ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері жайлы

Кіріспе
Негізгі бөлім:
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи.әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері.
2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында.
3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату.
Қорытынды
ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің жай-күйі, тарихи жағдай, баспа мен баспасөздің дамуы, әдеби бағыттар туралы жалпы түсінік. Қазақ әдебиетінің қоғам өзгеріне тигізген ықпалы мен әсері, әдебиеттегі азатшылдық ұран, Алашорда әдебиетінің тәуелсіздік үшін жүргізген күресі.ХХғ.б. қазақ әдебиетінің даму бағыттары.Діни-ағартушылық бағыт өкілдері. Ағартушы демократтық бағыт өкілдері. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының өмірі мен шығармашылығы. «Хал-ахуал», «Сарыарқаның кімдікі екендігі», т.б. Мақыш Қалтайұлы Діни білімдарлығы.Мысал жанрындағы еңбегі. Көсемсөз саласында заман тақырыбына жазған мақалалары; Шәді Жәңгірұлы, Шығармашылық өмірбаяны, Шығармаларындағы халықты ояту, білім беру, имандылық, ағартушылық , т.б. мәселелер. Еңбек ету тақырыбына жазылған шығармалары. /«Атымтай Жомарт»/. Нұржан Наушабайұлы /1859-1919/.Шығармашылық өмірбаяны. Шығармаларының басты тақырыбы. Жастарға бағыт-бағдар беру, ғибрат айту ыңғайындағы ойлары. Тұрмағамбет Ізтілеуұлы /1882-1939/. Өмірі мен шығармашылығы. Шығармаларында сауатсыздық, әлеуметтік теңсіздік тақырыбын арқау етіп, еңбек, достық, адамгершілікті насихаттауы. Рубаяттары мен аудармасы /«Шахнама»/. Мұсабек Байзақұлы /1849-1932/. Өмірі мен шығарма-шылығы. Өлеңдеріндегі заман суреттері, азаматтық үн, ағартушылық ой-пікірлер /Адам түгіл алдайды періштені», «Ғылымсыз болып қартайсаң», т.б./ Мысал жанрында жазған өлеңдері. Шәкәрім Құдайбердіұлы /1858-1931/. Шығармашылық өмірбаяны. Шәкәрімнің лирика жанрындағы еңбегі. Поэма жанрында Абай дәстүрін жалғастыруы. Проза жанрындағы еңбектері. Аударма саласындағы еңбегі. Шәкәрім – тарихшы, философ. Сұлтанмахмұт Торайғыров. Шығармашылық өмірбаяны. Лирикасы. б/ «Қамар сұлу» романы. «Кім жазықты» романында үш ұрпақ өкілдерінің суреттелуі. «Адасқан өмір», «Кедей», «Қайғы», «Айтыс» поэмалары. Көсемсөз саласына қоқан үлесі Сұлтанмахмұт мұрасының зерттелуі. Мұхамеджан Сералыұлы /1871-1929/. Шығармашылық өмірбаяны. Қазақтың алғашқы журналисі, мақалалар тақырыбының әр алуандығы Публицистикаға қосқан үлесі. Аудармалары. Ақындығы. «Гүлкәшима» дастанындағы махаббат тақырыбы. Ахмет Байтұрсынұлы /1873-1937/. Шығармашылық өмірбаяны Ақындығы.
1.XX ғасыр бас кезіндегі қазақ әдебиеті. – Алматы, 1994.

2.Исмайлов Е. XX ғасырдағы қазақ әдебиеті. – Алматы, 1940.

3.Қазақ әдебиетінің тарихы II том, II кітап. – Алматы, 1965.
4.Кенжебаев Б., Есназаров Ө. XX ғ.б. Қазақ әдебиеті. – Алматы, 1966.

5.Мұқанұлы С. XX ғасырдағы қазақ әдебиеті. – Қызыл Орда, 1932.

6.20-30 жылдарындағы қазақ әдебиеті. – Алматы, 1997.
7. Қазақ әдебиетінің тарихы II том, II кітап. – Алматы, 1965.

8.Қоныратбаев Ә. Қазақ әдебиетінің тарихы. . – Алматы, 1994.

9.Сәтбаева Ш. Шәкәрім Құдайбердиев. . – Алматы, 1990.

10.Мұхамедханов Қ. Абай мұрагерлері. . – Алматы, 1995.

11. Әбдірахманов Т. Таланттар тағылымы. – Алматы, 1988.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі 
Семей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... 1.ХХ ... ... ... жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ... мен ... ... ажырату.
Тексерген: Еспенбетов А.С.
Орындаған: Калижарова Ж.Т.
Топ: КЯ-313
Семей 2015
Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім:
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің ... ... ...
2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында.
3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ... ... ... ... ... ... ... тарихи жағдай, баспа мен баспасөздің дамуы, әдеби бағыттар туралы жалпы түсінік. Қазақ әдебиетінің қоғам өзгеріне ... ... мен ... әдебиеттегі азатшылдық ұран, Алашорда әдебиетінің тәуелсіздік үшін жүргізген күресі. ХХғ.б. қазақ әдебиетінің даму ... ... ... ... ... бағыт өкілдері. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының өмірі мен шығармашылығы. , , т.б. Мақыш Қалтайұлы Діни ... ... ... ... ... заман тақырыбына жазған мақалалары; Шәді Жәңгірұлы, Шығармашылық өмірбаяны, Шығармаларындағы халықты ояту, білім беру, имандылық, ағартушылық , т.б. мәселелер. Еңбек ету ... ... ... //. ... ... ... ... Шығармаларының басты тақырыбы. Жастарға бағыт-бағдар беру, ғибрат айту ыңғайындағы ойлары. Тұрмағамбет Ізтілеуұлы /1882-1939/. Өмірі мен шығармашылығы. Шығармаларында сауатсыздық, әлеуметтік теңсіздік ... ... ... ... ... адамгершілікті насихаттауы. Рубаяттары мен аудармасы //. Мұсабек ... ... ... мен ... ... заман суреттері, азаматтық үн, ағартушылық ой-пікірлер /Адам түгіл алдайды періштені>>, , т.б./ Мысал жанрында ... ... ... ... ... ... ... Шәкәрімнің лирика жанрындағы еңбегі. Поэма жанрында Абай дәстүрін жалғастыруы. Проза жанрындағы еңбектері. Аударма ... ... ... - ... ... ... ... Шығармашылық өмірбаяны. Лирикасы. б/ романы. романында үш ұрпақ өкілдерінің суреттелуі. , , , ... ... ... ... ... ... мұрасының зерттелуі. Мұхамеджан Сералыұлы /1871-1929/. Шығармашылық өмірбаяны. Қазақтың алғашқы журналисі, мақалалар тақырыбының әр алуандығы Публицистикаға қосқан үлесі. Аудармалары. ... ... ... ... ... Байтұрсынұлы /1873-1937/. Шығармашылық өмірбаяны Ақындығы. Аудармалары. Көсемсөз шебері ретіндегі еңбегі. Қазақтың әдебиеті мен ... ... ... ... ... (1885 - 1935). Шығармашылық өмірбаяны, ақындық өнері, прозалық шығармалары, кітабының тарихи маңызы. романы. Драмалық шығармалары, ... ... ... - ... ағартушылық, оқытушылық қызметі, аударма саласындағы қызметі, жинағын шығаруы. романының проза жанрын ... ... ... ... ... атты ... ... Сәбит Дөнентаев(1894 - 1933).Ақынныңшығармашылық өмірбаяны, поязиялық мұралары, мысал ... ... ... жинағының өзіндік ерекшелігі. Ғұмар Қарашұлы (1876-1921). Өмірбаяны,оқытушылық қызметі,өлеңдері, шығармаларындағы реалистік сипат. Аударма саласындағы сіңірген еңбегі, стилі, ... ... ... ... ... өмірбаяны, Абай үлгісінде өлең жазуы. Ақын өлеңдеріндегі отаршылдық саясаттың әшкереленуі, замана шындығының көрініс беруі. Әріп Тәңірбергенов (1856-1924). Өмір жолы, қоғамдық ... ... ... ... дүние, өмір жайындағы өлеңдері, Біржан мен Сара айтысын хатқа түсіруі. Бернияз ... ... ... ... ақын ... ... ... өлеңдеріндегі ұлы Абай поэзиясының ықпалы. Ығылман Шөрекұлы (1876-1931), Тайыр Жомартбайұлы (1884-1937) сияқты қаламгерледің әдеби мұралары. дастаны. 1916 жылғы ұлт ... ... ... өлең-жырлар және олардың тарихи маңызы, қазақ әдебиетінен алар орны.
Жаппай репрессия мен террор кеңестік жүйенің ажырамас бөлігі болды. ... ... ... ... идеялық күресті әдейі арандатып қана қоймай сонымен бірге өздерінің қарсыластары ... ... ... - ұлтшылдарды - белгілеп қойғандығын мұрағат құжаттарынан айқын байқайсыз. ... ... ... ... ... Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Әлімхан Ермеков, Мағжан Жұмабаев, Мұхтар Әуезов, Мұхаметжан Тынышпаев, Халел Досмұхамедов, Телжан Шонанов, Қошке Кемеңгеров, Ғаббас Нұрымов және ... ... деп ... ... осы ... топ ... Сейфуллин, Тұрар Рысқұлов, Нәзір Төреқұлов, Әліби Жангелдин, Ғаббас Тоғжанов, Молдағали Жолдыбаев, Тоқаш Бокин, Абдолла Асылбеков, ... ... ... ... ... ... қанаттың өкілдеріне қарсы қойылды.Совет өкіметіне қазақ жұртының ұлттық мүддесін ту ғып көтеретін ... ... ... емес еді, ... өздерінің пікір-ұсынысы жоқ, ел қамын ойлап басын қатырмайтын, бірақ отаршыл басшылықтың айтқанын екі етпей орындайтын дүбаралар қажет ... ... ... ... ... әртүрлі сылтау тауып, ең алдымен алашордашыларды, сосын Сәкен сияқты қызылдардың көзін құрту еді.Алаш қайраткерлері де, олардың қарсыластары болып есептелген Сәкендер де ... ... ... ... ... ... ... азат, еркін өмір сүруі үшін күресті. Бірақ бұл мақсатты ... ... ... ... ... келгенде ортақ мәмлеге тоқайласа алмай бөлініп кеткені рас. Оның үстіне большевиктер ... ... ... қой ... ... ... заман орнатамыз деген желеумен тұтас елдің, оның зиялы қауымын қақ жарып, арасына сына қақты. Олардың күш-жігерін, ақыл-парасатын ... ... ... ... өздері ойлап тапқан тап күресін шиеленістіре түсті. Идеологиялық майданды қызу тартысқа ұластырып, елді соңынан ерте алады-ау деген ... ... ... ... ... ... ... жетекшілері Алашорда үкіметі құрылмастан бұрын-ақ большевиктермен жауласқан күштерді ... ... ... еді. Осы бағытты ту ғып көтерген олар большевиктер жеңіске жетіп, жаңа үкімет құрылғаннан кейін екі жұмадан соң ... ... ... ... жұрт енді ғана танысып жатқанда (құжат 1917 жылдың 2 ... ... ... Е.Омаров, С.Досжанов,М.Дулатов 1917 жылдың 10 қарашасында Совет өкіметіне қарсы қарулы көтеріліске шыққан контрреволюциялық казак әскерлерінің басшыларына жазған ... ... ашық ... ... ... , - деді олар.Онымен қоймай, Орынборда өткен 2-жалпықазақ съезінің шешіміне сәйкес ... ... ... ... Оған қажетті офицерлерді дайындау үшін атаман Дутов басқарған казак әскерінің тәжірибесі мен көмегін ... ... деп ... алашордалықтар мен қызылдардың бір-бірімен келісімге келе қоюы неғайбіл еді. Өйткені ең өзекті мәселелер жөніндегі олардың мақсат-мүдделері мүлдем сәйкеспеді. Алаш ... ең ... ... бағдарламасындағы қоғамдық меншікке көшу туралы пікірді үзілді-кесілді қабылдамады. Екіншіден, Кеңес үкіметі ұлттық мемлекеттік құрылыс ... ... ... таптық жіктелу принципін алса, Алаш көсемдері ұлттық бірлік пен территориялық ... ... ... ... керісінше, оны әлсіретіп, негізгі мәселелерді шешуге мүмкіндік бермейді деп түсінді. Бөкейхановтың 2-ші съезд шешімдері деуі осындай себептерден жария ... ... ... мен ... ел басқару жөніндегі көзқарасын осылай принципті түрде анықтап алса да 1918 жылдың ... ... ... үкіметінің тапсырмасымен Халел және Жаһанша Досмұхамедовтер Оралдан Мәскеуге ... ... ... ... ... В.И. Ленинмен, Ұлт істері жөніндегі халком И.В. Сталинмен ... ... ... съезінің (Орынбор, 1917 жылдың желтоқсаны) қаулысын табыс етеді. Онымен танысқан Сталин 19 науырызда ... ... ... ... орынбасары Халел Ғаббасовпен, келіссөз жүргізеді. Сталин қаулыны мақұлдайды, Ресей ... ... ... ... ... емес екен деп, ... ... шарт қояды: 1) совет үкіметін тануға қарсылық болмасын; 2) советтермен бірігіп, съезд шақырып, ол үшін комиссия ... ... оны ... кеңесіне салып, жауап қайтарсаңыздар екен дейді.Алайда, Алашорда қойған шарттарды қабылдай ... оған ... ... ... ... ... билікке әсіресе жайсыз тигені Алаш басшыларының негізде емес пайда болған , бұл ... , ал ... ғана ... және ... ... сай ... ... құрылады деген пікірлер еді (М. Қойгелдиев. Алаш қозғалысы. // Алматы, , 1995, ... құру ... ... ... ... ... соң алашордашылар ашық түрде Совет өкіметіне қарсы қимыл-әрекет жасай бастайды. Бұған НКВД-нің мұрағат құжаттары дәлел. Онда былай ... ... ... 1919 ... 24 ... ... ... баянхатынан)..(Алашорданың Батыс бөлігінің 1919 жылдың 7 маусымында Колчакка жазған баянхатынан).Сібірде, Солтүстік және Шығыс Қазақстанда Совет өкіметін құлатқан күш - ... ақ ... ... (1918) Ә. Бөкейханов, М. Тынышпаев басқарған алашорда көсемдері қуана қарсы алды. партиясының басшылары Еділ жағалауындағы эсерлер Самарада ... ... ... ... ... Уфадағы кеңесіне қатысып, Омбыдағы Сібірдің ақгвардияшылар үкіметімен кездесу үшін өздерінің делегациясын жіберді. Бірақ бұл әрекеттер нәтижесіз ... ... ... ... ... 1918 жылғы 4 қарашадағы грамотасымен Алашорда Халық Кеңесі үкіметін таратып ... Осы ... ... ... ... ... ... бәрінде совет өкіметі орнаған еді. Ұлт-азаттық қозғалысының жетекшілері ақтардың көмегімен өзін-өзі билеу құқығына жете алмайтындығына көзі ... ... ... ... ... ... ... өкілі Ахмет Байтұрсынов білек сыбана кіріседі. Ол әуелі ... ... ... ... ... ... ондағы келіссөздегі көптеген қиындықтарға қарамастан қазақ халқының тағдыры туралы мәселені шешуге көп күш ... Оның ... ... қалған жоқ. Совет өкіметі қазақ халқының мемлекеттігін ұйымдастыру ісін басқаратын орган құру туралы шешімге келді. 1919 ... ... ... В.И. ... қол қояды. Қазревкомның мүшелігіне алғашында С. Меңдешев, А. ... С. ... ... ... ... Б. ... М. Тұнғаншин, В. Лукашев, К. Сидоров, Т. Седельников, Т. Әлібеков т. б. ... ... 4 ... ... үкіметінің қаулысымен алашордашыларға кешірім (амнистия) жасалды. Жыл ... ... (21 ... ... кеңесі Советтер жағына шығуға шешім қабылдайды. Ахмет Байтұрсынов, Әлімхан Ермеков, Халел Ғаббасов, Асфандияр ... ... ... ... ... Мұхаметжан Тынышпаев, Жүсіпбек Аймауытов және басқалары кеңес өкіметін жақтап, ұлтының көркейе беруі үшін берекелі еңбек ... өзі ... де еді. Егер ... бұрынғы оқығандарды жаңа өкіметке тартуда түрлі ағымдардың ... ... ... тудырса, Қазақстандағы жағдай мүлде басқаша болатын. Біріншіден, мұнда Алаш қайраткерлерінен басқа ұлт зиялыларының қатарында ... ... ... болған жоқ. Екіншіден, ескі интеллигенция бұрынғы ағартушылық дәстүрмен, ұлтжандылығынан айнымай идеологияға емес, өз халқына қызмет ... ... ... (Қ. Ахметов. Қазақстан мәдениетінің қилы тағдыры. // Алматы, , 2002, 53-б.).1925 жылы Қазақстанды басқаруға Ф. ... ... ... Алаш ... ... ... саяси тұрғыдан қудалаумен қатар оның тарихын бұрмалау науқаны басталды. Нәтижесінде А. Богачев (1927) пен Н. ... (1929) ... ... ... көрді.Алаш қайраткерлерінің совет өкіметіне жау, дұшпан екендігін тұрғыдан дәлелдеуге негіз болған осы ... ... ... ... де ... ... Біздіңше, бұл алғашқы қуғын-сүргін науқанынан тірі қалған ұлтшылардың көзін құрту үшін арнайы тапсырыспен жазылған туынды деп түсіндік. Ол - С. ... мен Ш. ... ... ... ... авторлар Алаш қозғалысының жетекшілері мен оған қатысқандарды орыс патшалығы мен Уақытша үкіметтің итаршы қолшоқпарлары, қазақ халқының қас ... деп ... ... ... контрреволюцияның үкіметі деп анықтады. Шығармадағы ой-пікір сол кездегі коммунистік идеологияға сай келсе де орталық газеті (14.04.1935) кітап ... ... ... ... (Алашорда жетекшілерінің үндеулері мен мәлімдемелері, партиясы съезінің шешімдері, партия бағдарламасының ... т. т.) ... ... ашық түрде насихаттау деп бағалады. Кейін газетінде (, 10.05.1935) басылған Тұрар Рысқұловтың мақаласы да ... сөз ... ... сарындас, үндес болып жатты.Дей тұрсақ та, алаштану туралы тұңғыш пікірлер сонау 1919-1920 жылдарда-ақ басталған. Ол ... ... ... ... - Ахмет Байтұрсынов пен Сәкен Сейфуллин. Мәскеуде шығатын апталығындағы (3.08.1919) (қазақтар - А.К.) атты ... Ахаң Алаш ... ... ... Алаш ... ... мен оның үкіметін құрудағы себептер ашып көрсетіледі. Бұл Қазан революциясының ... ... ... қарсы тосқауыл болған еді деп бағалады. Бұлай болудың мәнісін автор қазақтар арасында түсіндіреді.Кейін Ақмоланың газетінде (24.08.1920), ... ... ... ... ... Өз тағдырын сан қырлы қоғамдық және шығармашылық қызметін социализм мен коммунизм идеяларымен тығыз байланыстырған С. Сейфуллин бұл ... ... ... үкіметін қолдап, қолпаштамаса да (мұның өзі түсінікті ғой - А.К.) оның жетекшілері туралы , - деп Алаш ... ... ... ... рөлі, оның тарихтағы орны жөнінде жылы пікірін ... Ахаң ... ... ... ... іш тарта сыр тартуы оның үлкен адамгершілік қасиетін білдірсе керек. Қол ұшын берер, көмектесер деген ниетпен ... ... ... болды, ал Сәкеннің орыс патшасынан, ақтардан көрген қорлығы баршаға аян. Соған ... ел ... ұлт қамы үшін от пен суға ... жан ... ... ... ... жүрегі түсініп білді.Шындығына келсек, 1918 жылдан 1920 жылға дейін Сәкеннің басынан өткен зәбір-жапаға тап сол ... ... ... ... кезіккен емес. Бұл қиямет-қайымдар мыналар: алты ай Ақмола қаласының абақтысындағы неше түрлі азабы көп ... ... ... 500 шақырым жердегі Қызылжарға жаяу келуі, атаман Анненковтың ажал ... мен Омбы ... ... ... ... көз ... алты бірдей жолдасының қайтыс болуы, түрмеден қашып шығып, жаяу-жалпылап Славгород, Павлодар, Баянауыл, Сарыадырлатып еліне жеткенде жат пиғылды ... ... ... ... соғып, елге қайта оралуы. 1923 жылы 28 қаңтарда Ахмет ... 50 ... ұлт ... ... орнын анықтап жазған Сәкеннің мақаласына Қазақ АССР-ның тұңғыш Ішкі істер халкомы Әбдірахман Әйтиев газетіне қарсы ... ... ... ... ... ... белсенді күрес жүргізе алмай отыр деп орынсыз сынады, үкімет басшысы туралы күдікті ... ... ... ... Кейін Сәкеннің Ахаң туралы айтқан пікірлері оны деп ... ... ... Бір ... ... ... Орталық Комитетінің өкілі Е. Ярославский деген өлеңді коммунистік идеологияға сәйкес келмейтін, тап күресі ұлт ... ... ... деп Сәкен Сейфуллин ресми түрде , болып танылды.Жалпыламадан жалқыға көшейік.Баррикаданың екі ... ... ... ... ... мен деп ... ... идеялық қарсыластарын дұшпан санап, үнемі жауласып өтті ме, қалай? Осы тұрғыдан ... Алаш ... мен дала ... ара ... ... ... ... ынта-ықыласын білдіреді-ау деген сияқты бірен-саран кейбір деректерді қысқаша болса да тілге тиек еткен артық болмас деп ... ... ... стратегиялық жағынан дұрыс болғанымен сол кезде жүзеге асырылуы мүмкін ... ... ... ... Жалпы Сәкен-Әлихан туралы мәселе пенделік тұрғыдан емес, екі идеология өкілі ретінде қаралғаны дұрыс. Бұған әр ... ... ... ... куә. ... 1927 жылғы алғашқы нұсқада делінсе, осы жолдар соңғы басылымдарда деп ... ... - деп ... ... ... және - деген сияқты Әлихан Бөкейхановты, Алашты мадақтайтын сөздер 1936 жылдан кейін шыққан кітаптарда мүлдем алынып тасталған. ... ... ... ... қызыл сыншылар Сәкенді әлі , , ал кетпесе деп қыр соңынан қалмаған соң ақын ... ат ... ала ... ... ... ма, әлде ... ... әсер етті ме, кім білсін, Әлихан Бөкейханов туралы шын көңілден шыққан сөз 1936 жылғы ... ... ... шыға келді. Оны Сәкен бе, әлде баспа ... ма, ол жағы ... ... сол ... ... ... сай еріксіз өңін айналдырып жібергені көрініп-ақ ... Дала ... және Алаш ... ... сөз бола ... ... қым-қуыт, қат-қабат алмағайып заман өтіп жатқанына қарамастан орталарына сызат түсірмей өткен Ахаң мен ... ... ... атап ... жөн. ... ... сара ... жүрген қос тарланға салқынын түсіре алмады. Оны біз 20-30 жылдар аралығында, кеңестік кезеңде ел басқару жүйесінде, ағартушылық саласында тізе ... бір ... ... ... ... былай қойғанда, Ахаң мен Сәкеннің Қызылорда, Алматы қалаларында жас ұрпақты тәрбиелеуге тәлімді еңбек сіңіргенін айтсақ та жеткілікті. Жұмыстан тысқары кезеңдерде де жұбы ... ... ... деректер аз емес.Солай десек те, олардың ең алдымен рухани тұтастығы бесенеден белгілі. Ахаңды ақын інісі ... ... ... ... ... ыстық ықыласын білдірген. Мәселен, Ахаң кітабында деп сөздің әсерін күшейтіп ... ... ... де оның жеті ... ... ... ... Сосын оны да үшке бөліп, жарлай арнаудың мысалы есебінде автор Сәкен Сейфуллиннің өлеңін келтіреді:Еркіңді қу ... ... ... ... ... ... ... жабырқадың неге мұндай?Талпынып көкке құлаш серме, көңілім! ... ... Ахаң ... ... ... оның бір ... - дейді. Бұған мысалдар келтіреді, соның ішінде Сәкеннің деген өлеңі бар. Әрине, ақынның: немесе: - ... жыр ... тап сол ... ... Байтұрсынов айтқандай, ұлттың намысын қоздырып, қанын қыздыратын ... сөз - ... ... болғаны сөзсіз.Мағжан-Сәкен. (Мағжан) дегендей ар, ұждан, адамгершілік, намыс деген қасиетті ұғымдарды ту ғып көтеру әр адамның ... келе ... ... көп ... ... гуманистік принциптерді сақтаудың өзі аса қауіпті да. Айталық, жаппай террор күшейіп, ... ... ... ... кезде осындай қадамға бару дегеніңіз кейде өлімге басыңды байлаумен бірдей болғандығы рас. Тап сол ... ... ... ар ... ... ... Осы ... лагерден босап елге келген, бірақ деп ешкім жұмысқа қабылдамағандықтан қалтасында көк тиыны жоқ Мағжанды Сәкеннің Қызылжардан астанаға ... сол үшін ... ... ... ... ... ... оған қамқорлық жасауы кез келген кісінің қолынан келе бермейтін шаруа екендігін мойындауымыз керек.Енді осы ... ... ... ... ... көрейік.Сайфи Құдаш: >, - дей келіп, оның бұрынғы желісінің өзгермей сол қалпында қалуына реніш ... ... ... ... ойын ... бұл ... , - деп ... айтып отырған себебіміз съезд басталардан бір-екі-ақ күн бұрын (1934 жылдың 10 және 11 маусымы) Сәкеннің осы мәселеге байланысты мақаласы жарияланған еді. ... ... және ... ... ... ... атап өтіп, оның , - деп жазды.Әрине, мұндай түйін жасалуы тапшыл тұрғыдан айтылған шығар десек те , неге ... ... ... сияқты ой-тұжырымдарын елемеуге болар ма екен?Сынап-мінегенді кім ұната ... ... ... ... ойлап-толғана келіп сынның шын екенін, оның жүректің терең түпкірінен шыққандығын және ... ақ ... ... ... ... Сәкеннің тарихи оқиғаларды білгірлікпен талдап саралауы, орынды дәлел-деректері ... ... ... көзі ... сияқты.Мұхаңның сондай күйге келгендігі оның кейінгі қимыл-әрекетінен байқалады. Оған заңғар жазушының Сәкен шығармашылығының 20 жылдық мерекесі кезінде жазған мақаласы ... деп ... ... әр ... жүз ... мың ... ... екшеп жазатын Мұхтар сияқты алыптардың кез келген жерде мақтау сөзін шығын қыла қоймайтындығы белгілі.Мұхаң ақын ... ... ... ... ... ... мол, ... көп, мехнатқа толы жолмен келе жатқанын, турашылдығын, шыншылдығын және ... ... ... тиек ... , - ... ... биік адамгершілік қасиеті мен ақындық тұлғасын тұтастыра ... ... ... ... осы ойын одан әрі ... ... ... Қажылыққа барып, діншілдік жолға біржола түсіп қана қоймай жазған, ескілікті аңсап ... ... ... ... ... ... ... қарсы алып, оған жыр жолдарын арнаса да деген айып тағылып, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Кеңес жазушыларының тұңғыш съезінде ештеңе айтылмауы, әрине, түсінікті еді. Солай бола тұрса да, Сәкен сол ... ... мен ... ... науқанның күннен күнге күшейіп бара жатқанына қарамастан Шәкәрімнің Физулидің ... ... ... алғы сөз ... ... ... айды ... бір шығарып еді.Бізге бұрыннан белгілі бұл деректі осыдан үш-төрт жыл бұрын ... ... Ахат ... ... тағы да ... берді. Бұл атақты Шәкәрімнің бел баласы. Ол: , - деп ... ... ... ... ... жоғары бағалап, оның өшпес мұрасына қаншалықты жанашыр пиғыл көрсеткенін ризашылық сезіммен ... ... ... ... зиялыларының қайсысы болсын , деп бірден ... ... ... ... ... ... бұлардың бәрі: - деп өскен елі, туған халқы, ата-баба жері үшін басын тау мен тасқа соққан, от пен суға ... ... ер еді. ... жаман-жақсысы болмайды. Ол - дәуір айнасы. Сондықтан да сайқал саясат ыңғайына көшпей, оның ақиқатын білуге ұмтылып, тарихтан тағылым ... ... ... ... ... ... ... бас кезіндегі қазақ әдебиеті. - Алматы, 1994.2.Исмайлов Е. XX ғасырдағы қазақ әдебиеті. - ... ... ... тарихы II том, II кітап. - Алматы, 1965.
4.Кенжебаев Б., Есназаров Ө. XX ғ.б. Қазақ әдебиеті. - ... ... С. XX ... ... әдебиеті. - Қызыл Орда, 1932.6.20-30 жылдарындағы қазақ әдебиеті. - Алматы, 1997.
7. Қазақ әдебиетінің тарихы II том, II ... - ... ... Ә. ... ... ... . - ... 1994.9.Сәтбаева Ш. Шәкәрім Құдайбердиев. . - Алматы, 1990.10.Мұхамедханов Қ. Абай ... . - ... 1995.11. ... Т. ... ... - ... 1988.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері24 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату13 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және әдебиеттің дамуына тигізген әсері18 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай мен оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері19 бет
Жануарлардың құрып кету себептері7 бет
Әлеуметтік-экономикалық құбылыстар4 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь