Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия туралы мәлімет

1. Бірлестіктер экологиясы туралы түсініктер
2.Биоценоздың экологиялық құрылымы және экожүйе энергиясы
3.Табиғи қорлар туралы
4. Демографиялық ахуал,азық қоры проблемалары
5.Қалдықсыз технологиялар туралы
Табиғатта әр түрлі түрлердің популяциялары біріккен айналып,ірі бірлестіктер құрады.Оларды ғылым тілінде «бірлестіктер» немесе «биоценоздар» деп атайды.Табиғатта әртүрлі популяциялар бірігіп ірі бірлестіктерді немесе қауымдастықтарды құрайды.
Синэкология организмдердің тіршілік жағдайларын , өзара және қоршаған ортамен өзара қарым-қатынасын зерттейді. Синэкология экожүйелердің шекараларын салумен айналысады, сондықтан оны биогеноценологиялық экология деп те атайды.Синэкологиядағы «син» деген сөздің өзі «бірге», яғни бірлесіп, қауымдасып тіршілік ету деген мағынаны білдіреді. Қауымдастық дегеніміз белгілі ареалда мекендейтін , әртүрлі түрлерден құралған, тірі организмдер жиынтығы.
Экологияның негізгі ұғымына «экожүйе» жатады. Бұл терминді енгізген 1935 ж. А.Тенсли. Экожүйеге мағынасы жақын терминге «биогеоценоз» жатады. Бұл терминді 1942ж. академик В.Н.Сукачев енгізген.
1.Экожүйе дегеніміз тірі тіршілік иелері мен олардың мекен ету орталарынан тұратын, біртұтас функционалды біріккен табиғи жүйе.Биоценоз құрамындағы организмдер өзімен өзі жеке дами алмайды.Ол әрқашан өлі тбиғатпен байланыста дамиды.
2.Биогеоценоз- тірі ағзалар мен ортаның кездейсоқ жиынтығы емес, ерекше келісілген , динамикалық , өзарабайланысы, тұрақты, теңестірілген жүйе.
Экожүйенің негізгі қасиеттері:
1.зат айналымына қатысу қабілеттілігі;
2.сыртқы әсерлерге қарсы тұруы;
3.биологиялық көбеюі.
Экожүйенің деңгейлері:
1.микроэкожүйе- кішкене су қоймасы, жануарлар өлексесі олардың тіршілік ететін әртүрлі ағзаларымен бірге, аквариум, жайылым , су тамшысы
2.мезоэкожүйе- орман, өзен, тоған, т.б.
1. «экология және тұрақты даму» Астана- 2014 (44-49 беттер)
2. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева «Экология». Оқулық. – Алматы. 2002
( 82-196 беттер)
        
        Қазақстан Республиккасының Білім және ғылым минмистрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:
1.Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия.
2.Табиғи қорлар және ... ... ...
3. ... және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.)
4. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу
Орындаған: ... Н.Ғ ... ВС-403 ... ... А. ... ... Бірлестіктер экологиясы туралы түсініктер
2.Биоценоздың экологиялық құрылымы және ... ... ... ... ... ... қоры проблемалары
5.Қалдықсыз технологиялар туралы
Кіріспе:
1.Бірлестіктер туралы түсініктер.
Табиғатта әр түрлі түрлердің популяциялары біріккен айналып,ірі ... ... ... ... немесе деп атайды. Табиғатта әртүрлі популяциялар бірігіп ірі бірлестіктерді немесе қауымдастықтарды құрайды.
Синэкология ... ... ... , өзара және қоршаған ортамен өзара қарым-қатынасын зерттейді. Синэкология экожүйелердің шекараларын салумен айналысады, сондықтан оны биогеноценологиялық экология деп те ... ... ... өзі , яғни ... ... ... ету деген мағынаны білдіреді. Қауымдастық дегеніміз белгілі ареалда мекендейтін , ... ... ... тірі ... ... негізгі ұғымына жатады. Бұл терминді енгізген 1935 ж. ... ... ... жақын терминге жатады. Бұл терминді 1942ж. академик В.Н.Сукачев енгізген.
1.Экожүйе дегеніміз тірі тіршілік иелері мен олардың мекен ету орталарынан ... ... ... ... ... ... құрамындағы организмдер өзімен өзі жеке дами алмайды.Ол әрқашан өлі тбиғатпен байланыста дамиды.
2.Биогеоценоз- тірі ... мен ... ... жиынтығы емес, ерекше келісілген , динамикалық , ... ... ... ... ... ... айналымына қатысу қабілеттілігі;
2.сыртқы әсерлерге қарсы тұруы;
3.биологиялық көбеюі.
Экожүйенің деңгейлері:
1.микроэкожүйе- кішкене су қоймасы, жануарлар өлексесі олардың тіршілік ететін әртүрлі ағзаларымен бірге, ... ... , су ... ... ... тоған, т.б.
3.макроэкожүйе- мұхит, континент, табиғи зона, т.б.
4.глобальдық экожүйе- биосфера
Биоценоз ... ... - ... ... ... ... ... ететін өсімдіктер, жануарлар және микроорганизмдер жиынтығынан тұрады. Биоценоз ұғымын алғаш рет ұсынған ... ... ... (1877). Кез ... ... өзімен-өзі жеке дамымайды. Ол әрқашанда өлі табиғатпен бірлестікте ғана өмір сүреді. Қауымдастық дегеніміз әртүрлі биоценоздардың -- ... ... ... ... ... ... ... құрылымы
Биоценоздың кеңістіктегі құрылымы ондағы өсімдіктер жабынымен (фитоценоз) - өсімдіктердің жер асты және жер үсті ... ... ... ... ... ... организмдер алғаш рет қоныстанғаннан бастап көптеген экологиялық факторлаға байланысты орналасады. Организмдер жердің рельефіне қарай горизонтальды (көлденең) ... ... ... ... орналасуы мүмкін. Ол үшін әрбір жеке түр ... ... ... ... ... ... бір көрінісі -- ярустылық (қатарлық). Ярустылық - биоценоздардың биіктік бойынша жиіктелуі. Тіпті ярустылық жер асты бөлімдерінде де байқалады. ... ... тән оның ... ... ... ... белгілері жіктелген.
Биоценоздың экологиялық құрылымы
Әрбір биоценоз организмдердің белгілі бір экологиялық топтарынан тұрады. Олар көбінесе ылғал, жарық, ... т.б. ... ... ... ... және өзіндік қызмет атқарады. Экологиялық құрылым -- биоценоздағы түрлерді, жиынтығы мен кеңістігі арқылы ситтталады. Биоценоз -- ... пен ... ... және антропогендік факторларға байланысты өзгеріп отырады. Сондықтан биоценоздардың жәй және күрделі типтерін ажыратуға болады. ... ... ... мен ... ... ... биоценоздарын ешбір салыстыруға болмайды. Олар бір-бірімен түрдің көптүрлілігімен де, биомассамен де ерекшеленеді. Атап ... ... ... ... жәй ... ... жатады, ал орман, орманды дала, тропикалық биоценоздары күрделі биоценоздар болып есептеледі. Су ... ... ... ... болып келеді. Ол көбінесе су жүйесінде құрлықтағыдай атмосфера мен топырақтың ... әрі ... ... (жарық, температура, қорек, қысым, оттегі, т.б) бірегей болмауы үлкен роль атқаратыны белгілі.
Биоценозда әр түрлі түрлер ... ... бір ... қатынастар қалыптасады.Оның негізі қоректік тізбектерге байланысты екені белгілі.Десе де, организмдер арасындағы кеңістік қарым қатынастар да негізгі роль атқарады.
1.Бәсекелестік - ... ... ... ... ... ... өзара қореқ тұрағы, т.б. ресурстардың жетіспеушілік жағдайындағы қарым-қатынастарының көрінісі. Кезінде Ч. Дарвин түр ішіндегі бәсекелестікті ... үшін ... ... әрі ... ... ретінде бағалаған. Бұл көрініс өсімдіктер мен жануарлар арасында жиі байқалады. Мәселен, ... ... ... ... немесе құмырсқалардың қырылу популяциясын реттеуі жатады.
2.Жыртқыштық
- қорек, аумақ, т.б. ресурстар үшін бірін-бірі өлтіру, қуу, жеу арқылы көрініс береді. Жыртқыштық ... ... ... ... ең ... ... ... жеуі бойынша олар бірнеше категорияларға бөлінеді:
1) нағыз жыртқыштық; 2) ... жеу; 3) ... ... әдістерінің әртүрлі болуына қарамастан организмдер бір- бірімен көптеген ауыспалы түрлері арқылы да байланыста болады. Жыртқыштық организмдер үшін ... ... Ол үшін ... ... ... іздеп тауып ұстауы қажет. Ал, жемтік өз кезегінде жауына деген қорғаныс қабілеті немесе жоғары бейімделушілік қасиетке ие ... ... ... жыртқыштар жемтігін таңдап жеуге, екіншілері көп қоректілерге айналған. ...
- бір ... ... екінші бір түр өкілін қорек немесе тіршілік ортасы ретінде пайдалану арқылы тіршілік ету. Паразиттік құбылыс организмдер ... ... ... ... ... ... ... Бұл процестер бактериядан бастап, жоғары сатыдағы организмдер арасында болады. Әсіресе, вирус, бактерия, саңырауқұлақ, қарапайымдылар, құрттар арасындажиі ... Сол ... ... ... ... ... және ... жануар арасында да паразиттік құбылыс жақсы дамыған. Паразиттердің қоректі ... ... ... ... ... болып жіктеледі. Кейбіреулері сыртқы (эктопаразиттер) және ішкі (эндопаразиттер) паразиттер ... ... ... ... ... да ... өте қауіпті ауру тарататын түрлері де баршылық. Бірақ, ... кай түрі ... ... орны ... ролі бар. Организмдерге теріс ықпалын тигізу арқылы карым-катынас жасаудың тағы бір түрін - амменсализм деп атайды.
4.Комменсализм - ... ... ... ... екінші түрдің қорек немесе қорғаныс табуы. Немесе арамтамақтық құбылыс. Бұл симбиоздың бір формасы ретінде белгілі. Яғни, бір түрдің қоректік қалдығымен ... ... ... ... оған ... зиян ... Ал, кейде екінші организм біріншісін қозғау құралы немесе қорғанысы ретінде де пайдаланады. Мәселен, ірі балықтардың желбезегінде ұсақ ... ... ... ... ... ... комменсалдар бір-біріне зиян келтіре бастаса оның біреуі паразиттік немесе бәсекелестік жолға түседі. ... ... ... ... тән ... ... шығару аркылы қарым-қатынас жасау жолы. Яғни, өсімдіктерден бөлінген ... ... ... ... ... ... тигізетін қасиетке ие болады. Мәселен, кәдімгі жусан иісі ... ... ... ... ... т.б.) ... әсерін тигізсе, ал лобия өсімдігі бидайдың өсуін тежейтін көрінеді. Өсімдіктерден бөлінетін заттар жануарларға еліктіргіш (аттрактивті) немесе жиркендіргіш ... ... әсер ... Бұл ... ... ... қоректілер және паразиттер үшін өте маңызды. Жануарлар да өзінен жағымды кейде жағымсыз келетін әр түрлі активті заттар бөліп ... ... ... немесе еліктіргіш, сигнал беру қасиетіне ие болады. Биологиялық активті заттарды көп организмдер ... ... ... ... ... ... ... гибберилин медицинада жиі қолданылады.
6.Симбиоз
- екі түрге жататын организмдердің кеңістікте бір-біріне ешбір зиянын тигізбей ... ... ... ... ... ... құмырсқа мен өсімдік биті, отшельник шаяны мен актиния арасындағы селбесіп тірішілік ету осы қарым- қатынасқа ... ... ... ... -- ... мен ... ... селбесіп тіршілік етудің көрінісі болып табылады.
7. Мутуализм
- әр түрге жататын организмдер бір-біріне қолайлы жағдай туғыза отырып, селбесіп тіршілік етуі. ... ... ... мен ... ... қарым-қатынас немесе кұмырсқа мен өсімдік биті арасындағы байланыс осының жарқын мысалы.
8.Зоохория
- жануарлардың орын ауыстыруы арқылы өсімдіктер тұқымдарын кеңістікке тарату ... ... -- ... мен ... ... бір ... ұзақ жылдар бойы бірлестікте тіршілік етуінің жемісі нәтижесінде өсмдіктер тұқымында жабысқыш ... ... ... ... олар ... сүт ... ... да жәндіктердің денесіне жабысуға бейімделіп осы арқылы алыс кеңістіктерге тарап отырған. ... ... бұл жол мен ... ... Ал, ... өсімдіктердің тұқымдары жануарлардың нәжістері арқылы таралады. Оларды - ... ... жолы деп ... ... бір ... екі түрдің бірге тіршілік етуі оларға пайда да, зиян да әкелмейді. Кейбір организмдер ... үшін ... тыс ... ... келеді. Мәселен, кейбір құмырскалар көршілес құмырска илеулерінен жұмыртка мен личинкаларды тартып әкеліп иелікжасайды. Бұл құбылыс организмдерде ... ... ... деңгейдегі көрінісі болса керек.
Экожүйедегі энергия.
Жер бетіндегі ірі ... ... бәрі де Күн ... энергиясының 1 %-нан аспайтын жиынтық энергияға ие. Энергияның пирамида заңы тұрғындарды азық-түлікпен қамтамасыз етуге арналған Жер көлемінің есебін және т.б. ... ... ... ... Күн ... ... ... Жерде ауа мен судың әлемдік физикалық айналмы жүреді. Ауа массасының жылжуы механикалық ... (жел, ... ... ... ... бірінші кезекте су буы мен шаң бөлшектерінің, әртүрлі құрамындағы аэрогендік миграциясының жүруін қамтамасыз етеді. Күн радиациясының әсерінен атмосферада әртүрлі фотохимиялық ... - су ... ... ... ... ... орын ... Тасмалдантын массалық көлемі мен жұмсалатын энергияны ескергенде, Жердегі ең үлкен заттар айналымының бірінде су айналымы жатады. Жылына бұл процеске қатысатын ... ... ... ... 0,04 % болса да, секундына 16,5 млн.м3 және 40 млрд МВт Күн ... ... ... отырады. Күн энергиясының арқасында жүретін су мен ауаның физикалық айналымынан басқа көптеген химиялық элементтер мен олардың қосылыстары айналымға тартылады. ... ... ... ... бөліктерден тұруы мүмкін. Ол үш бөлімнен тұрады.
Біріншісі -- продуценттер немесе өндірушілер. Бұнда автотрофты ... ... ... ... ... ... ... өнімділікті түзеді және күн энергиясын жұмсайды (сіңіреді).
Екінші - ... ... ... ... -- ... ... ... қалпына келтірушілер. Оларға микроорганизмдер жатады. Олардың ролі ерекше. Яғни, заттарды ыдыратып, қайта ... ... зат ... ... ...
Негізгі принципі: барлық қоректік тізбектер бір -- бірімен байланысты және тәуелді болып отырады. ... ... ... ... ... ... зат ... энергия беру жүзеге асады. Осының бәрі биоценоздағы қоректік тізбектің күрделілігін және біртұтас жүйе ретінде әрекет ететіндігін көрсетеді.
Зат және энергия ... ... ... ... ... ... ондағы тірі заттардың (биогенді) табиғаттағы үздіксіз айналымы жемісінің нәтежесі екенін айтқан болатын. Өйткені, тірі ... ... ... ... ... түсіп, одан соң тірі организмдер арқылы қайтадан айналымға ауысатыны белгілі. Осылайша әрбір элемент тірі организмдерді әлденеше рет ... ... ... ... жер ... ... дамуы үнемі даму үстінде жүзеге асып, биоценоздағы биогенді айналымды жүзеге ... ... та, ... ... ... ... ... деп түсінбеу керек. Себебі, айналымдағы заттар бір трофикалық деңгейден ... ... ... ... зат ... ... үздіксіз қайталанып отырады. Нәтижесінде жер шарында органикалық заттардың қоры (торф, ... ... газ, ... ... ... Бұл қорлар да өз кезегінде жұмсалып, қайтадан айналымға түсіп, зат айналымының үздіксіз (шексіз) процесін жалғастырып жатады.
Экологиялық пирамида
Экожүйелердің әрбір ... ... ... таза ... және ... өнімдерді құрудың және шығындаудың жылдамдығы әртүрлі. Алайда барлық экожүйелерге өнімдер пирамидаларының ережесі деп аталатын ... өнім мен ... ... ... бір сандық қатынастары тән. Биоценоздағы қоректік тізбектегі қоректің (азықтың) барлығы бірдей организмнің өсуіне немесе биомассаның жинақталуына жұмсалмайды. Оның ... ... ... қуатына: тыныс алу, қозғалу, көбею, дене температурасын ұстап тұруға жұмсалады. Сондықтан бір тізбектің биомассасы екнішісіне дейін толық өңделмейді. Егер ... ... ... ... қор ресурсы таусылған болар еді. Осыған байланысты әрбір келесі қоректік тізбекке өткен сайын азықтың биомассасы азайып отырады. ... , бір ... ... ... ... ... ... сандық құрамы және энергия қоры азайып отыратыны анықталған. Бұл заңдылықты кезінде эколог Ч. Элтон зерттеп өзінің есімімен деп ... ... ... негізгі 3 типі бар: 1) Саны бойынша - сандық пирамида ... жеке ... ... ... 2) ... ... - ... пирамидасы - жалпы құрғақ салмақты немесе анықтайды. 3) Энергия мөлшері бойынша - энергия пирамидасы - ... ... ... ... жылу ... анықтайды.
2.Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану
Табиғи қорлар дегеніміз - табиғи ортаның, қоғамның материалдық және рухани мұқтажын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану және адамзатты өне бойын табиғи қормен қамтамасыз ету өте ... ... бірі ... ... ... ... ... сарқылтпау үшін қалпына келмейтін табиғат байлықтарын тиімді ... ... ... ... жаңа ... іздеуге барлық күш жұмылдыруда. Бұл шараларды іске асырудың маңызды жолдары басқа ... ... ... ... және ... ... пайдалану
.
Табиғи қорлар төмендегідей жіктеледі:
1.Минералдық қорлар
2.Климаттық қорлар
3.Су қорлары
4.Топырақ-өсімдік қорлары
5.Жануарлар дүниесінің қорлары
Сонымен катар пайдалану мөлшеріне қарай:
1.Сарқылмайтын табиғи қорлар - ... ұзақ ... ... саны мен ... өзгермейтін немесе аздапқана өзгеретін табиғи физикалық құбылыстар және ... ... ... Күн энергиясы, жел энергиясы, қозғалыстағы су энергиясы, жер қойнауы энергиясы жатады. Қоршаған ортаның ауасы мен суы саны ... ... ... ... ... тіршілігі барысында сапасы төмендеуі әбден мүмкін. Бұл табиғи ... ... ... техника мен технологияның көмегімен (су, шаң, газ тазалау, сондай - ақ санитарлық - гигиеналық шаралар) сарқылмайтын бола алады.
2.Сарқылатын ... ... - ... пайдалану барысында саны мен сапасы өзгеретін табиғи физикалық құбылыстар және ... ... ... - ... ... байлықтардың орнына қайта келуі. Бұл белгісі бойынша сарқылатын ... ... ... бар:
- ... келетін - өсімдіктер, жануарлар және микроорганизмдер әлемі;
- қалпына ... - ... ... бойы жер қойнауында түзілген пайдалы қазбалар (қара, ... асыл және ... ... ... ... ... ... газ және т.б.);
- салыстырмалы қалпына келетін - пайдалануға қарағанда орнына қайта келуі баяу жүретін қорлар (құнарлы қара ... ... ... ... - ... ... және т.б.). ... табиғи қорларды тиімді пайдалану. Қазақстандағы табиғи ... ... ... ... даму болашағы үшін маңызы зор. Алайда аумақты игеруге қатаң табиғат жағдайлары кедергі келтіреді. Табиғи қорларды игеру мәселесі табиғатты қорғаудың ... ... де ... Табиғи қорларды игерудегі жіберілген қателіктер табиғаттың қай қоры болмасын таусылмайды деген жаңсақ үғымның үстем болуына байланысты болды. Осының ... ... ... ... Мұны су ... ... ... айқын көруге болады. Республика үшін су қорын ... ... ... зор. ... ... келе ... ... пен суармалы егіншілік алқаптарының ұлғаюы суды көп қажет етеді. Еліміздегі ... ... ... ... өзен ... ластанып немесе құмға сіңіп, ысырап болып жатқаны белгілі. Су қорларының дұрыс пайдаланылмауы, адамның шаруашылық әрекеті нәтижесінде су ... ... өз ... ... ... ... өзгеруіне әкеп соқты. Оңтүстік Қазақстанның күріш егістіктерінде осындай қателіктер ... ... ... қабатынан айырылып, сортаңданды. Топырақтағы өзгерістер өсімдік жамылғысының түрлік құрамына, таралуына кері әсерін тигізді. Бұл тізбектегі өзгерістер тұтас бір аймақты ... апат ... ... ... ... ... ескермегендіктен, су қорларын халық шаруашылығына пайдалану мәселелері әзірше дұрыс шешілмей отыр. Тың және ... ... ... ... ... ... жер ... су және жел эрозияларына ұшырады. Алғашқы жылдары өнім біршама мол болғанымен, кейінгі жылдары бұл керсеткіш төмендеп кетті. Жыртылған ... ... ... ... ... құнарлы қабатын ұшырып әкетіп, сол жердің топырағы жел эрозиясына ұшырады. Өйткені топырақтардың құрылымдық ерекшеліктері ескерілмеді. ... ... және ... топырақты аудандар 4-5 жыл пайдаланғаннан кейін жері сортаңданып, егістік көлемнен шығып ... Жел ... ... қабатын ұшырып әкетеді. Республикадағы шөлейттер мен шөлдер 167 млн га жерді алып жатыр. Суарылған жағдайда бұл алқапты тек мал ... ... ғана ... болады. Кейінгі жылдары көлдетіп суландыру жолымен тиісті нәтижеге жету ... ... ... ... ... ... артезиан суын пайдаланудың болашағы зор
3.Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) ... - ... өлу, ... ... ажырасу және жалпы ұрпақтың жаңаруын, олардың заңдылықтары мен ... ... ... ... әсерін зерттейді.
Демографиядағы ең басты мәселе - ... ... ... өсу мөлшерін, дамуын анықтау. Халықтың ұдайы өзгерісі - ұрпақ алмасу, туу мен өлу, яғни ... ... ... жүзеге асады. Белгілі бір аймақтағы халықтың өсу мөлшерінің өзгеруі адамдардың басқа жерлерден көшіп келуі (иммиграция) мен олардың ... ... ... ... ... яғни ... көшу-қону қозғалысына да байланысты. Сондай-ақ халық санының өзгеруі адамдардың жасына, отбасы жағдайына, балалар санына ... ... ... ... ... ахуалына орай бір күйден екінші күйге, бір топтан екінші топқа ауысуына ... Кең ... ... ... ұдайы өзгерісі дегеніміз оның санының, құрамы мен орналасуының ... ... және ... ... ... ... отыруы. Отбасының құрылуы, оның дамуы мен күйреуі демографияда дербес мәнге ие.
1.Әлемдегі демографиялық жағдайлар
Жер бетіндегі халық санының өсуі ... өнер ... ... ... озуда. Қазіргі таңда халық санының күрт өсуі мәселелерінің жеке мемлекеттергеғана емес, жалпы халықаралық қатынастарғада ... өсіп ... ... ... ... ... өсуі ... және әлеуметтік - экономикалық жағдайларға байланысты. Бұл ... ... ... ... және солтүстік бөліктерінде қатты байқалады. Оңтүстік аймаққа шартты түрде Азияның ... ... ... және ... Америкасы елдері жатады. Солтүстік аймаққа экономикасы дамыған Солтүстік Америка, Европа және Солтүстік Азия елдері жатады. Оңтүстік және Солтүстік ... ... ... бір - ... ... айырмашылығы бар. 20 ғасырдың екінші жартысында басталды. Демографиялық процестердің стихиялы жүруі осы процесті белгілі бір ... ... ... ... етуде. Мұның бірден - бір жолы - туылу санын жөнге салу. Осы ... ... ... ... ... бұл ... мәні - осы бағдарламаны ұстанған ... ... және ... ... ... біздің ел үшін қазіргі таңдағы маңыздылардың бірі. Кеңес Одағы орнаған тұста ... ... ... ... өте жоғары болатын. Сол кезеңде қазақтар Орталық Азияда басқа этностардың арасында саны жағынан ең көбі болды. Қазіргі күнді алатын болсақ, ... ... ... саны 30 ... ... отыр, ал Қазақстанда 17 миллионға жуықтап қалды (оның ішінде 11 млн. ... ... ... ... ... ... демографиясына үлкен соққы тигізді. Оның ішінде қазақ даласында орын алғанашаршылықтың ... ауыр ... ... ... ... Тәтімовтың айтуынша, аштық әсерінен қазақтар халық санының жартысына жуығынан айырылған. Сонымен қатар, екінші дүниежүзілік ... 2 ... аса ... 350 мыңы ... ... ... Демографтың ойынша, егер осы оқиғалар болмағанда, қазақтардың саны осы күні 32-35 миллионға жетуі мүмкін еді.
Демографиялық саясат - мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... ... бағытталған іс- шаралар жиынтығы. Үндістан мен Қытай халық санын реттеуге ... ... ... ... ... халық санын өсіруге бағытталған саясат жүргізеді. Жер шарындағы саны жөнінен ірі ... ... ... ... Олардың саны 1млрд 334 млн адамды құрайды. ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Мысалы Қытай, Ресей көп ұлтты елдер болса, Жапония, Швеция, Дания, Корея бір ұлтты елдер ... ... ... ... ... халық санында бір ұлттың үлесі өте жоғары болады.
Ғаламдық ... ... ұғым 20 ... 70-ші жылдарында Рим клубындағы баяндамасынан (1972 ж.) кейін пайда болды.Бір-бірімен байланысты ғаламдық проблемалардың ... ... ... ... орын ... ... миллиардтағанадамның өмір сүруі және денсаулығы азық-түліктің қоры мен сапасына байланысты. Бұл жөнінен Жер бетіндегі халық санының өсуін проблема туындатушы фактор деп ... ... ... ... ... азық-түлік саласында алаңдатушылық туғызатын жаңа екі тенденция пайда болды. Біріншіден, азық-түлік өндіру және оған кететін өзіндік құн да баяулай ... ... ... ... ... әсер ... де, ауылшаруашылық өндірісінің дамуы үшін адамзат алдында сол азық-түліктің экологиялық бағасы өсе ... Бұл өз ... ... мен оның ... әсердің қайтымсыз екенін және осыған байланысты қоршаған орта мен адам ... ... ... ... ... ... - ның Азық-түлік және ауылшаруашылық мекемелерінің мәліметтері бойынша өңделетін ... ... ... ... 30 жылда 33,13%-дан 35,71%-ға өскен.
Азық-түлік тапшылығының басты себебі - адам басына шаққанда егістік ... ... ... басқа мақсаттарға пайдалануы және топырақтың эрозияға ұшырауына байланысты
4. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу
Қалдықтар - ... ... ... ... ... болатын заттар мен өндірістік жарамсыз шығарылымдар. Қалдықтардың барлық түрлерін есептегенде өндірілетін табиғи заттар мен энергияның тек 2%-ы ғана ... ... ... 98%-ы әр ... ... айналады
Кез-келген шаруашылық әрекет әр түрлі қалдықтармен биосфераны ластайды, бұл ... ... мен ... флора мен фауна түрлерінің қысқаруына, қоршаған ортадағы тепе-теңдікке қауіп-қатер тудырады. Кең ... ... ... ... қала шөп-шаламдарын тек қоршаған ортаны бұзатын ластағыштар деп санауға болмайды, олар ... ... ... ... Қазіргі кезеңдегі ғылым мен техниканың даму деңгейіне сәйкес әбден жетілдірілген технологияның жоқтығына байланысты, оларды өндеп құнды өнімдер алу әзірше жолға ... ... ... ... ... тасуға, көмуге, зиянсыз түрде айналдыруға көптеген қаражат, энергия, уақыт жұмсалып отыр.Қалдықтар шығаратын ... ... ... ... ... шаруашылығы жатады.
Екінші реттік энергоресурстарды тиімді пайдаланудың халықшаруашылық маңызы өте зор. Екінші ... ... ... ... тап осы өндірістің өнімдерінің, қалдықтарының, жанама жөне аралык өнімдерінің энергетикалық потенциалдары. Екінші реттік энергоресурстар 3 ... ... ... (Н2, СН4, СО, пеш ... май, ... ... және т. б.);
2) жылу ... газдардыкі, өнімдердікі, жанама өнімдердікі, суытылатын судыкі, экзотермиялык реакциялардыкі);
3) технологиялық аппараттардан шығатын газ бен ... ... ... ... ... химиялық өндірістің азот күкірт, фосфор, хлор қосылыстарын, соданы шығаратын және мұнай-химия салаларыңда пайдаланылады.
Екінші реттік энергетикалық ресурстарды жүзеге асыру жылу мен ... ... ... ... бөлінетін жылу мөлшерін азайтып, қоршаған ортаны қорғауға себебін тигізеді. Череповец мсталлургиялық ... ... ... жылу ... ... барлық казандықтар екінші реттік ресурстарды пайдалану арқылы жұмыс істеуде. Құс фабрикаларында қалдық болып шығып отырған кұс жүндері ... ... мал ... - ... 85%-ке ... белогі бар ұн алуға арзан шикізат ретінде қолдануын тауып жатыр. Мұндай ... ... ... ... ... 3 т ... 1,2 т ұн алынады. Қалдықтар проблемасы қолымызда бар заттарды тиімді пайдаланумен тікелей байланысты. Бір көргенде, мысалы, күйіп кеткен лампалардан вольфрам алу ... ... іс ... ... кеткен бір лампочкада 10 мг-дай вольфрам болады, ал оның миллионында ~ 10 кг. Өнеркәсіпте осы қымбат, ... ... 10 кг алу үшін ... вольфрамы бар минераддар -- вольфрамит, шеелиттің 1 тоннадан кем емес ... ... ... ... біраз энергия мөлшері жүмсалады. Вольфрам оксидінің геологиялық қоры не бәрі 1 млн. тоннадай. Жер шары масштабымен есептегенде ашылған қор 50 ... ғана ... ... ... ... кіретін мемлекеттерді есепке алмағанда, жылына дүниежүзі бойынша вольфрам рудасыньң 25 мьң тоннасы ... Бұл ... ... ... ... ... ... екеніне ерекше көңіл аударудың қажеттілігін көрсетіп отыр. Румынияның аяқ-киім өнеркәсіп институтында тері ... ... ... ... ... жоқ ... ... бағытталған пластикалық масса алу жолы жасалып өндіріске енгізілген. 1 кг қалдыктан 0,9 кг материал алынады. Ерекше назар аударуға және кідіртпей ... ... ... ... ... жатады, себебі осы қалдыктардың мөлшері мен әртүрлі аурулар эпидемиясының арасында тікелей байланыс бар. АҚШ-та тұрмыстық қатты қалдықтардың 41%-і ... ... ... ... ал Венгрияда " 33,5%-і, Францияда -- 6%-і, Ресейде -- 10%-і, ... - 3%-і, ... меи ... - 0,3%-і. ... ... ... шығатын тұрмыстық қалдықтың мөлщері 16 млн. м3 , Алматыдан -- 3 млн. м3 ... ... ... ... бір ... шаққанда жалпы 300 кг тұрмыстық қалдық келеді, оның ... ... ... жылдық мөлшсрі 80-90 кг. 1 т азық-түлік қалдықтарының құнарлығы орта ... 250 кг ... ... ... ... Ресей ғалымдарының мәліметтеріне сүйенсек, осы мөлшерді жем ретінде мал өсіру саласында пайдаланғанда 45 кг-ға дейін шошқа етін ... ... ... ... ... тастайтын болсақ, онда әртүрлі ауруларды қоздыратын ошақтың көзін ашуымен қатар, біраз жер көлемін пайдасыз жерге ... Қала ... ... компоненттерге келетін мөлшер массалық %-пен алғандай: қағаз (30-40), азық-түлік қалдықтары (30-40), металдар (2-4), ағаш (1,5-3), кездемелер (2-4), шыны (3-6), ... (1-2), ... ... (1-2), ... (1-1,5). Қала ... ... негізгі жер қоқыстар үйіндісі, шамалы мөлшері қайтадан өнделеді немесе арнайы ұйымдастырылған зауыттарда жағылады.
Тұрмыстық қалдықтарды бірнеше бағытпен өндеу
Тұрмыстық қалдықтарды бірнеше бағытпен ... ... бар: ... ... газ ... мүнай, құрылыс плиталарын, қағаз алуға болады.
Тұрмыстық қалдықтардың барлық түрі компост алуға жатпайды. ... ... ... ... ... ... ... болса, олардан тұрмыстық тынайтқыш алынбайды. Себебі қалдықтарды қордаландыру аэробты микробтардың қатысуымен ... ... ... Бұл ... өте көп ... жылу бөлініп шыккандықтан қоқыс 70 0С-ге дейін қызады. Бұл жағдайда ауру қоздыратын микробтар ... ... ... ... ... ... ... жағдайда бұл процесс айлап жүрсе, зауыт жағдайыңда аэрадия аркылы 2-3 күнде аякталады. Ал қалдықтарда азық-түлікке жағатын компоненттер аз ... ... жүру ... күрт ... ... қоқысты қайта өндеу үшін магниттік сепарация әдісі де қолданылып келеді.
Екінші реттік энергоресурстарды ... ... ... ... өте зор. ... ... ... 2014 (44-49 беттер)
* Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева . Оқулық. - ... ... 82-196 ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия жайлы мәлімет36 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия жайлы10 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия туралы14 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия туралы ақпарат23 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. 1 табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. 2 әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3 өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану . Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу22 бет
Бірлестіктер экологиясы мен экожүйедегі энергия жайлы ақпарат11 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы11 бет
Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.)8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь