрықша зерттеу пәні ... өз ... ... ... алады. " Этизм" термині Аристотельдің ар-ождан мәселесіне арналған үш ... ... ... ... ... ... ... атауына кірген. Аристотель этизм жайлы сөз қозғағанда негізгі үш мәселеге тоқталып, этикалық теория, ... ... ... іс-тәжірибе туралы айтады.
О баста грек ... ... ... ... ... ... ... қолданылса, кейіннен білім беру дәстүрінде этизм - ілім ... ... - оның пәні ... ... ... этизмлық ой-толғамдар адамдардың мінез-құлықтары мен салт-дәстүрлерінің әралуан екендігін баяндаудан басталады. Сократ әр-түрлі мінез-құлықтарды бағалап, ... үшін ... ... ... деп білді. Платон адам жан-жақты ұйымдастырылған мемлекетте өмір сүріп, оның басшылығын ... ... ғана ... және ... ... жете ... деп ... Парасат иесі ретінде өз мүмкіндіктерін жүзеге асырған адам, өз өмірінің жоғарғы мақсатын айқындап, мемлекеттің негізі болып табылатын саясатқа, экономикаға ... ... ... ... ... ... ... Д.Юмның "Адамның табиғаты" туралы трактатында жан-жақты айтылады. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында этизм ұғымының баламасы ретінде ар-ождан ... ... ... ... ... ... ... Этика үш бөліктен тұрады:
* теориялық этика;
* нормативті этика;
* эмпириялық этика.
Теориялық этика -- этиканың негізгі үғымдарын, оның ... ... ... ... даму ... ... этика -- негізгі этикалық категорияларды: мейірімділік пен катыгездік, ізгілік пен жауыздык, ар-үждан, ұят, ... ... және т.б. ...
Эмпириялық этика -- белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... түсінік береді.
ІІ. Аристотель іліміндегі этика мен адамгершілік ұғымы
Әлемнің алғашқы ұстазы, Аристотель ең алғаш этика, эстетика, логика, ... ... және ... ... ... ... қамтитын жан-жақты философиялық жүйені құрды. Оның ішінде біз этикаға тоқталып кетейік.
Аристотельдің көптеген шығармаларында этика талқыланғанымен, бұл ... ең ... ... ... ... ... ... кеткен, үш ұлы еңбегінің бірі кітабында пайымдалады. Аталған кітаптың аты Аристотельдің әкесі Никомахтың құрметіне осылай ... ... ... ... ... ... ... болмайды, этика да логика мен математикадан өзгеше сипатқа ие. Ол бейне азықтық және іс істеу, спорт ... ... ... білімдер мен ұстанымдарға құрылады. Мысал үшін, жақсы спортшы болу үшін теорияны жеттік білумен шектелмей, алдымен ... ... ... мен ... мән беру ... ізгі ... өлшемін бекітті. Ол алдымен адамның іс-әрекетті мақсатты болады деп есептеп, бұл мақсатты жақсылық деп ... Ал, оның ... ... этиканың ең негізгі категориясы болған ізгілігінің түп өлшемі -- бақыт. (грек тілінде eudaimonia деген сөзді тіке түрде ... өмір ... деп ... да болады.)
Аристотельдің ойынша, бақыт сөзсіз түрде шаттықпен тең ... ... жай ғана ... ... келе салмайды. "Адамзаттың түрлі арнайы іс-қимылдарын саралаған соң" Аристотель бақыттың қайнарын байқадым деп ... Ал адам ... ... ... үш бөлікті жіктейді: "Азықтану көңілі" (астық, жер, адамға тән), "Сезу көңілі" (хайуанда және адамда бар) және ... ... (тек ... ғана бар). ... ... қабілет міндеті дегеніміз адам істеуге тиісті іске кірісу, адамға тән қабілетті пайдалану -- ақыл ... ... деп ... ... іс ... адам бақытты, өйткені ол Ақыл көңілінің мақсаты мен ... ... және соны іске ... ... Ақыл ... ... ... орай адамзат баласы төрт дәрежеге бөлінеді. олар:
* ізгі;
* тежемді;
* тидаусыз;
* сұрқия.
Аристотельдің сенімі бойынша, күллі ізгілік атаулы ... және "Кем" ... ... ... ... Бірақ, бұл Аристотельдің бейне Протагор секілді этика салыстырмашылдығы (релятивизміне) пікіріне салыну ... Ол ... ... ... (кек, ... қызғаныш) және бірнеше қимылды (қиянат, ұрлық, кісі өлтіру) түгелдей қатеге шығарып, олар ... ... ... ... да ... ... деп есептеді.
Аристотель үнемі түрлі салалардан екі ұшқары беталысты тауып шығып, ... ... ... ... ... ... батылдық, дәулеттілік секілділер сол екі қарама-қайшы ұшқарылықтың кемшілігі жойылған орташа мүмкіндікте тепе-теңдікті сақтау есептеледі. ... ... ... мен ... сену ... тепе-теңдік, осы тепе-теңдікті сақтай отырып іс істеу (ерлік көрсету) есептеледі. Шектеусіз қорқыныш, тым аз өзіне сенімділік әлсіздікке, қорқақтыққа, шегіншектікке алып ... Сол ... тым аз ... және тым ... өзіне сеніп кету ақымақтыққа, бейбастақтыққа ұрындырады. Сөйтіп, Аристотель заттар ортасындағы, ... ... ... ... орасындағы тепе-теңдік нүктесін тауып шығу бақыттың көзі, ... ең биік ... ... деп ... Осынау екі ұшқарылықтың арасындағы тепе-теңдік нүктесі әдетте "Алтын орта" (Golden Mean) деп ... тағы ... ... ... Ол ... ... ... Толық әділет және Бөлік әділет. Толық әділет Аристотель ... ... тек ... қоғамда ғана болатын әділет. Бөлік әділет болса айырым қылмыс пен әділетсіз істерді жазалау әділеті. Осы тұсқа келгенде ... ... ... ... ... ... сол арқылы істің әділетті, не әділетсіз екенін анық ажырата алатын ... ... ... ... ... әдет пен ... жақсы адамды, жақсы ұлтты, жақсы мемлекетті, жақсы ... ... Ал, ... ... ... жаттығу адамды сау, көңілді, белсенді, бақытты етеді.
ІІІ. Ойшыл ғалымдардың этика және мораль ... ... ... жолын қуған інісі, ол өз өмірін жамағатының болашағына арнаған. ... "Үш ... ... ойға ... ... қайнар өмір
Ар ілімі оқылса.
Моральды "ар ілімі" деп танитын Шәкәрім адамгершілік құлық хақында көп ой қозғайды. Ол адам жолы ... -- адам ... ... ... ... ету деп түсіндіреді. Ол үшін адам өз бойындағы кемшіліктерден арыла ... ... ... өз ... кір келтірмейтіндей өмір сүруі керек. Ар-ұжданның мазмұнын ынсап, әділет, мейірім құрайды деп түсінетін автор ... ... ... ... бақ деп ... үш нәрсе бар:
Кірсіз ақыл, мінсіз сөз, адал еңбек.
Бұл үшеуі біріксе, ... ... бақ осы деп ... ақыл тоймақ -- дей келе Шәкөрім жоғары құндылықтарды атап өтеді. Ар-ұждан тіпті о дүниеде де бар нәрсе деп ... Оның бар ... ... сену ... ... бір адам жанның өлген соңғы өмірі мен ... ... ... екеніне әбден нанса, оның жүрегін еш нәрсе қарайта алмайды. Адам атаулыны бір бауырдай қылып, екі ... де ... өмір ... ... жол -- осы мұсылман жолы сияқты!" -- дейді ... "Үш ... ... неге ... -- өзге ... ... демек.
Ит талаған төбеттен қалай дейсіз,
Аямай әл келгенін жұлып жемек.
Жүсіп Баласұғұни. Оның адамгершілік ұстанымдарын, түркілер дәуірінің талап-тілектері тұрғысына жататын "Құтты ... ... ... идеясы деген. 1) мемлекетті дұрыс, әділеттік ұстанымы; 2) баққонсын деген тілек; 3) ақыл; 4) қанағат-ынсап мәселесі. Жүсіп аталған ... ... ... ... ... деп; оның ... бақ-дәулет тұрғысынан; ақыл-парасат көрінген -- Ұғдүлміш бейнесі; ал қанағат-ынсап мәселесін Дәруіш Одғұрміш арқылы көрсетеді. Дидактикалық, яғни тәлім-тәрбиелік сарында ... бұл ... ... ... әдеіттілік, мораль мәселесі көп қозғалады.
Абай. Ол этика тақырыбын қозғағанда, иман ... көп ... ... ... ... ... санасына мұсылманшылық арқылы енген. Ол арлылық синонимі ... ... ... болса, иман сонда" деген мақалды Абай өзінің отыз алтыншы сөзіне негіз етіп алып, ұят түсінігін ... Ақын ... екі ... ... ... ... ұят; ... қатысты шын ұят. Олардың айырмашылығы ұяттың пайда болуының ... ... -- не ... не ... ... жоқ ... да өзінен-өзі қысылатын жалқаулық, жалтақтық, қорқақтық, жігерсіздік, жауапсыздықтан туындайды. Екіншісі -- не ... не ... не ... ... ... не ... жолында абыройға нұқсан келтіруден басталатын, өзіңе ішкі жаза тарттыратын жоғары сезім. "Ұят деген адамның өз ... ... ... ... өз ... ... ... қылған қысымның аты", -- деп анықтайды Абай. Бастапқы мағынасы тұрғысынан болсын, ... ену ... ... иман ұғымында діни мазмұн басым екендігіне қарамастан, Абай иманды адамшылық өлшемі ретінде қабылдайды. ... ... ... ... ... талаптанбау, өз әрекетіңе салғырт қарау -- ... өз ... ... оң қасиеттермен қатар оғаш қылықтарды, теріс мінездерді қатты сынға алған. Оның бәрімізге жастайымыздан белгілі:
Өсек, өтірік, мақтаншақ,
Еріншек, ... мал ... ... ... ... ... тоқ санап, жайбарақаттыққа салынған надандық кейпі іш ашитындай туралықпен берілген.Абай отыз төртінші қара сөзінде "Адам баласына адам ... бәрі -- дос" ... Мына ... шолақтығын біле тұра, бір-бірімен өшігіп, не болса соған көрсе қызарлық ... ... адам ... ... ... деп ... Абай өз ұрпақтарына "Адам бол!" деп уағыз айтып кеткен жан.
ІҮ. Әл ... ... ... ... ... ... араб-мұсылман өркениетінің аймағында ренессанстық сипаттар пайда болған: біріншіден, қалалық мәдениет ... ... ... ... ... ... мұра ... алынып, аудармалар жасалынып, грек философтарының жолын қуушылар (перипатетиктер, неоплатониктер) пайда болған. Шырыс перипатетизмінің немесе Аристотельдің ... ... ... ... жүзі ғалымдарының "екінші ұстазы" атағына ие болған әл-Фараби этиканы -- ... пен ... ... ... ... ғылым деп қарады.
Әл-Фараби грек этикасының орталық ұғымы -- ... ... ... ... ... етіп ... "Бақытқа жол сілтеу" трактатында ұлы ұстаз о дүниенің баянсыз бақыты туралы емес, тірі адамның шынайы өміріндегі бақыты туралы сөз ... Оған жету үшін адам ... ... жетілдіріп отыруы тиіс. Бір сөзбен айтқанда, әл-Фараби адамдардың өзі ... ... ... оның ... ғана ... ... ... Адам рухани жағынан үнемі өзін-өзі жетілдіріп отыруы ... Адам ... ... ... ... ... ғана жетеді деп түйін жасайды.
Әл-Фарабидің этикалық көз-қарасты танытатын тағы бір шығармасы -- "Қайырымды қала тұрғындарының көз-қарасы". Онда ... ... ... ... ... үшін оны жақсы әкім басқаруы керек деп ұғады. ... әкім ... ... ... инабатты, мейірімді, жан-жақты білімді, жақсылыққа жаны құмар, батыл, жомарт жан. Жеке адамның бақыты жалпы ... ... ... деп есептеген Фараби эвдемоналық күйі де мүмкін.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлықбағытындағы 10-сыныбына арналған ... / ... ... ... ... т.б. - Алматы: баспасы, 2006 жыл
2. "Философия" ... Г.К., ... ... ... ... ... - Алматы, 2007

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай Құнанбаевтың дүниетанымындағы адам мәселесі49 бет
Азаптан құтқарылудың сегіз жолы10 бет
Бастауыш мектептің оқыту процесінде оқушыларға адамгершілік тәрбиесін беру24 бет
Басқару еңбегінің мәдиниеті мен этикасы5 бет
Бизнес этикасының ерекшеліктері8 бет
Журналист – шығармашыл тұлға21 бет
Информатика және этика16 бет
Медициналық этиканың дамуы9 бет
Педагогтың қарым-қатынастық мәдениеті7 бет
Философия (лекциялар)150 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь