Салық жүйесі экономиканы мемлекеттік реттеу құралы ретінде

МАЗМҰНЫ

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САЛЫҚ ЖҮЙЕСIНIҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Қазақстан Республикасының салық жүйесi және оның
жiктелуi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Салық жүйесiндегi салық қызметiнiң құрылымы және атқаратын
қызметтерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.3 Салық жүйесiндегi салық салудың механизмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫН САЛЫҚ ЖҮЙЕСlНlҢ
ҚАЗlРГl КЕЗДЕГl ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1 Бюджеттегi салық түсiмдерiн талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.2 Оңтүстiк Қазақстан облыс бюджетiне салық түсiмдерiн талдау ... ... ... ..29

3 ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДЕГІ САЛЫҚ
ЖҮЙЕСlН ОДАН ӘРl ЖЕТlЛДlРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
3.1 Қазақстан Республикасының салық жүйесiндегi кейбiр өзектi
мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
3.2 Қазақстан Республикасының салық салу жүйесiн одан әрi жетiлдiру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
КlРlСПЕ

Салық жүйесi мемлекеттiң қаржы көздерiн қалыптастырудың ең негiзгi құралы болуымен қатар, ел экономикасын қайта құруға, оны реттеуге, өндiрiстiқ ұлғайып дамуына, ел бюджетiнiң кiрiсiн қамтамасыз етуiне және саяси-әлеуметтiк шаралардың толығымен iске асуына мүмкiндiк туғызады.Нарықтық қатынастар жағдайында салықтарды мемлекет тек экономикалық әсер етушi құрал ретiнде ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы болып жатқан әлеуметтiк процестерге әсер ететiн негiзгi бақылаушы құрал ретiнде пайдаланады.
Мемлекеттiң экономикасын көтеруде оның азаматтарының ақшалай немесе натуралдық тұрақты түрде төлейтiн жарналарының ықпалы үлкен. Қоғамның тарихында салықтың формалары мен әдiстерi мемлекеттiк сұранымды және қажеттiлiктердi қамтамасыз ету, сондай-ақ салық салудағы мәселелердi шешу жолдарына бейiмделiп отырып, әр түрлі өзгерiстерге ұшырайды. Олардың бақылау қызметiнiң ауқымы арқылы әлеуметтiк және экономикалық продестерге ролi де өзгерiп отырады. [8, 14 б.].
Салық салу механизiмi кез -келген экономикалық жүйенiң күрделi бөлiгiнiң бiрi болып табылады. Салық салу мемлекеттiк реттеудiң маңызды тәсiлi ретiнде орын алып, оның әрекет етуiнiң тиiмдiлiгiн әлеуметтiк және экономикалық саясатының жетiстiктерiне әкеледi.
Кез-келген елде, мемлекеттiң салық жүйесiне өте үлкен көңiл бөлiнедi.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде салық жүйесi мемлекеттiк және муниципалдық табыстарды қамтамасыз етуде басты роль атқарады да, экономиканы басқарудың күштi ынталандырушы құралы болып келедi. Әсiресе, олар ғылыми – техникалық прогрестi жеделдетуге, инфляцияға қарсы және құрылымдық саясатты жүзеге асыруда белсендi орын алады. Сондықтан салықтарды төлеу - төлеушiлер үшiн айтарлықтай тартымды болып келмегенiмен, өте қажеттi де маңызды iс болып табылады.
Қазiргi кездегi жағдайларға салықтардың мәнi мен ролi мемлекеттiк органдарды қаржылық ресурстармен қаматамсыз ету шекарасынан шығып отыр.
Ендi, салықтар ұлттық табысты мемлекеттендiрудiң маңызды құралы бола бастады. Олар макроэкономикалық бақылауға белсендi араласа отырып, iшкi ұлттық табыстың жалпы көлемiнде салықтық төлемдердiң салыстырмасы мөлшерiнiң өсуiн қамтамасыз етiп отырады.
Салықтар экономикалық белсендiлiктi реттей отырып, өндiрiстiк продестерге де әсер етедi. Бұл әсер жан-жақты болып табылады. Салынатын салықтармен әркет ете отырып, мемлекет капиталының қорлауына асқан ықпал етедi. Сондай-ақ салықтық бақылау шаралары әртүрлі салалардың бәсекелесу мүмкiндiктерiн кеңiнен ынталандыра отырып капиталдық қорлануына тиiмдi жағдайлар жасап кәсiпорындардың iс-әрекеттерiнiң әлеуметтiк қажеттiлiктерiне қанағаттандыруна ықпалын тигiзедi.[32, 35 б.].
Яғни, кез келген мемлекеттiң экономикасындағы салық жүйесiнiң атқаратын ролi жоғары. Бұл тақырыптың маңыздылығын ашып көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - салық жүйесін экономиканы мемлекеттік реттеу құралы ретінде зерттеу, оны жетілдіру бойынша ұсыныстарды дайындау.
Диплом жұмысы үш бөлiмнен тұрады. Бiрiншi бөлiмде салық жүйесiнiң жалпы сипаттамасы, мазмұны мен құрылымы, салық қызметiнiң салық жүйесiндегi ролi, салық төлеуден жалтару себептерi қарастырылса, екiншi бөлiмде салық жүйесiндегi салықтардың түсiмдерiн талдау, талдай отырып, мемллекеттiк бюджеттегi салық түсiмдерiн бақылау жолдары қарастырылады, сонымен қатар, үшiншi бөлiмде мемлекеттiң салық жүйесiн жетiлдiру жолдарын толығымен қарастырылды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТlЗlМl

42. Қазақстан Республикасынық салық кодексi. Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы 2004 жылдық 1 қаңтарынан күшiне ендi. Алматы: Юрист 2004 – 230.
43. Қаржы оқу құралы. Қулпыбаев. Алматы – 2000 ж.
44. Жалпы мемлекеттiк салықтар. Ермекбаева Б.Ж. Алматы – 1997 Оқу құралы.
45. Салың халық несiбесi. Әлiмов Ж. Қаржы-Қаражат - 1993 ж.,
46. Салық жүйесiндегi мәселелер. Байдүйсенов Қаржы -Қаражат - 2000ж.
47. Мемлекеттiң салық саясаты. Дулатов Ы. (Заң газетi – 1993 ж. 3 қараша).
48. Салық бюджет бастауы. Молдабеков.Қаржы-Қаражат-1995 ж.
49. Қазақстан Республикасындағы бюджеттi түзiлдiру мен орындау мәселелерi. А. Зейнелғабдин, Қаржы-Қаражат - 1997 ж. 13 қараша.
50. Оңтүстiк Қазақстан облысының статистикалық мәлiметтерi.
51. Әбдуов Т. Салық мәдениетiн қалыптастыру қажет. «Егемен Қазақстан» - 1998 ж., 11 қараша.
52. Шеденов О. Салық - мемлекеттiк реттеу құралы . Қаржы-Қаражат - 1997 ж.
53. Тойбазаров Б. Салықтық несие хақында. Салық сыры мен қыры. Қаржы-Қаражат - 1997 ж
54. Каможного Е. Салық жүйесi /Қазақстан экономикасы.-1995
55. Черник Д.Г. Салықтар.-М,-1995
56. Есенбаев М. Жаңа салық жүйесi жолында //Казахстанская правда.-1997.-9 шiлде.
57. БулгакбаевБ. Қазақстанның салық жүйесi // Заңды газет.-1998
58. Қазақстан. Республикасының салық кодексi
59. ТҮленбаев К.М / Қаржы қаражат.-А.-2001
60. ЗейнелгабдинА.Б. Қаржы жүйесi.- А.-1995
61. Юткина Т.Ф . Салық жүргізу тәртiбi.-М.-1999
62. Столяров В.Ф. Салық салу және нарықтық экономика.-Киев
63. АкуленокД.Н // Салық портфелi.-М.-1995.- 35 б
64. Чингазов .М.Н. Некоторые проблемы налоговой системы // Аль-Пари.-2004.-К 2-3.-68 б
65. Байдуйсенов .Д. Қазақстанның салық жүйесi //Қаржы қаражат, 2006
66. Сатыбалдин А.Е. Жеке табыс салығына қатысты мәселелер //Транзитная экономика.-1999.-Ю.-67 ,
67. Муканов Т.А. Пути совершенствования механизма исчисления индивидуального подоходного налога / Налогоплателыдик.-2000.-N1-
68. Арыстанбеков К./ Саясат.-А-2000.-97 б
69. Сабиров И. / Экспресс,- 1995.-28 наурыз
70. Прохоров Е. Қазақстан Республикасы мемлекетiнiң және құқықтарының негiздерi. -А- 1997
71. Бабкина С. Новая налоговая политика / Финансы Казахстана.-1996.
72. Мусинов С.М. Қазақстан Республикасы тұрғындарына салынатын салықтар / Қаржы қаражат.-А.- 1996
73. КарагусоваГ. Салықтар: мәнi мен қолдану тәжирибесi.-1994
74. Поздняков Б. Қазақстаңдағы салықтар / Экономика.-1995.-Ш.-986
75. Кадырбеков Б, Грисюк С. Салық жүйесi қалыптасуының негiзгi приндиптерi туралы // Қазақстан экономикасы мен өмiрi.-1997.-N3-4
76. Киперман.Г.Я. Кәсiпорын мен азаматгарға салық салу-М.-1998
77. НаумоваН.Н. Салық жүйесiнiң реформасы //Алматы.-1999
78. Салық-1999 / Экономика және өмiр, 1999
79. МаметоваРА / Бюллетень бухгалтера,2001.- 46 б.
80. АбдракимоваЖ. Табыс салығы / Қаржы -қаражат.-А.-2001
81. Айдаров Д.Б. Теоретические аспекты совершенствования подоходного налога в РК / Налоговый эксперт.-2004.-К9-12.-140
82. Дуканич Л.В. Салық және салық салу.-М: Феникс.-2000
83. Амрекулов Н. Бiрiңғай салық салу концепдиясы / Саясат
        
        Салық жүйесі экономиканы мемлекеттік реттеу құралы ретінде
МАЗМҰНЫ
Кiрiспе…………………………………………………………………………..3
1 ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕГІ ҚазаҚстан РеспубликасыныҢ СалыҚ
жҮйесiнiҢ ... ... ... ... ... және ... ... жүйесiндегi салық қызметiнiң құрылымы және атқаратын
қызметтерi………………………………………………....................……..…11
1.3 Салық жүйесiндегi салық ... ... ... Республикасынын САЛЫҚ ЖҮЙЕСlНlҢ
ҚАЗlРГl КЕЗДЕГl ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ..................................................21
2.1 Бюджеттегi салық түсiмдерiн талдау………………….........…………….…21
2.2 Оңтүстiк Қазақстан облыс бюджетiне ... ... ... ... ... реттеудегі САЛЫҚ
ЖҮЙЕСlН ОДАН ӘРl ЖЕТlЛДlРУ
МӘСЕЛЕЛЕРІ....................................33
3.1 Қазақстан Республикасының салық жүйесiндегi кейбiр өзектi
мәселелер……………………………..………………….....................……….33
3.2 Қазақстан Республикасының салық салу жүйесiн одан әрi ... ... ... ... ... мемлекеттiң қаржы көздерiн қалыптастырудың ең негiзгi құралы
болуымен қатар, ел экономикасын ... ... оны ... өндiрiстiқ
ұлғайып дамуына, ел бюджетiнiң кiрiсiн қамтамасыз етуiне және саяси-
әлеуметтiк шаралардың ... iске ... ... ... жағдайында салықтарды мемлекет тек экономикалық әсер етушi құрал
ретiнде ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы ... ... ... әсер ... ... бақылаушы құрал ретiнде пайдаланады.
Мемлекеттiң экономикасын көтеруде оның азаматтарының ақшалай немесе
натуралдық тұрақты ... ... ... ... ... Қоғамның
тарихында салықтың формалары мен ... ... ... ... қамтамасыз ету, сондай-ақ салық салудағы мәселелердi шешу
жолдарына бейiмделiп отырып, әр ... ... ... Олардың
бақылау қызметiнiң ауқымы арқылы әлеуметтiк және экономикалық продестерге
ролi де ... ... [8, 14 ... салу ... кез ... экономикалық жүйенiң күрделi
бөлiгiнiң бiрi болып табылады. ... салу ... ... ... ретiнде орын алып, оның әрекет етуiнiң тиiмдiлiгiн әлеуметтiк және
экономикалық саясатының жетiстiктерiне әкеледi.
Кез-келген елде, ... ... ... өте ... көңiл
бөлiнедi.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде салық жүйесi ... ... ... ... етуде басты роль атқарады да,
экономиканы ... ... ... ... ... келедi. Әсiресе,
олар ғылыми – техникалық ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асыруда белсендi орын алады. ... ... - ... үшiн ... тартымды болып келмегенiмен,
өте қажеттi де маңызды iс ... ... ... ... ... мәнi мен ролi ... ... ресурстармен қаматамсыз ету шекарасынан шығып отыр.
Ендi, салықтар ұлттық табысты мемлекеттендiрудiң ... ... ... Олар ... ... белсендi араласа отырып,
iшкi ұлттық табыстың жалпы көлемiнде салықтық төлемдердiң салыстырмасы
мөлшерiнiң ... ... етiп ... экономикалық белсендiлiктi ... ... ... де әсер ... Бұл әсер ... ... табылады. Салынатын
салықтармен әркет ете отырып, мемлекет капиталының қорлауына асқан ықпал
етедi. Сондай-ақ салықтық ... ... ... ... ... ... ... отырып капиталдық қорлануына тиiмдi
жағдайлар жасап ... ... ... ... ықпалын тигiзедi.[32, 35 б.].
Яғни, кез келген мемлекеттiң экономикасындағы салық жүйесiнiң атқаратын
ролi жоғары. Бұл ... ... ашып ... ... ... - салық жүйесін экономиканы мемлекеттік
реттеу құралы ретінде зерттеу, оны жетілдіру бойынша ұсыныстарды дайындау.
Диплом жұмысы үш ... ... ... бөлiмде салық жүйесiнiң жалпы
сипаттамасы, мазмұны мен құрылымы, ... ... ... ... ролi,
салық төлеуден жалтару себептерi ... ... ... ... ... түсiмдерiн талдау, талдай отырып, мемллекеттiк
бюджеттегi салық түсiмдерiн ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң салық жүйесiн жетiлдiру жолдарын толығымен
қарастырылды.
1 ЭКОНОМИКАНЫ ... ... ... ... ... СалыҚ
жҮйесiнiҢ жалпы сипаттамасы
1.1 Қазақстан Республикасының салық жүйесi және жiктелуi
Салық жүйесi мемлекеттiң ... ... ... ең ... ... қатар, ел экономикасын қайта құруға өндiрiстiң ұлғайып
дамуына және саяси ... ... ... iске ... ... ... 1991 ... 25-желтоқсанында қабылданған
''Қазақстан Республикасындағы салық жүйесi туралы'' Заңы ... ... ... құрудың ең алғашқы бастамасы болып табылады. Бұл
елiмiздiң экономикасын реформалаудағы ... ... ... ... ... ел ... ... болмаған жаңа құбылыстар iске аса
бастады. Оларды атап айтсақ: ... ... ... ... бiр ... өзара тепе теңдiгi; шаруашылық жүргізушi субъектiлер
мен мемлекет арасындағы ... ... ... ... ... заң бойынша салық төлеушiлер мен салық қызметi органдарының
құқықтары мен ... ... және ... басқару
органдарының да салыққа байланысты қызметтерi, құқықтары мен мiндеттерi
айқын бекiтiлдi.
Қабылдаған ... ... 1992 ... 1-шi ... ...... мемлекеттiк салықтар;
11 – мiндеттi түрде төленетiн жергiлiктi салықтар мен алымдар;
17 – жергiлiктi салықтар мен алымдар енгiзiлдi.
Салықтар негiзiн пайдаға ... ... ... ... ... ... ... және т.б.салықтар құрады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесiн құруда ең ... ... ... ... ... ... ел экономикасын реформалаудағы маңызы
мен алар орны ... ... ... ... жаңа ... ... ... кемшiлiктер де бұл Заңда тыс қалмаған сияқты. Яғни ... ... ... ... ... ... ... таппаған
мәселелер, кемшiлiктер мен жетiспеушiлiктер аз емес.
Қазақстан Үкiметi 1995 жылдың басында салық реформасының ... ... ... Бұл ... ... ... ... бiрте-бiрте халықаралық салық салу принциптерiне сәйкес қызмет
етуге жеткiзу көзделген. Осы концепцияны iс ... ... ... ... Республикасы Президентiнiң 24.04.95 жылы қабылданған Заң ... ... және ... ... ... да мiндеттi төлемдер туралы»
Жарлығы ... ... ... ... 1995 ... ... ... жаңа салық жүйесi iске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесi ... ... да ... ... ... ... халықаралық
тәжiрибеге мейлiнше жақындатылған.
Ендi бұрын қызмет еткен 42 түрлі салықтар мен алымдардың саны едәуiр
қысқартылып, ... ... мен ... саны 11-ге ... салудың негiзгi принциптерi сақталып, ... ... ... принциптерi бiршама өз шешiмiн
тапқан.
Салық жүйесiнiң бiр орында, ... ... ... ... ... Ел
экономикасының дамуы, нарықтық қатынастарға көшу жолында қалыптасатын iс
тәжiрибелер, экономикасы дамыған елдердiң ... ... ... ... ... де ... ... бара-бар жақсара түсуi тиiс.
Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетiне түсетiн салықтық
төлемнiң iшiндегi жалпы мемлекеттiк салықтың үлес ... ... ... ... ... 1
Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетiне түсетiн салықтық төлемнiң
iшiндегi жалпы мемлекеттiк салықтың үлес салмағы
| |2004 ж |2005 ж |2006 ж ... ... ... салықтық |100 |100 |100 ... | | | ... ... ... |64.1 |68.5 |70.8 ... салықтар мен алымдар. |35.9 |31.5 |29.2 ... ... ... ... ... ... ... салықтар түсетiнiн байқаймыз. Жалпы мемлекеттiк салықтардың
салықтық төлемдерi құрамындағы үлес жылдан жылға өсiп ... ... 1-2 жыл ... жалпы мемлекеттiк салықтар ... аса ... жеке ... ... ... ... өсуi байқалады. Әсiресе
кәсiпкерлiктен алынатын табысы бар жеке тұлғалардың ... ... ... Бұл ... ... ... ... дамуының мемлекеттiк
және салық қызметi органдарының белгiлi бiр ... ... ... ... төлеушiлердiң, салықтарды алу әдiстерiнiң, салық
жеңiлдiктерiнiң жиынтығының болатындығынан салық ... ... ... ... ... ... ... салықтардың бүкiл жиынтығы әртүрлі қағидаттар
бойынша былайша жiктеледi:
... салу ... ... салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билiк жасайтын ... ... ... ... ... ... ... бойынша.
Салықтарды салу объектiсi бойынша, олар тiке және ... ... ... ... – салық төлеушiнiң кiрiсi мен ... ... ... Олар өз ... нақты және жеке салықтарға жiктеледi.
Нақты салықтар салық төлеушiлердiң мүлкiнiң (меншiгiнiң) кейбiр түрлерiне
(үй, жер, ... ... ... және ... ... Жеке тура ... бұл жеке адамдар мен заңды ұйымдардың табыстары мен мүлкiне салынатын
салықтар. Нақты ... ... – жеке ... салу ... ... жек ... мен ... де, оның қаржы жағдайын да ескередi.
Жанама салықтар – баға немесе тарифке үстеме түрiнде белгiленген салық
төлеушiнiң кiрiстерi мен ... ... ... емес салықтар. Жанама
салықтарға қосылған ... ... ... акциздер жатады. Жанама
салықтарға сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен ... ... ... ... ... ... немес импортқа салынатын салық
түрiндегi кеден ... iшкi ... ... ... ... ... фактуралық құнының айырмасы) жатады.
Салықты алатын және оған билiк жасайтын органға қарай ... және ... ... ажыратады.
Пайдалану тәртiбiне қарай барлық салықтар жалпы және ... ... ... ... ... деңгейлердегi бюджеттерде шоғырландырылады және
жалпымемлекеттiк қажеттiлiктердi ... ... ... ... ... арналымы болады және әдеттегiдей түрлі
арнаулы қорлардың қаржы базасын құруға арналады.
Объектiнiң экономикалық белгiлерi ... ... ... салықтар
және тұтынуға салынатын салықтар болып ажыратылады. Табысқа ... ... ... ... кез ... ... алған
табыстарынан алынады. Тұтынуға салынатын салықтар - бұл ... ... ... ... ... ... ... салынатын салықтар.
Салық есебiнiң екi әдiсi қолданылады:
42. кассалық
43. есептеу әдiсi.
Кассалық әдiске ... ... мен ... ... ... ... ... жөнелту мен кiрiстiру және ол бойынша жасалынған ақы төлеу
мезетiнен бастап есепке алынады.
Есептеу әдiсi бойынша табыстар мен шегерiмдер ақы төлеудiң
уақытына ... ... ... ... ... ... ... және
кiрiске алу мақсатымен тиеп жiберу мезетiнен бастап ... ... ... ... ... үшiн қолайлырақ және оны Қазақстанның барлық
төлеушiлерi қолдануға қабылдаған. Төлеушiлер үшiн оның ...... ... тiптi ... ... да аударылуы тиiс, бұл
айналым ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткiштермен сипатталады:
44. Салықтық ауыртпашылық (бiздiң елiмiзде 48-50 ... ал ... ... 45 ... lшкi және сыртқы саудадан түсетiн салықтық табыстар қатынасы.
46. Тiкелей және ... ... салу ... ауыртпашылығы дегенiмiз қоғамдағы салықтардың рөлiн сипаттайтын
және салықтық алымдар сомасының жиынтық ұлттық өнiмге қатынасын ... ... ... ... ... ... ... ауырпашылығы –
бюджеттiк механизм есебiнен қайта бөлiнетiн өндiрiлген қоғамдық өнiмнiң бiр
бөлiгi болып табылады. [30, 31 ... ... шет ... тiкелей салық салу ... ... ол ... ... салық аппараттарының қайта
жаңарып жетiлiп отырылуы талап етедi. Ал, ... ... ... ... формасы кеңiнен қолданылады. Себебi ол салық ... ... ... ... ... ... салу ... бағалау дәрежесiне қарай салықтар нақтылы және
дербес салық болып жiктеледi.
Нақтылы салықтар – салық ... ... салу ... алынатын
табысының мөлшерiне байланысты емес, яғни салық төлеушiнiң мүлкiнiң ... ... ... ... жер ... мүлiк салығы, көлiк салығы
жатады.
Дербес салықтар салық төлеушiнiң салық төлейтiн ... ... ... ... ... ... заңды және жеке
тұлғалардан алынатын табыс салығы ... ... ... ... ... ... анықтау
мүмкiн емес.Бiр нәрсе күмән ...... ... ... басқарудың ең алғашқы ... ... ... ... ... ... ... алғашқы пайда
болуына ... осы ... ... да ... ... тұтынуы болады.
Байлар өздерiн ... үшiн ... ... ... ... ... Бұл түрде салықтар ұзақ уақыт бойы әрекет
еттi және де ... бұны ... ... ... ... ... өнiмнiң бiр ... ... ... ... ... кiрiс ... негiзгi қайнар көзi
ретiнде құрылуы ... келе ... ... бiрi. ... ... нарық экономикасы ... ... емес ... да ... ... Сондықтан, салықтар мен салық ... ... ... бiр ... ... ... [10,23 ... тәжiрибе ... ... ... ... салықтық ... ... - ... ... ... еткенде ғана нарықтық экономиканы
жүргізудiң аса ... ... ... табылады. Ол нарықтық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... отырады. Сондай-ақ,
салықтар қоғамның экономикасын ... және ... ... ... ... элементтерi болып келедi.
[24, 56 б.].
Қазiргi кездегi ... ... мәнi мен ... органдарды қаржылық ресурстармен ... ... ... ... ... реформалау қажеттiлiгi Қазақстанның эволюциялық
дамуының сапалық жаңа ... ... ... ... ... шығу үшiн ... кезеңде, ең алдымен заңдылық
базасын тиiстi әлемдiк үлгiлерге келтiрудi талап ... [29, 15 ... ... ... қаражатының қорын жасау
және пайдаланумен бапйланысты бюджеттiң қызметi ... ...... ... мен ... арқылы атқарылады. ... ... ... және ... ... ... ... мiндеттерi бар. Кiрiстер мемлекеттi қажеттi ... ... ... ... ... ... ... қажеттерге бөледi.
1.2 Салық жүйесiндегi салық қызметiнiң құрылымы және атқаратын қызметтерi
Салықтардың және бюджетке ... ... да ... ... ... ... туралы'' Заң мен тиiстi жылға арналған республикалық
бюджет туралы заңда белгiленген тәртiппен ... ... ... жүйесi - белгiленген тәртiппен жиналатын салықтар алымдар және
тағы да басқа төлемдердiң жиынтығы болып табылады. Сонымен қатар кез ... ... ... ... негiз болатын келесiдей мiндеттi
элементтерi бар:
1.Салық органдарының жүйесiнiң болуы.
2.Салық заңдылықтарының ... және ... ... ... ... бюджеттер бойынша бөлiну тәртiбi.
5.Салықтық бақылаудың формалары мен әдiстерi.
6.Салықтық ... ... мен ... екi рет ... ... шешу ... ... қадамдары.
Салық қызметi Қазақстан Республикасы Мемлекеттiк салық комитетiнен және
облыстардағы, аудандардағы, ... мен ... ... ... ... мен бөлiмдерiнен тұрады.
Барлық деңгейдегi салық қызметi органдары заңды тұлғалар болып
табылады, олар ... ... ... ... Салық
қызметi органдары орталық және жергiлiктi атқарушы өкiмет органдарымен,
құқық ... ... және ... мемлекеттiк бақылаушы органдарымен өзара
қарым-қатынас жасап отырады, бiрлескен бақылау шараларын қолданады, ... ... ... ... ... ... органдары Қазақстан
Республикасының салық заңдары мен республикалық және ... ... да ... ... ... орындалуына бақылау жасау жөнiндегi
мiндеттердi атқаруында, салық бұзушылық пен ... ... ... ... органдарына жәрдемдесiп отыруға мiндеттi.
Салық қызметiнiң негiзгi мiндеттерi мыналар:
- салық заңдарының орындалуын қымтамасыз ету,оның тиiмдiлiгiн зерделеу:
- заңдардың, салық салу мәселелерi жөнiнде ... ... ... ... ... қатысу:
- салық төлеушiлерге олардың құқықтары мен ... ... ... мен ... салу ... нормативтi актiлердегi өзгерiстер туралы
салық төлеушiлерге уақтылы хабарлап отыру.
Салық қызметi органдарының негiзгi мiндеттерi:
47. салық төлеушiлердiң ... мен ... ... ... және
қорғау, салықтың дұрыс есептелiп,толығымен, уақтылы төленуiне бақылау
жасау;
48. салық төлеушiлер мен салық салынатын ... ... ... алу;
49. салықты есептеу мен төлеуге байланысты декларацияның және ... ... ... ... тәртiбiн бұзушыларға, салықты уақтылы төлемеушiлерге, салықты
дұрыс есептемей өз табысын азайтып көрсеткен заңды және жеке ... ... ... ... ... ... жалтарып жүрген жеке және заңды тұлғаларды салық
полициясының бөлiмшелерiмен бiрiгiп iздестiрудi ... ... ... ... сақтау.
Салық қызметi органдарының мынадай құқықтары бар:
53. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тәртiп пен шарттар негiзiнде
заңды және жеке ... ... ақша ... бухгалтерлiк
кiтаптарын, есептерiн сметаларын, қолда бар ақшалай қаражатын, бағалы
қағаздарын және басқа да құндылықтарын, есеп айырмаларын, ... ... ... пен төлемдердi есептеу мен төлеуге байланысты құжаттарын
тексеруге;
54. ұйымдардың ... ... ... ... ... барысында
пайда болатын мәселелер жөнiнде ... ... және ... ... салық полициясы бөлiмшелерiмен бiрлесе отырып салық тергеулерiн
жүргізуге;
56. өз ... ... ... қолданылып жүрген заңға сәйкес, ұйымдар
мен азаматтардың табыс түсiру үшiн немесе тұрған жерiне қарамастан,салық
салынатын объектiлердi ... ... ... кез ... ... сауда және басқа да үй-жайларынтексеруге құқы ... ... мен ... ... қызметi органдарының лауазымды
адамдарын аталған үй-жайлардытексеруге жiберуден бас тартқан салық
инспекциялары мұндай субъектiлердiң ... ... ... ... табыс
алып отырғанын дәлелдейтiн құжаттар негiзiнде анықтауға құқы бар;
57. салық заңдарын бұзған ұйымдарға, лауазымды ... және ... ... ... ... ... айыппұл және өсiм белгiленген мерзiмде ... ... ... жылжамылы және жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... банкi мен оның бөлiмшелерiнде заңдармен
белгiленген ... ... ... ... ... пайданы бюджетке
толық және уақтылы түсу мәселесi бойынша тексерулер жүргізуге;
60. қызмет бабындағы мақсатта басқа ... ... ... биржалар
мен азаматтардан тексерiлетiн ұйымдар мен ... ... ... және шоттардағы ақша қаражатының жай-күйi туралы
мәлiметтердi алуға.
61. Салық қызметiнiң қызметкерлерi өздерiнiң мiндеттетiн атқару ... заң ... және ... бюджет қаржы есебiн мiндеттi түрде
жеке сақтандыруға тиiс.
Салық төлеушiлер өз ... ... ... ... ... уақтылы салық инспекциясына тiркеп, тiркеу номерiн алуға,
63. мемлекеттiк салық комитетiнiң ... ... есеп ... осы есеп ... бес жыл бойы ... ... ... салық декларациясын тапсыру;
65. атқарылған жұмыс немесе көрсетiлген қызмет үшiн ... ... ... ... ... қызметiнiң талабы бойынша атқарушыға төленген сомалар
туралы ақпарат ... ... ... салық төлеу тәртiбiн, салық төлеу мерзiмiн ... ... ... ... ... ... деген құқығын тастайтын құжаттарды табыс
етуге;
68. жүргізiлген тексерулер актiлерiмен танысуға;
69. салық органдарына салықтарды есептеу мен төлеу және ... мен ... ... ... ... ... ... тәртiппен салық органдарының шешiмдерiне шағымдануға;
71. салық салуға қатыссыз деп саналатын ақпарат пен құжаттарды ... ... ... оның ... ету ... ... бiр принциптерге сәйкес
қызмет етуi керек. Сонда ғана салық жүйесi өз ... ... ... түрде iске асыра алады. Дүниежүзiлiк тәжiрибеде ... ... ... принциптер бар. Олар мыналар:қарапайымдылық, әдiлеттiк,
салыстыру принциптерi.
Қарапайымдылық принципi. Бюджеттiң кiрiс көзiн құраудағы, ... ... ... ... ең ... ... болап саналады.
Салық жүйесi қарапайым да ... ... ... ... ... жеңiл болуы керек. Бұл үшiн мынадайшаралар қолдануы тиiс:
- салықтардың ... аса көп ... ... да дәлелдi болуы керек;
• белгiлi бiр салықтың түрiне ... ... ... ... ... ... салу ... салық салынатын табысты немесе айналымды анықтау
әдiсi ... ... ... ... ... және ... ... салық жеңiлдiктерi не үшiн берiледi, оған қандай негiздер бар екенiн
дәлелдi ... ... ... ... ... ... салық төлеуде, салықты табыс көзiнен, яғни төлем жүргізiлген көзден
төлеген ықтимал.
Әділеттiк ... ... ... әдiлеттiк принципi тiкелей және
көлденең екi бағытта ... ... ... ... ... салық ставкасы салық ... ... ... ... ... соның негiзiнде белгiленуi
қажеттiгiн қарастырады.
Салық ставкаларының шегi аса ... ... жөн, ... ... ... ... табыс табуға ынтасы төмендеп, табыс ... ... ... ... та сөзсiз азаяды.
Көлденең әдiлеттiлiк принципi дегенiмiз, тиiстi жағдайда бiрiңғай салық
төлеушiге бiрдей талап, бiрдей шарт ... ... ... ... ... бiр ... ... қызмет түрiнен, мүлкiнен бiрдей
ставкамен салық түсуi тиiс.
Салыстыру ... Бұл ... ... ... ... ... ол ставкалар мөлшерi басқа елдерде қолданылып жүрген ставкалармен
салыстырып, солардың деңгейiнде белгiленуi ... ... ... тыс ... ... ... ... керiсiнше оны тоқтадуға әсер ... ... ... ... ... ... ... салуына кедергi болуы мүмкiн. Ал ... ... ... ... жүрген ставкалардан едәуiртөмен болуы алдымен мемлекет
бюджетiнiң кiрiс көзiнiң ... ... ... ... ... ... ... төлеушi салықты мiндеттi түрде табыс мөлшерiне
қарай төлеуi тиiс.
• салық төлеу мерзiмi, әдiсi, салық ... ... ... айқын да,
дәлелдi болуы керек;
• салық төлеу мерзiмi, салықты есептеу әдiсi, төлеу тәртiбi салық ... ... ... ... ... үш түрлі тәсiлi бар: кадастрлiк, салық ... ... ... табу ... ... ... ... салу объектiсiн тiркеу арқылы, одан
түсетiн табыстың ... ... ... алынады. Мысалы: жер салығы,
мүлiк салығы.
Декларация бойынша салық, салық төлеушiнiң дкеларацияда ... ... ... және онда көрсетiлген ... ... ... отырып анықталады.
Үшiншi тәсiл, яғни табыс көзi бойынша салық, салық ... ... ... ... бухгалтерия қызметкерлерiнiң есептеуiмен анықталып төленедi.
Бұл үш тәсiл де, ... ... ... ... ... ... салық салудың механизмi
Салық салу механизiмi кез-келген ... ... ... бiрi ... ... Салық салу мемлекеттiк реттеудiң ... ... орын ... оның ... ... ... ... және
экономикалық саясатының жетiстiктерiне әкеледi.
Салық салуды ұйымдастыру салық қатынастары нысандарының элементтерiн,
яғни салық түрлерiнiң нақты аттарын, ... ... ... тәртiбi
мен әдiстерiн, iс-қимылының тәсiлдерiн ... ... ... ... оның ... iстеуiне саяды. Салық механизмiнде өзара байланысты
элементтерден тұратын арнаулы нұсқаулық ... ... ... ... ... ... салық саясатының негiзгi бағыты
немесе салық саясатының басты мақсаты- салық жүйесiн құру және оның ... ... ... ... ... механизмiн iске асыру болып
табылады.
Салық жүйесi - өзiнiң құрамы ... ... ... ... ... жүйесi компоненттерiнiң құрамы мынадай: қаржы қатынастары және осы
қатынасты анықтайтын салықтар; салық механизмi, яғни салық салу ... ... ... мен ... ... ... салуды және салық
қызмет органдары. Салық салудың әдiстерi мен ... ... ... ... салық салуды ұйымдастыру, ... ... ... және ... ... ... Салық жүйесiнiң жақсы да
тиiмдi қызмет iстеуiне салық салу механизмiнiң тигiзер ықпалы өте зор.
Салық салу ... ... ... ... ... ... ... мен
элементтерi ... ... ... ... ... ... әдiстерi ... есеп ... 1 ... ... ... осы ... ... құрамы мен салық салу механизмiне кеңiрек
тоқталайық.
Қандайда бiр ... ... ... тетiктер және элементтер
болады. Салық салу ... сол ... ... бiр ... элементтерiнен
құрылады.
Салық салу элементтерi мыналар:
Субъект, объект, салық көзi, салық ставкасы, салық өлшем ... ... ... ... ... ... мерзiмi мен тәртiбi, салық
төлеушiнiң және ... ... ... құқы мен ... ... бақылау, салықтық жазалау шаралары.
Ендi осы әрбiр элементке қысқаша түсiнiк ... ... ... ... ... –заң бойынша салық төлеу мiндетi
жүтелген жеке және заңды тұлғалар.
Салық ставкасы немесе өлшем бiрлiгiмен алынатын салық мөлшерi.
Ставкалар тұрақты ... ... ... ... ... ... ... табыстың мөлшерiне
байланыссыз, өлшем бiрлiгiне тұрақты сома белгiленедi.
Проценттiк ставкалар үш түрге бөлiнедi: үдемелi немесе прогрессивтi;
регрессивтi және ... ... ... ставкалар салық салынатын табыстың өсуiне
сәйкес ұдайы үдеп, өсiп отырады.
Регрессивтi ставкалар, керiсiнше, салық салынатын табыстың ... ... ... ... ... салу ... ... байланыссыз,
тұрақты бiр процентпен тағайындалады.
Салық оклады - салық төлеушiнiң белгiлi бiр салық объектiсiнен ... ... ... ... - ... ... ... төлеушiнi бiртiндеп немесе
салық төлеуден түгел босату. ... ... ... босатылатын,
салық салынбайтын минимум, шегерiстер, салық ставкасын төмендету, салық
төлеу мерзiмiн ұзарту жатады.
Салық ... ...... ... ... ... ... – белгiленген мерзiмде салықты төлеген кезде алдымен
бюджетке қандай салықтар ... ... ... яғни ... ... ... ... белгiлейдi.
Салық төлеушiлер мен салық қызметi органдарының құқығы мен мiндеттерi
салық заңдары арқылы белгiленедi және ... ... ... ... мыналар жатады:
Қазақстан Республикасының салық қатынастарын реттейтiн ... ... Заң күшi бар ... ... және ... басқа да мiндеттi төлемдер туралы, (Алматы 24-сәуiр 1995ж);
Қазақстан Республикасының Президентi мен Қазақстан ... ... ... Республикасы Мемлекеттiк салық комитетiнiң
нормативтi актiлерi.
Салыққа қатысты емес заңдарға салық салуға ... ... ... ... ... РеспубликасыныҢ САЛЫҚ ЖҮЙЕСlНlҢ ҚАЗlРГl ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Бюджеттегi салық түсiмдерiн талдау
Қазақстандағы салықтардың атқаратын реттеушi ... ... оның ... өз ... ... келе ... ... болады. Салықтардың реттеушiлiк ролi негiзiнен мынандай
шарттарға жауап беруi ... ... ... ... кiрiс ... бiр ... ұстап отыру және кәсiпорындар мен жеке тұлғаларға
салынатын салықтардың ауырпалығын реттестiру.
Қазақстанның 2030 ... ... даму ... ... ... ... көзi шикiзатты, соның iшiнде ең бiрiншiден
мұнайды ... ... ... ... ... ... ... алдында
тұрған маңызды мәселелердiң бiрi шикiзатты экспорттаушыларға салынатын
салықтардың тиiмдiлiгiн ... ... ... елдерде кiшi кәсiпорындарға, олардық iс-қимылын ынталандыруға
бағытталған ... ... ... ауыл ... ... өндiрiстiң және өңдейтiн, халық
тұтынатын тауарлар ... ... ... кiшi кәсiпорындары үшiн
алғашқы екi жыл бойында бұл ... ... ... ... 30 ... ... көзделген.
Қазақстанның салық жүйесiнде орын алып отырған әлеуметтiк салық
компания ... өз ... ... ... ... тұрмақ, керiсiнше бұл салықтан қалай құтылуды ойлап, бастарын
қатыруға ... ... ... тек ... ... ставкасынық
жоғарылығында ғана болып отырған жоқ, сонымен қатар бұл ... ... да ... отыр.
Дамыған мемлекеттердегi әлеуметтiк салықтық ставкасы 4-12 пайыз
аралығында болып, оны тек компаниялардық ... ... ... ... ... Қазақстанның жалақы алушы азаматтары әлеуметтiк салықтық
ауыртпалығынан құтылғанымен, жалақы төлеушi компанияларға үлкен ауыртпалық
жүктелiп отыр. ... ... ... жалақы қоры орташа есеппен алғанда
компаниялар пайдасының 40-70 пайызын құрайды, ал осы ... ... ... 26 ... ... болса, кәсiпорындар өз пайдаларынық 18
пайызына дейiнгi ... ... ... салық түрiнде төлеуге
мәжбүр болады екен. Бұған 30 ... ... ... ... ... қосатын болсақ, компанияларға жүктелетiн салық ауыртпалығының
жоғары екенiн ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк салық ставкасы 26 пайыздан 21 пайызға дейiн
төмендетiлдi. Сонымен ... ... ... ... ... ... компанияларға, әсiресе елiмiздiң азаматтарына келер
пайда айтарлықтай ... ... ... және ... ... ... отырып, келесi
ұсыныстарды қозғауға болады.
Бiрiншiден, жеке тұлғаларға қолданылатын шегерiмнiң мөлшерiн өзгерту
және оны тек табысы ... ғана ... ... ... ең ... ... алушыларды босату.
Қазiргi уақытта жоғары дамыған елдердiң өзi ұлттық ... ... ... ... ... нашарлауы, инвестициялық
белсендiлiктiң төмендеуi, экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысының әсерiнде қалып отыр.
Бүгiнгi таңда қалыптасқан әлемдiк тауар, қор және ... ... ... ... Республикасының экономикалық секторына, ел
бюджетiнiң салықтық және салықтық емес түсiмдермен толуына елеулi дәрежеде
ықпал ... ... ... ... жүргізу инфляция мен мемлекет
бюджетiнiң тапшылығын болдырмау ... ... ... ... ... ... ... жылдары бiр шама орын алатын едi.
Дегенмен, бұл жерде бiр ... шет ... ... шет ... ... ... ... айтарлықтай ерекшелiктерi бар.
Сонда бiздiң дағдарысымыздық басты ... ... ... туып
отыр.
Экономикалық, әлеуметтiк және басқа да мәселелердi шешу үшiн ... ... ... ... ... ету ... кезенсiз, бар
халықтың басты мәселесi болып келдi.
Салықтық түсiмдердi көбейту мәселелрi атап ... ... ... iсiн ... ... ... ... мен бюджетке
түсетiн төлемдердi жинау жұмысын ұтымды ұйымдастырмай, барлық фискалдық
органдар бiрлесiп, қызмет етпей ... ... ... ... ... қол жеткiзу қиын екенi белгiлi.
2006 жылы облыс әлеуметтiк-экономикалық даму барысында айтарлықтай
қол ... ... ... ... ... орындалмай қалған айлары болған
емес. ... ... 2005 жылы ... мен ... да ... болжамы 129,2 пайызға орындалған. Жоспарда болжанған 2145,1
млн. теңгенiң орнына 27271,9 млн. ... ... ... яғни ... 5045,2 млн. ... артық қосылды. Жалпы 2001 жылмен ... есе ... ... қамтамасыз етiледi.
Осы жиналған соманың 14431,2 млн. теңгесi немесе 52,9 пайызы республика
бюджетiне аударылды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... Облыс бойынша Шымкент қаласы ғана ... ... ... мен қалалар бюджетiне субвенция бөлiнедi.
Жергiлiктi бюджеттiң кiрiс бөлiгi 2006 ж. 12840,5 млн. теңгемен толығып
2005 жылмен салыстырғанда 4841,9 млн. ... өсуi ... жылы ... ... ... ... ... көлемiндегi үлесi
39.9 % құраған Мұнда жергiлiктi бюджет табысының 68.0 пайызы ... ... ... ... ... бюджетке бекiтiлген
салықтар мен алымдардың үлесi 30,0 пайызды ... 2005 жылы ... ... ... ... ... жоғарылауда, 24,2 пайызды
құраған. Сонымен республикада қазiргi уақытта ... ... ... дәрежесi артуда. Ал бұл өз кезегiнде Оңтүстiк
Қазақстан облысының бюджетiне әсерiн тигiздi.
Бюджет аралық трансферттердiң ... ... ... ... ... үлесi;
• Субвенция және дотация.
Субвенция мемлекеттiк саясаттың негiзгi бағыты болып табылатын, шығындар
баптарын ... ... ... мен ... ... екi ... арналған: көлденең
және тiгiнен теңестiру.
Тiгiнен теңестiру жергiлiктi ... ... ... және ... ... ... ... арасында: үкiмет салықтық табыстары орта
шамадан жоғары ... ... ... ... ... елдерiнiң әлсiз жерлерi бюджет аралық ... ... ... өз ... ... ... ... шешiмi немесе мемлекеттiң бюджеттiк және ... ... ету ... ... бөлу ... ... ала қолдасусыз
қабылданады.
Жергiлiктi басқару институттары әлеуметтiк дамудың ... тез ... шешу үшiн, ... ... ... ... мемлекеттiк құрылыс үшiн
қажеттi. Маңыздылығы ... ... бiрi- ... ... ... басқару оргагдарын құру.
Осы аталған шаралардың барлығы жүзеге асырылаған жағдайда ғана, ... ... ... ... ... ... ... және
аймақтық органдардың өзараа теңестiрiлген бақылау жүйесiн ... ... 2-3 ... ... ... соңғы жетi жыл
iшiндегi субвенция түрiндегi трансферттер жалпы сомасында 18556,4 млн
теңгеге ... ... ... есеп ... ... ... ... нәтижесiнде 33,9 % артқан.
Оңтүстiк Қазақстан облыстық бюджетiнiң кiрiстерiнiң 1999-2005 ж.ж.
аралығындағы серпiнi (млн теңге)
Оңтүстiк Қазақстан облыстық бюджетiнiң шығыстарының ... ... ... (млн ... жеке ... ... тән белгiсi және өзiнiң жеке қаржылық
жекелiгiнiң өлшемi, ол, ... ... ... ... ... ... билiк органдарының өз еркiнше қабылғаған шешiмдерiнiң
қабылдау нәтижесiнде алынған, ... ... деп ... ... едi.
Бюджет төлемдерi бойынша қарыздар 1.01.2005 жылы контингент ... ... млн ... ... ... ... – 734,2 млн теңгенi; қалалық
бюджет бойынша – 329,3 млн теңгенi құрады.
Бюджетке төлемдер ... ... 2006ж. ... ... 1-шi жұлдызымен
(2967607,2 мың теңге) салыстырғанда, 63 % немесе 1094622,1 мың теңгеге
төмендедi. 2005 ... 12 ай ... 2357,2 млн ... ... 27 ... болып тағайындалды.
Салық комитетi 2006 жылы 740 салық заңын бузушылар 17327,7 мың теңге
әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылды, оның iшiнде 305 ... ... ... ... ... 152 ... жеке тұлғалар 1108,0 мың теңге сомаға
әкiмшiлiк жауапкершiлiкке ... оның ... 15 ... ... 73 ... бюджетке түстi.
Жыл басынан бастап салық комитетi 1895 тексеру өткiздi, оның iшiнде 710
деректi, 211 қарсы, 779 ... 197 ... ... ... ... ... ... бойынша 965841,6 мың теңге ... оның ... 574586,4 мың ... немесе 59,4% өндiрiлдi. 2006 жылы
2005ж. 12 айымен ... ... ... ... ... ... ... салығынан 1511 мың теңге, акциздерден 303 мың теңге,
заңды ... ... ... 1591 мың ... ... ... жеке тұлғалардың табыс салығынан 1495 мың теңге, кәсiпкерлiк
қызметпен айналысатын жеке ... ... ... 881 мың ... ... 2
Оңтүстiк Қазақстан облысындағы салық органдарының 1998- 2005 ж.ж.
аралығында салықтық бақылау жүргізуiнiң нәтижелерi
|Көрсеткiштер |1998 |1999 |2000 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... |1471 |1995 |2348 |2552 |2710 |2887 |2797 ... ... | | | | | | | ... тұлғалардың | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |975 |1688 |1571 |1326 |843 |736 |719 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |1478 |1051 |689 |441 |422 |398 ... ... | | | | | | | ... мың | | | | | | | ... |65,9 |87,6 |66,9 |52,0 |52,3 |57,3 |55,4 ... | | | | | | | ... заңды | | | | | | | ... үлес | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... 1-iне ... салық комитетiнiң
тiркеуiнде 12158 салық төлеушi тұр, оның ... 6431 ... ... ... ... ... түсiмдерiнiң серпiндiлiгi
|Көрсеткiштер |1998 |1999 |2000 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... ... |39,1 |158,1 |343,3 |474,7 |670,5 |599,1 ... ... | | | | | | | ... ... |0,22 |3,4 |31,2 |51,6 |165,1 |256,9 |225,0 ... ... ... | | | | | | ... ... сома |4,5 |8,7 |19,7 |15,0 |34,8 |38,3 |37,6 ... ... түскен | | | | | | | ... ара | | | | | | | ... % | | | | | | | ... заңдылықтарын бұзудың серпiндiлiгi мен салық қызметкерлерiне
салынатын ауыртпалықтың серпiндiлiгi ... ... ... ... 3).
Талдау көрсетiп отырғандай, бiр қызметкерге шаққандағы тәртiп бұзған
салық төлеушi заңды ... саны ... ... 15 - тен ... ... Бұл ... қызметкерлерi санының жалпы төмендеуiмен байланысты
болып отыр. Сонымен бiрге, осы ... ... ... заңдылықтарын бұзған
заңды тұлғалардың саны төмендеп отыр. Бұл салық қызметкерлерi тарапынан
жүргізiлiп отырған ... ... ... ... ... байланысты.
Кесте 4
Салық заңдылықтарын бұзудың және салық қызметкерлерiне салынатын
ауыртпалықтың серпiндiлiгi
|Көрсеткiштер |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. |
| | | | |% -бен ... ... ... |2710 |2887 |2797 |103 ... саны | | | | ... ... |150 |155 |148 |95,5 ... | | | | ... | | | | ... ... |15 |18 |19 |105 ... ... | | | | ... | | | | ... ... |24 |23 |20 |83 ... ... | | | | ... ... ... | | | ... ... | | | | ... | | | | ... тұлғалар |1,4 |1,6 |1,5 |107 ... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... сомалар, | | | | ... ... | | | | ... қызметкерге |2,7 |2,8 |2,6 |96 ... | | | | ... ... | | | | ... қолданылған| | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... тұлғалар бойынша салықтар
|Аймақтар |Барлығы |Өсiм |
| | | |
| |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. |2004 |2005 |
| | | | ... 2005 ... 2006 ... ... ... |1736667,8 | 210,0 |427,5 ... ... ... ... |221,5 |242,0 ... |1034105,5 |714781,5 |2029895,2 |284,0 |196,3 ... ... ... ... |216,3 |169,6 ... ... |420172,1 |68I940,3 |162,3 |124,5 ... ... ... ... |78,3 |91,2 ... ... ... |1132072,8 |127,4 |89,3 ... ... ... ... |184,8 |78,7 ... ... |658343,1 |456041,0 |69,3 |74,0 ... ... ... ... |138,8 |71,7 ... ... ... ... |195,8 |58,3 ... ... |62398,5 ... |862,3 |49,2 ... ... ... ... |383,8 |40,7 ... қ. ... ... |1239574,5 |258,8 |40,0 ... қ. ... ... ... |81,2 |39,5 ... ... ... ... саны ... ... салығына өсер етедi. Яғни әр ... ... ... көп ... немесе аз болуы салық түсiмiне әсер тедi.
2.2 Салықтардың бюджет табысына түсуiнiң қазiргi кездегi жағдайы
ОҚО бойынша өнеркәсiптiк өндiрiстiң ... ... ... ... ... саласы болып табылады. Ал ауылшаруашылығында мақта, жемiс-
жидек, жүзiм өсiру, сүт және ет ... ... ... ... ... ... ... iрi
кәсiпорындары болып табылады. ОҚО-ның экономикалық дамуы ... ... ... ... тiкелей байланысты. Облыстың экономикалық
ары қарай дамуы мен тұрақтануы экспорт факторының өсуiне ... ... және ... ... ... ... терi ... ұн, жемiс-
жидек өнiмдерiн және т.б. сыртқа шығару. Кеден ... ... ... ... ... ... – 806,2 млн. ... тең. Бұл былтырғы
жылға қарағанда 35 пайызға көп. тауар экспорты – 646203,4 млн. ... бұл ... ... ... 201679,3 млн. ... ... тауар
импорты –160011,6, соның iшiнде ТМД елдерiнен 102989,8 млн. долл, былтырғы
жылға қарағанда 9786,2 млн. дол. өскен ... ... ... ... ... ... жанама салықтардың түсiмi
млн. тенге
| |2006 ж. |2005 ж. ... |2006 ж. ... |
| ... ... |салмағы,% |нақты |ауытқу (+,-) |
| ... | | | | ... ... |528507 |565476 |107 |400687 ... ... баж |640303 |654632 |102 |473095 ... ... ала ... |30684 |13791 |45 |31623 ... ... үшiн | | | | | ... | | | | | ... баж |506058 |685703 |130 |213768 ... ... |73979 |81202 |110 |94076 ... ... |3626 |3518198 |97 |2403771 ... ... |5405 |5519002 |102 |3617021 ... |
Экспорт және ипорт талдау көрсетiп тұрғандай экспорт бойынша ең ... бiрi ... ... ... ... болады – 95690 млн.
долл. ... алыс ... ... ... 18 ... ... ... өнiмдерi), Италия – 226264,6 млн. долл. немес 42,5 ... ... ... ... ... – 54881 млн. долл ... 10 пайыз (металл сынығы
және мақта), Қытай – 27608 млн. долл. немесе 5 ... ... ... сынығы),
Ресей – 55877 млн. долл. немесе ТМД елдерiне экспорттың 48 ... ... ... – 8790,3 млн. долл. немесе 7,5 пайыз ... – 41051 млн. ... ... 35,4 ... 7
ТМД және алыс шет елдер бойынша импорт түсiмдерiнiң серпiнi
Млн. доллар
| |2004 |2005 |+/- ... ... ... |1600011,6 |9786,2 ... ... | | | |
|- ТМД ... |97646,5 ... |5343,3 |
|- Алыс ... ... |52578,9 |57042,8 |4463,9 ... ... ... ... ... ... ... | | | |
|- ТМД ... ... ... |14596,1 |
|- Алыс шетел елдерiне ... ... ... ... ... |806215 ... ... сияқты себептерге байланысты ҚҚС бойынша – 300 млн. ... ... ... 100 млн. ... жоғалту болжамданып отыр.
Сонымен 2006жылғы болжамды күтiлген жалпы түсiмдер 4 млрд. 576 млн.
теңге. ... ... ... төлемдерi бойынша 486 млн. теңге. ... ... 168 млн. ... ... Бұған себеп – жоспар
бойынша импортты төмендету және Южполиметалдың ... ... ... ... ... 580 млн. теңге деп күтiледi. Бұл 2005жылмен
салыстырғанда 105 млн. 703 ... ... ... бұл ... ғана ... ... ... да болуы мүмкiн.
Осыған байланысты ‘’Южполиметалл’’, ‘’Химфарм’’, АҚ ‘’Шымкентсыра’’, АҚ
‘’ШНОС’’ экспортқа бағытталған ... ... ... ... ... ... мен төлемдердi 2006 жылғы жиналған деңгейде
сақтап қалу күтiлiп отыр.
Облыс экономикасындағы оң ... ... ... кiрiсi
бөлiктерiне де игi әсерiн тигiзiп отыр.
Шағын кәсiпкерлiктi дамыту барысында жасалған талдаулар ... ... ... ... даму ... ие ... өзiнiң игi
жемiсiн беруде және халықты жұмыспен қамту арқылы әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... отыр. Жаңа кәсiпорындар
мен жұмыс орындарын ... ... ... ... ... ... жұмысқа тартты және қызмет көрсету ... ... ... 8
Кеден төлемдерiнiң серпiнi
|Кеден |2004 жыл |2005 жыл ... ... ... ... | | ... | | | | ... баж |654632 мың |4860 млн. |-168 млн. 632 ... 4% |
| ... ... |мың ... ... |
| | | | |ЮПМ АҚ |
| | | | ... |
| | | | ... ... баж|635 млн. 703 |580 млн теңге |-105 млн. 7063| |
| |мың ... | |мың ... | ... ... |13 млн. 791 | |13 млн. 791 ... |
| |мың ... | |мың ... ... ... | | | ... (06.07. |
| | | | |2005ж. ... ... ... ... ... ... және дамыту
бағдарламасының негiзгi шараларын жүзеге асырудың нәтижесiнде 1999 ... 2005 жыл ... 657 ... ... жалпы сомасы
856781,0 мың тенге ... ... ... ... ... 148,6 пайызға артып отыр. ... ... ... ... ... ... ... тамаққа,
дәрi-дәрмекке жұмсалатын шығындарды арттыруға, сонымен бiрге мемлекеттiк
органдардың, бiлiм, ... ... ... пен спорт саласының
материалдық - техникалық ... ... ... бередi.
3 Экономиканы мемлекеттік реттеудегі САЛЫҚ ЖҮЙЕСlН ОДАН ӘРl ЖЕТlЛДlРУ
МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... салық жүйесi өкiнiшке орай экономиксы дамыған
өркениеттi елдерде ... ... ... әлi де ... ... ... ... жүйесiнiң жылдар бойы ... даму ... ... салық жүйесiмен салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... да салық жүйесi қызметiнде әлi де шешiмiн
табуды қажет ететiн проблемалардың бар болуы толғандырады. Солардың iшiнде
күрделi және қиын ... ... бiрi ... ... жалтару
болып отыр.
Салықты төлеуден жалтару, оның ... мен ... ... ... ... ... ... «салықты айналып өтуң»,
«салықтық оңтайлау», ... ... - дәл осы ... ... жүйесiнiң бұзылып, жаңа салық жүйесiнiң қалыптасуын бiлдiретiн
құбылыс. ... ... ... жеке кәсiпкерлердiң пайда
болуында ғана ... жене ... ... ... рет ... ... және ол ... жаңа талабы деп айтты.
Салық төлеуден жалтару – салық төлемдерiн толық ... ... ... ... ... ... салу объектiсiн (табысты, пайданы, тауар
айналымын, мүлiктi) әдейi жасыру және азайтуы. Салық төлеушiлердiң ... ... ... ... ... зиян ... бюджет едәуiр қаражаттарды ала алмайды, салық заңнамасын
бұзушылар кiрiстерiнiң қосымша ... ... ... ... ... салада, аймақта және т.с.с. құн ... ... ... ... ... себептерi әртүрлі болуы мүмкiн:
72. шаруашылық, кәсiпкерлiк немесе өзге де қызметтi қалыпты ... ... ... ... ... ... ... және
жоғары мөлшерлемелерi салық салынатын субъектiнiң ''көлеңкелi''
(''қалтарыстағы'') ... ... ... салық заңнамасының күрделiлiгi, сонымен қатар оның анық ... мен ... ... мен ... ... ... толықтырулардың, өзгертулердiң, түзетулердiң көптiгi.
74. салық қызметiн ұйымдастырудағы кемшiлiктер: қызметкерлердiң төмен
бiлiктiлiгi мен ... ... ... мен ... ... ... ... бiлуi; тексерулер кезiндегi
қызметкерлердiң адалдыққа жатпайтын ... ... ... баю ... көлеңкелi бизнестегi инвестициялау
мақсатымен субъектiлердiң оларды төлемеуге қасақана, ... ... ... ... ... ... ... экономика жалпы iшкi
өнiмнiң 40-30 пайызын құрайтын көрiнедi. ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын молайту үшiн пайдалануға
мүмкiндiк бермейдi.
''Қосарланған'' есеп ... ... ... ... ... және ... ... пайдалануы үшiн; бiрiншiсiнде қызметтiң
тек аз болуы мүмкiн нәтижелерi, екiншiсiнде басқару мен ... ... ... ... ... ... әртүрлі ауытқулар кезiнде немес салықты есептеу
және төлеу ... ... емес ... ... салықтар жөнiндегi
әкiмшiлiк қағидалармен салық органдары iс-әрекетiнiң нұсқаулары анықталған;
мысалы, бухгалтерлiк есептi жүргізудiң тәртiбiн бұзған жағдайда, ... жою ... ... ... мағлұмдалған табыстың жеке тұтынуға
арналған шығыстарға, мүлiктiң мөлшерiне сәйкес келмеу жағдайына салық ... ... ... төлеушiнiң белгiленген мерзiмде орындалмаған ... ... 1) ... ... және ... ... басқа да
мiндеттi төлемдер сомасына өсiмпұл есептеу; 2) банк ... ... ... ... тұру; 3) салық төлеушiнiң салық берешегi есебiне
мүлiкке билiк ... ... ... қамтамасыз етiлуi мүмкiн.
Өсiмпұл сомасы мен салық берешегiн өтеу бойынша салықтық мiндеттеменi
мәжбүрлеп орындату шараларын, сондай-ақ ... ... ... ... өзге де шараларын қолдануға қарамастан есептеледi ... ... ... және бюджетке төленетiн басқа да төлемдер төлеу
мерзiмi күнiнен кейiнгi күннен бастап, өткен ... күн үшiн ... ... ... ... ресми мөлшерлемесiнiң 1,5 ... ... ... ... қоса ... мерзiмi өткен әрбiр күн
үшiн ... ... ... әр ... ... ... Төте
салықтарды төлеуден жалтарыну көбiрек таралған. Жанама салықтар ... ... ... ... ... жасырыну қиынға түседi. Бiрақ
тауар-ақша операдияларын банктердiң қатысуынсыз жасау, яғни сатып алу-сату
операдияларын есепке ...... ... ... ... ... салықты төлемеудi мүмкiн етедi.
Салық сомасын төлемеу немесе азайтып төлеу ''салықтық моральдың''
құлдырауын, мемлекеттiк органдардың және ... ... ... түсiру
жазасыздығының нәтижесiн тудырады. Сондықтан салық төлеуден ... ... ... ... зор маңыз берiлуi тиiс.
Сонымен, салық төлеуден жалтару (қашу) дегенiмiз-салық, жинақтар ... ... ... ... мiндеттi төлемдердiң мөлшерiн
төмендетуге немесе мүлдем жоюға бағытталған салық төлеушiлердiң мақсатты
бағытталған ... Бұл ... ... белгiлерiмен
сипатгалады:
Бiрiншiден, салықтық айыппұлдар мен өтемпұлдарды ... ... ... ... ... ... ... ставкалардың мөлшерiн төмендету салықтық аударымдардың көлемiн
жоғарылатады.
Салық төлеушi ... ... ... ... өз ... ойлап,
салықтан жалтаруды саналы түрде жасайды. Бiрақ саналы ... ... ... бойынша (тәжiрибесiздiгi, есептеудегi қателер және т.б)
салық мөлшерiнiң ... ... ... ... ... ... заңдылығына сәйкес салық төлеушi мұндай ... ... ... ... ... ... ... жалтару түрлерi сан
алуан және әртүрлі. Бiрақ ... ... ... iс-әрекетiнiң сипаты мен
мазмұнына қарай ... ... ... ... ... ... 3
негiзгi түрi бар деп айтуға болады:
а) салық төлеуден жалтару (қашу)
б) салықты айналып өту
в) салық ... ... ... ... ... оңтайлы ету.
Заңдылықты бұзбау арқылы төлеуден ... ... ... ... да ... ... мен ... өз құрамына алатын мақсатты ... ... ... ... арқасында салықтық мiндеттемелердiң ... ... ... ... ... салық төлеуден жалтару — бұл
заңды негiзiнде салықтық төлемдер минимумға дейiн келетiн ... ... ... Осы ... заң ... ... жалтару мен
салық салынудан жалтарудың айырмашылығы шығады. 1-шi жағдайда салық төлеушi
рұқсат етiлген немесе қарсылық етiлмейтiн ... ... ... ... ... себебi мұндай iс-әрекеттер ... ... ... ... алып ... Заң ... ... жалтару
салықтық жоспарлау мен немесе салық мөлшерлемесiн оңтайлы ету түрiнде
болады.
Қорыта келе ... ... ... ... тек ... ғана
қолданса, онда ол жалтару болып саналмайды, кейде себептердiң саны ... ... ... ... ... да зиянды қерi терiс әсерi бар,
себебi ол жалпы мемлекеттiң жағдайына әсер ... ... ... ... қаржыларды толық алмайды, сол себептi ол өзiнiң шығындарын
шектейдi. ... ... ... ... бағдарламалардың
шығарылуы тоқтатылады, бюджеттiк саланың ... ... ... ... ... қолданылуына алып келедi.
2) Салықтың төленбеуi ... ... ... ... бәсеке принципiнiң бұзылуына алып келедi. Мысалы: егер бiр тауар
түрiн өндiрумен айналысатын 2 кәсiпорынның бiреуi салық ... ... онда ... ... және ... ету салысында өзгерiс болады (2
кәсiпорын жағдайының теңеспеушiлiгi). Сол ... ... ... ... ... ... саясатының ... ... ... ... ерекетiнiң негiзгi бағыты
болып табылады, салықтық норма- қызметiнiң негiзгi ... ... ... ... ... ... күресуiнiң негiзгi 5 тәсiлi бар:
а) «көрiнiстер ... атты ... ... ... ... ... жене басқада органдарының келiсiмдердi қайта қарау» доктринасы
г) салық салынуының презумпциясы
д) салық заңдылығындағы бос жерлердi толтыру.
«Көрiнiстер үстiндегi» доктринада ... ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда салықтың теленуi немесе
төленбеуi туралы сұрақтың қаралуында негiзгi мен ... ... ... ... ... ... ... «Iскерлiк мақсат»
доктринасының мәнi- егер келiсiм iскерлiк мақсатқа жетелесе, онда ... ... ... деп ... ... салық жүйесiн реформалаудағы негiзгi
бағыттарды анықтауда салықтар мен ... ... ... басты
себептерiн анықтау қажет.
Салық төлеушiлер мен бақылаушы органдардың қызметкерлерiнiң арасында
пiкiрталас жүргізудiң нәтижесiнде салық ... ... ... ... ... ... бастылары мыналар:
• егер салық төлеуден жалтармайтын болсаң, онда табысыңның ... ... ... түскен салық төлеушiлердiң 69,9 %);
• салық төлеушiлер мемлекет тарапынан нақты ... ... ... ... ... түскен салық төлеушiлердiң 65,9 %);
• ешкiм де өзiнiң материалдық жағдайын өз еркiмен төмендеткiсi келмейдi
(пiкiрталасқа түскен ... ... 32,9 ... ... ... ... мен үйлеспеушiлiктер (пiкiрталасқа
түскен салық ... 32,9 ... ... ... ... ... түскен салық төлеушiлердiң
23,6 %);
• қылмыс жасаудың бел алып тұрған тұсында салық ... ... ... ... ... ... (пiкiрталасқа түскен салық төлеушiлердiң
16,5 %).
Бұл пiкiрталасқа нәтижесiнен салық төлеуден ... ... ... ... ... адамның жеке басының белгiлi бiр ... ... ... сақтап қалу немесе одан да нығайту) болып отыр
деген ... ... ... орын ... ... ауыл ... ... жыл сайынғы қарыздар мерзiмiн ұзарту мен жою ... ... ... ... ... кәсiпорындарды қолдап, соңғы
нәтижеде кредиторлық қарыздардың пайда болу ... жоя ... ... ... ... ... тең емес қатынасқа әкелiп соқты. Олардың
бiреулерi нарық ... өмiр ... ... ... ... ... ... соңғы нәтижеде бюджетке және басқа да мемлекеттiк қорларға
қарыздары жойылып отырған басқа кәсiпорындарға ... ... ... ... ... ... өндiрушiлерiн қолдаудың басқа тәсiлдерiн
пайдалану қажеттiлiгi туды. Ауылшаруашылық секторының ... ... ... және ... ... ... салық саясатын, салық жеңiлдiктерiн
қоса, пайдалану арқылы қолдау ұсынысы түстi.
Мемлекеттiң ... ... оның ... ... ... ... түрде төлейтiн жарналарының ықпалы үлкен. Қоғамның
тарихында салықтық формаларымен ... ... ... ... ... ету, ... салық салудағы мәселелердi шешу
жолдарына бейiмделiп отырып, әр түрлі өзгерiстерге ұшырайды. ... ... ... ... және экономикалық процестерге ролi де өзгерiп
отырады.
Оңтүстiк ... ... ... ... мәлiметтермен
салыстырғанда шағын бизнес кәсiпкерлерiнiң пайыздық өсiмi – 53,6 ... ... – 54,2%, ... ауданы – 83%, Сарыағаш ауданы – 68,3 ... ...... құрады.
01.01.2006 жылы Оңтүстiк Қазақстан ... ... ... ... 95795 ... кәсiпкерлiк субъектiлерi, оның iшiнде 10 114 заңды
тұлға, немесе ол ... ... ... ... ... санына
10,6 % және 85 681 шаруашылық қызметiн жүзеге асырушы жеке тұлға немесе
шағын кәсiпкерлiк ... ... ... 89,4 %- ... ... ... субъектiлерiнiң жалпы санының iшiнде 82,4 %-ы
бюджетпен есеп айырысуды ... ... ... ... ... ... жылға олардың саны - 78996. ... ... ... ... ... шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң
пайыздық өсiмi 19,2 %-ды құрады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде ... ... ... ... ... рол атқарады да, экономиканы басқарудың күштi
ынталандырушы құралы болып ... ... олар ... – техникалық
прогрестi жеделдетуге, инфляцияға қарсы және құрылымдық саясатты ... ... орын ... ... төлеу - төлеушiлер үшiн онша ...... өте ... де ...... табылады.
Дүние жүзiлiк тәжiрибе көрсетiп отырғандай, ... ... ... ... ... реттеумен бiрiгiп әрекет
еткенде ғана нарықтық ... ... аса ... ... ... Ол нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсерiн ... ... ... ... ... отырады. Сондай-ақ салықтар
қоғамның экономикасын тұрақтандыруын және әлеуметтiк теңдiктi қамтамасыз
ететiн маңызды элементтерi ... ... ... ... ... ... келе, салық салуды жүйелi
жолға қою ... ... шешу үшiн ... ... ... ... ... қатаң бақылауға алу;
• салық қызметкерлерiнiң құрамына тиiмдi өзгерiстер жасау, яғни бiлiктi
мамандарды саралап алып, олардың ешбiр ... ... ... ... ... ... салықтық органдары салық төлеушiлерiмен интенсивтi байланыс ... ... ... ... ... ... ... жөн;
• ең бастысы ауылшаруашылығы өндiрiстiк-өнеркәсiп және ... ... ... қолайлы жағдайлар туғызу, мәселен ауылшаруашылығын
жолға қою соласындағы салық төлеушiлерге белiглi бiр салық жеңiлдiктерiн
беру;
... ... ... ... ... iске қосу ... Ол үшiн
ағартушылық, тәрбиелiк және зерттеушiлiк бағыттары жүргізiлуi ... ... ... ... мен жас өспiрiмдер ... ... ... - ... ... салық төлеушi
Қазақстанның азаматы ретiнде әлеуметтiк мақсатқа бағдар беру, сөйтiп
оларды өркениеттi ... ... ... ... ... түзу ... ... салық мәдениетiн түзiлдiру продесiн белсендi түрде ықпал ... ... ... оның ... ... ... ... түрде төлейтiн жарналарының ықпалы үлкен. Себебi ... ... ... ... ... ... ... Бюджет
толық болса, әлеуметтiк инфрақұрылымдарды да дамыту мүмкiндiгi туады.
Бюджеттiк мекемелер жалақысы мен ... ... ... ... бiлiм беру ... салалары қаржыландырылып, тағы басқа
құралдар арқылы дами бастайды. ... ... ... ... ... ... ... өзгерiстерге, мемлекеттiк
бюджеттiң кiрiстерiн қалыптастыру мәселелерiне осыған ... ... ... ... ... туындап отырады. Сондықтан,
оларды мемлекеттiк салықтық ... ... ... ... ... бiрыңғай түрде көрсетсек онда мына келесiдей тiзбенi беруге
болады:
76. Маңызды салықтар бойынша бiрыңғай ставкалар белгiлеу;
77. Салық ... ... ... қарапайым, қолайлы тәртiбiн
белгiлеу;
78. Салық түсiмдерiн ... ... жаңа ... ... ... аумағында алынатын (ағымдағы) салықтардың санын азайту;
80. Әрбiр салық бойынша көзделетiн жеңiлдiктердi барынша азайту;
81. Салық төлеушiлердi салық есебiне ... ... ... салу ... ... ... қамтамасыз ету;
83. Бюджетпен есеп айырысу жүйесiн барынша ыңғайлы етуге тырысу;
84. ... ... ... салық төлеушiлердi тексерудi және салық салуды
толығымен қамту;
85. Салық төлеушiлердiң салықтық мәдениеттерiн қалыптастыруды үзбей ... ... ... ... тек қосымша құн салығы мен акциз салығын
ғана пайдалану;
87. Корпоративтi табыс ... мен жеке ... ... бақылаушы салық
ретiнде пайдалануға жол бермеу;
88. Салық органдарының автоматтандырылған-ақпараттық жүйесiн халықаралық
деңгейге сәйкес құрудың ... және ... ... ... ... ... әлеуметтiк әкономикалық саясатпен ұтымды ұштасуын
және үйлесiмдi болуын қадағалау;
90. Мемлекеттiң салықтық ... ... ... дәл ... ... ... салықтық бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... жүйелендiру және ... ... ... ... ... салықты бақылау жүйесiн жетiлдiру;
93. Жергiлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... және ... Салық мәселелерiн шешу жөнiндегi сот билiгiнiң рөлiн арттыру;
95. ... ... ... ... ... ақтаңдақтарсыз, мұқият
қабылдануын және мүмкiндiгiнше тұрақты болуын қамтамасыз ету [23, 16 ... ... ... ... ... жою, салық
өндiрудi жандандырудың басты шарты [25, 12 б].
Бүгiнгi танда, қоғамда және мемлекеттiк экономиканы салықтық бақылауде
жүргізiлiп ... ... ... ... функдияларының маңызына
айтарлықтай өзгерiстер туындатпағанымен, оның мәнi мен жүзеге ... де жаңа ... ... айтқанда, жоғарыда ... ... ... ... ... қиынға соқпайды, ал олардан түсетiн экономикалық
тиiмдiлiк ... ... анық [29, 72 ... ... ... ... жүйесiн жетiлдiру жолдары
Соңғы кезде салық жүйесiн түбегейлi реформалаудың қажеттiлiгi туралы
көп ... жүр. ... ... ... ... болып жатқан әкономикалық
өзгерiстерге сай емес. Экономикадағы, әлеуметтiк ... ... ... жүйесiнiң, бағалы қағаздар нарығы және ... ... ... ... ... ... және ... өзгеруi, Қазақстан әкономикасын әлемдiк әкономикаға енуi
-осылардың ... ... ... саясатын жүргізудi, салық жүйесiне және
оның заңдық негiзiне елеулi өзегрiстердi енгiзудi талап етедi.
Белгілі дәрежедегi салықтық бақылау ... ... және ... және басқару органдары жұмысшыларының ... ... ... ... сезiнуi, оған ерекше қоғамға
пайдалы сипат беруi ... ... ... ... [31, 68 ... ... ... қызмет етуiнiң қажеттi алғышарттарының бiрi -
салық заңының белгiлi бiр кезең iшiнде тұрақты болуы. Бұған ... ... ... ... төлеушiлер де, салық органдары да
мүдделi екiенiн көруге болады. Бiрақ, өкiнiшке орай, әзiрге салық ... жоқ. ... ... заңы тектес заң актiлерiнiң дайындалуына
байланысты оқтын-оқтын қайта қаралуы, әртүрлі ... ... орын алып ... ... ... ... iс-әрекеттi
тұрақсыздандырады, кәсiпкерлiк тәуекелшiлiктi күшейтедi. Қаржылық жыл
iшiнде шаруашылық тұлғаларының ... ... әсер ... салық
заңдарының өзгеруiне жол берiлмеуi ... ... ... ... төлеушiлерге өздерiнiң iс-әрекеттерiнiң нәтижелерiн
болжамдауға мүмкiндiгi болуы үшiн және ... ... ... ... үшiн өз ... ... тиiс.
Экономикалық реформаның басты мақсаты-шаруашылық ... ... ... ... ... қолданып жүрген
салықтар мен төлемдердi бақылау болып табылады. Бұл ... ең ... ... ... ... ... құн салығын, акциздердi және
бiрқатар басқа да салықтардың мәнiн ... ... ... ... ... тең тәртiбi қолданылатын болады, ол ставкалар табыс
көлемiнiң артуына ... ... ... ... ... ... қай
жерде қандай салық төлеудi жақсы бiлуiне мүмкiндiк бередi. Қазақстандағы
салық ставкаларының ... ... ... ... ставкаларымен теңдес
болуы да дұрыс. Бұл өте ... ... ... ... ставка белгiлеу
шетелдiк инвесторлар тартуға кедергi және керiсiнше неғұрлым ... ... ... ... салық капиталы әкспортқа шығаратын
елдердiң бюджетiне түседi.
Салық төлеушi және оны жинаушы салық телеу продесiнде қарым-қатынасқа
түседi. Бұл ... ... ... ... ... әрi ... соғұрлым салықтың жиналу деңгейi де жоғары болады. ... ... әсер ... ... және ... жағдайлар бар:
• Өндiрiс қаржысының төмендеуi;
• Кәсiпорындар мен ... ... ... дағдарысы;
• Заңды бiлмеу немесе оның алдындағы жауапкершiлiктiң төмендеуi;
• Мойындамау;
• Салық салу ... ... ... мен төлемдi, олардың түсуiн
бақылауды, оны төлеуден кейбiр жағдайда қасақана ауытқуды-жазалауды занды
түрде бекiтедi.
Республикадағы ... ... ... жағдайы салықтағы құқықтық
қатынастарды, сондай-ақ салық құқықтарын толық ... ... ... ... ... ... ... бақылау
қағидаларын халықаралық тәжiрибеге жақындатуға, республика әкономикасын
тығырықтан алып ... және ... ... ... ... ... iске қосылғанымен нормативтiк актiлердiң өзгеруi бүгiнгi күнге
дейiн жалғасуда.
Салықтық бақылау ... ... ... келетiн болсақ, оның
блоктарына мыналарды жатқыза аламыз:
• Салық салу аясындағы ... ... ... мен ... ... ... ... iс-қимылдарын жақсарту әрi нығайту;
• Мемлекеттiк салық ... ... - ... ... өз ... ... ... қызметтiң кейбiр
әлементтерiнiң ұтымдылығын арттыруды жүзеге асыру;
... ... ... және ... ... ... ... және құқықтық жағдайларға бағдарлай отырып мемлекеттiк-
басқарушы қызметтiң тиiмдiлiгiн жүйелендiру;
• Салықтар жайындағы ақпараттық, ... ... және тағы ... құру ... ... басқару iсiне ғылыми негiзделген
жолдар мен ... және ... ...... ... ... ... жүйесiн, салық салу ... ... ... ... ... ... басқарудың қоғамдық маңызын
үзбей дамыту;
• Қаржылық-әкономикалық, құқық және басқару ... ... ... және ... ... тұжырым-ұсыныстарын
пайдалану арқылы салықтық қызметтiң ұтымды тәсiлдерiн қалыптастыру;
• Мемлекет аумағындағы салықтар мен ... да ... ... және алу ... ... мемлекеттiк өкiлдi және атқарушы
билiк органдарының өзара iс-қимылдарын үйлестiру;
• Мемлекеттiң фискалдық саясатын ... ... ... ... ... өкiлдi органдары, атқарушы билiк органдары, оның
iшiнде салық ... ... ... басқару
органдары, мемлекеттiң салық агенттерi мен салық төлеушiлер және ... ... ... ... ... сондай-ақ мемлекеттiк
бақылаудi айтарлықтай нығайту үшiн әлеуметтiк-психологиялық факторларды
кеңiнен пайдалану;
• Салықтарды басқаруды ... ... ... ... құру және оны ... ... ... ақпараттық, бағдарламалық, техникалық және технологиялық,
кадрлық жүйелермен қамтамасыз ету.
Салық жүйесiнiң жетiлдiрiлуiн, ... ... ... ... ... ... ... кедергi келтiретiн кемшiлiктердi жоюға,
салықтар және алымдар құрылымын жеңiлдетуге бағыттаған жөн. Сондықтан салық
жүйесiнiң реформасы мыналарды қамтуы ... ... ... ... ... ... және ... ететiн тәртiп енгiзу;
- Жалпы мемлекеттiк және жеке ... ... ... ... салық жүйесiн құру;
- Салықтың бiрегей құқықтық базасын құру, салықтық ... ... және ... ... ... үшiн ... жүйесiн жетiлдiру.
Бiздiң тәуелсiз мемлекетiмiз фискалдық саясатты қалыптастыруда белгiлi
бiр тәжiрибе жинақтады деп айтсақ қателеспеймiз. Дегенмен, ... ... ... айқындалған бағытын елдiң ерекшелiктерiн ескере отырып
жүзеге асыратын болсақ, мемлекеттiң салық ... одан әрi ... өз ... тигiзер едi. Кез келген ммемлекеттiң салық ... ... сай ... тиiс:
• Салық жүйесiнiң тұрақтылығы;
• Салықтарды өндiрiп алу механизмiнiң реттiлiгi;
... және ... ... арасында нақты бөлiнiстiң болуы;
• Салық заңдарының алдындағы барлық салық төлеушiлердiң теңдiгi, салық
саясатының ... ... ... ... Салық салу жүйесiнiң дербестiгi.
Қазақстан республикасындағы салық жүйесi, ... орай ... ... ... ... кәсiпкерлiктiң дамуына едәуiр кедергiлер
туғызады. Салық салу механизмiнiң кемшiлiктерi жоғарыда ... ... ... ... ... проблемаларын туғызады. Сондықтан да
салық жүйесiн одан әрi дамыту мен салықты ... ... ... ... ... ... жоғалтпастан, тез шешiмiн табуды
талап ететiн бүгiнгi күннiң өзектi ... бiрi ... ... ... салық қазақстандық салық жүйесiн кешендi түрде өзгертiп,
әсiресе салық салу мәселелерiне аса ... ... ... ... қайта қарастыру қажет деп ойлаймыз.
Қазақстанда қалыптасып отырған экокномикалық, ... және ... ... ... отандық салық салу концепциясы төмендегi мiндеттердi
шешу қажет деп ойлаймыз:
- мемлекеттiк бюджеттiң тұрақтылығы мен теңгерiмдiлiгi;
• инфляцияға қарсы ... ... ... валютаның тұрақтылығын
қамтамасыз ету;
• кең ауқымды инвестицияларды жүзеге асыру;
• меншiк нысандарына қарамастан нарықтық ... ... ... ... ... барлық шаруашалақ субъектiлерiнiң iскерлiк
белсендiлiгiн ... ... ... ... ... келе, салық салуды жүйелi жолға
қою қалыптасқан проблемаларды шешу үшiн келесiдей шаралар ұсынылады:
• салық қызметiн қатаң бақылауға ... ... ... ... тиiмдi өзгерiстер жасау, яғни бiлiктi
мамандарды саралап алып, олардың ... ... ... ... ... ... ... салықтық органдары салық төлеушiлерiмен интенсивтi байланыс орнату
қажет, сондай-ақ салық ... ... ... қолданған жөн;
• ең бастысы ауылшаруашылығы өндiрiстiк-өнеркәсiп және ... ... ... ... жағдайлар туғызу, мәселен ауылшаруашылығын
жолға қою соласындағы салық төлеушiлерге белiглi бiр салық жеңiлдiктерiн
беру;
• «Салық мәдениетiн ... ... ... iске қосу ... Ол ... тәрбиелiк және зерттеушiлiк бағыттары жүргізiлуi қажет.
Мұнда тәрбиелеу ... ... мен жас ... ... ... мiндетi - жеткiншектердiң келешекте салық төлеушi
Қазақстанның азаматы ретiнде әлеуметтiк мақсатқа бағдар беру, сөйтiп
оларды өркениеттi қоғамда ... ... ... ... түзу ... ... ... мәдениетiн түзiлдiру продесiн белсендi түрде ықпал ету.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгiнгi таңда қалыптасқан әлемдiк тауар, қор және қаржы ... ... ... ... экономикалық секторына, ел
бюджетiнiң салықтық және салықтық емес ... ... ... ... ... ... салық салу механизмi ... ... ... ... ... ... ... оның мәнi мемлекеттiк
реттеудiң әкiмшiлiк-билiктiң сипатын ашып көрсете алмайды, сонымен бiрге
әлi де ... ... ... жанама немесе тiкелей тиiмдi
құралы бола ... ... ... жылдары нарықтық қайта құру
тәжiрибесi, бюджеттiк қаржыландырудың негiзгi көзi – ... салу ... ... Бұл салықтардың аздығынан немесе ... ... ... ... ... жалтару жағдайларының жиiлеп кездесетiнен
туып отыр. Бұған салық жүйесiнiң өзi көп мүмкiндiктер ... ... ... ... көп ... ... оларға түрлі заңды және
заңсыз жолдармен жетуге ... саны ... ... Бұған қоса,
салық салудық тәртiбi ... ... ... және ... ... ... және жеке бастарының ... ... салу ... қиыншылықтарға келiп тiрегедi.
Салық салудың тиiмсiздiгiн шиеленiстiретiн факторлар – салық төлеушiнiң
құқығы ... ... ... өзiнiң психологиясын және экономикалық
жағынан көрсетудiң тиянақсыздығынан туып отыр.
Салық саясатын нысаналы ... ... ... мен ... ... ... ... көздейдi. Дүние жүзi тәжiрибесiнде, мұндай iс-
әрекет дағдарыс жылдары бiр шама орын ... едi. ... бұл ... ... шет қалып отыр: шет елдердегi жалпы экономикалық дағдарысымен
салыстырғанда айтарлықтай ерекшелiктерi бар. ... ... ... ... ... ... туып ... өте күрделi қоғамдық орган болып табылады да, халықтың ежелгi
дәстүрлерiне ... ... ... және де ... бiрде-бiр адам салықтық
басымдықтан құтыла алмайды. ... ... ... ... ... эволюдияда алатын орнына қарай реалды түрде бағалай келе және шет
елдердiң салықтарының ... ... ... ... ... ... ... кең төлемде табыстардың дифференциясы орын ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТlЗlМl
96. Қазақстан Республикасынық салық кодексi. Салық және ... ... да ... ... туралы 2004 жылдық 1 қаңтарынан күшiне ендi.
Алматы: Юрист 2004 – 230.
97. Қаржы оқу ... ... ... – 2000 ... ... ... ... Ермекбаева Б.Ж. Алматы – 1997 Оқу құралы.
99. Салың халық несiбесi. ... Ж. ... - 1993 ... ... жүйесiндегi мәселелер. Байдүйсенов Қаржы -Қаражат - 2000ж.
101. Мемлекеттiң салық саясаты. ... Ы. (Заң ... – 1993 ж. 3 ... ... бюджет бастауы. Молдабеков.Қаржы-Қаражат-1995 ж.
103. Қазақстан Республикасындағы бюджеттi түзiлдiру мен орындау мәселелерi.
А. Зейнелғабдин, Қаржы-Қаражат - 1997 ж. 13 ... ... ... ... ... ... Әбдуов Т. Салық мәдениетiн қалыптастыру қажет. «Егемен Қазақстан» -
1998 ж., 11 қараша.
106. ... О. ... - ... ... ... . ... - 1997 ж.
107. Тойбазаров Б. Салықтық несие хақында. Салық сыры мен қыры. ... - 1997 ... ... Е. ... ... ... ... Черник Д.Г. Салықтар.-М,-1995
110. Есенбаев М. Жаңа салық жүйесi жолында //Казахстанская ... ... ... салық жүйесi // Заңды газет.-1998
112. Қазақстан. Республикасының салық кодексi
113. ТҮленбаев К.М / Қаржы ... ... ... ... ... Юткина Т.Ф . Салық жүргізу тәртiбi.-М.-1999
116. Столяров В.Ф. Салық салу және нарықтық ... ... // ... портфелi.-М.-1995.- 35 б
118. Чингазов .М.Н. Некоторые проблемы налоговой системы // ... 2-3.-68 ... ... .Д. ... ... жүйесi //Қаржы қаражат, 2006
120. Сатыбалдин А.Е. Жеке табыс салығына қатысты мәселелер ... ... ... Т.А. Пути ... ... ... подоходного налога / Налогоплателыдик.-2000.-N1-
122. Арыстанбеков К./ Саясат.-А-2000.-97 б
123. Сабиров И. / Экспресс,- 1995.-28 наурыз
124. Прохоров Е. ... ... ... ... ... -А- ... ... С. Новая налоговая политика / Финансы Казахстана.-1996.
126. Мусинов С.М. ... ... ... салынатын
салықтар / Қаржы қаражат.-А.- 1996
127. КарагусоваГ. Салықтар: мәнi мен ... ... ... Б. ... ... / ... ... Б, Грисюк С. Салық жүйесi қалыптасуының негiзгi приндиптерi
туралы // Қазақстан экономикасы мен өмiрi.-1997.-N3-4
130. Киперман.Г.Я. ... мен ... ... ... ... ... жүйесiнiң реформасы //Алматы.-1999
132. Салық-1999 / Экономика және өмiр, 1999
133. МаметоваРА / Бюллетень бухгалтера,2001.- 46 б.
134. ... ... ... / ... ... Айдаров Д.Б. Теоретические аспекты ... ... в РК / ... ... ... Л.В. Салық және салық салу.-М: Феникс.-2000
137. Амрекулов Н. Бiрiңғай салық салу ... / ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық экономиканы мемлекеттік реттеу құралы ретінде7 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
1 сынып Ана тілі оқулығының құрылымы мен құралысы35 бет
3-сынып «Әдебиеттік оқу» құралының құрылымы мен құрылысы28 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
PHP- мен бірге жұмыс істейтін сервердің классикалық құралы- APACHE +PHP+MySQL44 бет
«Информатиканың теориялық негіздері» пәнін оқыту үрдісінде электронды оқу құралын қолдану75 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«Қазақтың дәстүрлі материалдық мәдениеті». Оқу құралы97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь