С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы

1.Кіріспе
Өмірбаяны
2 Негізгі бөлім
Шығармашылығының ерекшелігі
Поэма жанрына қосқан үлесі
Шығармалары:
3. Қорытынды
Сұлтанмахмұт Торайғыров (28.10.1893, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы – 21.5.1920, Павлодар облысы Баянауыл ауданы) – ақын, ағартушы.
Торайғыровтың 2 жасында шешесі қайтыс болып, 6 жасына дейін әжесінің тәрбиесінде болған. Кейін әкесі екі ұлымен Баянауылға көшіп, Торайғыр кентіне таяу жерге қоныстанған. Торайғыров алғаш әкесінен ескіше хат танып, 13 жасынан Мұқан, Әбдірахман, Тортай деген молдалардан дәріс алды. Өлеңге үйір, шығыстық сюжеттер негізінде жырлар туындатқан Мұқан молда тәлімінің Торайғыровтың ақын ретінде қалыптасуына игі әсері болғанымен, баянауылдық Әбдірахман молданың (1908) қаталдығы, өлең шығарғаны үшін жас қаламгерді жазалауы оның дін мен молдалар жайлы теріс көзқарасының қалыптасуына негіз болған. 1911 ж. жаңаша оқыған Нұралы ұстазының көмегімен қазақ, татар тілдеріндегі әдеби кітаптармен, газет-журналдармен танысады. 1912 ж. Троицкідегі Ахун Рахманқұли медресесіне түседі, бірақ мұнда бір жылдай оқыған ол өкпе ауруының зардабынан оқудан шығып қалады. Торайғыров енді медреседе оқуды қойып, орысша оқу іздейді, қала маңындағы елде жаз бойы бала оқытады. Осы кезден ақындыққа ден қойып, 1912 – 13 жылдар аралығында
“Оқып жүрген жастарға”,
“Тәліптерге”(“Шәкірттерге”),
“Ендігі беталыс”,
“Оқудағы мақсат не?”,
“Анау-мынау”,
“Мағынасыз мешіт”,
“Жарлау” т.б. өлеңдерін, “Зарландым ” атты ұзақ очеркін жазды. Осы тұста “Қамар сұлу ” романын жазуды бастады. 1913 жылдың күзінде Троицкіге қайтқан Торайғыров “Айқап ” журналына жауапты хатшы болып жұмысқа орналасып, “Өлең һәм айтушылар”, “Ауырмай есімнен жаңылғаным”, “Қазақ тіліндегі өлең кітаптары жайынан”, “Қазақ ішінде оқу, оқыту жолы қалай?”, т.б. әңгіме, мақалаларын осы журналда жариялайды. Журналда аз ғана уақыт қызмет еткен ақын 1914 ж. жазда туған елі Баянауылға оралады. Ел ішінде мәдени-ағарту жұмысын жүргізетін “Шоң серіктігі” деген ұйым ашпақ болғанымен, ісі жүзеге аспады. Осы жылы орысша оқу іздеп Семейге барған Торайғыров діттеген оқуына түсе алмай, біраз дағдарысқа ұшырайды. Осындай көңіл-күй әсерімен Алтыаяқ сияқты өлеңдер жазған. Шығыс Қазақстанда жалданып бала оқытқан ол
1916 жылдың күзіне дейін әуеліКатонқарағайда, кейін Зайсанда болады, орыс тілін үйренеді.1916 – 17 жылдардың қысында Томскідеорысша оқиды. Өмірден көп қағажу көріп қажыған ақын арманына жетіп көңілі көтеріледі. “Шәкірт ойы ” өлеңінде “Қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болуды”, “Мұздаған елдің жүрегін жылытуды” армандайды. Осы тұста әлем әдебиетінің классикалық үлгілерімен, саяси кітаптармен танысты.
1. «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008.
2. Бес ғасыр жырлайды
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Филология факультеті қазақ әдебиеті кафедрасы
СӨЖ
Тақырыбы: 1.С.Торайғыровтың ... мен ... ... ... ... пен Көкбайдың айтысы
Орындаған:Жанарбекова.С. Ж
Тексерген: Еспенбетов. А. С
Тобы: Кя - 313
Семей - ... ... мен ... (ғылыми баяндама).
Жоспар:
* 1.Кіріспе
* Өмірбаяны
* 2 Негізгі бөлім
* Шығармашылығының ерекшелігі
* Поэма жанрына қосқан үлесі
* Шығармалары:
* 3. Қорытынды
Сұлтанмахмұт Торайғыров (28.10.1893, ... ... ... облысы Уәлиханов ауданы - 21.5.1920, Павлодар ... ... ... - ... ... 2 ... ... қайтыс болып, 6 жасына дейін әжесінің тәрбиесінде болған. Кейін әкесі екі ұлымен Баянауылға көшіп, Торайғыр кентіне таяу ... ... ... алғаш әкесінен ескіше хат танып, 13 жасынан Мұқан, Әбдірахман, Тортай деген молдалардан дәріс алды. Өлеңге ... ... ... ... ... ... Мұқан молда тәлімінің Торайғыровтың ақын ретінде қалыптасуына игі әсері болғанымен, баянауылдық Әбдірахман ... (1908) ... өлең ... үшін жас ... ... оның дін мен ... ... теріс көзқарасының қалыптасуына негіз болған. 1911 ж. жаңаша ... ... ... ... ... ... тілдеріндегі әдеби кітаптармен, газет-журналдармен танысады. 1912 ж. Троицкідегі Ахун Рахманқұли ... ... ... мұнда бір жылдай оқыған ол өкпе ауруының зардабынан оқудан шығып ... ... енді ... оқуды қойып, орысша оқу іздейді, қала маңындағы елде жаз бойы бала ... Осы ... ... ден ... 1912 - 13 жылдар аралығында
"Оқып ... ... ... ... ... ... т.б. өлеңдерін, "Зарландым " атты ұзақ очеркін жазды. Осы тұста "Қамар сұлу " романын жазуды бастады. 1913 жылдың ... ... ... ... ... " ... ... хатшы болып жұмысқа орналасып, "Өлең һәм айтушылар", "Ауырмай есімнен жаңылғаным", "Қазақ тіліндегі өлең кітаптары жайынан", "Қазақ ішінде оқу, оқыту жолы ... т.б. ... ... осы ... ... ... аз ғана ... қызмет еткен ақын 1914 ж. жазда туған елі Баянауылға оралады. Ел ішінде мәдени-ағарту жұмысын ... "Шоң ... ... ұйым ... ... ісі жүзеге аспады. Осы жылы орысша оқу іздеп Семейге барған Торайғыров діттеген ... түсе ... ... дағдарысқа ұшырайды. Осындай көңіл-күй әсерімен Алтыаяқ сияқты өлеңдер жазған. ... ... ... бала ... ол
1916 жылдың күзіне дейін әуеліКатонқарағайда, кейін Зайсанда болады, орыс тілін үйренеді.1916 - 17 жылдардың қысында ... ... ... көп ... ... қажыған ақын арманына жетіп көңілі көтеріледі. "Шәкірт ойы " өлеңінде "Қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болуды", "Мұздаған елдің жүрегін ... ... Осы ... әлем ... ... ... саяси кітаптармен танысты. 1917 жылғы ақпан айындағы төңкерістен кейін Семейде жаңа құрылған Алаш партиясымен Алашорда үкіметінің ... ... ... ... жариялады. Бірақ ауруы асқынып кеткендіктен оқуды да, жұмысты да тастап, 1918 ж. сәуірде еліне біржола оралады. Онда Колчак үстемдігінен ... ... ... ... ... ... ел ... дау-шарларын әділ шешуге қатынасты. Осы тұста саяси-философиялық әдебиетті (Г.Ц. Плеханов, Н.Г. Чернышевский, т.б.) көп оқып,
Оның шәкірттік кезеңдегі ... (1907 - 11) ... ... кемшін түсіп жатқанымен, жас ақынның қоғамдық құбылыстар ... ... ... ... мен өлең тілімен сурет салуға бағытталған талабын танытады. Ол ... ... пен ... ауыр ... діни оқудың схоластикалық сипаты жайлы жазды. Байлық пен кедейліктің теке-тіресін бай мен кедей ұлының өмірі арқылы көрсетуге тырысқанымен, бұл талпынысы биік ... ... пен ... ... ... ... Торайғыров 1912 жылдан бастау алатын шығармашылығының жаңа кезеңінде Абай, Ыбырай негізін қалаған ағартушылыққа бет бұрды, жастарды оқу-білімге ... ... ... ... ... күнді алуға бел буады", тұрмысты жеңуде жігерленіп, ақиқатты табу жолында талмай ізденуді мұрат тұтады. Алғашқы үгіт мәндес ... ... ақын ... ... кеңейтіп, лирикалық кейіпкердің жан сырын, іс-әрекетін суреттеуге ұмтылады. Оның жырларынан тағдырға мойынсұнбай, ... алға ... ... ... тұрар өжет мінез көрінеді. Осы кезден бастап ақын шығармаларында ескіні сынау бой көтерді. Ол ... ... көп ... ... ... мен ... әдет-ғұрып салтына қарсы күреседі. Табиғат, махаббат тақырыбына жазған өлеңдерінде ақын адам сезімін қоғамдық көзқараспен, әлеумет өмірімен ... ... ... қарсы көзқарас оны қоғамдағы әділетсіздікпен қақтығысқа алып келеді ("Осы да әділдік пе?", "Бір адамға", т.б.). Ол өмір шындығын көркем бейнелей ... ... ... ... ... сырға толы лирикалық жырлар туындатты. Көптеген әңгіме, очерктер, әдеби-сын ... ... екі ... ... ... "Кім ... төрт ... "Таныстыру" (1917 - 18), "Адасқан өмір" (1918), ... (1919), ... ... ... "Қамар сұлуда " әйел теңсіздігі мәселесін көтере отырып, дәуір шындығын әлеум. тұрғыда талдаса, "Кім жазықты?" ... ауыл ... ... ... суреттей келе, қазақ халқының шаруашылық тұрғыдан дамымағанын, талапсыздық пен шаруаға ... ... ... ... ... жаңа ... дамытты . Ол сюжетсіз поэмаларында өмірдегі сан түрлі ... ... ... ... ... ... ... де ашық насихаттауға тырысты. Алғашқы поэмасы "Таныстыруда" Алашорда қозғалысы ... елге ... ... ... ... А. Байтұрсынұлы, М. Дулатовтарды таныстырып, олардың "бірі - күн, бірі - ... бірі - ай" ... ... ... ... ... тәуелсіздігі жолындағы еңбектерін саралайды. Алаш өкілдерімен қоса, қазақтың көрнекті тұлғалары Абай мен Шәкәрімді ерекше атап ... ... ... ... ... ... сарыны қоғамдағы әділетсіздік себептерін ашу, теңдікті іздеу ... ... Ақын бұл ... ... ... ... ... капиталистік қоғамға тән мәселелер ретінде қозғайды. "Адасқан өмір " - ... ... зор ... ... ақын аз ... ... ... ойымен түйген, білім-білігімен таныған тұрмыс өткелдерін өзіне ғана тән асқақ үнмен ашына, ... ... ... ... кейіпкері түрлі кәсіппен шұғылданса да, ешбірінен қанағат, теңдік таппай, әділетті қоғамды аңсайды. Шығармада ақын түсінігіндегі болашақ жаңа ... ... ... ... ... ... адам ... өз тілегіне бағындыра алады және соған ұмтылуға тиіс деген оптимистік қорытындыға саяды. "Кедей" поэмасының бас ... де өз ... ... ... ... мен адам ... ... бітіспес күреске ұластырады. "Айтыс" поэмасы толық аяқталмаған, онда Торайғыров қала ақыны мен дала ақынын айтыстырып, екі ортаның қайшылықты ... мен ... ... ... ... алып ... ... шығармалары - 20 ғасырдың басындағы қазақ қоғамы шындығын, ондағы жаңашыл ой-пікірдің дамуын танытатын үлкен ... Оның ... ... ... іздеумен" байланысты, оның реализмі бұлтақсыз, жалтақсыз айтылған шындыққа, әлеуметтік ... ... ... негізделген, оның тенденциясы да сыншыл.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Педагогика / О 74 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: "ЭКО" ҒӨФ. 2006. - 482 б.
* " ... ... ... анықтамалық. -- Алматы
2.Міржақып пен Көкбайдың айтысы
Көкбай он-он бес жасынан айналасына өткір ... ... ... салма ақын ретінде таныла бастайды. Шәкірттерінің ішінде ... ... аты ... ... ... ... ұстазына ең көп жыр жолдарын арнаған да сол ... Абай ... ... ... "Абайдай ұлы тумағы болар ғайып", "Абайдан сабақ алдым бала жастан", "Жаннатта жаның болғыр Абай құтып", т.б. өлеңдері). Оның ... ... ... ... Абай үлгісіндегі сыншылдық сипатта жазылған. Көкбайдың Әріп, Кемпірбай, Жүнісхан, Жидебай, Саржан, ... ... сөз ... ... ... ... ... сөз сайыстары кең тараған. Көкбайдың "Сабалақ", "Құлынды", "Қандыжап", "Ғаділ патша қиссасы", ... ... ... ... ... ... ... мезгілі, мазмұны, кейіпкерлеріне қарай үш дәуірдің адамдары туралы жазылған үш бөлімді жеке жырлар ретінде қарастыруға болады. Дастанның ... ... ... ... ... ... жыры ... екінші бөлімі - Абылайдың бір топ ұрпақтарына арналған "Төрт төре" жыры, үшіншісі Наурызбай батыр ... ... ... - ... атты ... жыр. Көкбайдың ақындық дарынына М.Әуезов жоғары баға берген. ... ... мен ... "XX ... ... ... (1985), (1989, т. 1), ... (1988, т. 2), "Абайдың ақын шәкірттері" (1994, 2-кіт.) жинақтарына еніп, ол туралы зерттеу мақалалар ұжымдық монографиясы (1988) мен ... ... ақын ... ... (1994) ... ... ... қозғалысы. Алматы, 2008.
* Бес ғасыр жырлайды
*

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми баяндама). Міржақып пен Көкбайдың айтысы10 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми баяндама). Міржақып пен Көкбайдың айтысы жайлы13 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми баяндама).Міржақып пен Көкбайдың айтысы26 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы. Міржақып пен Көкбайдың айтысы»9 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы27 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыровтың педагогикалық көзқарастары5 бет
С.Торайғыров өмірі және шығармашылығы14 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
Беруші және қабылдаушы оптикалық модульдер10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь