Түрлішөптер немесе басқа ботаникалық өсімдіктер

1. Қазақстанның қызыл кітабына енген өсімдіктер
2. Мәдени өсімдіктер және басқа да туыстар
3. Төменгі алқапта өте жиі кездесетін өсімдіктер
4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Солтүстік Тянь-Шань таулары аумағында орналасқан ұлттық парк ондағы өсімдіктер әлемінің байлығы және әртүрлілігімен ерекшеленеді. Осы ерекше қорғауға алынған аумақтың флора- сы мен өсімдіктер тутастығының түр құрамын зерттеу аяқталуына дейін әлі көп уақыт бар, алайда қазірдің өзінде мұнда 1000 – нан астам өсімдік түрі кездесетіні белгілі. Олардың ішінде қына (100 түрге жуық), мүк тәріздестер (118 түр), қырыққұлақтар (8 түр) және гүлді өсімдіктер (800-ден астам түрі) бар.
Олардың ішіндегі ең қызықты және жұмбақтары – сирек түрлер, олар ерекше қорғауға алынғандықтан Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Аса сирек кездесетін түрлер де бар, олар өте шектелген аумақта ғана кездеседі. Әлі күнге дейін олар тек бір ғана шатқалда белгілі болып келді, оларды ботаник мамандар алғаш рет сол жерде тауып, ғылым үшін жаңа түр ретінде сипаттады. Бұл бір қарағанда сырты көріксіз Шаршы гүлдер өсімдіктер тұқымына жататын жалғанжүрек жапырақты денгел және ұсақ жемісті әжік. Басқа түрлері, мысалы, Шатырлылар тұқымынан биік таулы мұз ботташы, Бұршақтылар тұқымынан көз тартарлық алматы кекіресі, қызғылт гүлді қозыошағанға ұқсас Күрделі гүлділерге жататын алматы кекіребасы ұлттық парктің түрлі шатқалдарында тіркеліп, кейін Іле Алатауының басқа жерлерінде табылды. Алайда олар жеке шағын популя- ция болып кездеседі, сондықтан еліміздің Қызыл кітабының беттерінен алатын өзінің маңызды орны бар.
Осы қатардағы өсімдіктер арасында кәдімгі, әрбір алматылықтың көзіне үйреншікті көрінетін әдеттегі түрлері де бар, олар жоғарыда аталып өткен эндемиктерге қарағанда анағұрлым кең тараған. Мысалы, алатау запырангүлі, немесе жылан қияқ (ел арасында оны «бәйшешек» деп атайды), Островский қызғалдағы, Виттрок рауғашы, Сиверс алма ағашы, жабайы өрік.
Бұл өсімдіктер адамның ойланбай пайдалануы салдарынан сиреп бара жатыр – қызғалдақ пен запырангүл гүлдері жұлынып, алма ағашы мен өрік ағашы бұрын отын ретінде кесіліп жа- татын. Бірақ аталған түрлердің табиғи өсінділерін сақтап қалу мәселесі тек біздің еліміз емес, бүкіл адамзат үшін зор маңызы бар. Олар біздің тауларды өз гүлдерінің әсем өрнектері және ағаштар желегімен көркейтіп қана қоймай, мәдени өсімдіктер – қызғалдақтар, алма ағаштар, өріктердің көнелерін жаңартып, жаңа сорттарын жасау үшін ұрықтық плазманың құнды көзі болып табылады.
Сондықтан ұлттық парктің негізгі міндеттерінің бірі – жалпы бүкіл флораны ғана емес, әсіресе осындай пайдалы түрлерді сақтау және зерттеу. Ғалымдар оларды мәдени өсімдіктердің жабайы туыстары деп атайды. Оларды табиғатта да, ғылыми мекемелерде алтын қор ретінде, ең үлкен байлық ретінде жасалған коллекцияларда да сақтап қалу керек.
• http://www.alataupark.kz
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... немесе басқа ботаникалық өсімдіктер
Тексерген : Cағандықов С.Н.
Орындаған : Қаирбекова А.С
Тобы: АГ-213
Семей 2015 ж
Жоспар:
* Қазақстанның қызыл кітабына енген өсімдіктер
* Мәдени ... және ... да ... ... ... өте жиі кездесетін өсімдіктер
* Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Солтүстік Тянь-Шань таулары аумағында орналасқан ұлттық парк ондағы өсімдіктер әлемінің байлығы және ... ... Осы ... ... ... аумақтың флора- сы мен өсімдіктер тутастығының түр құрамын зерттеу аяқталуына дейін әлі көп ... бар, ... ... ... ... 1000 - нан ... ... түрі кездесетіні белгілі. Олардың ішінде қына (100 түрге ... мүк ... (118 түр), ... (8 түр) және ... ... ... ... түрі) бар.Олардың ішіндегі ең қызықты және жұмбақтары - сирек түрлер, олар ерекше қорғауға алынғандықтан Қазақстанның Қызыл ... ... Аса ... ... ... де бар, олар өте ... аумақта ғана кездеседі. Әлі күнге дейін олар тек бір ғана шатқалда белгілі болып келді, ... ... ... ... рет сол жерде тауып, ғылым үшін жаңа түр ретінде сипаттады. Бұл бір қарағанда сырты көріксіз Шаршы гүлдер өсімдіктер тұқымына жататын ... ... ... және ұсақ жемісті әжік. Басқа түрлері, мысалы, Шатырлылар тұқымынан биік таулы мұз ботташы, Бұршақтылар тұқымынан көз тартарлық алматы кекіресі, қызғылт ... ... ... ... ... жататын алматы кекіребасы ұлттық парктің түрлі шатқалдарында тіркеліп, ... Іле ... ... ... табылды. Алайда олар жеке шағын популя- ция болып кездеседі, сондықтан ... ... ... ... алатын өзінің маңызды орны бар.Осы қатардағы өсімдіктер ... ... ... ... көзіне үйреншікті көрінетін әдеттегі түрлері де бар, олар жоғарыда ... ... ... ... ... кең тараған. Мысалы, алатау запырангүлі, немесе жылан қияқ (ел арасында оны деп ... ... ... ... ... ... алма ағашы, жабайы өрік.Бұл өсімдіктер адамның ойланбай пайдалануы ... ... бара ... - ... пен запырангүл гүлдері жұлынып, алма ағашы мен өрік ағашы бұрын отын ретінде кесіліп жа- ... ... ... ... табиғи өсінділерін сақтап қалу мәселесі тек біздің ... ... ... адамзат үшін зор маңызы бар. Олар біздің тауларды өз гүлдерінің әсем өрнектері және ағаштар ... ... қана ... мәдени өсімдіктер - қызғалдақтар, алма ағаштар, өріктердің көнелерін жаңартып, жаңа сорттарын жасау үшін ұрықтық плазманың құнды көзі ... ... ... парктің негізгі міндеттерінің бірі - жалпы бүкіл флораны ғана емес, әсіресе осындай пайдалы түрлерді сақтау және ... ... ... ... өсімдіктердің жабайы туыстары деп атайды. Оларды табиғатта да, ... ... ... қор ... ең ... ... ретінде жасалған коллекцияларда да сақтап қалу керек.Іле Алатау ұлттық паркі аса бай флорасының арасында ... ... ... да ... бар. Мысалы, әйгілі жидектер - таңқурай, бүлдірген, қарабүлдірген, Янчевский қарақаты ... ол да ... ... ... орын алған), долана, мойыл, шырғанақ тағы басқалар. ... ... ... ... ... болып табылады, оның ішінде дәнділер (тарғақшөп, түлкіқұйрық, жатаған бидайық, ... ... ... ... ... және ... ... тәріздес жоңышқа, шалғынды беде, жіңішке жапырақты ұсақ бұршақ, шалғынды атбұршақ). ... ... ... бен зире ... көкөніс пен хош иісті өсімдіктер туыстары ұлттық парк ... ... ... ... ... ... көп түрлерінің пайдалы қасиеттерін жақсы біледі. Мұнда белгілі дәрілік өсімдіктер бар - кәдімгі шайқурай, жұпаргүл, биік және ірі ... ... ... ... ... ... шүйгіншөбі, итмұрын т.б. Бұрыннан техникалық өсімдіктер де пайдаланып келеді, ... тері ... ... ... ... және ... тамырлары тері илегенде және тері шикізатын өңцегенде қолданылады.Іле Алатауының аумағы эфир майларының шығар көзі болып ... ... де бай. Бұл ... ... ... ... - ... тас шөп түрлері (немесе ел арасында деп те атайды) венгр көкжалбызы, ... ... ... ... ... - ... ... қалқанды таужусан, жусанның алуан түрлері. Бүл түрғыдан соңғылардың ішінде әсіресе болашағы ... ... ... ... және Іле ... ... ... табылатын іле жусаны. Оны 1949 жылы атақты қазақстандық ботаник П.П. Поляков ... ... ... ол бұл ... тау ... сары топырақты және тасты беткейлерінде, шығыста Шелек ауылынан ... ... Ұзын ағаш ... ... тарағанын анықтады. Оның күшті хош иісі көптеп дайындалғандықтан тек Оңтүстік Қазақстан облысында ғана сақталып ... ... ... алынатын сантонин шығарады. Іле жусанының дермене жусан орнына пайдалану қүндылығы оны ... ... ... өсіру бойынша тәжірибелердің нәтижелілігіне байланысты. Ақыры жусанның бұл ... ... ... ... өнеркәсіп өнімі ретінде өсіру ұсынылды.Біздің тау шатқалдарының флорасы ... ... де өте бай. ... ... ... ... Тянь-Шань омарталарында жиналған тау балы ерекше танымал. Жалпыға белгілі ағаш-бұталар (алма ағашы, өрік ағашы, тяньшань шетені, ... ... ... ... ... басқа керемет балды өсімдіктер көп жылдық шөптер болып табылады - жұпаргүл, таусүйгіш флемис, ақ тауқалақай, ... ... ... шөл ... ... өсімдік жабындысын іс жүзінде пайдалану мүмкіндіктері шексіз. Жасыл өсімдіктер табиғи жүйелерде орта ... және ... ... қызметін атқаратынын ұмытпау керек. Олар көмір қышқыл газын сіңіріп, адам мен жануарлар ... ... ... Олар тау беткейлерін бекітеді, сонымен топырақ қабатының шайылып кету және ... ... ... алады, ылғал жинауға және сақтауға көмектеседі, күшті су ... ... ... алып ... да, оның тұрғындары да өзінің аман-есендігімен көбінесе тауларымыздың жасыл сәніне қарыздар. Алматы төңірегінің ... ... ... ... және ... жапырақты ормандар болып табылады. Біздің ұлттық парк ... Іле ... ... ... Тянь-Шаньнің басқа аумақтарына қарағанда жапырақты ормандар алқабымен, немесе оны басқаша айтқанда, жапырақты ормандар белдеушесімен ... Осы ... ... ... ... ... тік қабаттың ерекше түрін - Іле - Солтүстік Жоңғар - қабатын бөліп ... ... ... басымдылары - жабайы жемістілер: Сиверс алма ағашы, өрік, жоңғар және алматы доланасы. Белдеудің ... ... ... ... ... үйеңкісі, жоғарғыда - кейде көбінесе шырша араласқан шағын таза тоғайлар жасайтын таутерек ... ... ... ... ... ... ... беткейлер, жалпақ террасалар мен жоталар, шатқалдар түбі және арна бойындағы ... ... ... экспозиция беткейлерінде әдетте жекеленген шағын тоғайлар көбінесе өрік ағаштары, жартастар астында және сайлардың төменгі бөлігіндегі ... мен ... ... ... ... ормандардың ерекшеліктерінің бірі - бүталардың басымдылығы. Көбінесе алма ағашы мен өрік ағашының серіктері - ... және ... ... іш ... итшомырт, қара жемісті ырғай және көп гүлді, сары гүлді, жалпақ ... ... ... ... - қарақат, шырғанақ, қарабүлдірген, және кейбір өрмелегіш өсімдіктер - құлмақпен ... ... жер ... ... мен ... ... ... жапырақты жемшөп - тарғақшөп, орман ... ... және ... қоңыроттары, бұтақты тарышық пен ірі сабақты түрлі шөптер өкілдері: ақ қылтанақты уқорғасын, тері ... ... ... ... ... ... шырыш, биік андыз, тілінген аю балдырған - басым.Жапырақты ... ... ... тік ... ... ... аңғарлы шалғындар мен биік шөпті далалар, сонымен бірге, бұталықтар өскен алаңқайлармен ... ... ... ... түрлі түсті шөптер: ақшаған, немесе күймесгүл, шалғын атбұршағы, ... ұсақ ... ... ... ... қатты қылды шайқурай, т.б.Жалпы Алматы маңайындағы жалпақжапырақты ормандар алқабы өте бай флорасымен ерекшеленеді - ... Н.В. Пав- ... ... - 600 ... кем ... Оның ... ... Мушкетов түйесіңірі сияқты бірегей эндемик бар. Бұл ескіден қалған көне үшінші дәуірдің ... ... тән ... тек ... парк ... ғана ... ... дейін) өседі де, кейде жалпы гүлдеген кезеңдерде өзінің көркем ну тоғайларын құрайтын өсімдіктерімен ... ... ... ... Шренк немесе Тянь-Шань шыршасы басым келеді - бүл үлттық парктегі теңіз деңгейінен 1450 ден 2950 м ... ... орта ... ... аса маңызды элементі.Қабаттың төменгі бөлігінде шырша ормандары әдетте сирегірек, типтес, таутерек, ... ... ... ... ... ... мен ... араласып келеді. Олар ірі шөпті шырша ормандары мен шалғын алаңқайларымен кезектесіп келеді. Орта орман алқабында үсақ орхидея - ... ... тік ... және ... ... ... - ... ортилия, кіші алмүртшөп сияқты гүлдер тән, шөбі азайған мүкті шыршалықтар кездеседі. Шың Түрген шатқалында, құлама беткейлерде 60 см дейін ... ... ... ... ... иін ... ... екпелері да- мыған. Флорасының қүрылысы мен қүрамы бойынша олар Сібір мен Оралдың тайгасына ... Бүл ... ... ... ... ... ежелден бері қорғалып келе жатыр.Орташа алқапта сонымен бірге көбінесе тяньшань шетені, тал, Мейер қарақаты, ... және ... ... ... - ... ... мен ... өсетін бүталы шырша ормандары жиі кездеседі. Жер отында дәнділер (қауырсынды шебершөп, ... ... және ... ... қосжарнақтылар - қазтамақ, альпі бежірі, түркістан қызбояуы, сібір скердасы т.б. басым.Жоғарғы алқапта қазтамақ, байғұт, Бротерус кортузы т.б. субальпілі ... ... ... ... ... жер оты ... паркті шыршалықтар әсіресе тән. Айтарлықтай көлемді жерді сібір және ... ... ... екі ... түрі қатысқан аршалы шыршалықтар алып жатыр. Шырша мен аршалар желегін ірі ақ-сары гүлді және өрнекті жапырақты сібір княжигі ... ... ... ... шатырының астында көлеңке сүйгіш өсімдіктер кездеседі, олар: адокс, жіп тәріздес қазжуа, нәзік паропирум, сары ... ... ... ... тік қаптал бойынша кең алаңқайлар мен алаңдарда көбінесе ... ... ... ... ... ... ... өте жиі кездесетіндер: аюқулақ, орман купыры, ақ қылтанақты уқорғасын. Орта және жоғарғы алқапта кодонопсис, гималай қоңыраушасы, жоңғар жарықгүлі, созылыңқы ымыртгүл мен ... - ... ... Іле ... ... ... ... және тартымды биік таулар өсімдіктер әлемі болып табылады. Биік таулардың ерекшеліктерінің бірі - барлық тіршіліктің шағын кеңістікте көптеп ... ... ... әшекейлік. Алуан түрлі шалғынды, далалы, сазды өсімдіктер жиынтығы мұнда өте тығыз орналасқан, ал ... ... ... ... ... ... ... бейнесі жердің абсолюттік биіктігі көбейген сайын өзгереді. Төменгі шегінде, субальпіден альпіге өтетін алқапта бұталардың (арша, ұшқат) жеке дарақтары кездеседі, ал жер ... биік ... ... ... қарақызыл жуа, жоңғар жарықгүлі және басқалары басым келеді. Одан жоғары ... ... ... ... ... жер ... ерекшеленеді. Оның құрамында дәнділер және қияқөлеңдер көп, алайда әсерлі көркем қырының негізін алуан түрлі шөптер ... - ... сары ... мен ... көгілдір ботагөздер, аппақ мүйізшөп пен алатау ирекгүлі, ашық көк ... мен ... ... ... ... ... бірақ түрлердің жиынтығы бойынша өте бай. Кейбір өсімдіктер мұнда өзінің көркемдігімен және гүлдерінің ірілігімен айшықталса, басқалары - ... киіз ... ... бар ... аппақ немесе бейнесінің шағын ғана нәзіктігімен көз тартады.Түрлердің ерекше көрінісін батпақты жерлерде, және ... ... мен ... жағасында көруге болады. Бұл қоңыраулы қандыгүл, түркістан примуласы, саз тасжарғаны, суық шерменгүл т.б.Жартастар мен шөгінділер ... де ... кем ... ... ... ... ... тәріздес болып келеді - нәзік жалған шөмішгүл, қарсы жапырақты тасжарған, ашық қызыл семізот. Бекітілген және ... аз ... ... ... ... гүлі өседі. Мұздақты мореналардың қатал массивтеріне әр жерде топтала жайқалып түрған вальдгеймия, жалпаққапты пияз, торғайжапырақты мүйізшөп тамаша рең береді. Тек ... ... ... ... ... ... - мұзды ботташ, ал Талғар басындағы мүздарға жақын жерде - ... ... ... ... Бүл сирек кездесетін өсімдіктің екеуі де Қазақстан ... ... ... орын ... ... ... ... көпшілігі түрлі елдердің ботаникалық бақтары мен альпинарийлерінің коллекцияларына атағы шыққан. Алайда ... ... ... көру ... ... ... адамдарды ерекше, еш нәрсемен салыстыруға болмайтын қуанышқа бөлейді.
Пайдаланылган әдебиеттер:
* http://www.alataupark.kz

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі атаулары21 бет
Флора4 бет
Екі жылдық және көп жылдық өсімдіктер15 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Алматы қаласының кейбір ағаш өсімдіктерінің салыстырмалы экологиялық ерекшеліктері27 бет
Ботаникалық ресурстану ғылымы және оның ғылымдар жүйесіндегі орны6 бет
Геоботаника3 бет
Геоботаника жайлы3 бет
Химиялық-токсикологиялық зерттеулерге сынама алу қағидасы және оны жеткізу талабы жайлы4 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар жайлы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь