Өнімнің өзіндік құнын төмендету, рентабельділікті арттыру әдістері, пайда


I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Өнімдік өзіндік құнын төмендету
2. Кәсіпорын рентабельділігі және оны арттыру
III. Қорытынды
IV. Пайдаланған әдебиеттер
Кәсіпорынның қызметінің нәтижесі әртүрлі көрсеткіштермен бағалануы мүмкін, атап айтсақ, өндірілген өнім көлемі, сату көлемі, пайда. Қаржылық немесе өндірістік нәтижені сипаттай отырып, аталған көрсеткіштер кәсіпорын қызметінің тиімділігін бағалауға қабілетті емес. Бұл, аталған көрсеткіштердің кәсіпорын қызметінің абсолюттік сипаттамасы болып табылатындығымен байланысты және олардың нәтижелілікті бағалау бойынша дұрыс интерпретациясы кәсіпорынға салынған қаражаттарды сипаттайтын басқа да көрсеткіштермен өзара байланысты жүзеге асырылуы мүмкін.
Өзіндік құн – өнім өңдіруге жіне өткізуге кеткен барлық шығындар. Өзіндік құнды төмендету арқылы қоғамның таза табысы, кәсіпорын пайдасы өседі. Өзіндік құнды барлық өнім бойынша, жеке оның түрлері, процестері, бөлшектері, бөлімшелер мен цехтер бойынша анықтауға болады.
1. Әбдікерімова Г.И. Кәсіпорын экономикасы. Алматы. 2008
2. Кәсіпорын экономикасы. Кайкен Ж.Б., Сұлтанов Ө.С., Қалдыбаев М.М. Семей. 2010.
3. Н.А.Васильева.Организация и нормирование и оплата труда на предприятии .М-2005
4. Зайцев Н.Л. Экономика промышленного предприятия.-М.: ИНФРА-М, 2001.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

СӨЖ

Тақырыбы:

Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері

Орындаған:
Мұхтарбек Ә.Е

Топ: БТ-201

Тексерген:
Нуралина К.Т.

Мазмұны

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Өнімдік өзіндік құнын төмендету
2. Кәсіпорын рентабельділігі және оны арттыру
III. Қорытынды
IV. Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе
Кәсіпорынның қызметінің нәтижесі әртүрлі көрсеткіштермен бағалануы
мүмкін, атап айтсақ,  өндірілген өнім көлемі, сату көлемі, пайда. Қаржылық
немесе өндірістік нәтижені сипаттай отырып, аталған көрсеткіштер кәсіпорын
қызметінің тиімділігін бағалауға қабілетті емес. Бұл, аталған
көрсеткіштердің кәсіпорын қызметінің абсолюттік сипаттамасы болып
табылатындығымен байланысты және олардың нәтижелілікті бағалау бойынша
дұрыс интерпретациясы кәсіпорынға салынған қаражаттарды сипаттайтын басқа
да көрсеткіштермен өзара байланысты жүзеге асырылуы мүмкін.
Өзіндік құн – өнім өңдіруге жіне өткізуге кеткен барлық шығындар.
Өзіндік құнды төмендету арқылы қоғамның таза табысы, кәсіпорын пайдасы
өседі. Өзіндік құнды барлық өнім бойынша, жеке оның түрлері, процестері,
бөлшектері, бөлімшелер мен цехтер бойынша анықтауға болады.

Өнімнің өзіндік құнын төмендету

 Өнімнің өзіндік құны – кәсіпорындардың өнім өндіру мен өткізуге
жұмсаған ағымдағы ақшалай шығыны, яғни өнімді өндіру мен өткізу (жұмыстарды
орындау, қызметтерді көрсету) үдерісінде пайдаланылатын табиғи
ресурстардың, шикізатты, материалдардың, отынның, энергияның, негізгі
капиталдың, еңбек ресурстарының, басқа да шығындардың құндық бағасы.
Шығындардың өндіріс үдерісімен байланысы тұрғысынан өнімнің цехтық,
өндірістік және толық құны түрлеріне бөлінеді.Цехтық өзіндік құнда цехтарда
өнім өндірумен байланысты шығындардың өзіндік құны қамтылады. Өндірістік
өзіндік құнға цехтық өзіндік құн жалпы өнеркәсіпті басқарумен,
ұйымдастырумен және оған қызмет көрсетумен байланысты шығындар жатады.
Толық өзіндік құн өндірістік өзіндік құнды және өнімді өткізумен байланысты
өндірістен тыс шығындар және өнімді өндіруге қатысы жоқ басқа да шығындарды
қамтиды. Ресурстарды үнемдеуге көптеген техникалық-экономикалық факторлар
әсер етеді, олар ішкі өндірістік және өндірістен тысқары факторларға
бөлінеді. Өндірістен тыс факторлар – кәсіпорын ықпал ете алмайтын
факторлар. Оларға салықтар мен төлемдердің ставкалары, шикізаттың,
материалдардың, машиналар мен жабдықтардың нарықтық бағасы, көлік тарифтері
мен электр энергиясының тарифтері және басқалар жатады. Ішкі өндірістік
факторлар – кәсіпорын тарапынан басқарылатын факторлар. Оларға өнімділігі
жоғары техника мен прогрестік технологияны енгізу, өндірістің
механикаландырылуы мен автоматтандырылуы деңгейін арттыру, негізгі
капиталды тиімді пайдалану, айналым қаражатының айналымдылығын жеделдету,
жұмыскерлердің еңбек өнімділігін арттыру, еңбек пен өндірістің
ұйымдастырылуын жетілдіру, т.б. жатады.
Кәсіпорынның шығындары өндіріс үдерісімен байланысының сипатына қарай
негізгі және үстеме шығындарға, олардың жекелеген бұйымдардың өзіндік
құнына жатқызылуы тәсіліне қарай тікелей және жанама шығындарға, өндірістің
көлеміне қарай шартты-тұрақты және ауыспалы шығындарға бөлінеді. Сондай-ақ
шығындарды экономикалық мазмұнына жәнекалькуляцияның баптарына қарай да
топтастыру қабылданған. Шығындардың экономикалық нышандары бастапқы,
біртекті топтар болып келеді. Калькуляцияның баптары бойынша топтастыруда
шығындардың орны мен мақсаты ескеріледі. Өнімнің өзіндік құны құрылымы әр
түрлі.
Өнімнің өзіндік құны құрылымы деп – шығындардың жекелеген шығындардың
өнім өндіріс ме өткізілуіне жұмсалған өндірістік шығындардың жалпы
сомасындағы проценттік қатынасын түсінеміз. Ол үнемі қозғалыста болады,
және оған келесі факторлар ықпал етеді:
1. Кәсіпорын спецификасы (ерекшеліктері). Бұдан келесіні бөлеміз:
еңбексыйымдылықты кәсіпорындар (өнімнің өзіндік құнында еңбек ақының
үлесі үлкен); материалдық сыйымдылықты (өнімнің өзіндік құнында
материалдық шығындардың үлкен салмағы); қор сыйымдылықты (өнімнің өзіндік
құнында амортизацияның үлесінің үлкен болуы); энергия сыйымдылықты
(өнімнің өзіндік құнында отын мен энергияның үлкен үлес салмағы болуы);
2. Ғылыми-техникалық прогресс жеделдетілуі. Бұл фактор өнімнің өзіндік құны
құрылымына көпжоспарлы ықпал етеді. Бірақ негізгі ықпалдың маңыздылығы —
осы фактордың  әсерінен жанды еңбек үлесінің төмендеуінде, ал өнімнің
өзіндік құнындағы затталған еңбектің үлесінің жоғарылауында болып
табылады;
3. Өндірістің шоғырландыру, мамандандыру, кооперациялау, құрамдасу мен
диверсификациялау деңгейі;
4. Кәсіпорынның географиялық орналауы;
5. Банк несиесінің проценттік ставкасының өзгерісі мен инфляция;
Өнімнің өзіндік құны құрылымын келесі көрсеткіштер сипаттайды:
• Жанды және затталған еңбек арасындағы қатынас;
• Жеке элементтердің үлесі немесе толық шығындардағы баптар;
• Тұрақты және ауыспалы шығындар арасындағы, негізгі және  үстеме шығындар
арасындағы, өндірістік және коммерциялық шығындар арасындағы, тікелей
және жанама шығындар арасындағы және т.б. қатынасы.
Кәсіпорында шығындар құрылымын жүйелі анықтап, талдау ең алдымен
кәсіпорындағы шығындарды төмендету мақсатымен оларды басқару үшін өте
маңызды болып табылады. Шығындар құрылымы оларды төмендету бойынша негізгі
резервтерді анықтауға және кәсіпорында оларды жүзеге асыру үшін нақты
шараларды өңдеуге мүмкіндік береді.
Өзіндік құнды төмендету арқылы қоғамның таза табысы, кәсіпорын пайдасы
өседі. Әртүрлі кәсіпорындарда шығарылатын бірдей өнімнің өзіндік құны
әртүрлі болуы мүмкін. Жоғары болған өзіндік құн кәсіпорында өндірісі
процесі нашар ұйымдастырылғанын көрсетеді, басқалармен салыстырғанда.
Өзіндік құн келесі мақсаттарда қолданылады:
✓ Бағаны анықтау үшін
✓ Кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттау үшін
✓ Менеджерлер оперативті шешім қабылдау үшін
Өзіндік құнды барлық өнім бойынша, жеке оның түрлері, процестері,
бөлшектері, бөлімшелер мен цехтер бойынша анықтауға болады.
Өнімнің өзіндік құнын төмендету – кәсіпорынның өндірістік қызметіндегі
ең басты міндеттердің бірі.Оның негізгі көздеріне:
a. бір өнімге жұмсалатын шикізат, материалдар, отын және энергия шығынын
төмендету;
b. бір өнімге шаққандағы амортизациялық аударым шамасын азайту;
c. әкімшілік бас-қарушылық шығындарын төмендету;
d. бейөндірістік шығындар мен шығасыны барынша азайту жатады.

Бухгалтерлік және экономикалық шығын түрлеріне де бөлінеді. Бухгалтерлік
шығындарда тек көзге көрінетін шығындар, яғни тұтынылатын ресурстар үшін
төленетін төлемдер қамтылады. Экономикалық шығындар көзге көрінетін
(бухгалтерлік) шығындар мен көзге көрінбейтін (сатып алуға жатпайтын)
ресурстардың құнынан құралады.

Кәсіпорын рентабельділігі және оны арттыру.

Пайда, кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің нәтижелігінің ең
маңызды көрсеткіші бола тұра, оның тиімділігі туралы толық көріністі
бермейді, себебі жұмсалып жатқан ресурстардың шамасын ескермейді.
Кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің тиімділігін
рентабельділіктің көрсеткіштері жүйесімен бағалайды.
Өндірістің рентабельділігі – өнеркәсіп кәсіпорындарының, соның ішінде
мұнай және газ өнеркәсібі кәсіпорындарының жұмыс тиімділігінің ең маңызды
қорытушы көрсеткіші. Кәсіпорынның іс-әрекетін рентабельділік көрсеткіші
бойынша бағалау өнімді өткізу көлемінің артуымен қатар оның ұжымын
материалдық сыйақылаудың негізіне жатқызылады. Өндірістің рентабельділік
көрсеткішін белгілеудің негізінде кәсіпорынның пайдасы жатыр.
Пайда – материалдық өндіріс саласында кәсіпорын қызметкерлерінің қосымша
еңбегімен құрылатын таза табыстың бір бөлігі. Жоспарлық пайданың көлемі
өнімді кәсіпорынның көтерме бағалары бойынша өткізуден түскен түсім мен
өнімнің жоспарлы өзіндік құнының арасындағы айырма ретінде белгіленеді.
Егер пайда кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінен абсолюттік
әсерді көрсетсе, рентабельділік кәсіпорынға бекітілген өндірістік қорларды
қолданудың тиімділік дәрежесін сипаттайды. Іс-әрекеттің тиімділігіне баға
берудің критериі ретінде қарастырылатын жалпылама көрсеткіштің болуы
кәсіпорынның қаржылық және экономикалық күйінің толық бейнесін құруға
мүмкіндік береді.
Рентабельділік көрсеткіштерінің жүйесіне келесілер кіреді:
• кәсіпорын активтерінің рентабельділігі;
• меншікті капиталдың рентабельділігі;
• сатулардың рентабельділігі (өткізу);
• өндірістің рентабельділігі;
• өнімнің рентабельділігі.
Жалпы алғанда рентабельділік пайданың 100-ге (%) көбейтілген іс-
әрекеттің белгілі бір нәтижесін көрсететін өлшегішке (көрсеткішке)
қатынасымен белгіленеді:
R = П У · 100,
мұндағы, У – көрсеткіштің деңгейі.
Нақты мақсаттарға байланысты рентабельділік баланстық, таза және
үлестірілмеген пайда бойынша белгіленеді. Активтердің рентабельділігі
баланстық және таза ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, рентабельділікті арттыру әдістері
Өнімнің өзіндік құнын төмендету,пайда,рентабельділікті арттыру әдістері
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері туралы ақпарат
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы ақпарат
Өнімнің өзіндік құнын төмендету,пайда,рентабельділікті арттыру әдістері туралы
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері туралы
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы мәлімет
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь