Экологиялық нормалау түрлері жайлы

1. Экологиялық нормалау туралы жалпы түсінік
2. Экологиялық жүктеме
3. Гигиеналық нормалау
4. Санитарлы.гигиеналық жəне санитарлы.эпидемиологиялық нормалау
Экологиялық нормалау - қағидалардың (нормалардың) және олардағы қамтылған қоршаған орта жай-күйiнiң және оған әсер ету дәрежесiнiң сандық және сапалық көрсеткiштерiнің (нормативтерiнің) жүйесi.
Экологиялық нормалаудың мақсаты
1. Экологиялық нормалаудың мақсаты экологиялық қауiпсiздiктi, экологиялық жүйелер мен биологиялық әртүрлiлiктi сақтауды қамтамасыз ететiн қоршаған орта сапасын реттеу және оған жол беруге болатын әсердi белгiлеу болып табылады.
2. Экологиялық нормалау процесiнде қоршаған орта сапасының нормативтерi, эмиссиялар нормативтерi және табиғи ресурстарды пайдалану мен қорғау саласындағы нормативтер белгiленедi.
Табиғатты пайдаланудың маңызды мəселелерінің бірі – қоршаған ортаның сапасын арттыру. Орта сапасының негізгі критерийлеріне сол немесе басқа экожүйеге тəн тірі организмдердің тіршілік етуі мен олардың жағдайы жатады. Ластағыш заттардың шекті концентрациясы мына шарттарға сəйкес келуі керек:
• тірі заттың газдық, концентрациялық жəне тотығу-тотықсыздану функциялары бұзылмауы керек (тап осы функциялар экожүйенің геохимиялық өзін-өзі тазарту процестерін реттейді);
• біріншілік жəне екіншілік өнімнің биохимиялық құрамы қандай да бір қоректік тізбектегі тіршілік функциясын бұзатындай болып өзгермеуі керек (тек осы экожүйеде ғана емес жəне оның сыртында да);
• биологиялық өнімділік төмендемеуі керек;
• экожүйенің тіршілік етуіне қажет генофонд сақталуы керек.
Аталған шарттар бұзылса, бұл экожүйе техногендік трансформацияға ұшырап, техногендік əсердің критикалық (шектен тыс) жағдайында ол бұзылуы мүмкін (экологиялық апат).
Экожүйені орташа табиғи (қалыпты) жағдайынан шығара алатындай қандай да бір əсерден туған экожүйедегі кез келген жүктеме экологиялық жүктеме деп аталады.
Шварцтың ойынша, сапалы биогеоценоз (қалыпты жұмыс жасайтын) келесі талаптарға сай болуы керек:
1) қоректік тізбектегі барлық негізгі деңгейдегі өнім (биомасса) жоғары. Фитомассаның зоомассадан артықшылығы байқалмайды. Бұл көп мөлшердегі оттегінің, өсімдіктер мен жануарлардың синтезін қамтамасыз етеді;
1. ҚР Экологиялық Кодексі
2. Қанаева Зылиха Қожамқұлқызы, Экологиялық нормалау мен сараптама негіздері – Алматы 2013
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
кафедрасы
СӨЖ
Тақырыбы: Экологиялық ... ... ... ... ... ... ... Экологиялық нормалау туралы жалпы түсінік
* Экологиялық жүктеме
* Гигиеналық нормалау
* Санитарлы-гигиеналық жəне санитарлы-эпидемиологиялық нормалау
Экологиялық нормалау түрлері
Экологиялық нормалау - қағидалардың (нормалардың) және ... ... ... орта ... және оған әсер ету ... ... және сапалық көрсеткiштерiнің (нормативтерiнің) жүйесi.
Экологиялық нормалаудың мақсаты
1. Экологиялық нормалаудың мақсаты ... ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ететiн қоршаған орта сапасын реттеу және оған жол беруге болатын әсердi белгiлеу болып ... ... ... ... қоршаған орта сапасының нормативтерi, эмиссиялар нормативтерi және ... ... ... мен ... ... нормативтер белгiленедi.
Табиғатты пайдаланудың маңызды мəселелерінің бірі - қоршаған ортаның ... ... Орта ... ... ... сол ... басқа экожүйеге тəн тірі организмдердің тіршілік етуі мен олардың жағдайы жатады. Ластағыш заттардың шекті концентрациясы мына ... ... ... ... ... ... концентрациялық жəне тотығу-тотықсыздану функциялары бұзылмауы керек (тап осы функциялар экожүйенің геохимиялық өзін-өзі тазарту процестерін реттейді);
біріншілік жəне ... ... ... ... қандай да бір қоректік тізбектегі тіршілік функциясын бұзатындай болып өзгермеуі керек (тек осы ... ғана емес жəне оның ... ... өнімділік төмендемеуі керек;
экожүйенің тіршілік етуіне қажет генофонд сақталуы керек.
Аталған шарттар ... бұл ... ... ... ұшырап, техногендік əсердің критикалық (шектен тыс) жағдайында ол бұзылуы мүмкін (экологиялық ... ... ... ... ... ... алатындай қандай да бір əсерден туған экожүйедегі кез ... ... ... ... деп аталады.
Шварцтың ойынша, сапалы биогеоценоз (қалыпты жұмыс жасайтын) ... ... сай ... ... қоректік тізбектегі барлық негізгі деңгейдегі өнім (биомасса) ... ... ... ... ... Бұл көп ... ... өсімдіктер мен жануарлардың синтезін қамтамасыз етеді;
2) жоғары өнімге жоғары өнімділік сəйкес келеді. Биомассаның мөлшері əртүрлі трофикалық деңгейдегі ... ... ... ... толтыруға тырысады;
3) биогеоценоздың тұрақтылығының жоғары болуы; биоценоз гомеостаздың арқасында (тұрақтылыққа ұмтылу) ... ... ... ... зат пен ... ... жоғары жылдамдықпен - жүйенің биологиялық өзін-өзі тазартудың максималды жылдамдығымен жүреді;
5) экожүйенің өнімділігі мен тұрақтылығының жоғарғы деңгейі ... ... тез ... ... мен ... түрінің эволюциялық өзгерістерге қабілеттігімен бірге жүреді. Бұл ортаның шарты өзгергенде де ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Қоршаған ортаға əсерді толығырақ бағалау үшін кейінгі кездері басқа критерий қолданыла бастады. Шекті мөлшерлік экологиялық ... ... ... - ... ... экологическая нагрузка); су үшін шекті рауалы төгінді ШРТ (ПДС-предельно ... ... г/с; ауа үшін ... рауалы шығарынды ШРШ (ПДВ- предельно допустимый выброс), г/с. Бұл шамалар уақыт бірлігі ... ... ... қоршаған ортаға əсерін сипаттайды, сонымен қатар бұл мəліметтер өнеркəсіптің экологиялық паспортына немесе сол күшке ие басқа құжаттарға ... ... ... - ... ... орта ... өзгертпейтін немесе экожүйені бұзбайтындай маңызды популяцияларда қолайсыз жағдайлар туғызбайтындай етіп шекті ... ... ... қоршаған ортаға мөлшерлі (рұқсат етілген) анторпогенді жүктеме (ШМЭЖ) деп аталады.
ШМЭЖ-ді анықтаған кезде экожүйе мен белгілі бір популяциялардың қалыпты ... ... білу ... биосфераның (табиғи) фондық ластануын, ластағыштардың тұрақтылығын, қоректік тізбек сатысымен олардың бір ортадан ... ... ... жоғарғы трофикалық деңгейде жиналуын ескеру қажет. Мұндай заттарға хлорорганикалық пестицидтер (ДДТ, делдрин жəне т.б.), ... ... ... ауыр ... (Нg, Pb) мен ... ... ... Мысалы, жағу материалдарының, гидравликалық сұйықтар мен синтетикалық ... ... ... ПХБ бар. ... ... төккенде немесе толығымен жанбағанда, олар қоршаған ортаға түседі.
Сондықтан тұрғындардың ... ... мен ... ... ... ... беретін, адамдардың шаруашылық қызметі барысында табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мен ... ... ... қоршаға табиғи ортаға əсердің шекті рауалы нормасын анықтау үшін қоршаған табиғи орта сапасының нормативтері тағайындалады.
№160-1 15 шілдеде 1997 ж. ... ... ... VІІІ ... ... орта ... ... арналған (35-45 баптар).
Қоршаған орта сапасын нормалаудың мақсаты - қоршаған ортаны ластаудың алдын ... ... ... ... ... мен ... ... беретін адамның қоршаған ортаға əсер етуінің ғылыми негізделген шекті рауалы нормаларын тағайындау.
Əсер дегеніміз - ... ... ... жəне т.б. ... ... ... жəне табиғи ортаға айтарлықтай өзгерістер енгізетін адамдардың антропогенді қызметі. Кері əсердің ең кең тараған түрі - адам ... мен ... ... ... жəне ... зиянын тигізетін ластану.
Адамның əсері ластанудан кеңірек: ресурстардың таусылуы, табиғи экожүйенің жойылуы, ... ... ... жүктемені арттыруға байланысты өнім сапасындағы стандарттардың бұзылуы.
Табиғи ортаны нормалаудың басты шамасы - ШРК, ... ... ... қорғау шаралары, оған кеткен шығындар есептеліп, табиғатты пайдаланғаны үшін ... ... тек ... ... ғана емес, сондай-ақ атмосфералық ауаны, суды, топырақты ластайтын зиянды микроорганизмдер мен басқа да биологиялық заттар үшін ... адам ... ... ... ... сақталуын, өсімдік жəне жануарлар əлемін қорғау саласындағы қоршаған табиғи орта ... ... үшін ... ШРК тағайындалмаған болса:
уақытша рауалы концентрация (УРК);
болжамды қауіпсіздік əсер ... ... ... ... доза (ШРД);
шекті рауалы деңгей (ШРД) - (мысалы, қоршаған табиғи ортадағы жəне тамақ өнімдеріндегі ... ... ... ... ... радиация сəулеленуінің шекті рауалы деңгейі).
Тамақ өнімдеріндегі зиянды химиялық заттарға шекті рауалы қалдық мөлшері, суқоймалары мен басқа да ... ... ету ... ... ... демалу зоналарды, елді-мекендер мен басқа да территорияларды ластанудан жəне басқа да зиянды əсерлерден қорғаудың санитарлық жəне ... ... ... ... ... ... ортаның сапасының маңызды критерийі болып табылады, себебі ол ортаның химиялық, физикалық, ... ... ... ... ... ұшырайды.
Қазіргі кезге дейін адамның денсаулығын сақтауға бағытталған санитарлық-гигиеналық нормативтер тағайындалған. Қазіргі кезде экологиялық нормативтерді тағайындау қажет болып отыр. Олар ... ... ... денсаулығындағы тепе-теңдікті сақтауға бағытталған. Нормалаудың тағы бір түрі - ластағыш заттардың шығарындыларының ... ... ... ... (ШРШ - ... ... ... заттектердің шекті рауалы шығарындысы, ШРТ - ақаба сумен төгілетін зиянды заттардың шекті рауалы төгіндісі).
Бір затқа тағайындалған ШРК-ның деңгейі тек ... ... ... ... (ауа, су, ... жəне т.б.) ғана ... ... əртүрлі мемлекеттерде де əралуан. Сондай-ақ ол объектіге, аймаққа (Аймақтық ШРК), орынға (Атмосфераның ШРК-сы: жұмыс зонасының, өндіріс ауданының, елді ... ... ... ... ... ШРК-сы: егістік қабаттың; өндіріс территориясының, тұрғын аймақтардың) тəуелді болады.
Ортаның ... ... ... ... ... ... критерийлер:
Табиғи экожүйедегі экологиялық тепе-теңдікті сақтау үшін ол өзін-өзі реттеу функциясын орындай алу ... ... ... ... ... ... сай болуы керек. Сонымен, нормативтерді дайындау 3 бағытта жүреді:
1) гигиеналық (санитарлы-гигиеналық - адам ... ... ... ... шаруашылық жəне токсикологиялық ШРК);
2) экологиялық (жалпы экожүйеге жəне адам денсаулығы үшін);
3) қоршаған табиғи ортаға түсетін ластағыштар ... (ШРШ, ШРТ) ... ... ... - қоршаған табиғи ортаның сапасын бағалау үшін дайындалған нормалар, ережелер жəне реттеулер жүйесі (1.2.1-сурет).
Олар адам ... ... жəне ... өсімдіктер мен жануарлар əлемінің популяциясының генетикалық фондын сақтап қалу мақсатында ... ... ... адам ... ... үй тұрмыстық жəне өндірістік сфераларды қамтиды. Тағайындалған жəне бекітілген нормативтер ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ... су үшін ... заттардың ШРК-сы 1939 жылы бекітілген. Қазіргі кезде əртүрлі мақсаттағы су объектілері үшін тағайындалған ШРК-ның саны 2000 ... ... ... ж. Атмосфералық ауаға 10 затқа ШРК-сы тағайын-далса, қазір олардың саны 500-ге ... үшін ... ... ШРК-сы бірінші рет 1980 ж тағайындалды. Қазіргі кезде 100- ден ... ... бар. ... ... суқоймалары үшін, орман массиві зонасындағы ауа үшін, суару кезінде қолданылатын су үшін жəне т.б. ластағыш ... ... ... ... ... ... (ШРК) - адам ... тіптен əсер етпейтін жəне оның тұқымына қолайсыз жағдай тудырмайтын ... ... ... жəне санитарлы-эпидемиологиялық нормалау
Медициналық жəне ветеринарлық токсикологияда қолда-нылатын əдістер санитарлы-гигиеналық жəне ... ... ... үшін ... ... ... табылады.
Токсикант - улы, денсаулыққа зиянды зат.
Заттың улылығын ... үшін ... ... жүргізіледі. Сосын бұл тəжірибелік мəліметтерді адамдарға қолданады. Организмге түскен зиянды зат мөлшерінің дене массасына қатынасы (мг; кг) доза деп ... Зат ... ауа ... су ... ... топырақ (мг/г) массасына немесе көлем бірлігіне қатынасы концентрация деп аталады. Өлімге алып ... доза ... ... ... өлім ... (ӨД - ... доза - ЛД) жəне өлім ... (ӨК-ЛК) деп аталады (Латынша - өлімге алып келетін). Тəжірибелік мəліметтер ... 50%-ын ... алып ... доза ӨД50 ... ӨК50 деп ... Улы заттардың улылық дəрежесіне байланысты қауіптілік 4 класқа бөлінеді (ең қауіптісі - 1-класс). Зиянды заттар ... əсер ете ... ... əрі созылмалы аурулар тудыруы мүмкін: күрделілер бір рет əсер ... ... ... алып ... ... ... аурулар дозаның жүйелік əсер ету нəтижесінде туады. Созылмалы ауруларды көбіне ... ... ... ... буы жəне т.б. ... мүмкін. Кейбір заттар, мысалы, синиль қышқылы немесе калий цианиты тек күрделі аурулар (улану) туғызады.
Көптеген заттар үшін екі бастапқы концентрация ... ... ... үшін ... концентрация (ШРКмин.күрд) жəне созылмалы аурулар үшін минималды (ШРКмин.созыл.).
Бірақ зиянды ... ... ... қай ... ... ... ... болуына байланысты əртүрлі əсер ететінін ескеру қажет. Сондықтан зиянды заттардың ШРК-сы əртүрлі ортада əралуан болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* ҚР Экологиялық ... ... ... Қожамқұлқызы, Экологиялық нормалау мен сараптама негіздері - Алматы 2013

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
Экологиялық нормалау5 бет
Экологиялық нормалау түрлері6 бет
Табиғат пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы басқарудың ұйымдық-қүқықтық нысандары12 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Айналым қаржысын нормалау әдістері. Айналым қаржыны тиімді қолдану жолдары10 бет
Алаш орданың саяси-құқықтық нормалары14 бет
Аудит стандарттары және аудиторлардың этикалық нормалары10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь