Тамақтану тәртібі мен ережелері

1. Тамақтану тәртібі
2. Тамақтанудың негізгі ережелері
3. Тамақ ішу тәртібі
Тамақтану сауаттылығының бес негізі бар:
1) Тамақ құрамында негізгі қоректік заттардың болуы (нәруыз, май, көмірсу);
2) Тамақ рационында қосымша заттардың болуы (витаминдер, микроэлемент);
3) Тамақ нәрлігі адам жасына, денсаулық күйіне, табиғат климатына байланысты;
4) Тәулік бойынша тамақтану тәртібінің мөлшерін сақтау;
5) Тамақтанудың санитарлық – гигиеналық нормаға сай болуы.
Тамақтану тәртібі дегеніміз – ас қабылдауда белгілі бір уақытқа бағыну, сондай - ақ тамақтану кезінде астың мөлшерін және мәзірін сақтау деген ұғымды білдіреді. Тамақтану режиміне мына төиендегі принциптер енеді.
Бірінші, тамақтану барысында тәуліктік кесте белгілеу.
Екінші, тәулігіне бір - екі рет қана тамақтану дұрыс емес, белгілі мөлшерде үш – немесе төрт рет тамақтану керек.
Үшінші, тамақ құнарлы болғаны жөн. Себебі, адам ағзасы дұрыс қабылдайтын, оны асқазан еш қиындықсыз қорытатын тағам түрлері, яғни белок, майлар, витаминдер, минералды заттарға бай болғанын адам өзі таңдай алуы шарт. Бұл ретте дәрігер - диоьологтың да кеңесі артық болмайды.
Тәуліктік ас мәзірі әртүрлі болуы керек. Тамақтану кезінде адам өзінің ас қабылдау қабілеті, көңіл - күйіне баса назар аударғаны жөн. Кей ретте тамақ жеңіл жүрсе, кей ретте ол керісінше бұл процесті бәсеңдетеді.Мұны мамандар физиологиялық процесс деп те атайды.
Тәбет дегеніміз – аштыққа қарсы тұратын құбылыс. Ол мына бір принциптермен дәлелденеді. Атап айтқанда, тамақ қабылдау мезгіліне, тағамның түрі, дәмі немесе иісі, түрлі қоспалар, тіпті бұл ретте адам ойы да өзіндік рөл атқарады. Адамның тәбеті шылымға, кофеге, шайға, апиын, ішімдік, тағы басқаларына ашылатын көрінеді. Бірақ, мұндай физиологиялық қажеттіліктен аулақ болған дұрыс.
Тәбет кей ретте асқазанның шұрылдап, маза бермеуі, бос, еш жұмыссыз тұрғандығымен қиналады. Бұл симптом мешкейлерге тән. Бұл орайда халықтық медицина ондай адамдарға бірнеше күн өзіне аштық жариялағанды ұсынады. Тамаққа деген тәбет сыр білдірмей де келеді. Ол сыртқы факторлардан делдал іздемейді. Адам белгілі тамақты құмартқанда, тәбеті өздігінен пайда болады. Міне, осы кезде адам асханада өзі қалаған ас әзірлеп, дастархан басына жайғасып, тамақтанғанға не жетсін дейді. Және солай да жасайды. Бұл адамның организмі шын мәнінде ас қабылдауға дайын екендігінен жақсы хабар бергендігі.
Аштық – «табиғаттың дауысы», немесе, асқазан тамақ қажет етеді деген ұғым. Бұл қағида тамақ ішетін уақыттың келгендігін білдіреді. Ертеректе тамақ ішетін кесікті бір кесте, уақыт жоқ – тын. Адамда тамаққа деген тәбет пайда болғанда ол өзінде ауыз бен өңешінің барын сезінеді. Ал, асқазандағы бұлшық еттердің жұмылуы аштық пен тәбеттің ашылғанынан хабар береді Аш адам бір жапырақ нан мен суды да қанағат тұтады. Бұл орайда оның тәбеті жоғары болады. Ал, ашқарақ адамға келсек, ол алдына келгеннің бәрін опыруға дайын.
1. Основы технологии молока и молочных продуктов: учебное пособие/ М.Б.Ребезов, Н.Г.Догарева и др.-Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ, 2011.-Ч.1.-123с.
2. Физико-химические и биохимические основы производства мяса и мясных продуктов: учебное пособие/ М.Б.Ребезов, Е.П.Мирошникова, О.В.Богатова и др.-Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ,2011,-Ч.2.-133с
3. Современное состояние и перспективы развития производства мясных продуктов функционального назначения: Монография/ Амирханов К.Ж., Асенова Б.К., Нургазезова А.Н., Касымов С.К., Байтукенова Ш.Б. Алматы, 2013.-127 с
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ 
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
БАӨЖ
Тақырыбы: Тамақтану тәртібі мен ережелері.
Орындаған: 2 курс магистранты, Муратбаев А.М.
ТПМ-401,
6M072800 - ... ... ... ... ... (доцент)
профессор м.а. Нургазезова А.Н.
Семей
2015
Жоспары:
1. Тамақтану тәртібі
2. Тамақтанудың негізгі ережелері
3. Тамақ ішу тәртібі
Тамақтану сауаттылығының бес ... ... ... ... ... ... заттардың болуы (нәруыз, май, көмірсу);
2) Тамақ рационында қосымша ... ... ... ... ... ... адам ... денсаулық күйіне, табиғат климатына
байланысты;
4) Тәулік бойынша ... ... ... ... ... ... – гигиеналық нормаға сай болуы.
Тамақтану тәртібі дегеніміз – ас қабылдауда белгілі бір ... ... - ақ ... ... ... ... және мәзірін сақтау деген
ұғымды білдіреді. Тамақтану режиміне мына ... ... ... ... ... тәуліктік кесте белгілеу.
Екінші, тәулігіне бір - екі рет қана тамақтану ... ... ... ...... төрт рет ... керек.
Үшінші, тамақ құнарлы болғаны жөн. Себебі, адам ... ... ... ... еш ... қорытатын тағам түрлері, яғни белок, майлар,
витаминдер, минералды ... бай ... адам өзі ... алуы ... ... дәрігер - диоьологтың да кеңесі артық болмайды.
Тәуліктік ас мәзірі әртүрлі болуы керек. Тамақтану кезінде адам ... ... ... ... - күйіне баса назар аударғаны жөн. Кей ... ... ... кей ... ол ... бұл процесті бәсеңдетеді.Мұны
мамандар физиологиялық процесс деп те ... ...... ... ... құбылыс. Ол мына бір
принциптермен дәлелденеді. Атап айтқанда, ... ... ... ... дәмі ... иісі, түрлі қоспалар, тіпті бұл ретте адам ... ... рөл ... ... ... ... ... шайға, апиын,
ішімдік, тағы басқаларына ашылатын көрінеді. Бірақ, мұндай физиологиялық
қажеттіліктен аулақ болған дұрыс.
Тәбет кей ... ... ... маза ... бос, еш ... ... Бұл ... мешкейлерге тән. Бұл орайда халықтық
медицина ондай адамдарға бірнеше күн өзіне аштық ... ... ... ... сыр білдірмей де келеді. Ол сыртқы факторлардан ... Адам ... ... ... тәбеті өздігінен пайда болады.
Міне, осы кезде адам асханада өзі қалаған ас ... ... ... ... не ... дейді. Және солай да жасайды. Бұл адамның
организмі шын мәнінде ас қабылдауға ... ... ... ...... ... немесе, асқазан тамақ қажет етеді деген
ұғым. Бұл қағида ... ... ... ... ... ... ... кесікті бір кесте, уақыт жоқ – тын. ... ... ... ... ... ол ... ауыз бен өңешінің барын сезінеді. Ал, асқазандағы
бұлшық ... ... ... пен ... ашылғанынан хабар береді Аш адам
бір жапырақ нан мен суды да қанағат тұтады. Бұл ... оның ... ... Ал, ... ... келсек, ол алдына келгеннің бәрін опыруға дайын.
Мұндайда халықтық медицина ондай адамдарға белгілі рацион, кесікті ... ... ... ... ... өз қажетін алды делік. Бірақ, тәбет басылмай тұр. ... ... ... де ... «Өзі ... көзі тоймай
тұрғанын қараша» деген қызғаныш осыны білдірсе керек. Көптеген әдебиеттерде
асқазан жартылай бос ... ... деп ... Бұл ас қорыту процесін
жеңілдетеді. Екіншіден, тақыл – тақыл ... ... ... ... ... мен оның асқа ... ... артырады дейді.
Тойып тамақ ішуге болмайды. Тағамның ... оның ... ... ... ... және қолайлылық этикасымен реттелуі керек. Тамаққа
деген тәбетіңіз болмай тұрып, ас ... ... ... ... ас ... ... бір уақытқа бағыну, сондай - ақ тамақтану кезінде
астың мөлшерін және мәзірін сақтау ... ... ... ...... ... өсуі  мен дамуының, оның 
барлық мүшелері  мен жүйелерінің  қызмет  істеуінің  негізгі жағдайларының 
біріТамақ  ... ... ... ... ... ағзаның  тіршілігі
үшін қасиетті  барлық   нәрселер  болуы,  адамның  ... ... ... ... ... ... күш- куатты  орнына  келтіретіндей 
болуы  керек.Оңтайлы  тамақ  ішудің  маңызды ... ... ... ... ... бір  сағаттарда  ғана  ішілуі тиіс.
Асқазан  ішілген тамақтан  шамамен 4 сағат шамасында  босайды, сол
 себепті  тамақ  ... ... 3-3,5 ... кем  және 4-4,5 ... жиірек ішкен  сайын  асқазан –ішек  жолдары жұмысының
ырғағы  бұзылады. Егер тамақ ішу аралығында ... өте ... ... ... ... ... ... туындайды және  оны  қанағаттандыру үшін
 көп  тамақ ішу  қажет болады, бұл да асқазанның  қорытуын  киындатады.
Тамақ ішу  тәртібін жүйелі  ... ... ... ... ... ... ағзадағы  зат  алмасуының ... ... ... ... көп  ішу  ... яғни  дене  салмағының  артуына , ал  ... ... ... ... ... калыптасу  мен қарқынды өсу 
деңгейінде  болатын ... ... ... тәртібін  сақтағаны 
маңызды , ал  ... ... ... ... ... ... ... қойылатын  талаптар  жеткілікті  жоғары.
ТМД  елдерінің  жетекші  ғалымдары  балалар  мен  жеткіншектердін
тамақтық ... мен  ... ( ... күнделікті  рационының калориялығы )
кажеттілік  нормаларын жасаған . Осы  ... ... ... 14-17 жастардағы  жасөспірімдердің тәуліктік  тамақ  ... 2900 ... осы  ... қыздарда -2600
килокалорияны,құрауы керек.Тамақ калориялығы  күш-қуатты ... ... ... да КТМ ... үшін ... ... жұмысының сипатын  есептей  отырып,  осы  норманы 10-15%-ке
артгыру ... бір  ... ... ... ішу  ... Бұл  жағдайда
ағзада  уақытқа  шартты рефлекс қалыптасады, яғни  тамақ  ішу  белгіленген
уақытта  асқазан  сөлі  көбірек  бөлінеді,  тәбет  ... ... ... жағдай  жасалады.
Тамақ  ішудің  жекелеген уақыттарды  мектептегі  сабақтың басталуына,
олардың  ұзақтығына,  мектеп  пен  үй  арасындағы  жолға  ... ... ... ... мүмкін . Дегенменде  бұл айырмашылық 30-40
минуттен аспауы  керек.
Мектепте  ыстық  ... ... ... ... ... атап 
өткен жөн. Жоғары  сынып оқушылары  мектепте 5-6  сағаттан, егер үйірме,
секцияларға және т.б. ... ... ... ... одан да көп  ... ... ертеңгілік  тамақ  пен  түскі  астың арасындағы  үзіліс 7
сағатқа, тіпті  одан да  көпке  созылып  кетуі  ... ... ... ... асқа деген ағзаның  қажеттілігін  өтей  алмайды, 
құрғақтай  тамақ  жеу де  ... ... ... ... ... ... мен  жұмыс  қабілеттілігінің ... ... ... ... ... тәрбиелеуге мәнмен 
үйлестіріледі – болашақ өмірде режим  сақтау  ... ... ... мектептерде оқушыларды ыстық  тамақпен  қамтитын ... ... ... ... тамақ не сол жерде  дайындалады  не
коғамдық   тамақтандыру ... ... ... ... Өзге бір ... талап – көлемі  және калориялығы  бойынша 
қабылдауға  тамақты дұрыс  бөлу.
Таңертеңгіліқ  ас қою, ... ... ... аста ... ... ... ас ... жөнінен таңертеңгіліқ  аспен бірдей
болып  ұйқыға  кемі 1,5-2 сағат  қалғанда  ішілуі  керек. Тамақты  өте жәй,
ұйықтар  ... ... ... ол ... қашырады, ас қорытуды
қиындатады, май  жиналуына  себепші  болады.Кейде үйықтар  алдында  ... ... ... ... . Бұл ... ... ас ... болғаны жөн.
Дұрыс  құрастырылған  тамақтану рационының құрамында  сұйықтың 
жеткілікті  көлемі  болады. Дегенменде денеге  ... ... ... ... ... сүйық-сусынның  қажеттілігі  артады , өйткені   тер
бөлінуі ... де, ... ... қажет  етуі  көбейеді. Шөлді
қайнаған  су, шәй ішіп ... ... ... газдандырылған суды және
құрамында қанты бар өзге де сусындарды  шектелген  көлемде қабылдау  керек.
Жоғарғы сынып  оқушысынының  ... ... ... көз ... ... Күн жеткілікті  тығыз және  калориялы  ... ... ... Бұл  ... ... қиын емес ... ... ботка, сүт қатылған шәй немесе  кофе, какао, бутерброд 
болуы керек.
Екінші  таңертеңгілік асты оқушылар  мектептегі үшінші  ... ... ... ... ... ... 3-3,5 ... өткеннен  кейін 
қабылдайды . Бұл  ас ет не  ... бар, ... ... ас және шәй. ... ... ... ... сорпа, ет не балығы бар гарнирлі  екінші тамақ,
компот немесе кисель ұсынылады. Кешкі тамакка ... ... ... ... асқа ... ... ... болмайды.
Ет  немесе  балық, сүт, жеміс- жидектер, нан секілді  тағамдар күн 
сайынғы ас ... ал өзге – ... ... ... күнде емес етіп ас
мәзіріне қосу керек , бірақ бұлардың  бәрі де ... ... ... әр түрлі болуы үшін азық-түліктің  түрін көбейтіп  қана қоймай,
сондай- ақ  олардан түрліше тағамдар дайындау қажет.
Жалпы білім ... ... ... ... ... мен сипаты
туралы айтылғандар КТМ-де оқитын жасөспірімдерге  де  ... ... ... олардың рационы  кәсіби  қызметіне, ... ... ... ... ... ... 10-15
пайызға  көбейтілген . Егер орта мектеп  пен ... ... ... ... ... ... онда дәрігердің қортындысы бойынша  олар 
үшін диета  тағамдары дайындалады.
Тамақтану  режимінің маңызды  элементтерінің  бірі- тамақтың  ... ... т.б. ... ... ... не өте  ... ... қалған тамақты ішуге  болмайды. Бірінші және екінші ... ... ... 50  С  ... тиіс. Негізгі  тағамдарды  ішу 
арасында  тәтті тағамдарды  жемеу  ... ... ... ... ... жолы ... ... бұзады. Спортпен  шүғылданған  кейін,
үлкен  ... ... ... кейін  бірден  дастарханға  отыру 
ұсынылмайды.
Әрбір  оқушы  тамақтану  тәртібін  сақтанудың маңыздылығын, мектепте
немесе КТМ-де ыстық тамақ бар, ... есте ... ... ... ... ... және әсіресе  тазалық
белсенділерінің  түсіндіру  жұмыстарына  сәйкес  мектептегі, ... ... ... ұйымдастырылады.
Тамақтану режимі және құрамы төмендегі ... ... ... қажет:
|1| Таңертеңгілік ас |7.30 – 8.00 |25% ... ... ас |11.00 – 11.30 |10% ... Түскі ас |14.00 – 14.30 |35% ... ... ... ас |16.30 – 17.00 |10% ... Кешкі ас |19.00 – 20.00 |20% ... ... ... ... ... 70% мектепте
жүргенде, сабақ уақытына сәйкес келеді екен, ... ... ... ... мен ... бақылау және тексеру маңызды болып
табылады. Егер ... ... ... ... жұмыс қарқындылығы, ауруға қарсы тұру, дұрыс тыныс алу, жүрек
бұлшық еттерінің жұысы, зат алмасу, еңбек пен ... ... ... тамақтану десек, соңғысы бірден бір ... орын ... ... факторлардың орындалуына себепші болады.
Әдебиеттер:
1. Основы технологии молока и молочных продуктов: ... ... ... и ... ... ... ЮУрГУ, 2011.-
Ч.1.-123с.
2. Физико-химические и биохимические основы производства мяса и ... ... ... ... ... ... и
др.-Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ,2011,-Ч.2.-133с
3. Современное состояние и перспективы развития производства ... ... ... Монография/ Амирханов К.Ж., Асенова
Б.К., Нургазезова А.Н., Касымов С.К., Байтукенова Ш.Б. Алматы, 2013.-127 с

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екі адамға арналған романтикалық кештің ас мәзірі21 бет
"Ұн сорттарын пішіндеу және бақылау"9 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Алиментарлық аурулар, олардың алдын алу35 бет
Аспазшылық технологиясы бөлімінің сабақтарын жүргізу әдістемесі18 бет
Ауыр еңбекпен және спортпен айналысатындардың тамақтану ерекшелігі3 бет
Бала емізулі әйелдер мен жүкті әйелдердің тамақтануы8 бет
Балаларды тамақтандыру7 бет
Баланың ас қорыту жүйесі15 бет
Биологиялық белсенді заттар жайлы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь