Сезіктіні ұстаудың процессуалдық тәртібі мен негіздері

ЖОСПАР

1. Кіріспе 3.6 бет
2. Негізгі бөлім
1. тарау. Сезіктіні ұстаудың мәні мен маңызы
1.1. Қылмыстық процесте сезік деген ұғымның мәні 7.11 бет
1.2. Сезіктіні ұстау. мәжбүрлеу шарасы ретінде 11.29 бет
1.3. Сезіктіні ұстау. тергеу әрекеті ретінде 29.36 бет

2. тарау. Сезіктіні ұстаудың негіздері мен процессуалдық тәртібі
2.1. Сезіктіні ұстаудың негіздері 36.46 бет
2.2. Сезіктіні ұстаудың мотивтері 46.56 бет
2.3. Сезіктіні ұстаудың процессуалдық тәртібі 56.60 бет

3. Қорытынды 61.62 бет

4. Қолданылған әдебиеттер 63.66 бет
Кіріспе

Қазақстан Республикасының нарық экономикасына өтуімен біздің қоғам күрделі мәселелерге тап болды. Соңғы кездердің әлеуметтік-саяси, экономикалық өзгерістері заңдардың түп негізінен өзгертуін кажет етті. Қазақстан Республикасында жүріп жатқан процестер демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекеттің бекітілуі жөніндегі конституциялық ережелердің қамтамасыз етілуіне бағытталған. Ал, мұндай мемлекеттің негізгі құндылықтары болып адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары табылатындығы белтілі.
Қазақстан Республикасынын Президенті Н.Ә. Назарбаев өзінің "Қазақстан 2030" атты халықка жолдауында: "Бізге заңдарымыздың жарты кештігіне және тұрлаусыздығына көңіл бөлу қажет. Үйдің ірге тасын қалау жеткіліксіз — оның қабаттары, қабырғалары мен шатыры болуы қажет" — деп көрсетеді.
Басымды міндеттердің ішінде мемлекет Президентімен келесілерді белгілеп көрсетеді:
- Сот билігі мен құқық қорғау органдарының реформасының
белсенді түрде жалғасуы;
- Заңның абсолютті билігін бекіту және заңды құрметтейтін
азаматтарды қылмыстылықтан қорғау .
Қазақстан Республикасының Конституциясы өзінде адамның ажыратылмайтын құқықтарын, тұлғаның қауіпсіздігі мен құқықтық тұрғыдан қорғаушылығын алып жүреді.
Қамауға алу және қамауда ұстау тек заңмен көзделген жағдайларда ғана және қамалғанға сот шағымдану құқығын бере отырып, тек сот шешімімен немесе прокурордың санкциясымен ғана жол беріледі.
Прокурордың санкциясынсыз тұлға 72 сағаттан аспайтын мерзімге ғана ұстала алады.
Сезікті мәселесі қылмыстық сот өндірісінің тез және толық ашу, кінәлілерді әшкерелеу және заңды дұрыс қолдану сияқты міндеттерімен тығыз байланысты. Сезікті мәселесінің өзектілігі тұлғаның қылмыстық процестегі құқықтары мен заңи мүдделерін қорғау қажеттілігінен шығады; оны шешу құқық қорғау органдарына процессуалдық мәжбүрлеу шараларын, соның ішінде ұстау мен қамауды занды және негізді түрде қолдануға мүмкіндік береді.
Осы мәселенің шешілуі қылмыстық процестің әрі қарай жетілуін қамтамасыз етуге, алдын ала тергеу міндеттерін шешуге, тергеу әдістемесінің дамуына мүмкіндік береді.
Терең ғылыми зерттеуді қажет ететін мәселелердің маңыздылығы жөнінде айта отырып, қылмыстық процесте қылмыс жасады деп сезіктелген тұлғалардың қатысуымен байланысты сұрақтар көп көңіл аудартады. Бұл назар (интерес) сезіктінің алдын ала тергеудегі процессуалдық жағдайы мен сезіктіні іс бойынша өндіріске тарту тәртібі заңмен толық анықталмағандығымен, ал заң әдебиеттерінде бұған байланысты әр түрлі көзқарастардьң болуымен түсіндіріледі.
Қылмыстың жауаптылыққа нақты тұлғаны тарту әр кезде де тұлғаның кейінгі тағдырын анықтайтын, сондай-ақ қылмыстық-процессуалдық қатынастардың дамуын анықтайтын объективтік және субъективтік факторлардың суммасы.
ҚР-да С.Т. Тыныбековтың және Қ.Бековтың жұмысынан басқа сезікті мәселесін қарастырған монографиялық зерттеу болған жоқ С.Т.Тыныбеков сезікті мен айыпталушының қорғануға құқығын қамтамасыз ету кағидаларын зерттеді. Ал Бековқа болса сезіктінің алдын ала тергеудегі процессуалдық жағдайын қарастырды. Сезікті мәселесі көптеген ғалым-заңгерлердің назарын аудартты. Сұрақтардың кең шеңберін немесе кейбір жекелеген аспектілерін шешумен байланысты сезікті мәселесіне Ж. Алексееванын, А. А. Альперттің, А. А. Александровскийдің, Д.Н.Беляковтың, П.Бекешконың, А.Я. Дубинскийдің, Н.А.Козловскийдің, Л.Д. Кудиновтың, А.М. Лариннің, М.М. Михеенконың, М. Строговичтің, В.И. Шпиляевтың, А.А. Чувилевтың және т.б. көптеген ғалымдардың еңбектері арналған. Осы мәселенің теориялық өңделуіне бағаланбас үлесін танымалы қазақстандык ғалымдар: Н. А. Абдиканов, А. Н. Ақпанов, 3. О. Ашитов, А. А. Әлдекеев, Қ.А. Бегалиев, Л.Ш. Берсугурова, Т. К. Биятов, А. Я. Гинзбург, Б. X. Төлеубекова т. б. қосты.
13.12.97 жылы ҚР-ның ҚІЖК-ін қабылдануымен сезіктінің кылмыстық процестегі мәселесі шешілгенімен, сезіктінің пайда болу негіздерін бекіту мәселесі шешілусіз қалды. Тәжірибеде әлі күнге дейін сезікті туралы мәселені бірыңғай түсінушіліктің әлі де жарық екендігін айта кеткен жөн. Тергеушінің, анықтаушының пікірі бойынша қылмыстық жауаптылыққа әлі мұндай шешім қабылданғанға дейін тартылған азамат ол әлі ұсталмағанымсн және әлі бұлтартпау шарасы қолданылмағанымсн, одан жауап сезікті ретінде алынады. Мұндай тәжірибе заңсыз, өйткені ол заң бойынша сезікті болып табылмайтын тұлғаны сезікті жағдайына қояды.
Зерттеу пәнінің аспектілері болып келесілер көрініс табады: алдын ала тергеуде сезіктінің процессуалдық жағдайын қамтамасыз етудің нақты тәжірибесі; сезікті ретінде ұстауды жүзеге асыру; сезіктінің процессуалдық жағдайының құқықтық реттелу жағдайы және бұл мәселенің заң әдебиеттерінде көрініс табуы. Бітіру жұмысының зерттеу объектісі кұқықтық нормалардың жүйесі, сондай-ақ уақытша ұсталған тұлғаларды ұстау үшін тергеу органдарының, прокурордын, изолятор қызметкерлерінің, кезекші бөлімдердің сезіктінің құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету бойынша және оларға жүктелген міндеттерді орындау бойынша кызметтері.
Бітіру жұмысын дайындау процесінде ҚР Конституциясы, КР ҚІЖК - сі, ҚР Президентінің жарлықтары, "Қылмыс жасалуына сезіктілер және айыпталушыларды күзетте ұстаудың тәртібі мен шарттары туралы " ҚР заңы, 15 қыркүйек 1999 жылғы "ҚР-ның жедел іздестіру қызметі туралы" ҚР Заңы, Ішкі істер министрлігінің, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Қаржы полициясының, Кіріс министрлігінің нормативтік қүкықтык актілері, ҚР Прокуратурасының бұйрықтары мен нұсқаулары және т. б. нормативтік құқықтық актілері қолданған.
Қолданылған әдебиеттер

І. Нормативтік – құқықтық актілер:
1. ҚР Конституциясы 30.08.1995 ж.
2. ҚР Жедел іздестіру қызметі туралы заңы 1997ж.
3. Закон РК “О порядке и условиях содержанин под стражей
подозреваемых и обвиняемых в совершении преступлении,
утвержденных Указом Президиума Верховного Совета ССР от 30.03.1999 г.
4. Приказ Генерального прокурора РК от 12.03.2001 года “Об организации прокурорского надзора предварительного следствия и дознания” А: 2001 г.
5. “О порядке применения п. 4 ст. 109 УПК РК Указание
Генерального Прокурора, Министра внутренних дел Председателя КНБ РК от 17.04.1995 г.
6. Ведомости Верховного Совета СССР 1976 год.
7. Комментарии к УПК РСФСР.
8. ҚР ҚІЖК 13.12.1997, 11.06.2001 ж.
2. Арнайы әдебиеттер:
1. Назарбаев Н.А. Послание народу Казахстана "Казахстан 2030". А: 1997 г.
2. Следственная тактика. — М., Юридическая литература, 1976, 56 бет Ермаков Г. Уголовная ответственность потерпевших и экспертов за дачу ложных показаний или заключений // Советская юстиция, 1973, 11 бет
3. Боровский Э. Понятие подозреваемого в советском уголовном процессе// Вестник МГУ, серия х — Право, 1963. № 1, 33 бет
4. Подозреваемый при возбуждении уголовного дела. Ученая степень, Саратовского юрид Институга, 1970, выпуск 19, 252 - 253 бет
5. О появлении подозреваемого в советском уголовном процессе. Вопросы государства и права. - Томск, 1968, 177 - 181 бет
6. О состоянии действующего уголовного процессуального законодательства // Право и государство., - А„ 1997, №4. 15 - 16 бет
7. Уголовное процессуальное право РФ Под ред П.А.Лупинский, -М., 1997, 256 бет
8. Краткий научно - практический комментарий к главам нового УПК РК, - А., 1998, 18-25 бет.
9. Рыжаков А.П. Следственные действий и иные способы собирания доказательств,- Тула, 1996, 62 бет
10. Уголовный процесс / Под ред. К.Ф.Гуценко, - М., 1996, 137 бет
11. Беков К.А. ПРоцессуально положение подозреваемого в советском уголовном процессе, А.,2001
12. Л. В. Франк. Задержание и арест подозреваемого в советском уголовном процессе. - Душанбе, 1963. ст. 137.
13. Корнеева Л. М. Привлечение к уголовной ответственности // Законность и обоснованность. -М., 1971.61 - 73 6ет
14. Ларин А. М. От следственной версии к истине. —М., 1976, 56 бет .
15. Пищак Я., Следственные версии. — М., Прогресс, 1976, 118 бет
16. Образцов В. А. Выявление и изоблечение преступника. — М., Юрист, 1977, 140 - 144 бет
17. Строгович М. О. О подозреваемом // Социалистическая законнсть. 1961, 36 бет
18. Козловский Н. А. Подозрение в советском уголовном процессе. Диссертация к. Ю. Н. 12. 01.89.
19. Давыдов П.М. Якимов П.П. Примечание мер процессуального принуждения по основам уголовного судопроизводства союза ССР и союзных республик. Свердловск, 1961г., с 64 см:Копитко П. Иванов П. Строго соблюдать закон при задержании подозреваемых в совершении престеплении // социалистическая законность, 1964 года
20. Кобликов А., Право на защитуна предварительном следствии, М., 1961 г
21. Стремовский В.А.Участники предварительного следствия, Ростов, 1966, с 81
22. Е.М.Клюков Мера процессуального принуждения, казань, 1974 г., с 22-52 Коврига З.В. Уголовно-процессуальное принуждения, Воронеж, 1976 г., с 147-153
23. З.В. Коврига Уголовно-процессуальное принуждение, Воронеж, 1976 г., с 147-153
24. Чувилев А..А. Привлечение следователеми и органом дознания лица в качестве подозреваемого по уголовному делу. М., 1982, ст 25-29
25. Уголовный процесс / Под ред. Н. С. Алексеева, Р. 3. Лукашевича; П. С. Элькинд. - М., 1972, 282 бет
26. Шейфер С. А. Сушность-и способы собирания доказательств в советском уголовном процессе. М., 1972, 114 бет
27. Берсугурова Л.Ш. О состоянии действующего уголовно-процессуального закондательства, А.,1997г
28. Тыныбеков С. Т. Принцип обеспечения права подозреваемого и обвиняемого на защиту в уголовном процессе., - А., Қазақ Ұлттық Университеті, 1997
29. Төлеубекова Б. X. Уголовное процессуальное право РК: А. 1998 г
30. Леви А. А. Руководство для следователей (инфра - М7 ИПК. -Лига разума" М.. 1997
31. Петрухин И. Л. Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном процессе. М., 1989, 1001 бет.
32. Сергеев А.Ж. Задержание лиц, подозреваемых в совершении преступления по советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976
33.Корунков В.М. Меры процессуального принуждения в уголовном мудопроизводстве Саратов 1978
34. Григорьев Б.Н. Задержание подозреваемого органами внутренних дел.- Ташкент, 1989г.,
35. Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его эффективность, Казань, 1981 г
36. Чувилев А.А. Привлечение следователем и органом дознания лица в качестве подозреваемого по уголовному делу, М., 1982, с 25-29
37. Задержание по советскому уголовно-процессуальному законодательству// Советское государство и право, 1958, №12, с 103
38. Сергеев А.И. Прокурорский надзорза законность по задержанию лиц, подозреваемых в совершений преступления (совершенствование прокурорского надзора в СССР), М., 73г, с 258
39. Григорьев Б.Н. Задержание подозреваемого- М.,, 1999г., с.68
40. Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессаульного задержания, М., 1986г
41. Бекешко П., Матвиенко Е.А. Подозреваемый в советском уголовном процессе, Минск, 1969 г.
        
        БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: Сезіктіні ұстаудың процессуалдық тәртібі мен негіздері
Жоспар
|1. Кіріспе |3-6 бет ... ... ... | ... тарау. Сезіктіні ұстаудың мәні мен маңызы | ... ... ... ... ... ... мәні |7-11 бет ... Сезіктіні ұстау- мәжбүрлеу шарасы ретінде |11-29 бет ... ... ... ... ... ... |29-36 бет |
| | ... ... ... ... ... мен ... | ... | ... ... ... ... |36-46 бет ... ... ... ... |46-56 бет ... Сезіктіні ұстаудың процессуалдық тәртібі |56-60 бет |
| | ... ... |61-62 бет |
| | ... ... ... |63-66 бет ... ... ... ... ... ... қоғам
күрделі мәселелерге тап болды. Соңғы кездердің ... ... ... түп ... ... ... ... Республикасында жүріп жатқан процестер демократиялық, зайырлы,
құқықтық және әлеуметтік ... ... ... ... қамтамасыз етілуіне бағытталған. Ал, мұндай мемлекеттің негізгі
құндылықтары болып адам, оның ... ... мен ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаев өзінің "Қазақстан
2030" атты халықка жолдауында: "Бізге заңдарымыздың жарты кештігіне және
тұрлаусыздығына ... бөлу ... ... ірге тасын қалау жеткіліксіз — оның
қабаттары, қабырғалары мен шатыры болуы қажет" — деп ... ... ... ... ... ... ... Сот билігі мен құқық қорғау органдарының реформасының
белсенді түрде жалғасуы;
- Заңның абсолютті ... ... және ... ... ... қорғау[2].
Қазақстан Республикасының Конституциясы өзінде адамның ажыратылмайтын
құқықтарын, тұлғаның қауіпсіздігі мен құқықтық тұрғыдан қорғаушылығын ... алу және ... ... тек ... ... ... ғана
және қамалғанға сот шағымдану құқығын бере отырып, тек сот ... ... ... ғана жол ... санкциясынсыз тұлға 72 сағаттан аспайтын мерзімге ғана
ұстала алады.[3]
Сезікті мәселесі қылмыстық сот ... тез және ... ... ... және ... ... ... сияқты міндеттерімен тығыз
байланысты. Сезікті мәселесінің өзектілігі тұлғаның ... ... мен заңи ... ... ... ... оны шешу құқық
қорғау органдарына процессуалдық мәжбүрлеу шараларын, соның ішінде ұстау
мен ... ... және ... ... қолдануға мүмкіндік береді.
Осы мәселенің шешілуі қылмыстық процестің әрі ... ... ... ... ала тергеу міндеттерін шешуге, тергеу әдістемесінің
дамуына мүмкіндік береді.
Терең ғылыми зерттеуді қажет ететін мәселелердің маңыздылығы жөнінде
айта отырып, қылмыстық ... ... ... деп ... ... ... сұрақтар көп көңіл аудартады. Бұл назар (интерес)
сезіктінің алдын ала ... ... ... мен ... іс
бойынша өндіріске тарту тәртібі заңмен толық ... ал ... ... ... әр ... көзқарастардьң болуымен
түсіндіріледі.
Қылмыстың жауаптылыққа нақты тұлғаны тарту әр ... де ... ... ... ... ... дамуын анықтайтын объективтік және субъективтік факторлардың
суммасы.
ҚР-да С.Т. ... және ... ... ... ... ... монографиялық зерттеу болған жоқ С.Т.Тыныбеков
сезікті мен айыпталушының қорғануға ... ... ету ... Ал ... ... ... алдын ала тергеудегі процессуалдық
жағдайын қарастырды. Сезікті мәселесі ... ... ... ... кең ... немесе кейбір жекелеген аспектілерін
шешумен байланысты сезікті мәселесіне Ж. Алексееванын, А. А. Альперттің, А.
А. ... ... ... А.Я. ... Л.Д. ... А.М. ... М.М. Михеенконың, М.
Строговичтің, В.И. Шпиляевтың, А.А. ... және т.б. ... ... ... Осы ... теориялық өңделуіне
бағаланбас үлесін танымалы қазақстандык ғалымдар: Н. А. Абдиканов, А. ... 3. О. ... А. А. ... Қ.А. Бегалиев, Л.Ш. Берсугурова, Т.
К. Биятов, А. Я. Гинзбург, Б. X. Төлеубекова т. б. ... жылы ... ... ... ... ... ... шешілгенімен, сезіктінің пайда болу негіздерін бекіту
мәселесі шешілусіз қалды. ... әлі ... ... ... ... ... ... әлі де жарық екендігін айта кеткен жөн.
Тергеушінің, анықтаушының пікірі бойынша ... ... әлі ... ... ... тартылған азамат ол әлі ұсталмағанымсн және әлі
бұлтартпау шарасы қолданылмағанымсн, одан жауап ... ... ... ... ... ... ол заң бойынша сезікті болып табылмайтын
тұлғаны сезікті жағдайына қояды.
Зерттеу пәнінің аспектілері болып келесілер көрініс табады: ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің нақты
тәжірибесі; сезікті ретінде ұстауды жүзеге асыру; сезіктінің ... ... ... ... және бұл ... ... ... табуы. Бітіру жұмысының зерттеу объектісі
кұқықтық нормалардың жүйесі, сондай-ақ уақытша ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің, кезекші
бөлімдердің сезіктінің құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету
бойынша және ... ... ... ... ... кызметтері.
Бітіру жұмысын дайындау процесінде ҚР Конституциясы, КР ҚІЖК - сі, ... ... ... жасалуына сезіктілер және айыпталушыларды
күзетте ұстаудың тәртібі мен ... ... " ҚР ... 15 ... ... ... ... іздестіру қызметі туралы" ҚР Заңы, Ішкі істер
министрлігінің, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, ... ... ... нормативтік қүкықтык актілері, ҚР Прокуратурасының
бұйрықтары мен ... және т. б. ... ... ... ... ... мәні және маңызы
1.1. Қылмыстық процестегі "сезік" деген ұғымның мәні.
Өзімізге мәлім, зерттеу негізінде бірқатар авторлар "сезік" ... ... ... ... ... ... ашуға
тырысқан еді. Л.В. Франк бұл мәселені ең алғаш "Кеңес қылмыс процесіндегі
сезіктіні ұстау және ... ... ... әрі ... ... атап,
сезікке анықтама береді. Л.В. Франктың пікірінше, "сезік — ол тергеушінің
шынайы фактілерге, тәрбиелік-ғылыми ережелермен ой-тұжырымдарға, ... да бір ... ... осы ... ... ... ... болатын тексерілмеген деректерге негізделген істің белгілі
жағдайы мен белгілі бір тұлғаның ... ... ... ... ... ... ойы (суждение)" [4]
Біздің ойымызша, бүл анықтаманың аргументтелгенінс ... ... де бар. Л.В. ... ... ... тұлғаның кінәлігі
жөніндегі болжаумен ұксастырады. Біз Л.В. ... ой - ... ... ... ... ... пен қылмыс субъектісі ... ... әр ... ұғым ... табылады. Біздің ойымызша, ... да бір ... ... болмайды, себебі ол криминалистикалық
категория ретінде орын алады. Сезік, біздің ойымызша, тек ... ... ... ... ... ... ... пайда болу
негізінде қарастырылуы керек.
Қылмыстық процессуалдық әдебиетте авторлар «сезік» деген түсінікті
көптеген ... ... Л.И. ... ... 3 ... "Бұл, ... ... зерттеп отырған фактіге оның
субъективтік қатынасын анықтайтын оның ақыл - ... ... ; ... ... мен болжамдар келтіруге
негізделіп пайдаланатын криминалистикалық ұғым ... ... ... ... қатар заң белгілі бір құқықтық салдардың ... ... ... категория".[5]
А.М. Ларин сезік деген түсінікті екі мағынада түсіну керек ... ... ... ... "арнайы криминалистикалық мағынадағы сезік — ол
қылмыс субъектісі ретіндегі болжамның нәтижесі".[6]
Көптеген авторлар ... және ... ... ... ерекшелейтін шекті жүргізуге болады деп есептейді. Пищак
Я.[7], ... ... ... А.М., ... Г.В., Образцов В.А.[9]
"Криминалистикалық сезік-процессуалдық мәні ... ... ... оның ... ... болжамның тұжырымы деп
есептейді. Жоғарыда аталған ғалымдардың ... біз ... ... Өйткені, болжамның өзі өзінің сыртқы ... ... ... ... және оны ... етіп елестету мүмкін емес.
Жалпы болжамдар (версиялар) бір деректерге негізделуі мүмкін, ал кез
келген болжам әр ... де ... ... ... отырған мүмкін
түсіндірмелердің біреуі болғандықтан, ... бар бір ... ... ... әр ... қылмыстардың жасалуы туралы
болжамдарға жалпы негіз ретінде қызмет етеді.
Козловский Н. А. сезікті тек бір ... яғни ... ... ғана ... дұрыс деп есептейді. Біз оның
көзқарасымен толығымен келісеміз, ... ... ... деп ... ... ... істі тергеудің бастапқы ... ... ... ... өте аз ... ... болады. Қылмыс
жасаған тұлға жөнінде барлық дәлелдемелер жиналғанға ... ... ... ... ... ... ... кез келген баска білім мүмкін
болады. Бұл мәселенің маңыздылығы заң актілерінде де, теорияда да ... М. С. ... ... ... ... сезікті ретінде
шақырту мен жауап алу ... ... ... мен ... туралы сұрақ ол
тек теория мен терминологиялық мәселе ғана емес, ол ... ... ... үлкен тәжірибелік маңызы бар мәселе" деп жазған[10].
Біз қылмыстық - ... ... ... сезікті тұлғаларды
тартудың негізімен, тәртібімен байланысты ... ... ... ... ... ... ... өтетін, қылмыстық
процестің міндеттерінің дұрыс шешілуіне тікелей әсер ететін және ... ... ... ... деп есептейміз.
Козловский Н. А. сезікті ... мен оны ... ... тартудың негіздері мәселесіне процессуалдық әдебиеттерде ... ... да бар деп ... Оған сәйкес тұлғаларды қылмыстық
процессуалдық қызметке тартудың негізін сезікті ретінде тарту деп қарастыру
керек деп ... ... Н. А., [11] ... Г., ... А. ... ... қатысты алдын ала тергеу жүргізілетін тұлғаларды білу керек
дейді[12]. Боровский Э. тұлға сезікті деп ... ... егер оған ... ... ... ... қолданғаннан кейін ғана емес, сонымен қатар
тінту, корреспонденцияға қамау салу және т.б. с.с. шаралар қолданған ... деп ... ... Э.Ф. ... ... ретінде тану үшін
келесілер қажет деп есептейді:
а) нақты осы тұлға қылмысты жасады деуге негіз ... ... ... тұлға сезікті жағдайына түсетін процессуалдық актіні
шығару.
Мұндай актілердің қатарына Чувилев А.А., ... И.А. ... ... ... бұлтартпау шарасы туралы қаулы, сезікті ретінде
жауап алу хаттамасы, сезіктінің қызметіне байланысты ... ... ... танысу туралы хаттама, тінту, куәландыру немесе мүлікке
тыйым салу өндірісі туралы қаулы, тану үшін ... ... ... ... ... ... ... жөн. Сұрау салу көрсеткендей, сұралған 110, қаржы полициясы, әскери
полиция органдарының, әділет органдарының ... 92%-ті ... деп ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-де
сезіктінің пайда болуын тек нақты ... ... ... іс ... ... ... ... не айып тағылғанға ... ... ... ғана ... керек. Бұл көзқарасты Михайленко А. Р.,[15]
Осташенко В. Г.,[16] Берсугурова Л. Ж...[17] ... С. Т.,[18] ... Ч.,[19] ... Б. Х.[20] Леви А. А.[21] ... 2. ... ... ... ретінде
Сезіктіні ұстау — дәстүрлі ... ... ... үшін ... ... ... ... қамауда ұстауды білдіретін қылмыстық іс
жүргізудің мәжбүрлеу шарасы ретінде сипатталады.[22]
Заң әдебиеттерінде сезіктіні ұстаудың ... ... өзге ... ... яғни бүл бас ... ... ... қысқа
мерзімді процессуалдық мәжбүрлеу шарасы ретінде де, ... ... ... әрекеті ретінде де қарастырылады. [23]
Сезіктіні ұстау превентивтік сипаттағы процессуалдық шараларға жатады.
Осы шаралардың қатарына сезіктіні ұстаудың қылмыстық іс ... ... ... ... ... іс ... мәжбүрлеу шарасы ретінде
қамауда ұстау, үкімді орындау процесіндегі ұстау шаралары жатады.[24]
Сезіктіні ұстаудың процессуалдық ... оның ... ... ... ... ... Бұл шара ... жасау фактісі бойынша
тек өндіріспен байланысты ғана пайдалану үшін ғана арналған.
Сезіктіні ұстаудың провентивтік сипаттамасы оның ... ... істі өз ... ... ... іс ... ету үшін шара ... табылатынын білдіреді. Осы белгі бойынша
аталған шара қылмыстық, әкімшілік және ... ... ... Бұл ... ... ... мақсатының негізінде болады.
Сезіктіні ұстаудың мақсаты – заңда ... ... ... ... ... және сезіктіні ұстау ҚР ҚІЖК- де көздлген мақсаттарда
жүзеге асырылады. ҚР ҚІЖК –де бұл ... ... ... ештеңе
айтылмаған. Бұл ұстау мақсаты қылмыс жасауға сезік келтірілген тұлғаларды
қысқа мерзімге ұстау тәртібі туралы ережеде ... ... ... ... ... ... Президиумы Бұйрығымен бекітілген Ереже.)
Осы Ереженің 1 бабына ... ... ... Адамның қылмысқа
қатыстылығын анықтау үшін және оған ... ... ... Бұл ... ... ... ... етпейді. Алайда онда қамтылған
норма заңды ... ... және ... ... ... етуін
жалғастыруда. Оқу және ғылыми әдебиеттерде, ол қандай да бір өзгерістерсіз
қолданылады.[25] Мысалы, ... ... ... ... Ереже нормалары
әрекет етпесе де, өзге мақсаттарда ұстауды ... ... ... ... ... мәніне қайшы келетіндігін негізді ескереді. [26]
Сезіктіні ұстау ... ... ... бере ... авторлардың оны кеңейте отырып, толықтыруына талпынғандығын ескеру
керек. Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... жеке басын анықтауды да қосады[27], В.С.Чистякова
– сезіктіге қылмыстық әрекетті жасауға ... мен ... ... ... кедергі келтіруді қосады.[28]
Мұндай көзқарастар біздің ойымызша, ... емес деп ... жеке ... ... сезіктінің қылмыс жасауға қатыстылығын
анықтаудың бір ... ... ... және ... ... мақсатын
құрамайды. Ал сезіктінің қылмыстық ... ... ... мен ... ... орнатуға кедергі жасауына қатысты оны ұстаудың
міндеті ретінде ... ал ... ... ... мәліметтер
дәстүрлі түрде ұстаудың себебіне жатады.
Құқық қорғау тәжірибесінде доктриналдық ... ... ... ... ... да кездестіруге болады. Ол ... ... ... ... ... ... ... бас
тартуына жазалау мақсаты үшін ұстау туралы тұржырымдарды қамтиды. Мұндай
көзқарастар құқық ... ... ... қызметкерлерінің теоретикалық
дайындықтарының шектеулігінен туындайды, заң шарттарының ... ... ... ... ... бойынша
қызметтің көптеген ұйымдастырушылық және ... ... ... туралы мұндай көзқарастардың әртектігі ерекше
аргументациялауды ... ... ... ... зияндылығы да көззге
көрінеді. Әдетте, олар заңды бұзуда, теріс пайдаланудан көрініс табады және
әртүрлі ауыр ... әкеп ... ... ... ... назардан тыс
қалдыруға да болмайды. Мұнда тек заң бұзушылықпен күресу ... сөз ... жоқ. ... ... ... байсалды қатынас оны күн ілгері
орналастыру талпынысы құқық қорғау ... ... ... ... және ... ... алу мен жою бойынша заңдық және
ұйымдастырушылық сипаттағы сәйкесінше ... ... ... ... ... мен анықтауға прокурорлық қадағалау ... ... ... ... ... ... “ұстау мен қамауға алуды
сезіктіден немесе айыпталушыдан қылмыс жасаудағы кінәлілігін ... ... ... ... жол берілмейді.”
Мұндай құбылыстардың талдауы айқасушы “тәжірибешілердің” оларды норма
мен заң ... ... жиі ... ... өз ... ... ... процестің дұрыс қалпыты барысын қамтамасыз етумен тікелей
байланысты емес ұстаудың барлық мақсаттары ұстауды ... ... ... ... атқара алады деуге де болады. Бұл міндеттер
өздігімен ұстауды ... ... ... ... ... ... ұстауды қолдану туралы шешіледі. Қолдануға сенімнің құрылуына
әсер ете ... ... ... ... ... ... деп ... оларды қамауға алу жолымен қысқа мерзімді бас ... ... ... ... ... ... ... мәнін қысқаша
түсіндіреді. [29] Бұл берілген анықтамалар, ... ... ... ... ... толық ашпайды, өйткені мұнда ... ... бір ... ... ... ... ... ашатын
басқа белгілсрі ашылмай қалады".[30]
ҚР ҚІЖК - нің мәжбүрлеу шарасы ретіндс сезіктіні ұстаудың мазмұны бас
бостандығынан айырудан тұрады. А.А. ... ... ... ... ... ең ... мерзімі мен оның мақсаттары білдіреді.
Олар қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... 72 ... ... мерзімде тұлғаның қылмысқа қатыстылығын тексеру
және оған ... ... ... ... ... алу жөнінде сұрақты
шешу мақсатында бас бостандығынан айырудан тұрады.[32] Қылмыс жасауда сезік
келтіру бойынша ұсталғандарға ҚР-ның 30.03.1999 ... ... ... ... ... күзетпен ұстаудың тәртібі мен жағдайлары
туралы" ҚР-ның Заңы ... Осы ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ететін, олардың міндеттерін орындауды,
сыртқы қамтамасыз ететін, олардың міндеттерін ... ... және ... ... ... ... ҚР ҚІЖК –де көзделген ... ... ... ... ... ... тұлғалар ұсталғандар
үшін арналған камераларда, ал өзге жағдайларда өзге арнайы ... ... ... үшін камералар сезіктілер айыпталушылардың
уақытша ұстаудың изоляторында жабдықталады. Ұсталғанды қамауда ұстау уақыты
жазалау мерзіміне есептеледі. (ҚР ҚІЖК -нің ... ... ... осы ... ... ... ... ... барынша ашық түрде ұстау ұғымын Б.Н. Григорьев былай береді:
"Сезіктіні ұстау ... - ... не ... орындарымен кейінге
қалдырылмайтын жағдайларда ұсталған тұлганың қылмысқа қатысын анықтау және
оны ... алу ... ... шешу мақсатында оны ұсталғандар орнына
жеткізу жолымсн тұлғаны бас ... ... ... ... ... қамауға алғанға дейін не ... ... ... бұл ... қысқа мерзімді бастапқы кезеңі түрінде көрініс
табатын ... ... ... ... ... Бас ... айыру күзетте ұстау түріндегі қылмыстық іс
жүргізудің мәжбүрлеу шарасының ... ... ... ... түріндсгі
мәжбүрлеу шарасы таңдалған тұлғаларға арнайы бектілген режим ... ... ... ... "Сезіктілерді және ... ... ... ұстаудың тәртібі мен жағдайлары туралы" Заңында
көзделген және мәні бойынша ұқсас болып табылады. Күзетте ... ... ... ... ... ... тергеу изоляторларында
ұсталады.
Сезіктіні ұстаудың кідіртілмейтін сипаты. Сезіктіні ұстау тек іс
кейінге қалдыруды ... ... ... Бұл ... мынадай екі
шарттың үйлесуімен туындайды:
қауіпсіздік мақсатында сезіктіні дереу оқшаулау қажеттілігі, яғни
еркіндікте қалған ол ... және ... - ала ... ... ... іс ... ... анықтауға
кедергі жасайды немесе қылмыстық әрекетпен айналысады;
жеткілікті нсгіздердің жоқ болуы немесе тиісті түрдс ... ... ... ... алу бұлтартпау
шарасын дереу қолданудың мүмкін еместігі.
Егер де осы ... кем ... ... ... ... соның ішінде, егер де ... ... ... бөгет келтіреді немесе қылмыстық әрекетпен айналысады
деген қорқыныш туындамаса, ол ... ... тиіс ... ... түсуін болжауға жеткілікті негіздер және нақты ... ... ... және ... ... сезіктіге қатысты
бұлтартпау шарасы - қамауға алу қолданылады.
Бұл байланыс ұстаудың ... ... ... ... ... ... алудан айырмашылығы. Сезіктіні ұстау мен ... ... ... ... ... ... және оның ... көңіл аударамыз. Әдетте ұстау қамауға алудан кезектілігі,
сатысы, субъектісі, мерзімі, қолдану ... ... ... ... ... бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алуды қолданудың алдында
қолданылады, басқа жағдайларда мүмкін ... ... ... ... ... және ... - ала ... кезінде қолданылатын шара болса, ал қамауға
алу қылмыстық процесстің ... ... ... ... яғни ... күшіне енгенге дейінгі кезең аралығында. Сезіктіні ұстауды ... ... мен ... ... ... қамауға алу прокурор
да, сот та қолдануы мүмкін. Ұстаудың мерзімі заңмен ... ол ... ... тиіс және ұзартылуға жатпайды; қамауға алудың ... ... ... және бұл мерзім жалпы алғанда бір жарым жылға дейін ұзартылуы
мүмкін, кейбір жағдайларда тағы да алты айға ... ... ... ... ең ... қамауға
алу үшін алдын — ала сот ... ... ... санкциясының
қажеттілігі. Ал сезіктіні ұстауда мұндай талап жоқ. Ұстау тек ... ... ал ... алу ... ... ... ... сотталған адамға) қатысты, ерекше жағдайларда ғана сезіктіге
қатысты қолданылады. Ұстау барысында ... ... ... ... ... бұл ... хаттама толтыру қарастырылмаған.
Ұсталғандарды ұстау үшін уақытша ұстау изоляторы (УҰИ) бар, ал ... ... ... ... асырылады.
Сезіктіні ұстаудың әкімшілік ұстаумен және үкімді орындау процесіндегі
ұстаумен ара-қатынасы. Сезіктіні ұстау мен ... ... ... сыртқы ұқсастықтары бар, ол - екеуі де тұлғаны бостандықтарынан
айырумен көрінеді. ... олар мәні ... ... ... ... ... ... аясында қолданылатын және нақты қылмыспен
байланысты оған ... ... іс ... ... ... ... ... шарасы. Әкімшілік ұстау - әкімшілік құқық бұзушылықпен
байланысты қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету аясында қолданылады.
Жалпы алғанда сезіктіні ... ... ... ... ... ұқсас болып келеді, тек олардың әртүрлі мәні бұл шаралардың сыртқы
айырма белгілерін келтірудің қажеттілігін ... ... және ... ... ... бұл ... ... шиелінісіп кететін
жағдайлар болады. Алғашында ұстау әкімшілік тұрғыдан болып, ... ... ... ... ... орын ... ... сезіктіні ұстау
түріндегі мәжбүрлеу шарасымсн ұштасады.
Қылмыс жасады деп сезіктелген тұлғаны ұстау - қылмыстық істер бойынша
тергеу органдарымен қолданылатын процессуалдық ... ... ... ... Ол ... ... ала ... бұзушылардың қашып кетпеуін
ескертуге, оның жеке ... ... ... ... ... анықтауға
мүмкіндік береді. Бұл Конституциямен кепілденген ... жеке ... ... ... ... ... өтеді.
Петрухин И.Л. қылмыстық процестегі ұстау дегеніміз қылмыс жасады деп
сезіктелген тұлғаны прокурордың санкциясынсыз және соттың қаулысынсыз қысқа
мерзімді бас ... ... деп ... ... ... біршама шектеледі. Ұсталған тұлға жүріп-
тұру ... ... ... ... ... ... билік ету
еркіндігімен айырылады, хат алмасуы бақыланады, ол тінтіледі.[34] ҚР ... 132-ші ... ... ... етіп ... ... еді. ... ұстау жөнінде хабарлама алғаннан кейін қамауға санкция беруі
тиіс, не ... ... ... ... Ол ... ұсталған тұлға бас
бостандығынан айырылады, сондықтан оны не жіберу ... оған ... ... ... ... туралы сұрақты шешу қажеттілігі туындайды.
Қылмыстылықпен күрес мүдделері, яғни бүкіл қоғам мүдделері ... ... ... ҚР ... 16-на ... сәйкес ерекшелікті
көздей отырып қылмыс ... ... ... ... ... ... тек 72 сағатқа дейін ғана ұстауға рұқсат ... ... ... ... ... ... 12 ... ішінде прокурор жөнінде
хабарлануы тиіс. Бұл қатаң шараның мұндай болып ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделері кепілінің тиімді жүйесін құру,
тәжірибеден ... және ... алу ... ... заңсыз жәнс негізсіз
ұстауларын жою болып табылады. Мұндай ұстауларды жүргізу адам ... бірі — ... қол ... ... ... ... келеді. Алдын алу тергеу органдары өздерінің ... ... көп ... ... ... негізсіз ұстау жағдайлары да
орын алып отыр. Алайда, өмір мен ... ... ... ... бұл ... да жаңа өзгерістер келеді:
ұстаудың нақтылығы мен негізділігінн ведомстволық, прокурорлық қадағалау да
күшейтілді. ... ... оң да, ... те ... бар. ... мен ... ... қадағалауға талаптың өсуімен ұстау
кезінде заңдылықтың ... ... ... ... ... ... сонымен қатар мүмкін болатын теріс салдардан сақтану мақсатында
кейбір тәжірибедегі қызметкерлер бұл ... ... ... барлық негіздері мен шараларын қолданудың барлық негіздері мен
мотивтері болуына қарамастан одан бас ... ... Бұл ... қызметкерлер арасында зерттеу кезінде кейбір прокурорлар
ұстауды көрсетті. Ол оның ... ... ... өзімізде білеміз. Мұндай
тәжірибе қылмыстылықпен күресте өте зиянды, өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... үшін
жағдайлар құрайды. Біздің ойымызша, алдын ала ... ... ... ... ... процессуалдық мәжбүрлеу шараларын,
соның ішінде ұстауды ... бас ... ... ... ... ... деп ... азамат заңмен белгіленген негіздер
болған жағдайда ғана ұсталуы мүмкіндігімен кепілдейді. Кез келген ... ... егер ол ... процессуалдық институтты реттейтін құқық
нормаларына сәйкес жүргізілетін болса. ... ... ... ... жеке түрі ретіндегі ... ... ... ... бар. ... ... ... көз
жүгіртсек, ұстау - ол қылмыс жасады деп ... ... ... айыру және ол үшін соған бас-бостандығынан айыру ... ... Е.М. ... ... ұстау дегеніміз қылмыс жасады
деп сезіктелген тұлғаны ... ... ... оны ... алу
мүмкіндігі сұрағын шешу мақсатында тұлғаны дереу қамауға алудан тұратын
процессуалдық мәжбүрлеу шарасы.[36] ... ... ... З.В. ... ... Оның ... сезіктіні ұстау дегеніміз заңмен тәртіп пен
негіз бойынша қылмыстың алдын алу мақсатында, тергеуден ... ... және іс ... шындықты анықтауға бөгет келтіруінің алдын алу
мақсатында ... ... ... ... бостандығынан айыру.[37] Бұл
анықтамада ұстаудың басты белгілерінің бірі бас бостандығына ... ... ... ... ... ... ұстаудың мақсаттары да
көрсетіледі. Алайда, "тергеуден жалтару" енгізеді. Сонымен ... ... ... ... бұл процессуалдық мәжбүрлеу шарасын қолданудың жеке
міндеті ретінде ... ... ... ... де ... ... ... дұрыс қалыпты барысын қамтамасыз етумен тікелей байланысты ... ... ... ... қолданудың негізінде қосымша факторлар
ролін атқара алады деуге де ... Бұл ... ... ... ... алайда басқа міндеттер мен жиынтықта ұстауды ... ... ... ... әсер ете ... "Бұл ... мәні ... деп сезіктелген тұлғаларды, оларды қамауға алу ... ... бас ... ... ... ... тұжырымға келген
А.С.Сергеев ұстаудың мәнін қысқаша ... Бұл ... ... ... ... институтының мәнін жеткілікті толық
ашпайды, өйткені мұнда негізсіз ұстаудың бір ... ... ... ... ... ... ... ұмытылып қалады.[39] А.А.Чувилев
өзінің ұстауға берген анықтамасында ұстаудың ең жоғарғы мерзімі мен ... ... Ол ... ... деп ... ... ... мерзімді болып табылады деп есептейді.[40] Осыған сәйесс ұстау 72
сағаттан ... ... ... ... ... тексеру және оған
қатысты бұлтартпау ... ... ... алу жөнінде сұрақты шешу
мақсатында бас ... ... ... Сол ... осы ... ... мақсаттарына негізделе отырып, бірақ барынша ашық түрде
ұстау ұғымын Б. Н. Григорьев береді: "Сезіктіні ұстау дегеніміз - ... ... ... ... ... жағдайларда ұсталған тұлғаның
қылмысқа қатыстылығын анықтау және оны қамауға алу ... ... ... оны ... ... жеткізу жолымен түлғаны бас бостандығынан
айырудан тұратын, сондай - ақ процессуалдық санкциямен ... ... не ... ... ... ... бұл шараның қысқа мерзімді
бастапқы ... ... ... ... ... процессуалдық
мәжбүрлеу шарасы ... ... ... ... ең дұрысы болып И.М. Гуткиннің ұстау ... ... ... Оның ... ... ұстаудың барлық негіздері
көрініс ... яғни ... ... ... және ... ... ... мен мақсаты; прокурордың санкциясының керек
еместігі, ұстауды ... ... ... ... — деп ... ... ... қысқа мерзімді бас бостандығынан айырудан тұратын
(сағаттармен есептеледі) және алдын ала ... және ... ... ... қылмыс жасады деп сезіктелген тұлғаға ... сол ... ... ... мен соған қатысты ... ... ... ... қолдану туралы сұрақты шешу мақсатындағы заңмен
реттелген кейінге қалдырылмайтын тергеу әрекеті.[43] Егер ... ... ... онда біздің көзқарасымыз бойынша оны келесідей етіп
көрсетуге болар еді. Ұстаудың мәні — қылмыс ... ... ... ... ... оны ... ... изоляторына (одан әрі УҰИ) не ... ... ... ... ... ұстаудан тұратын тұлғаны
қысқа мерзімді бас ... ... ... ... бір ... ұстауды қысқа мерзімді қамау деп есептейді және ұстау ... ала ... ... ... ... ... бар екендігін
көрсетеді. Мысалы, В.А. Стремовский ең көп ... ... ... ... – ол ... ... ... органдарымен мен Е.А. Матвиенко
ұстауды заңмен көзделген негіздер бойынша прокурордың ... ... ... ... ... ... В.А. ... қылмыс жасады деп сезіктелген тұлғаны кейінге қалдырмайтын ... ... ала ... сезіктіге сот пен тергеуден жалтаруына
кедергі жасау, сезіктіні тұлғаның қылмыстық әрекетінің алдын алу не ... ... ... ... қамау деп анықтайды.[45] Аталған
авторлар біздің ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді, бірақ жеткілікті негізсіз оны ... бір ... ... ... ... ұстау - ол қамау емес, ол бас
бостандығынан ... жеке дара түрі ... ... А.Н. ... ... қазіргі әрекет етіп тұратын қылмыстық процессуалдық заң
бұлтартпау ... ... ... ала қамауға алу деп түсіндірсе, онда
ұстауды анықтау ... ... ... ... ... ... ол
терминологиялық қатысушылықты енгізеді деп есептейді.[46] Сезікті ... ... да бас ... ... байланысты процессуалдық мәжбүрлеу
шарасының түрлері болып табылады. Сезіктіні ұстауды қолдану ... ... ... ... ... ... ... болмайтындығын ескеру
қажет. Ұстау-көмекші сипатқа да ие болуы мүмкін, ... ол ... тек ... тән ... міндеттер мен мақсаттары бар дегенге қайшы келмейді.
Біздің ойымызша, ұстау мен алдын-ала қамауға ... ... ... ... ... қалдырылмайтындығы мен қысқа мерзімділігінде.
Сезіктіні ұстаудың негіздері бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алудың
негіздерімен тең ... ... - ең ... ... ... ... мақсатында жүргізіледі. Егер сезік құпталатын болса,
онда бұл тұлғаға қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасы ... ... ... ... Біздің ойымызша, оны талқыланып ... ... ... ... үшін бас ... ... жеке ... ұстаудың өзіне ғана тән белгілерді көрсету ... Бұл ... ... көрініс табады: біріншіден, ұстау- ол қылмыс жасады
деп сезіктелген тұлғаны қысқа мерзімді бас ... ... ... ... не арнайы соған арналған орындарға орналастырылады. Сөйтіп, ол ... ... мен ... ... ... екіншіден,
ұстаудың маңызды белгісі болып оның ... ... ... бұл ... ... шарасын анықтау және алдын ... ... ... ... ... санкциясынсыз жүргізе
алады; төртіншіден, қамауға алу тек осы тұлғаның ... ... не оған ... ... ... ... ... алу, бірақ 72
сағаттан артық емес мерзімге қолдану туралы сұрақты шешуге қажетті уакытқа
ғана мүмкін. ... ... ... ... ұстау институттарынан
ерекшелеу сұрақтарына арнайы тоқтау ... ... да, ... ... де ... ... ... мағынада
түсіндіріледі. Онда фактілі ... ... да ... еді. Ол фактілі және
қылмыстық процессуалдық ұстауды нақты айыруға міндеттейді. ... ... ... еңбектерінде фактілі және қылмыстық
процессуалистік ұстаудың арасында ... ... ... ... ұстаумен алдымен нақты орнында ұстады; екіншіден, полицияға алпи
келу және ұстағанды анықтау ... ... ... негізін, онымен жасалған
құқық бұзушылықтың сипатын, оның тұлғасын сипаттайтын мәліметтерді алғанға
дейінгі қысқа ... ... ... ... істі қозғау, ұстау
хаттамасын толтыру және сезіктіні ... ... ... ... ... - ... орнында ұстап, қылмыс жасады деп сезіктелген
тұлғаны анықтау органына немесе тергеушіге мәжбүрлі түрде алып ... ... ... - ... ... ... пайда болуының бастапқы
сатысы емес. Осыған қарамастан әдебиеттерде сезіктіні тұлғаны полицияға
алып келу кей ... ... ... бөлігі ретінде қарастырады.[47]
Біздің ойымызша, құқық бұзушының полицияға алып ... ... ... ... ... ... ... керек. Сезікті тұлғаны ұстау мен алып келу ... ... ... ... кез келген азаматпен жүргізілуі мүмкін. Бұл
әрекеттер, егер олар анықтау қызметкерімен немесе осы ... ... ... ... ... ... бұл ұғымдарды шатастырмау үшін
жеткізу деп атау керек. Мұндай жағдайларда ... ... ... деп
сезіктелген тұлғалар алып келгендігіне қарамастан мұндай ұстау әкімшілік
құқықтық сипатқа ие және полицияның ... ... ... шықпайды.
Мұндай жағдайдағы тиісті органға құқық бұзушыны жеткізу милицияға жүктелген
қоғамдық тәртіпті ... ... ... сол полиция қызметкерлерінің
өзінің қызметін жүзеге асыру барысында пайда болады. Кез ... ... ... ол ... ... ... құқық бұзушылық орын алған,
алмағандығына қарамастан алдын алу міндетімен ... ... ... "ұстау" терминінің тағы бір мағыналық мәні бар. Ол -әкімшілік
құқықтық сипаттағы ұстау И.И ... ... ... негіздеріне сүйене
отырып, әкімшілік ұстаудың келесі ... ... Ұсақ ... ... ... белгіленген мерзімдерде оларға материалдарды
полиция бағытыме немесе аудандық судьямен қарау үшін ... ... ... ... тұлғалардың бұзушылықтарының алдын алу үшін, егер басқа
әсер ету шаралары — ... ... ... ... бұзушылық туралы
хаттама толтырып отырып, құқық бұзушылық тұлғасын анықтау үшін 3 сағатқа
дейін ... ... ... ... — бөлуші (приемник-
распределитель), қайыршылық үшін ұсталған тұлғаларды олардың ... ... ол ... ... ... ... ... кажетті;
Қарт адамдар мен мүгедектер үйіне орналастыру үшін ... ... ... үшін не заңға сәйкес жауапқа тарту үшін ұстау, бірақ
30 тәулікте көп емес мерзімге ұстау жүргізіледі. Егер қалада немесе ... ... ... ... мұндай тұлғалар
прокурордың санкциясымен УҰИ-да 10 тәуліктен аспайтын мерзімге ұсталуға
жатады.[49]
Процессуалдық әдебиеттерде ... тек ... ... ... Ол оның мәнін, қолданудың ... мен ... ... ... көзделген. Осының барлығы осы
институтының қылмыстық процессуалдық табиғатын көрсетеді.
Ұстау институтының мәні туралы айта келе ұстау ... ... ... ... барысы үшін жағдайлар құрады, ұсталған ... егер ... ... жауаптылыққа тарту үшін жағдайлар құрайтындығын айта
кеткен жөн. Ұстау қылмыстардың тез және толық ... ... ... ... ... ... дәлелдемелерді тағу мен бекітуге
септігін тигізеді.
Ұстаудың мәні оның дәлелдеу процесіне тигізетін әсерін де ... ... ... ... ... ... ... көмегімен дәлелдемелер жиналады. Мысалы, жеке тінту, киімді ... және ... ... ... ол ... ... әрекетін жалғастыру
мүмкіндігінен айыра отырып, жаңа қылмытың жасалынуынан алдын алады. ... ... ... қолданылуы куәлардың, жәбірленушілердің
қылмыстық процестің өзге де ... ... ... ету
аспектілерінде де өте маңызды.
Бүгінгі кездс тұлғаға қол сұқпаушылықтың процессуалдық кепілдерінің
тиімді ... құру үшін ... тұр. ... ... да бір ... акт қабылдамайынша және оның қолданылуына мүмкіндік ... ... құру ... ... Осы ... бізге перспективті болып ұстау
институтының дамуының келесідей бағыттары көрінді:
ұстаудың қолдану шектерін тарылту;
оның ... ... ... ... қылмыс жасады деп сезіктелген тұлғалардың процессуалдық мәртебесін
бекіту;
4) ұстаудың заңдылығы мен ... ... ... ... ... ... қолдануға ведомстволық процессуалдық бақылауды
жетілдіру;
заңсыз және негізсіз ұстау ... ... ... құқыктарын,
қадір-қасиетін қалпына келтіру тәртібін реттеу.
Ұстаудың құқықтық реттелуінің дамуының негізгі бағыттарын ... ... ... мен ... процессуалдық кепілдерін
дамытуға көңіл бөлу керек.
Осыған сәйкес қылмыс жасады деп сезіктелген тұлғаны қылмыстық ... ... ... мүмкіндігі туралы сұрақты қарастыру керек.
1.3. Сезіктіні ұстау - тергеу әрекеті ретінде
Тергеу әрекеті ретінде сезіктіні ұстау ... ... ... іс ... ... ... ізін анықтау жәнс бекіту бойынша
кейінге қалдырылатын ... ... ... жатқызылатындығынан
туындайды. Алайда қылмыстық іс жүргізу кодексінде ... ... ... ... ... ... айырмашылықтарын
көрсетеді.
Оқиға болған жерді қарау, тінту, алу, куәландыру және жауап алу өзінің
заңдық ... ... ... ... үшін ... ал сезіктіні
ұстау қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шарасы ретінде ғана ... ... ... ... 30.03.1999 ж “Сезіктілерді және қылмыс жасаған айып
күзетпен ... ... мен ... ... ҚР-ның Заңының мәтінінде
нақты көрсетілген. Дәлеледемелерді жинау тәсілі болу үшін ... ... ... ... ... ... әрекеттерді қамтуы тиіс.[50]
Сонымен қатар осы ... ... ... ... ... орын алған: тексеру, тінту, алу, куәландыру, жауап алу -
қылмыстық іс бойынша сотқа ... іс жүру ... ... ... ... ... іс ... мәжбүрлеу шарасы ретіндс қарастырылған.
Сезіктіні ұстауды тергеу әрекеттері қатарына жатқызушылар оның мәні
мынада деп табады: сезіктіні ұстаудың ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу кодексінің 134 бабының 1 ... ... ... ... ... Ал бұл ҚР ҚІЖК - нің 122 ... ... іс бойынша дәлелдемелердің қайнар көзінің қатарына жатады.
Осындай нысанда бекітілген сезіктіні ұстау мән-жайларына қатысты мәліметтер
кейбір ... ... ... ... ие ... ... қатар
бұл мәліметтер сезіктіні алдын ала ұстаудың немесе олармен бір мезгілде
қолданылатын тергеу ... және ... ... өзге ... ... ... ... хаттамасын шығару кезінде олар
тиісті ... ... ... Бұл ... қажетті талабы оның
негізділігінің ... ... ... ... М. ... ... "ұстау хаттамасында ұстаудың негізін нақты
баяндау хаттамасы дәлелдемелік маңыздылығымен емес, ... ... ... тұлғаны күзетпен бекіту туралы шешімді негіздеу ... ... ... ... ... сезіктіні ұстау хаттамасы
тергеуші немесе анықтаушы өзге қайнар көздерден ... ... ... қабылдаған шешімнің негізіне жүгінетін ... Осы ... ... ғана ... іс ... дәлелдеу
процесіндс орын алады. Ал ұстау хаттамасы дәлелдеме ретінде қолданылады.
[52]
Алдын ала ... ... ... ... және ... ... процессуалдық әрекеттер, тергеу әрекеттері
делінеді. ... ... ... ... шешілетін міндеттерге
байланысты олар, ... 2 ... жеке ... ... ... сипатындағы тергеу әрекеттері. Оның көмегімен анықтау
жүргізетін орган немесе өкілетті тұлға, тергеуші ... ... ... ... ... дәлелдемелерді табумен, бекітуімен және зерттеумен
байланысты міндеттерді шешеді. (яғни сотқа ... ... ... өзгеге де тергеу ... ... ... іске ... құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған. Мұндағы бірінші
топтағы ... ... ... ... ... алу, ... үшін көрсету, тінту, алу (выемка), ... ... ... ... ... ... жүргізу, сараптама жүргізу.
Кейде заң әдебиеттеріне ... ... ... ... сияқты, сондай-ақ, іс бойынша қажетті фактілі деректерді анықтай
алатын заттар мен ... ... да ... керек деген пікірлер
кездесіп жатады. ... ... ... ... ... деп
сезіктелген тұлғаны ұстауды да жатқызады. Бірақ ... ... ... ... ... ... сезікті тұлғаны ұстау - ол процессуалдық ... бірі ғана ... ... ... ... тұлғаны ұстау кейінге қалдырмайтын тергеу
әрекеті қатарына жатқызады. Оның мәні - ... ... деп ... оның ... ... ... анықтау мақсатында, сондай-ақ
оған қатысты қамауға алу бұлтартпау шарасын қолдану туралы сұрақты ... ... ... бас ... ... ... бойынша тұлғаны ұстау үшін негіз болып ... ... ... ... Оларға ҚР ҚІЖК-нің 132-ші бабында ... ... ... ол адам ... жасау кезінде не тікелей оны жасағаннан кейін
ұсталса;
2) ... ... ... ... ... қылмыс
жасаушы ретінде сол адамды тура көрсетсе не ол адам ұсталатын сол ... ... ... не ... ... ... анық ... іздестіру қызметінің заңға сәйкес алынған материалдарында сол адамға
қатысты ол жасаған не дайындап жатқан ауыр немесе аса ауыр ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыру түрінде жаза қолданылуы
мүмкін болатын қылмысты жасағандығына күдік ... ... ... тұлғаны қылмыс жасады деген сезікке негіз беретін өзге де
деректер ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Бірақ мүндай мәліметтер
негізінде ұстауға жер беріледі, тек ... адам ... ... жасаса;
оның тұрақты тұратын жері болмаса;
сезікті тұлғаның жеке басы анықталмаған жағдайлары ... ... ... ... ... ... ол ... не тергеуден жалтарады,
жаңа қылмыс жасайды немесе іс бойынша шындықты анықтауға кедергі келтіреді
деген ... ... ... ... ұстау - кейінге қалдырмайтын сипатқа ие болғандықтан оған
прокурордың санкциясы қажет емес. Ұстау ... 72 ... ... ... ... ... бұл ереженің де ерекшеліктері (исключительность)
болуы мүмкін. Мысалы, прокурордың санкциясымен 10 тәулікке дейінгі мерзімге
әкімшілік ұстауға жол ... ... Ол ... және кеден органдарымен
бұзушылықтарды немесе мемлекеттік ... өту ... ... ... ... үшін ... ұстау кезінде міндетті түрде ұстау хаттамасы толтырылуы
керек. Мұнда ... ... мен ... ... жүргізген тұлға
туралы мәліметтер, ұсталғанның тұлғасы жөнінде деректер, оның түсініктемесі
мен ұстау ... ... ... және ... ... ... ... хаттамасы ұсталғандарды УҰИ-на орналастырудың негізі
болып табылады.
Тәжірибеде ұстау ұсталғанды жеке ... ... ... ... ҚР
ҚІЖК-нің 135, 233 баптарының ережелеріне сәйкес жүргізіледі. Тінту
нәтижелері жеке ... ... ... ... ... ... ... органы не тергеуші 24 сағат ішінде ұстау ... ... ... 12 ... ішінде прокурорды ұстаудың ... ... ... ... ... алу ... не оны ... санкция беруі тиіс. Ұсталғанды қамаудан босату келесі жағдайларда
жүрізіледі:
қылмыс жасады деген сезік расталмаса;
ұсталған адамға қамауға алу ... ... ... ... ... ұстау, ұстау тәртібін бұзу арқылы жүргізілсе (134-ші ... ... ... прокурордың қаулысы
бойынша босатылуға ... ... ... кейін ұсталған ... ие ... ... ... жағдайын
сипаттау кезінде олар ... ... және ... ... ... ... ... олар ұстаудың заңдылығы
мен ... тек ... ғана ... сонымен бірге сотқа да
шағымдана алатындығын да атап өту ... ... ... ... әрекетін
дайындау және жүрізуге олардың вербальды және ... емес ... ... әсер етеді. Бұл топтың элементтері болып тергеу
әректтерінің жекелеген ... ... ... ... ... алу, таныту үшін көрсету,
беттестіру және т.б.) әңгімелесу ... ... алып ... ... жүргізілуі. Мұндай ақпаратпен алмасудың сөйлесу әдісі жазбаша
мәтіндерімен, схемаларымен, ... жест ... ... ... Бұл ... төменде келтірілген міндеттердің
барлығы толығымен не жекелей шектеледі:
бастапқы мәліметтерді алу;
іске бар ... ... сол ... нақтылау толықтыру;
берілген жауаптардағы қайшылықтарды жою;
жинаған мәліметтерді бекіту;
жалғандықты табу мен әшкерелеуі;
тергеу болжамдарын (версия) ... емес ... ... ... ... ... ... және жүргізу, сондай-ақ ақпаратты жинаудың сөйлесу
әдісі басқа ... мен ... ... ... жүргізілетін әрекеттер
жатқызылған (олшеу, бақылау жоне т.б.)
Вербальды емес ... ... ... бір ... ... алып ... ... қамтамасыз ету мақсатында жүргізуді; екінші
жағдайда оны іздеу үшін де, зерттеу үшін де, ... ... тек ... ... ... ... нәтижесін хаттамамен бекіту керек. Мұнда сол
объект туралы келесідей мәліметтер көрініс ... ... ... оның материалы мен із табылған бетінің
жағдайы;
объектіні табу әдісі;
іздің жалпы және жеке ... ... ... пен ізді ... алу және бұзу ... көрсетіледі.
Әр тергеу әрекеті оны жүргізуге көмектесетін не кедергі келтіретіндей
нақты өмірлік жағдайларда жүргізіледі. Бұған ... ... ... ... транспорт құралдарының жүру ерекшеліктері т.б.
жатады. Тергеу әрекеті жүргізілетін ... ... ... еркіне
байланысты болмайды. Мысалы, оқиға болған жер, тінту жүргізілетін жер және
т.б. Сондықтан, тергеушінің мұндай жағдайдағы ... - ... үшін ... ең ... ... ... келген тергеу әрекетінің ерекшелігі - ол қалай болсын солай емес,
белгілі бір жоспарға сәйкес, белгілі бір жүйеге негізделіп ... ... ... оның ... ... ... етеді,
жүргізіліп отырған зерттеудің ... ... ... ... ... ... Кез ... тергеу әрекетінің нәтижелігі
үшін тергеушінің психологиялық дайындығы, оның ... ... ... ... маңызды мәнге ие болады.
2. Сезіктіні ұстаудың негіздері мен процессуалдық тәртібі
2.1. Сезіктіні ұстаудың негіздері
Ұстаудың ... мен ... ... ... ... бірі ... осы мәжбүрлеу шарасып Іишамылудын.
негіздері танда белгіленген. Бұл ... мәні ... ... ... тұлғаны қылмыстық сот өндірісінің мүдделеріне байланысты бұл
процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолданудың ... ... ... ... қатар олар азаматты заңсыз бас бостандығынан
айырудан ... ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған.
Біздің ойымызша, ... ... ... екі ... орын ... егер ол бостандықта қалатын болса, анықтау мен
тергеуде ... іс ... ... анықтауға кедергі
келтіреді не болмаса қылмыстық әрекетін жалғастырады деген ... ... ... ... ... болмағандықтан немесе оны дұрыс
рәсімдеу үшін ... ... ... қамауға алу
бұлтартпау шарасын дереу қолдану мүмкін еместігі.
ҚР ҚІЖ-де ұстау институтының келесідей анықтама берген: ... ... ... тұлғаны ұстау - оның жасалған ... ... және оған ... қамау түріндегі бұлтартпау шарасын
қолдану ... ... шешу ... ... процессуалдық
мәжбүрлеу шарасы (ҚР ҚІЖК 321-бап. 1-бөлім).
Жоғарыда келтірілген ұстау институтының ... осы ... әр ... ... ... ... ... аталғандарды ескере
отырып бұдан келесі тұжырымдарды ... ... ... ... ... шарт бұл тергеу әрекетінің ... ... ... келесі мақсаттарда қолданылады: ұстау ... және ... ... тінту, сезіктіден жауап алу және куәландыру) жүргізе
отырып қылмыстық қудалау органының ... ... және ... ... сезіктіні бірігіп қатысушылардың тұлғасы жайында қылмыстың
мотивтері және т.б. ... ... ... ... мүмкіншілік туады.
Ұстау барысында иесі куәлар ... яғни ... ... ... дәлелдемелер, сондай-ақ істің дұрыс шешілуі үшін
маңызы бар ... мен ... ... ... жатады. Ұстау сондай-ақ
дайындалып жатқан қылмыстардың ... ... ... ... де ... ҚР ҚІЖК-нің 132-ші бабының 1-ші бөлімінің мазмұнынан шыға
отырып, ұстаудың мақсаттары келесілер екенін көреміз:
Ұсталғанның жасалған ... ... ... ... ... бұлтартпау шарасын қолдану туралы тұрақты
шешу.
Қылмыстық-процессуалдық ұстауды азаматтарды әкімшілік ұстау мен ... ... ... ... ұстау қылмыстық-процессуалдық заңмен реттелмеген.
Әкімшілік ұстаудың негізі ... ... ... ... ... әкімшілік- құқық бұзушылық жасауы табылады.
Әкімшілік тәртіптен тұлға 3 ... ... ... ... ұстау қылмыстық процессуалдық заңмен реттелмеген-діктен, ол
қандай да бір ... ... ... ... ... жасады деп сезіктелген тұлғаларды қысқа мерзімді
ұстаудың тәртібі ... ... 1-ші ... ... ... "ол ... жасалған қылмысқа қатыстылығын анықтау және
соған ... ... ... ... ... ... қолдану туралы
сұрақты шешу" деп көрсетеді.[53]
А.Я. ... А.Р. ... ... ... мақсатпен біріктірілген
және қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... жаққа
дәлелдемелер алу үшін және оларды тексеру үшін жеке ... ... ... алу деп ұтады. В.А. Образцов ұстаудың ... ... ... ... ... анықтау; қылмыстық әрекеттің алдын ... ... ала ... және ... ... ... ... 131-ші бабында сезіктіні ұстау қылмыстық қудалау
органдарымен жүргізіледі, егер тұлғаға сол ... үшін бас ... ... ... әрекет жасады деп сезіктелген болса делінеді. ҚР
ҚІЖК-нің 132-ші бабында ... ... ... деп ... ... ... ... деректердің немесе ... ... ... қатарына ҚР ҚІЖК ең алдымен келесі жағдайларды жатқызады:
I. Тұлға қылмыс жасау кезінде немесе тікелей оның ... ... (ҚР ҚІЖК ... 1-ші ... ... ... үстінде
тікелей соны жасағаннан кейін ұсталды деп есептеледі, егер оны ... ... не ... ... ... ... ... жасау кезінде
қылмысқа оқталу кезінде ұсталған болса. (ҚР ҚІЖК-нің ... ... Егер ... өз ... ... оның ... жәбірленушілер
қылмыс жасаушы ретінде ол адамды тура көрсетсе не қылмыс жасаған ... ... ... ... отырып бұл тұлғаны ұстаған болса.
(ҚР ... ... ... 2-ші тармағы). Ұстау негіз құрайтын
қылмысты өз көздерімен көргендердің ... деп ... ... фактісін
қабылдаған және оны жасауға солар көрсетіп отырған ... ... ... бір
немесе бірнеше куәлардың хабарлауларын түсінеміз. Өзі көрген тұлға не ... ... ... Өз ... ... қандай болмасын болжамдары,
затты тек бейнелеп, сипаттауды ұстауға негіз болмайды. ҚР жаңа ... ... ... ... ұстау құқығы көрсетілген.
Жәбірленуші, сондай-ақ кез келген азаматы қылмыс жасаған тұлғаны оның
басқа қол сұғушылықтарының алдын алу ... оны ... ... (ҚР ҚІЖК-
нің 133-ші бабы).
Біздің ойымызша, тәртібінде азаматтардың ұстау құқығын пайдаланғанда
қайшылықты жағдайлар туындауы мүмкін. Ол ... ... үшін жаза ... ... айыру көзделген қылмыстарды жасады деп сезіктелген
тұлғаларды ғана ұстауға бостандығымен ескертілген. ... ... үшін ол осы ... оны ҚР ... 132-ші бабы бойынша ұсталған
тұлға нақты ... ... егер ... ұсталған ескертілген. Сондықтан
сезіктіні ұстау үшін, ол осы жағдайда оны ҚР ҚІЖК-нің 132-ші бабы ... ... ... болуы тиіс, егер онымен ұсталған сезіктінің әрекетінің
жазасы ретінде бас ... ... ... болмаса, ұстау заңсыз
болып табылады да ұсталған тұлға келтірілген зиянды өтеуін талап етіп және
осы ... ... ... жауапқа тартуды талап етіп сотқа жолдана
алады.
3. Егер осы ... не ... ... ... ... нақты
іздер табылған болса (ҚР ҚІЖК. 132-бап, 2-бөлім 3-ші тармақ).
Мұндай нақты іздер болады, егер олар сол ... ... ... ... ... ... Іздердің
нақтылығы, сөздігі (ясность) оның білінетіндігімен немесе сонымен
емес, олар сезіктінің осы қылмысты жасады деуін қайшылықты
әшкерелейтіндігімен ... ... ... ... жерлері, сызат тұлғаға қарсы қылмыс туралы білдіреді,
фомка, отмычка, кілттердің түрлерінің болуы, мүлікке, меншікке
қарсы қылмыстар туралы көрсетеді.
Егер нақты қылмыстық ізі ... ... ... ... ... олар ... ... болмағанымен, ұстауға негіз бола алмайды.
4. Заңға ... ... ... іздестіру қызметінің
материалдарында ол адамға қатысты ол жасаған ... ... ... ... аса ауыр қылмыс туралы оның деректер болған
кезде бас бостандығынан айыру түрінде жаза қолданылуымен мүмкін
болатын қылмыс жасағандығына күдік келтірілген болса (ҚР ... ... 4-ші ... ... ... не ... ауыр ... аса ауыр қылмыстар туралы алынған әр түрлі
ақпараттар жатады. Олар телефон немесе өзге де ... ... ... байланыс каналдарынан, өзге де техникалық
құралдардан ақпараттарды алу, бақылау соның ішінде тұлғаның өмірі
мен денсаулығына, қоршаған ортаға зиян ... ... ... ... мен ... және ... ... және ұқсастыру деген сияқты жедел-іздестіру
шараларының нәтижесінде алынады. (ҚР ҚІЖК-мің 16 бабы).
Жедел іздестіру ... ... бар ... ... ... ... ... іздестіру шаралары "ҚР-ның жедел іздестіру ... ... 10-шы ... көзделген негіздер бойынша жүргізіледі. (15.19.94 ж.
заң).
Әрине, мұндай деректердің шынайылығы әр жағдайда заң баптарына ... ... ... [54]
ҚР ҚІЖК-не сәйкес ұстау - тұлғаны сезікті деп тануға негіз болатын
"өзге де деректер" болған кезде де ... ... де ... ... ... ... Алайда заң оларда
қарастырып отырған баптың 1-ші бөлігінде ... ... ... ... деп есептейді.
Сондықтан олар тұлғаны ұстауға негіз бола алады тек егер қылмыс жасады
деп сезіктелген тұлғаның ... ... ... шарттардың бірі болған
жағдайда ғана;
егер бұл тұлға қашуға оқталса;
егер оның тұрақты тұратын жері болмаса;
егер ... ... ... ... нақты қандай фактілі деректер негіз бола алатындығын
анықтап алу қажет.
Ұстауға негіз ретінде "кез келген фактілі деректерді" қолдануға болады
деген де ... бар. ... ... ... ... ... ... жағдайларда ұстауға негіз ұғымы негізсіз кең мағынада ... ... ... ... ... ұстау негіздері ретінде қызмет
ете алады, яғни көрініс таба алады, егер ... олар ... ... деп ... ... берсе; екіншіден, осы процессуалдық
мәжбүрлеу шарасы ... ... ... ... осы ... қолданудың
қажеттіліп туралы шынайы куәландырса.
П.М. Давыдов пен П.П. Якимон ұстауға ... ... сол ... ... ... жаза ... мүмкін қылмыс жасады деп
тұлғаны сезіктенуге ... ... ... ... ... ... ... Чувилев ұстаудың негіздері болып сол үшін бас бостандығынан айыру
жазасы көзделген қылмыс жасады деп ... ... ... физикалық
деректер деп көрсетеді.[56]
Заң өзге де деректер ұғымының расшиврокасын бермейді. Тәжірибеде "өзге
де деректер" ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардан қылмыстар туралы және соны ... ... ... түсетін әр түрлі мәліметтерді түсінеді.
"Өзге де деректер" сезіктіні ... ... бола ... тек жоғарыда
аталған шарттардың біреуімен үйлесе отырып, яғни егер ... тек ... ... ... анықталмаса т.б.
Өте маңызды болып, біздің ойымызша, олардың ... ... ... деректердің сипаты туралы, сондай-ақ олар ... ... ... туралы сұрақта өте маңызды болып табылады. Бұл сұрақтар ... ... ... ... "тұлғаны сезікті деп тануға негіз беретін өзге де деректер
болған кезде" азаматтарды ұстауға жол ... ал осы ... І-ші ... ... (17.03.95 ж. толтырылған) жедел іздестіру ақпаратын жеке
негізге жатқызады.
Жаңа ҚІЖК-де де, бұрынғы ҚазССР-нің ... де ... ... ... деген ұғымының мәні, мазмұны ашылмаған.
Ұстаудың негіздері ретіндегі "өзге де деректердің" алыну ... ... ... әр ... ... ... ... бір шекте, біздің
ойымызша, қылмыстық процессуалдық заңның жеткіліксіз ... ... ... жұмысын жазушы ҚР ҚІЖК-пің 132-ші бабы
редакциясын келесідей етіп ... ... осы ... үшінші
бөліміндегі "өзге де деректердің болуы кезінде" ... ... ... ... мен қылмыстық процессуалдық заңға сәйкес тексерілген
дәлелдемелердің болуы кезінде" ... ... ... емес ... іздестіру шараларын жүргізуді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... заңына ҚР
Үкіметімен бекітілген құпияландыруға жататын мәліметтердің тізіміне сәйкес
қызметін, әскери не мемлекеттік ... құра ... және ... ... ... ... таппаған сұрақ болып жедел іздестіру сипатындағы мәліметтер
қылмыстық процессуалдық ... ... ... ... қолданушының
негізіне енгізіле алады ма деген сұрақ табылады.
Заңның жоғарыда ... ... ... ... ... көрініс
табатын фактілі деректер, соның ішінде "өзге де ... ... ... ... ... ... келуге болады. Алайда, мұндай процессуалдық
емес жолымен алынған деректер олар қылмыстық іс бойынша ... ... үшін ... бір ... ... яғни олар процессуалдық
жолмен тексерілуі тиіс.
Кейбір процессуалистер өздерінің заңды ұстау негіздерінің жеткілікті
тізімі берілген деген ойда ... ... ... ... ... келмейді. ҚР ҚІЖК-ніц 132-ші
бабында тұлғаны қылмыс жасады деп сезіктеуге ... ... ... ... ... осы баптың 2-ші бөлімінде қосымша шарттардың болу кезінде
"өзге де деректер" ... ... ... ... сезікпен ұстау
үшін негіз ретінде қызмет ете алатын жеткілікті шексіз фактілі деректердің
тізімі ... және бұл ... де заң ... ... ... ... барлық фактілі деректердің тізімін бере алмайды әр ... бұл ... ... ... жүргізетін анықтау органдарымен не
тергеушімен анықталады.
Әдебиеттерде осы қарастырылып ... ... ... екі ... ... бар. Біреулері ұстау қылмыстық іс қозхғалғанға дейін де,
қозғалғаннан кейін де ... ... деп ... ... ... ... Е.А. Матвиенко ұстау жүргізудің алдында ... ... ... ... ... деп талап ету мүмкін емес деп есептейді. Олардың пікірі
бойынша, егер ... ... ... кезінде не дереу содан кейін ұсталса не
оның денесінде, киімінде ... ... ... ... ... ... ұстау қажеттілігі туындаған жағдайда ең алдымен бұл тұлғаны ұстау, ал
одан ... ... егер ... ... ... ... ... ғана
қылмыстық істі қозғау қажеттілігі туралы сұрақ туындайды.[57]
Корнуков В.М: ... жол тек ... ... ... ... мүмкіндік болмаса ғана жол ... ... деп ... ... істі қозғау туралы сұрақ аталған жағдайда ұстау өндірісі
жүргізілгеннен кейін ... ... ... деп сезіктелген тұлғаны ұстау прокурордың санкциясынсыз
қолданылатын тұлғаны бас бостандығынан айырумен байланысты мәжбүрлеу шарасы
болғандықтан қылмыстық істі оны қолданғанға дейін ... ... ... қол ... ... ... бірі ... табылады.
Біз толығымен ұстау тек қылмыстық іс қозғалғаннан кейін ғана
жүргізілуі тиіс ... ... ... ... ... ... ... ойымызша, бүгінгі күннің рухына толығымен сәйкес келеді,
құқықтық мемлекеттің ... ... және ... етіп ... ... ... Алайда бұл актуалды сұрақ бойынша тәжірибедегі
қызметкерлер арасында да бірыңғай пікірлер жоқ.
Қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... іс қозғалмай-ақ |Мүмкін емес |Бәрібір |
| ... ... ... | | ... |15 |25 |10 ... |50,1% |62,5% |8% ... қылмыстық іс қозғалғанға дейін ұстау құқығы көздеу мүмкіндігі
туралы ... |Ия |Жоқ ... ... |30 |15 |5 ... |48% |46% |7% ... ... ... ... ... 139-шы ... 4-ші баптың мәтінінен ұстау туралы негізді
шешім қабылдау үшін заңмен белгіленген жағдайлардың болуы жеткіліксіз, оған
қоса мотив қажет екендігі ... ... ... ұстау кезінде мотивтің
болуын талап ете отырып, заң бұл жағдайда да оның ұғымын түсіндірмейді.
Ал, соның арасында ... ... ... ғылыми негізделген
анықтамасының болмауы ғылыми еңбектерде де, сондай-ақ ... ... ... ... және ... ала тергеу органдарының қызметкерлері
оны әр түрлі түсінеді және міндетті деп ... оның ... ... алып соқтырады. Сондай-ақ бізбен сұралған ... 47 ... ғана ... ... үшін ... болу ... ... те қауіптендіреді. Хаттамада ұстау мотивтерін көрсету туралы заң
талаптары көп жағдайда орындалмайды. Осы ... ... ... ... |Мотивтері ... ... ... ... ... |анықтауға бөгет ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... | | ... |10 |25 |15 ... |2,9% |16,6% |12,9% ... ... ... ұғымнан нені түсінесіз деген сұраққа 100
сұралған тұлғалар әр түрлі ... ... 50% ... ... ... бөгет
жасайды, жалтарады не қылмыстық әрекетін жалғастырады дегенді көрсетті; 30
қылмыс жасау фактісі мен сезіктінің ... ... ... ... көрсетті; 80% - ұстау негіздерін ... ... ... ... ... ... ... айтып көрсетті.
Процессуалистердің арасында ұстаудың мотивін түсінуге қатысты ... жоқ ... айта ... жөн.
Кейбір авторлар ұстау мотивтерін оның мәнімен, мазмұнымен ұқсатады,
екіншілері ұстаудың қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... ұстау мотивтері дегеніміз қылмыс
жасады деп сезіктелген тұлға ... ... ... ... жері жоқ
немесе сезіктінің тұлғасының анықталмағандығы жөнінде куәландыратын
үшіншілер.[60]
Авторлардың тағы бір тобы ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігімен түсіндірілетін нақты әрекеттер
ретінде түсінеді.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... құжаттарды рәсімдеу үшін маңызы зор.
Ұстау мотивтері, егер оларды психологиялық аспекті деп ... ... ... ... тұлғаның әрекеттерін ойша ... ... ... іс ... ... ... ... дәлелдемелерді бағалау
кезінде оны ішкі сенімі бойынша бағалау еркіндігіне ерекше ... ие. ...... ... ... ... әсер етуден тәуелсіз шындықты
іздеу, сондай-ақ табылған шындық негізінде әрекетке талпыну (яғни мотив).
Мотиів — ... ... ... ... ... -өзі емес,
тек мақсатымен тығыз қатынаста ғана айқындалатындығын айта кеткен жөн.
Ұстау мотивтерін осы ... ... үшін ... ... ... ... тікелей мақсатына жетудің ұмытылысы ретінде және оған
жетудің ... ... ... ... ... біз ... ... анықтау мен тергеуден жалтару;
б) қылмыстық іс бойынша шындықты анықтауға кедергі ... ... ... ... мүмкіндігінен айыруға
бағытталған. Бұл ... ... ... ... ... ... осы қолданудың бастаулары ретіндегі ұстау
мотивтері ұстаудың тікелей, мақсаттарымен тығыз байланысты ұстау қылмыс
жасады деп ... ... оны ... ... ... ... ... әрекеттерді жасайды деп қауіппен түсіндіріледі; яғни анықтау мен
тергеуден жалтарады, немесе қылмыстың іс бойынша шындықты анықтауға ... ... ... ... әрекетін жалғастырады. Басқа сөздермен
айтқанда ... ... ... негіздері ұстау негіздерінің екінші
қатарын құрайды деуге болады.[62]
Ұстау мотив ... ... ... ... ... түрткі болып
табылады. Ол қылмыстың іс материалдары негізінде, сезікті жағдайда ... ... ... ... ... ... негізінде құрылады.
Сондай-ақ қылмыстық-процессуалдық заңда оның заңдылығының бір шарт
ретінде тергеу ... ... ... тек ... қатысты ғана
айтылатыны өзіне көңіл аудартады. Мысалы, ұстауға "туыстас" ... ... ... ... ... заң ... ... қоймаған. Ол осы ... ... ... әр түрлі тұстан келуімен түсіндірілуі мүмкін.
Бұлтартпау шарасы ретіндегі ... ала ... ... оны ... бір ... яғни егер ... ... мен соттау
жалтарады, іс ... ... ... ... ... ... қылмыстық
әрекетін жалғастырады деген жағдайларымен шектеледі. Бұл жағдайларда мотив
керек емес. Қысқа мерзімді бас ... ... үшін ... ... ... ... түсіндірілуі қиын. Ұстаудың бұлтартпау шарасымен тығыз
байланысты, олардың ... ... бір ... ... ғой. ... санкциясынсыз тұлғаға оған қатысты әлі айып ... ... ... ... ... ... ... ойымызша осыған байланысты әрекет етіп тұрған заңға кейбір
түзетулер (коррективалар) енгізу керек. ... ... ... ... ... ... қызметкерлер үшін сондай-ақ ұстау
кезінде қол сұқпаушылық кепілдіктерін күшейту үшін өте ... ... ... ... ... болуы тұлғаға қатысты
сезік тудыру және ... ... бір ... ... ... ... процесс субъектісі сезіктіні жағдайына қоюға мүмкіндік ... ... ... ... ... байланысты болғанымен, бірақ ... ... ... шешімін сәтті деп атауға болуы ... ҚР ... 1321 ... ... жағдайлар тұлғаның
жасалған қылмысқа қатыстылығын көрсететін фактілі деректер болып табылады.
Ұстаудың қолдануды ... ... ... ... ... ... міндетті шарты болып сезік үшін сондай-ақ ұстау үшін негіз сияқты
болу керек.
Тұлғаны қысқа мерзімді болсын бас бостандығынан айыру үшін осы ... ... ... ... ... Сезікті тұлғаны қысқа
мерзімді бас бостандығынан айыруға итермелеуші бастаулар ... ... ... ... ... мотивтерін осы бұлтартпау шарасының негізділігінің қосымша
жағдайлар керек. ... ... ... ... бас ... айыруға
итермелеуші бастаулар ретінде ұстаудың мотивтері көрініс табады.
Заң ұстау мотивтерін осы бұлтартпау шарасының негізділігінің қосымша
кепілі ретінде ... ... ... ... ... ... ... тиіс. (ҚР ҚІЖК-нің 139-6. 1-б.)
Ұстаудың мүмкін болатын мотивтерінің қатарына тұлғаға қатысты қамауға
алу түріндегі ... ... ... ... ... қолдана
алатын жағдайлар жатады ( ҚР ҚІЖК-нің 1439 б.) Жекелеп айтсақ, ... ... ... ... ... анықтаудан, тергеуден немесе соттан жалтарады;
б) ... іс ... ... ... ... ... әрекетін жалғастырады деген түрлі мәліметтер жатады;
Сезіктіге ұстауды қолдануда түрлі шешімді қабылдау кезінде келтірілген
сезіктінің ауырлығын, сезікті ... ... оның ... ... жерінің болуы т.б. жағдайлар (Мысалы, соттылығының ... ... ... анализдеу керек (ҚР ҚІЖК- 144-б.).
Сезіктінің ол неден ... білу ... әр ... ұстау
негіздері дереу хабарланатындығымеи, сондай-ақ ол жасады деп сезіктелетін
қылмыстың заң квалификациясы түсіндірілуімен ... (ҚР ҚІЖК ... Г. ... Т.К. ... пікірлері бойынша, ұстау мотивтері -
ұстау қажеттілігі негіздейтін деректер. С.Т. Тыныбеков ҚР ... мен ... ... (3 бап) келесідей деп белгіленген деп есептейді: тергеуші
хаттамада ұстау ... ... ... ... ... ... не? ... білмейді және ол түсінікті де, ... заң ... ... ... ... ... ұстаудың мұндай ұғымы
принципиалды маңызды мәнге ие, ол ... ... ... фактісі арасындағы
байланыстырылушы буын болып табылады.
Бүгінгі күнде ұстау мотиві ұғымы түсіндірілетін жалғыз әрі әлі де
әрекет ... ... акт - Ішкі ... ... ... ережелерді
қолдану тәртібін реттейтін КСРО Ішкі ... ... ... ... ... ... ... болып келесілер табылады: ... алу; ... мен ... ... ... ... іс ... анықтауға кедергі келтіру мүмкіндігінен айыру.
Бұл жағдайлар мазмұны бойынша бұлтартпау шарасын қолданудың негіздері
мен мақсаттары болып табылмайтындығын ... қиын ... ... мотивтері,
сонымен, алдын ала тергеудің қалыпты барысында пайда ... ... ... ... білдіреді.
Мұндай мәжбүрлеу шарасының процессуалдық мағынасына сәйкес келетін
ұстаудың мақсаты да осыдан тұрады. Ұстау ... ... егер ... ... ... ... жасады деуге негіздер болған болса ... ... ... ол ... ... ... ... кедергі келтірді деген
негіздер болған болса (жалтара ... ... ... ... Ал ... ... қатыстылығын анықтау және қамау туралы шешімнің
мақсаттары ұстаудың ... ... де, ... қол ... қағидасына да сәйкес келмейді. Бұл мақсаттар сезіктіні
бостандығынан айырмай-ақ та ... ... ... ... байланысты ұстау
қамаудан немесе ерекшеленді деген ... ... ... ... және
тәжірибеде жүзегі асырылып, реттеліп, ұстау- ол сезіктіге қатысты қамауға
алу бұлтартпау шарасы түрінде қолданылатын ... ... ... оның ... ... жоқ. Айырмашылығы
рәсімделуінде, яғни ол прокурордың санкциясынсыз және қандай да ... ... ... мұнда бас бостандығынан айыру
туралы айтылса ... ... ... ... ... және соған белгіленген
режимнің болуы басынан-ақ жылдам дереу (экстрный), кейінге қалдырылмайтын
жағдайларға негізделген және бұл ... тыс ... мәні де, ... Ақпановтың пікірі бойынша алдын-ала тергеу және анықтау
органдарының көптеген ... ... ... ... ... ... іздестіру ақпарат пайдалану, қолдану мүмкіндігін толық
түсінбейді. Ал ... 4-ші ... ... ... ... ... тергеушілер осы негіз бойынша сезіктіні ұстауды қысқартылған
түрде түсінеді, яғни олар ... ... ... ... ... байланысты 17.04.95 ж. Каз КСРО-ның ҚІЖК-нің 109-бабының ... ... ҚР ... 132-бабының 4-тармагы) бірыңғай қолдану
тәртібін белгілеу мақсатында ҚР Бас ... ҚР ... және ҚР ... 26-95 "Қаз. ... ... ... ... қолдану
тәртібі туралы" нұсқауы қабылданған. Онымен сезіктіні ... ... ... ... ұстау белгіленген.
Қылмыс жасаған немесе дайындап жатқан тұлға осы нормаға сәйкес "Жедел
іздестіру ... ... ... ... ... ... және кем
дегенде облыстық прокурордың санкциямен жүргізген ... ... ... ... ... ... ... 3-тармағына сәйкес аталған жедел іздестіру
нормаларына келесілер жатады: пошталық ... ... ... ... каналдарында сыртқы белгілер бойынша жедел
іздестіру; телефон сөйлесулерді ... ... ... ... ... мен ... ену және ... зерттеу.
Өзге де жедел — іздестіру шараларын жүргізуге прокурордың 132-бабының
2-бөлімінің 4-ші тармағы бойынша қылмыстық процессуалдық ... ... ... ... ... өзге де сөйлесулерге абоненттер арасында
секторлық өткізгштік, радио және өзге де сөз ... ... ... көмегімен жүргізілетін сөйлесулер жатады.
Алдын ала тергеу сатысында азаматтардың бостандығын шектеу мәселесін
реттеу үшін ҚР 30.03.99 ж. ... РК ... ... жасады деп
сезіктелген және айыпталған ... ... ... тәртібі мен
жағдайлары туралы" заң қабылданады.[64]
Ресейде 21.06.95 ж. №103-Ф.З. "Қылмыс ... деп ... ... қамауда ұстау туралы" заң қабылданды.[65] Біз ... ... және А.Н. ... ... ІІМ. 25.03.93 ж. №124 бұйрығымен ұсталған және қамауға алынған
тұлғаларды ... ... үшін ішкі ... ... ... ... ... белгіленген. Мұнда қылмыс жасады деп сезіктелген
тұлғаларды қысқа ... ... ... туралы республикалық ереже
қабылданғанға дейін әрекет етіп тұрған 13/07/76 ж., №4203-ХІ.[66] "КСРО
жоғарғы ... ... ... ... ... ... жетекшілікке алу
қажеттілігі туралы айтылған.
С.Т.Тыныбековтың пікірі ... ... ала ... және ... ... ... ... өзектілігінің өсуімен байланысты ұстау институтын алып тастап,
оның орнына ерекше жағдайларда қолданылатын бұлтартпау ... ... ... ... ... қажет. Ал ұстау жылдам әрекет ретінде
қылмыстық істі қозғау туралы, ... ... ... ... ... үшін ... ... алып келуімен жедел шара ретінде ... ... ... ... ... қызметі туралы” заңның 11-ші бабында
келесідей делінген: "Жалпы іздестіру шаралары ... ... ... ... ... ... ... және оны ұстау жатады”.[67]
Аталған фактілер негізінде ұстауды қолдану қажеттілігі ... ... ... ... ... анықтаудан жалтарады, қылмыстық іс
бойынша шындықты анықтауға кедергі келтіреді немесе ... ... ... ... ... ... пайда болады. Анықтау
органының немесе тергеушінің ... ... ... біз ... шындыққа сәйкес келуі керек. Алайда бұл фактілердің
тұжырымдары қандай да бір ... ... ... ие. Мұндағы
мүмкіндік дегеніміз — тергеу ... бар ... ... ... ... ... барысына кедергі келтіретін белгілі бір
фактілердің пайда болуы ... ... ... ... ... ... белгілі бір факт шынымен де бар немесе
болашақта болатынына толық ... ... ... ... Ұстау-
сезіктінің болашақтағы жүріс-тұрысын ескертудің құралы болғандықтан толық
шынайылықпен айту қиын.
Бірақ әр ... ... ... жағдайда тергеуші, анықтау органының
қызметкері олар процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... ... түсіндіруі қажет.
2. 3. Сезіктіні ұстаудың процессуалдық тәртібі
Бұл шара кейінге қалдырмайтын тергеу ... ... яғни ... ... ... қамауға алу түріндегі ... ... ... деп ... ... ... ... қылмыстық-процессуалдық
мәжбүрлеу шарасы болып табылады. Оның мәні - қылмыс жасады деп сезіктелген
тұлғаны оның жеке ... ... ... ... ... ... ... және оған қатысты қамауға алу түріндегі
бұлтартпау шарасын ... ... ... шешу ... қысқа мерзімді
бас бостандығынан айырудан тұрады.
Ұстау ... ... ҚР ... 134, 135, 136-шы ... ... ... ... "қылмыс жасады деп сезіктелген сезікті
тұлғалар мен айыптаушыларды қамауда ұстау ... ... ... да ... ... негізгісі ережелері көрініс тауып, бекітілген.
Ұстау өндірісіне белгіленген тек ... бір ... мен ... алған жағдайларда ғана жол беріледі. Ұстау тек қылмыс ... ... ... ... және сол ... әрекет үшін бас
бостандығынан айыру жазасы көзделген жағдайларда ғана ... ... ... тек ... ала ... ... анықтау органдары немесе прокурор ғана
тұлғаны ұстау туралы сұрақты шешуге өкілетті.
Жоғарыда көрсетіп кеткеніміздей, тұлғаны ұстау үшін ... ... ... орын алуы ... сәйкес ұстау негізі дегеніміз — тұлғаны қылмыс жасады деп
сезіктеуге негіз ... ... ... орын ... ... ... ҚР ҚІЖК-нің 132-ші бабының 2-бөлімінде көрініс
тапқан. Осыған сәйкес қылмыстық ізге ... ... ... орган
негіздердің бірі болған жағдайда:
адам қылмыс жасау кезінде немесе оны тікелей жасағаннан кейін ұсталса;
көрген ... оның ... ... ... ... ретінде
ол адамды тура көрсетсе не ол адам азаматтардың
қылмыс жасаған ... ... ... ... ... адамда немесе оның киімінде, өзінде немесе тұратын үйінде
қылмыстың анық ізі ... ... ... ... ... сәйкес алынған материалдарында ол
адамға қатысты ол жасаған немесе дайындап жатқан ауыр ... аса ... ... анық ... ... бас ... айыру түрінде жаза қолданылуы мүмкін
болатын қылмыс жасағандығына күдік келтірген адамды ұстауға
құқылы;
адамның қылмыс жасағандығына сезіктеуге негіз беретін өзге
де деректер ... ... ол адам ... ... жасаған не оның
тұрақты тұратын жері болмаған немесе сезіктінің жеке ... ... ғана ... (ҚР ҚІЖК — нің 132 бабы
3 бөлігі). Яғни, мұндағы өзге де деректер" дегеніміз іс бойынша
өндіріс барысындағы пайда болған немесе сезік үшін ... ... ... ... мен ... егер ... ... мен негіздер болған жағдайдағы олардың тұлғаны ұстауға құқығын
айтады. Ал, ұстау құқығы міндет болу үшін осы ... ... ... ... мотив болуы керек.
Ұстау мақсаттары - бұл процессуалдық мәжбүрлеу шаралары көзделінетін
мақсаттарымен ... ... ... ... тұлғаның жасалған қылмысқа
қатыстылығын анықтау және қамауға алу түріндегі бұлтартпау ... ... шешу ... ... ... егер оны ... орган бастығымен бекітілуін талап
етеді.
Сезіктіні ұстау кейінге қалдырмайтын сипатқа ие және ол ... ... ... ... Ұстау мерзімі 72 сағат, оны ұстауға
болмайды.
Кез келген сезіктін ұстау ... ... да ... ... ... ... ... негізі мен дәлелдері, ұстау жүргізілген жер
мен уакыт (сағаты мен минутын көрсете отырып), тінтудің нәтижелері, ... ... ... уақыт ұстаулы жүргізген тұлға жөніндегі мәліметтер,
сезік келтірілген адамның құқықтары (ҚР ҚІЖК-нің 68-ші бабы, ... ... ... ... және ... ... жауап беру кұқығын түсіндіру
көзделуі тиіс. Ұстау хаттамасына оны жасаған адам қол ... ... ... ... ... (ИВС) орналастыруға болып табылады.
Тәжірибеде ұстау көп жағдайларда ұсталғанды жеке ... ... ... ... ... ... адам ... адамда қару бар деп
ұйғаруға негіз болған не ол өзінің ... ... ... ... ... ... ... өзге де қажетті
жағдайларда ұсталған адамға дереу жеке тінту жүргізуге құқылы жеке ... ... ... ала отырып. (ҚР ҚІЖК-нің 233-ші бабы). Сезіктіні
жеке тінту үшін арнайы қаулы шығарылмайды және ол ... ... жеке ... ... жеке тінту хаттамасына толтырылады.
Сонымен ... ... ... ... ... жеке тінтудің ерекшелігі
бұл тергеу әрекет куәлердің қатысуымен жүргізілуі мүмкін жүргізілген ұстау
туралы анықтаушы мен тергеуші ұстау хаттамасы жасалған ... ... он ... ... ішінде прокурорға жазбаша хабарлауға міндетті. ... ... ... ... ... ... ... ұстаудың
зандылығымен негізділігін немесе оны қамаудан босату ... ... ... ... ... босату келесі жағдайларда жүргізіледі:
қылмыс жасады деген сезік расталмаса;
ұсталған адамға қамауға алу ... ... ... ... ... ... ... деп сезіктелген тұлғаларды ұстау тәртібін бұза отырып
жүргізілсе, анықтаушының, тергеушінің, ... ... ... жатады.
Ұстау кезінен бастап 72 сағаттың ішінде сезіктіге ... ... ... ... ... таңдалуға тиіс немесе ол босатуға жатады.
Егер ұсталған кезден бастап 72 сағат ішінде ұстаушыны ұстау ... ... ... ... ... ... ... қамауға алуды қолдану туралы прокурор санкцияландырған қаулысы
келіп түспесе, ұстау органының бастығы ұсталған ... ... ... ... және ол ... іс ... жатқан адамға және прокурорға
хабарлайды.
Ұсталған адамды ұстау орны әкімшілігінің бастығы осы ... ... ... белгілегендей жауапты болады.
Ұсталған адамды босату кезінде соңғысына оны кім ... ... орны және ... ... негізі мен уақыты көрсетілген анықтама
беріледі.
Хаттама ... ... ... ... ... ие ... оған осы кезден бастап ҚР ҚІЖК-ін 68 бабында көзделген құқықтары мен
міндеттері түсіндіріледі.
Ұстағандардың (сезіктілердің) процессуалдық жағдайын сипаттау ... ... және ... ... ... ... ... 9-шы
бабының 4-ші тармағына сәйкес және ҚР Конституциясының ... ... ... ... мен негізсіздігін тек прокурорға ғана емес, сондай-ақ
сотқа да шағымдана алатындығын айта кеткен жөн.
Қ о р ы т ы н д ... ... ... ... ала ... сезіктінің
процессуалдық жағдайының теоретикалық және тәжірибелік анализі осы бітіру
жұмысының ... ... ... ... мен ... ұсыныстар
жасауға мүмкіндік береді:
1.Бүгінгі таңда адамның жеке басына қол сұқпаушылықтың
процессуалдық кепілдерінің жүйесін құру ... ... егер ... бір ... актіні қабылдамайынша және оның
етуіне қол ... Осы ... ... ... ... ... ... дұрыс деп көрінеді:
ұстауды колдану шектерін тарылту;
оны қолданудың процессуалдық тәртібін жетілдіру; қылмыс жасады ... ... ... процессуалдық мәртебесін бекіту;
ұстаудың заңдылығы мен негізділігіне прокурорлық және
соттық қадағалаудың құқықтық негізін ... ... ... ... бақылауды
жетілдіру;
негізсіз және заңсыз ұстау нәтижесінде азаматтардың бұзылған құқықтарын, ар-
ожданы мен ... ... ... тәртібін әрекеттерінің
бланкілерінің өзі заң ... ие ... ... ... ... ... ... кей
жағдайларда бланктың өзін ҚР ҚІЖК-нің бабына алмастырады. Ал егер ... ... мен ... көрсетілмей ол ҚР ҚІЖК-нің бабы бойынша
сандармен көрсетілсе, бұл бланктер ... ала ... ... ... ... бекітілуге жатады.
3. Алдын ала тергеу сатысында заңдар, сезіктінің ... ... ... ... ... ... республика бойынша ұстау хаттамасының
бірыңғай үлгісі жоқ. Процессуалдық ... ... және ... ... ... ішінде ұстау хаттамасын мемлекет бойынша бірыңғай ... ... құру ... ... ... ... ... қайнар көзі ретінде сезіктінің
жауабы болып дәлелдеу ... ... ... ... ... оны
жоққа шығаратын фактілер табылуы тиіс. Осыған ... ... ... ... процессуалдық мәжбүрлеу шараларын таңдау
үшін негіз ... ... ... ... пәні ... сезіктінің әрекеттері жатуы тиіс. Мұндай әрекеттердің қатарына,
біздің пікіріміз бойынша ... ... ала ... ... кезіндегі
жүріс-тұрысы емес, оның қылмыс оқиғасымен байланысы мен жүріс-турысы жатуы
керек. Айтылғандарды ескере отырып, ҚР ҚІЖК-нің 119-бабының 2-ші ... ... мәні бар және оны ... етіп жазу ... деп
ойлаймын: "Сезікті оған қатысты пайда болған сезік жөнінде жауап беруге,
сондай-ақ оған белгілі істің жағдайлары жөнінде ... ... ... ... ... – құқықтық актілер:
ҚР Конституциясы 30.08.1995 ж.
ҚР Жедел іздестіру қызметі туралы заңы 1997ж.
Закон РК “О ... и ... ... под стражей
подозреваемых и обвиняемых в совершении преступлении,
утвержденных Указом Президиума Верховного Совета ССР от 30.03.1999 г.
Приказ ... ... РК от ... года “Об ... ... ... следствия и дознания” А: 2001 г.
“О порядке применения п. 4 ст. 109 УПК РК ... ... ... ... дел ... КНБ РК ... ... Верховного Совета СССР 1976 год.
Комментарии к УПК РСФСР.
8. ҚР ҚІЖК 13.12.1997, ... ... ... ... Н.А. ... ... ... "Казахстан 2030". А:
1997 г.
Следственная тактика. — М., Юридическая ... 1976, 56 бет ... ... ответственность потерпевших и экспертов за дачу ложных показаний
или заключений // Советская юстиция, 1973, 11 ... Э. ... ... в ... ... ... МГУ, серия х — Право, 1963. № 1, 33 бет
4. Подозреваемый при возбуждении уголовного дела. Ученая степень,
Саратовского юрид Институга, 1970, ... 19, 252 - 253 ... О ... ... в ... ... ... Вопросы
государства и права. - Томск, 1968, 177 - 181 бет
6. О состоянии ... ... ... // ... и ... - А„ 1997, №4. 15 - 16 ... Уголовное процессуальное право РФ Под ред П.А.Лупинский, -М., 1997,
256 бет
8. Краткий научно - ... ... к ... ... УПК РК, ... 1998, 18-25 бет.
9. Рыжаков А.П. Следственные действий и иные способы ... ... 1996, 62 ... ... ... / Под ред. ... - М., 1996, 137 бет
11. Беков К.А. ПРоцессуально положение подозреваемого в ... ... ... Л. В. ... ... и ... подозреваемого в советском
уголовном процессе. - Душанбе, 1963. ст. 137.
13. Корнеева Л. М. Привлечение к уголовной ... ... и ... -М., 1971.61 - 73 6ет
14. Ларин А. М. От следственной версии к истине. —М., 1976, 56 бет .
15. Пищак Я., ... ... — М., ... 1976, 118 ... ... В. А. Выявление и изоблечение преступника. — М., Юрист,
1977, 140 - 144 бет
17. Строгович М. О. О подозреваемом // ... ... 36 ... ... Н. А. ... в ... ... процессе.
Диссертация к. Ю. Н. 12. 01.89.
19. Давыдов П.М. ... П.П. ... мер ... по ... ... судопроизводства союза ССР и союзных
республик. Свердловск, 1961г., с 64 см:Копитко П. ... П. ... ... при ... подозреваемых в совершении престеплении //
социалистическая законность, 1964 года
20. Кобликов А., Право на защитуна предварительном следствии, М., 1961
г
21. ... ... ... ... ... с ... ... Мера процессуального принуждения, казань, 1974 г., с
22-52 Коврига З.В. Уголовно-процессуальное принуждения, Воронеж, 1976 г., ... З.В. ... ... ... Воронеж, 1976
г., с 147-153
24. Чувилев А..А. Привлечение следователеми и органом дознания лица ... ... по ... ... М., 1982, ст ... ... процесс / Под ред. Н. С. Алексеева, Р. 3. Лукашевича; П.
С. Элькинд. - М., 1972, 282 ... ... С. А. ... способы собирания доказательств в
советском уголовном процессе. М., 1972, 114 ... ... Л.Ш. О ... ... ... ... А.,1997г
28. Тыныбеков С. Т. Принцип обеспечения права подозреваемого и
обвиняемого на защиту в уголовном процессе., - А., ... ... ... Төлеубекова Б. X. Уголовное процессуальное право РК: А. 1998 г
30. Леви А. А. ... для ... ... - М7 ИПК. -Лига
разума" М.. ... ... И. Л. ... ... и принуждение в
уголовном процессе. М., 1989, 1001 ... ... А.Ж. ... лиц, ... в ... по советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976
33.Корунков В.М. Меры ... ... в ... ... ... ... Б.Н. Задержание подозреваемого органами внутренних дел.-
Ташкент, 1989г.,
35. Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его
эффективность, Казань, 1981 г
36. Чувилев А.А. ... ... и ... дознания лица в
качестве подозреваемого по уголовному делу, М., 1982, с 25-29
37. Задержание по советскому уголовно-процессуальному
законодательству// Советское государство и ... 1958, №12, с ... ... А.И. ... ... законность по задержанию лиц,
подозреваемых в совершений преступления (совершенствование прокурорского
надзора в СССР), М., 73г, с ... ... Б.Н. ... ... М.,, 1999г., с.68
40. Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессаульного
задержания, М., 1986г
41. Бекешко П., Матвиенко Е.А. Подозреваемый в ... ... ... 1969 ... Н.Ә. Назарбаев, Қазақстан 2030. Алматы "Білім" 1997 ж. 24 бет.
[2] Н. Ә. Назарбаев. Қазақстан 2030. Барлык қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі. қауіпсіздігі және
әл-ауқатының ... Ел ... ... халқына жолдауы. Алматы,
білім. 1997 ж
[3] ҚР Конституциясы. Алматы "Жеті жарғы". 98. 58 бет.
[4] Л. В. Франк. Задержание и арест подозреваемого в ... ... - ... 1963. ст. ... ... Л. М. ... к ... ответственности // Законность и
обоснованность. -М., 1971.61 - 73 6ет
[6] Ларин А. М. От следственной версии к истине. —М., 1976, 56 бет ... ... Я., ... ... — М., ... 1976, 118 ... ... тактика. — М., Юридическая литература, 1976, 56 бет
[9] Образцов В. А. ... и ... ... — М., ... ... - 144 бет
[10] Строгович М. О. О подозреваемом // Социалистическая законнсть. 1961,
36 бет
[11] Козловский Н. А. Подозрение в ... ... ... к. Ю. Н. 12. ... ... Г. ... ... свидетелей. потсрпевших и
экспертов за дачу ложных
показаний или заключений // Советская юстиция, 1973, 11 бет
[13] Боровский Э. Понятие подозреваемого в ... ... ... //
Вестник МГУ, серия
х - Право, 1963. № 1, 33 бет
[14] Чувилев А.А. Институт подозреваемого в ... ... ... дисс ... М., 1968, 6-9 ... ... при возбуждении уголовного дела. Ученая степень,
Саратовского юрид Институга, 1970, выпуск 19, 252 - 253 ... О ... ... в ... ... ... ... и права. - Томск, 1968, 177 - 181 ... О ... ... ... ... ... Право и государство., - А„ 1997, №4. 15 - 16 ... ... С. Т. ... ... права подозреваемого и обвиняемого
на защиту в уголовном ... - А., ... ... Университеті, 1997, 79
- 83 бет
[19] Краткий научно - практический комментарий к главам нового УПК РК, -
А., 1998, 18-25 ... ... Б. X. ... процессуальное право РК: А. 1998 г„ с, 272-
278.
[21] Леви А. А. Руководство для ... ... - М7 ИПК. ... разума"
М.. 1997 с. 36-37
[22] Уголовный процесс / Под ред. Н. С. ... Р. 3. ... П. ... - М., 1972, 282 ... ... С. А. ... ... собирания доказательств в советском
уголовном процессе. М., 1972, 114 ... ... И. Л. ... ... и ... в уголовном
процессе. М., 1989, 1001 бет.
[25] Рыжаков А.П. Следственные действий и иные ... ... ... 1996, 62 ... ... процесс / Под ред. К.Ф.Гуценко, - М., 1996, 137 бет
[27] Уголовный процесс, Учебник. Под ред/ К.Ф.Гуценко.- М., 1996, 137 ... ... ... ... РФ Под ред ... -М., ... ... Сергеев А.И. Задержание лиц, подозреваемых в совершении преступления
по советскому ... ... ... 1976., с. ... Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его
эффективность, Казань, 1981 г, ... ... А.А. ... ... и органом дознания лица в
качестве подозреваемого по уголовному делу, М., 1982, с 25-29
[32] Ведомости Верховного Совета СССР, 1976, № ... ... Б.Н. ... ... ... ... ... 1989г., с.15-19
[34] Петрухин Н.Л. Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном
процессе. М., 89, 9-30 ... ... ... и ... ... в ... ... Душанбе,: Изд-во Таджикского университета, с 63
[36] Е.М.Клюков Мера ... ... ... 1974 г., с ... З.В. ... ... ... 1976 г., с 147-
153
[37] З.В. Коврига Уголовно-процессуальное принуждение, Воронеж, 1976 г., с
147-153
[38] Сергеев А.С. ... лиц, ... в ... преступления
по советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976, ст4-17
[39] Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное приинуждение и ... ... 1981, ст ... ... А..А. ... ... и органом дознания лица в
качестве подозреваемого по уголовному делу. М., 1982, ст 25-29
[41] Ведомости Верховного Совета СССР. 1976. ... ... Б.Н. ... ... органами внутренних дел,
Ташкент, 1989,ст 15-19
[43] Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессаульного задержания,
М., 1986г, с ... ... П., ... Е.А. ... в ... ... ... 1969 г., с 87
[45] Задержание по советскому уголовно-процессуальному законодательству//
Советское государство и право, 1958, №12, с ... ... А.И. ... ... ... по задержанию лиц,
подозреваемых в совершений преступления (совершенствование прокурорского
надзора в ... М., 73г, с ... ... П. ... Е.А. ... в советском уголовном
процессе, Минск, 1969., с 95
[48] Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессуального ... 1986г., ... ... И.М. ... ... уголовно-процессуального задержания,
М., 1986, с17
[50] Шейфер С.А. Собирание доказательств в ... ... ... 1986, ... Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовного процессуального задержания.
М.,1980г., 50бет
[52] Григорьев В.Н Задержание подозреваемого. М., 1999, 68 ... ... С.Т. ... обеспечения право подозреваемого и обвиняемого
на защиту в уголовном процессе А., Қазақ университеті, 1977, с ... ... А.И. ... лиц, ... в ... преступления
по советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976, с10
[55] Давыдов П.М. Якимов П.П. Примечание мер процессуального принуждения по
основам ... ... ... ССР и ... ... 1961г., ... П. ... П. Строго
[56] Чувилев А.А. Привлечение следователем и органом дознания лица в
качестве ... по ... делу , М., 1982г, с ... ... П., ... Г.А. ... в советском уголовном
процессе, Минск, 1969г, с97 Жогин Н.В. Фаткуллин Ф.Н.Возбуждение уголовного
дела М., 1961, с75 Лившиц Ю.Д. Меры пересечения в ... ... ... с37, ... ... ... В.М. Меры процессуального принуждения в уголовном
мудопроизводстве Саратов 1978 с 40-41
[59] Давыдов П.М. Якимовв П.П. Применение мер ... ... ... ... ... ... ССР и союзных республик.
Свердловск, 1961, см Колейко П. Иванов Строго ... ... ... ... в соевершении предступлении // социалистическая
законность1967, с92 Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессуального
задержания М.1980
[60] Бекешко П., ... Е.А. ... в ... ... Миск, 69, с99 кузнеуцова Э.Ф. гарантии прав личности в советском
уголовном процессе М., Юрид-я литература, 72., с 167 Карнуков В.М. ... ... в ... ... ... 78, с ... УПК ... М., 85, с 220
[61] Давыдов П.М. Якимов П.П. Применение мер процессуального принуждения
по основам уголовного судопроизводства ... ССР и ... ... 1961, см ... П. ... ... ... закон при
задержании подозреваемых в соевершении предступлении // социалистическая
законность1964, №3, с ... Л. В. ... ... и ... ... в советском уголовном
процессе. - Душанбе, 1963. ст. 37.
[63] Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовного процессуального задержания.
М.,1980г., с 32-33 ... Ф.И. ... ... ... ... (под ред ... Воронеж, 87с 154
[64] Зкон РК “о порядке и условиях содержания под стражей ... ... в ... ... ... ... Совета СССР от 30.03.999 г, №353-13РК (Казахстанская правда,
02.04.99 , с5-6)
[65] Содержание под ... ... ... актов и документов М., 96,
с 19-42
[66] КСРО-ның Жоғарғы Кеңесінің қаулылары , 1976, № 29, 426 ... ... С.Т. ... ... ... ... и ... защиту в уголовном процессе А., Қазақ университеті, 1997, с 82-83

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сезікті ретінде ұстаудың процессуалдық тәртібі48 бет
Ішкі істер органдарының уақытша ұстау изоляторлары туралы76 бет
Қылмсытық іс жүргізу13 бет
Қылмыс жасаудағы күдіктілерді күзету, ұстау және айдауылдау жөніндегі полиция қызметінің жұмысын ұйымдастырудың құқықтық негізі101 бет
Сезіктіні ұстаудың жалпы сипаттамасы және маңызы33 бет
Қылмыскерді ұстау84 бет
Magic planet қонақ үйіндегі тіркеу тәртібі жане қонақтарды орналастыру22 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі3 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі жайлы мәлімет5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь