Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы.Инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Вирустың организмге енуі,таралуы,орналасуы.
2.2 Инфекция түрлері және оларға сипаттама.
2.3 Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары.
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Құрылымдық сипаты бойынша вирустардың едәуір айырмашылығы бар екі түрін ажыратады: жасушадан тыс орналасқанын - вирион, жасушаішілігін - вирус деп атайды. Вирустардың мөлшері 25нм-ден 350-400 нм-ге дейін болады (нанометр - 1нм = 10-9 метр). Мөлшерін және массасын жанама әдістермен - ультрацентрифугалау, ультрасүзу және микрофотографиялау тәсілдерімен анықтайды. Ірі вириондарды сәулелі микроскопта көруге болады (шешек ауруы кезіндегі Пашен денешіктері).
Вирустардың морфологиясы жақсы зерттелген және олар жіктеу (классификациялау) кезінде ескеріледі. Вирионның негізгі компоненті-ақуыздық қабаты (капсид),оның ішінде нуклеин қышқылы болады. Капсидпен қоршалған нуклеин қышқылын нуклеокапсид дейді.
Капсидтер ақуыздық суббірліктерден (капсомерлерден) құрылған. Әрбір капсомер - ақуыздардың бір немесе бірнеше түрлерінен тұратын тиісті молекулалық салмағы (массасы) бар ақуыз молекуласы. Мысалы: темекі теңбілі (мозаика) вирусының 2130 біркелкі капсомерлері бар. Капсид жүрекшені (core) қоршап тұрады. Көптеген вирустарда нуклеин қышқылдарынан басқа арнайы ферменттері болады. Ақуыздар мен ферменттердің құрамы әртүрлі болуы мүмкін: ұшық вирусында-32 ақуыз, шешек вирусында-12 фермент, құрамында 1-2 ферменттері бар вирустар кездеседі. Ферменттер вирустардың репродукциялануы кезінде маңызды рөл атқарады.
Вириондарды құрамы бойынша бірнеше симметриялық типтерге бөледі:
 симметрияның спиральдық типі(рабдовирустар, грипп және парагрипп вирустары, коронавирустар);
 квазисфералық- куб типтес немесе икосаэдральды тип;
 аралас симметриялық тип (Т-жұпты бактериофагтар-басы көпқырлы, ал құйрықшасы спираль тәріздес).

Симметриялық типі тек қана нуклеокапсидпен байланысты, суперкапсид бұл кезде есепке алынбайды. Мысалы, грипп вирусы сыртынан қарағанда сфера пішіндес, ал нуклеокапсидінің симметриясы спираль типтес. Көптеген вирустардың суперкапсиді (пеплос) болады - олар күрделі құрылымды вирустардың сыртқы қосымша қабаты. Суперкапсидтің құрылымдық элементтері - тікенекшелер немесе пепломерлер. Грипп вирусында олардың 2 типі бар: гемагглютинин және нейраминидаза; парагрипп вирусында екі комплекс-гемагглютининмен бірге нейраминидаза және қосылу ақуызы деп аталатын компонент; АИВ-да - гликопротеид (gр 120).Адамдар үшін патогенді вирустардың көпшілігі – күрделі құрылымдылар. Егер вирустың суперкапсиді болмаса - қарапайым құрылымды вирустар деп аталады.
1. «Ветеринариялық вирусология» Ш.Б.Мырзабекова;Алматы, «Білім», 2004 ж.
2. Жалпы микробиология (оқу-әдістемелік құрал). Микробиология кафедрасы-ның профессорлары Б.А. Рамазанова, А.Л. Котова, Қ.Қ.Құдайбергенұлы, оқытушылар: Б.М. Хандиллаева, Г.Р. Амзеева, Т.С. Бегадилова, А.М. Бармакова, Д.Ж. Батырбаева. Алматы, 2006 ж.
3. http://studopedia.org/
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті.
7772401905 БӨЖ
0 БӨЖ
Тақырыбы: 1. Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы.Инфекция ... және ... ... механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары.
Орындаған: Онгарова Д.Б
Тобы: ВС-303
Тексерген: Омарбеков Е.О
Семей 2015 ж ... ... ... ... ...
2.1 Вирустың организмге енуі,таралуы,орналасуы.
2.2 Инфекция түрлері және оларға ... ... ... ... ... ... Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Вирустың организмге енуі,таралуы,орналасуы.
Құрылымдық сипаты бойынша вирустардың едәуір айырмашылығы бар екі түрін ажыратады: жасушадан тыс ... - ... ... - вирус деп атайды. Вирустардың мөлшері 25нм-ден 350-400 нм-ге дейін болады (нанометр - 1нм = 10-9 ... ... және ... ... ... - ультрацентрифугалау, ультрасүзу және микрофотографиялау тәсілдерімен анықтайды. Ірі вириондарды сәулелі микроскопта көруге болады (шешек ауруы кезіндегі Пашен денешіктері).
Вирустардың ... ... ... және олар ... ... ... ескеріледі. Вирионның негізгі компоненті-ақуыздық қабаты (капсид),оның ішінде ... ... ... ... ... ... қышқылын нуклеокапсид дейді.
Капсидтер ақуыздық суббірліктерден (капсомерлерден) құрылған. Әрбір капсомер - ақуыздардың бір немесе бірнеше ... ... ... молекулалық салмағы (массасы) бар ақуыз молекуласы. Мысалы: темекі теңбілі (мозаика) вирусының 2130 ... ... бар. ... жүрекшені (core) қоршап тұрады. Көптеген вирустарда нуклеин қышқылдарынан басқа арнайы ферменттері болады. Ақуыздар мен ... ... ... ... ... ұшық ... ақуыз, шешек вирусында-12 фермент, құрамында 1-2 ферменттері бар вирустар кездеседі. Ферменттер вирустардың репродукциялануы кезінде маңызды рөл ... ... ... ... ... типтерге бөледі:
* симметрияның спиральдық типі(рабдовирустар, грипп және парагрипп ... ... ... куб ... ... ... тип;
* аралас симметриялық тип (Т-жұпты бактериофагтар-басы көпқырлы, ал құйрықшасы спираль тәріздес).
Симметриялық типі тек қана ... ... ... бұл ... есепке алынбайды. Мысалы, грипп вирусы сыртынан қарағанда сфера пішіндес, ал нуклеокапсидінің симметриясы спираль типтес. Көптеген вирустардың суперкапсиді (пеплос) ... - олар ... ... ... ... ... қабаты. Суперкапсидтің құрылымдық элементтері - тікенекшелер немесе пепломерлер. Грипп вирусында олардың 2 типі бар: ... және ... ... вирусында екі комплекс-гемагглютининмен бірге нейраминидаза және қосылу ақуызы деп аталатын компонент; АИВ-да - гликопротеид (gр 120).Адамдар үшін ... ... ... - ... ... Егер ... ... болмаса - қарапайым құрылымды вирустар деп аталады.
Күрделі құрылымды вирустардың көпшілігінде суперкапсид - ол ие ... ... ... (модифицирленген) ЦПМ-ы.(7,11,12 - сурет). Модификация ЦПМ учаскесіне вирус тікенекшелерінің ... ... іске ... Бұл заңдылыққа поксвирустарының (шешек вирустары ж.т.б.) суперкапсиді ... ... ... ... яғни ... синтездеуге жауапты меншікті гендері бар. Егер де бір ... ... ... дақылдандырса, биохимиялық құрамы бойынша айырмашылығы бар суперкапсид пайда болады. Тікенекшелер (шипы) сезімтал жасушалардың беткейлеріне жабыстырғыш ақуыз рөлін ... Егер ... ... ... ... ... ... инфекциялық белсенділігі толық жойылады.
Вирустардың биохимиясыда толық зерттелген. Вирион құрамына кіретіндері: ақуыздар-70-80%; нуклеин қышқылдары-4-6% (РНҚ), 20-30% ... ... ... және ... шамалы мөлшерде болады.
Вирустық ақуыздар -полипептидтер, олар кәдімгі солайналымды (левовращающих) амин қышқылдары, тек қана ... ... ... бар. ... ... ... ... ақуыздардың протеазаның әсеріне сезімталдығы өзгерген. Вирустардың ақуыздары әртүрлі факторлардың (нуклеазаның, ультракүлгін сәуленің, иондаушы сәулеленудің т.б.) әсеріне ... ... ... ... ... ... ... (бірақ абсолютті емес) төзімділігі бар, өйткені репродукциялануы ... ... ... ... ... Бұл кезде ақуыздардың протеазаларға сезімталдығы өзгереді. Сезімтал жасушаға вирус енгеннен кейін ақуызы өзгереді және протеазалардың әсерінен жылдам гидролизденеді.
Вирустың ... ... және ... емес деп ... ... ... суперкапсид және капсид ақуыздарын түзеді. Құрылымдық емес ақуыздар вирус бөлшектерінің құрамына енбейді, жұқтырылған жасушада вирустың репродукциялануы кезінде табылады. Олар ... ... ... ... ... ... және ферменттер), және де вирустық құрылымдық ақуыздардың ізашары (предшественник) болуы мүмкін. Адамдарға қарағанда вирус ақуыздарының аминқышқылдық реттілігі (последовательность) ... ... ... ... ішінде анықтауға болады. Вирустық ақуыздардың синтезделуі жасушалар рибосомасында жалпы заңдылықтарға сәйкес жүреді және иРНҚ-мен реттеледі, ол ... ... ... ... ... болады. Вирус ақуыздарының атқаратын функциялары:
1. Қорғаныстық- вирустық нуклеин қышқылын УКС (УФО), химиялық факторлардың, ... ... ... ... көлеңкелейді.
2. Адрестік (бағытты әсер ету)функциясы - кез-келген емес, өзіне қажетті сезімтал жасушаға ғана ... Үш ... ... ... ... принципі бойынша іске асады. Жасуша беткейінде вирионның жабыстырушы ақуызына комплементарлы рецепторлар болуы қажет, осындай жағдайда ғана ... ... ... ... жүреді.
Жасушалық рецепторлардың табиғаты әртүрлі болуы мүмкін. Вирустардың әрқайсысы үшін тиісті сезімтал жасушалар болады: ... ... ... сиал және ... қышқылы бар мұрын және жұтқыншақтың артқы қабырғасының жылпылдақ эпителиі; АИВ (ВИЧ) үшін-сезімтал жасушалардың 5 типі (Тh, ... ... ... ... және ... ... тік ішек шырышының жасушалары; құтыру вирусы үшін-теріасты майшелінің (клетчаткасының) фибробластары, бас миының нейрондары. Жасушалық рецепторлардың саны бірдей емес, кейбір вирустар үшін бір ... ... ... ... ... ... Күрделі құрамды вирустарда адрестік функцияны суперкапсид орындайды, ал қарапайым құрамдыларда - капсидтің бір ақуызы атқарады. Егер де бұл ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттесу қабілеттілігін жоғалтады.
3. Реттеушілік (регулирующая)функциясы. Ол вирустардың жасушаішілік ақуыздары, ферменттері, ... ... ... ... Грипп вирусының осындай кешенінің құрамына РА1-қышқыл және РВ-негізгі полимеразалар кіреді. АИВ-ында төрт фермент: РНҚ тәуелді-ДНҚ полимераза, интеграза, протеаза, ... Бұл ... ... ... ... ... Сезімтал жасушамен өзара әрекеттесу процесі кезінде осындай функцияны құрылымдық емес ақуыздар мен ферменттер орындауы мүмкін (шешек вирусы-33 ... ... ... ферменттерін екі топқа бөледі: вириондық және вирусиндуцирлеушілер. Біріншісіне транскрипция және репликация процесіне қатысатын ... (ДНҚ және РНҚ ... ... ... кері ... ... және экзонуклеазалар, АТФ-аза, кейбір вирустардың нейраминидазасы). Құрылысы вирустық геномда кодталган ферменттер - вирусиндуцирлеушілер деп аталады. Оған ... ... ... ... және ... және де ... (покс-, және ұшық вирустары) жатады. Вирустар өзінің меншікті ферменттері мен қатар вирусспецификалыққа жатпайтын ... ... де ... ... ... ... ферменттердің ауқымды жиынтығы болады: поксвирустарда-10, АИВ-4, грипп вирусында-3 фермент. Ферменттер вирустың репродукциялану кезеңдерін ... ... ... ... бойынша).
Вирустардың тіршілік стратегиясы
3101340203835Созылмалы инфекциялар
(ұшық вирустары)
00Созылмалы инфекциялар
(ұшық вирустары)
110490146685 ... ... ... ... ... ... Иесіне жұғу
00 Иесіне жұғу
367665258445 ... ... ... жұғу
403352016129000
3048000118745Инфицирленген жасушаның геномына тіркелеуі
00Инфицирленген жасушаның геномына тіркелеуі
36830011938000118808511938000
1148715345440Иммундық
жауаптың ... ... ... жауаптың басылып қалуы қалуы тастауы
00Иммундық жауаптың басылып қалуы ... ... ... белсенділігінің күшеюі
00Кейбір кезде белсенділігінің күшеюі
4973320596900030734005969000-600075135255Инфицирленген жасушалардың репликациялануыыы және өлуі
00Инфицирленген жасушалардың репликациялануыыы және өлуі
4874260831850028257506413500
4170045262255Латентті ... ... ... ... ... ... ... өлуі
-25463555880Жаңа иесіне жұғу (иммунитетпен шектеледі )
00Жаңа иесіне жұғу (иммунитетпен шектеледі )
1338580349250Жаңа иеге ... ... Жаңа иеге ... ... Персистенциялану
00 ... ... ... ... (лат. ... - ... ... өндіру) циклы келесі сатылардан тұрады:
1) жасушаға жабысу(адсорбция);
2) жасушаға ену;
3) шешіну;
4) ... ДНК ... ... ...
5) ... ... ...
6) вирустық ақпараттың (матрицалық) РНК-ң транслокациялануы;
7) вирустық бөлшектердің (вирионның) құрастырылуы;
8) вирустың жасушадан ... ... үш ... ... деп атайды. Бұл стадиялар кезінде вирустық генетикалық материал жасушаның тиісті бөлімдерінде экпрессиялануға дайындалуы ... ... ... тыс ... геномы қорғаныс қабықшамен қоршалған, осындай күйде ол белсенді емес. Оны белсендіру үшін ... ... ... босату керек. Бұл стадияларды репродукцияланудың экслипс-фазасы, яғни вирионның ... кету ... деп ... Өйткені ол кезде болатын процестер белгісіз болатын.
Адсорбция (жасушаға ... ... - ол ... ... инфицирленуінің бірінші сатысы, яғни бұл кезде вирион жасушалық беткейлерге жабысады, әрбір вирус ... ... ... ... ғана адсорбциялану қабілеттілігі болатыны белгілі. Ол кейбір вирустардың ақуызында деп ... ... ... ... ... байланысты. Вирустық рецепторлар деп аталатын ақуыздардың құрамында болады, жасушалық рецепторларды танып алу және олармен өзара әрекеттесу қызметін атқарады. ... бұл ... ... ... болып табылатын капсидтің беткейлік ақуыздарының қатысуымен орындалады. ... ... ... ... ... ... ... құрылымдарды қалыптастыра алады: аденовирустарда - ... ... және ... - ... ... - ... типтес торшалар және т.б. Вирустар тиімді адсорбциялану үшін жасушалар беткейіндегі тиісті құрылымдармен, яғни жасушалық ... ... ... ... керек. Жасушалық рецепторлар - жасушаларға вирус молекуласын таныстыру және оның ішіне тасымалдау мақсатында өзара әрекеттесуге ... ... ... ... ... ... ... иондар мен макромолекулаларды тасымалдауға қажетті көптеген рецепторлармен ... ... саны бір ... ... ... 105-ге дейін болады. Вирустар оларды өзінің мақсатында пайдалануға бейімделген, жасуша беткейлерінде әрбір вирустың өзіне сәйкес рецепторлары болады ... ... ... ... рецепторлары
Эпштейн - Барр вирусы
В-лимфоциттер бетіндегі R2(комплиментжүйесінің рецепторлары)
2,3,12 типті аденовирус
Жасушалық беткейлік alpha(V), beta(3) және alpha(V), beta(5) ... ... сиал ... МНЖ ... ... вирусы - АИВ(ВИЧ)
Т-жасушалардың CD4 рецепторы; CCR5/CXCR4 хемокиндіқ рецепторлар
Қарапайым ұшық вирусы
TNFрецептор; комплименттіңC3в компоненті;протеоглюкандардың гепарансульфаты
Цитомегаловирус
Эпидермалық өсу факторының рецепторы; toll-тәріздес рецепторлар
Қызылша вирусы
CD46 ... ... ... SLAM ... сигналдық молекула)
Грипп вирусы
Гликопротеидтердің сиал қышқылы
Қызамық вирусы
Ацетилхолин рецепторы
С гепатит вирусы
Дендритті жасушалардың спецификалық адгезия ... ... өсу ... ... ... ... гепаринсульфат.
Вирустардың әртүрлі жасушаларды, тіндерді, ағзаларды таңдамалы зақымдауы спецификалық рецепторлардың ... ... ... құбылыс тропизмдік деп аталады. Мысалы, бауыр жасушаларында өсіп-өнетін вирустарды - гепатотроптылар, нерв жасушаларында - ... деп ... және ... ... енуі. Бұл процесс вирус жабысуынан кейін келесі жағдайлардың нәтижесінде бірден басталады:
1) ЦПМ ... ... ... ... қарай ауысуы;
2) вирустық бөлшектің эндоцитозы (пиноцитозы), нәтижесінде олар цитоплазмалық ... ... ... ... ... ... бірігуі. Қабыршақсыз вирустар жасушаға алғашқы екі механизм көмегімен енеді. Қабықшалы вирустар жасушаға цитоплазмалық мембранамен бірігу жолымен енеді. Вирустардың ... ... ... ... ... ... жоқ. Жасуша өзінің тіршілік етуіне қажетті көптеген ... ... де ... үшін ... ... ... (немесе оны виропексис деп атайды) бірнеше кезеңдерден тұрады. Вирус жасушаның беткейлік ақуыздарындағы деп аталатын, ерекше учаскеде ... ... ... Бұл ... түбі ... ... ... ол - қылшықша тәріздес және көпқырлы торша құрылым. Клатрин жасуша ішінде мембрананың фрагменттерін тасымалдауда шешуші рөл ... деп ... ... соңғы кезде, мысалы, грипп вирусы, белсенді клатрин болмаған жағдайда да жасушаға еніп кете алады деген мәліметтер бар. Жасуша беткейіндегі ... ... ... ... ... ... ... бөлшегінің айналасына (заворачивание) қамтамасыз етеді, яғни инвагинациялану (ойысу) басталады. Осындай үрдістің нәтижесінде ішінде вирус бөлшектері бар вакуольдер пайда болады да, олар ... ... ... ... ... ... ... цитоплазмалық ірі вакуольдермен - эндсомалармен, содан кейін - лизосомалармен қосылып бірігеді. Лизосомалар - ол ... ... ... ... ... ... ферменттер жиынтықтарынан тұратын жасушалық органеллалар.
Қабықшалы вирустардың жасушаға ену үрдісі вирус-спецификалық және вирионның ... ... ... ... ... ... ... кейін эндосомаларда ортаның рН- ы күрт төмендейді де вирион ... ... ... ... және ... ... ... цитоплазмаға шығу аяқталады.
Іс жүзінде барлық қабықшалы вирустар үшін олардың беткейлік гликопротеиндеріндегі конформациялық өзгерістер нәтижесінде эндосомалар ішінде рН қышқыл болуы керек, тек қана АИВ ... ... ... ... ... вирустар сияқты ірі бастауыш гликопротеин-gр 160 ыдырап gр 120 және gр 41 ... ... ... оның ... ... ... слияния) босанып шығады.
Сонымен, қосылып-бірігу процесіне қатысатын гликопротеиндердің бәріне ортақ қасиеттері ... олар ... ... ... 100-150 нм көтеріңкі орналасады;
* олигомерлер түзеді және олардың пайда ... ... ... ... ... ... әсер етеді; 3) құрылымында біріктіруші пептид болады. Қабықшасыз вирустарда да жасушаға ену процесі олардың ... ... ... ... ... ... ... ішіне енгеннен кейін шешіну сатысы басталады.
Вирустардың шешінуі.Қабықшалы вирустардың шешінуі екі кезеңмен(этап) жүреді - ... ... ... беткейлік ақуыздардың жойылуы және мембраналық ақуыздармен байланысқан ДНП немесе РНП-ің босанып шығуы. Қабықшасыз ... да ... ... ... тұрады. Бұл процестердің механизмі толық зерттелмеген. Дегенмен, қазіргі кезде келесі жағдайлар белгілі болып отыр. Эндосомалардағы қышқыл орта ... ... ... ... ... ... вирион беткейінде жетілген вирус бөлшегінде болмайтын гидрофобты домендер бөлініп шығады. Осындай ... ... ... ... ... ... ... болуға әкелуі мүмкін. Осы қуыстар арқылы вирус геномы цитоплазмаға түседі, яғни қабықшасыз вирустарда шешіну процесі жасушалық мезосомалық ферменттердің және ... ... ... ... Айта кету ... шешінудің осындай механизмінің вирустардың табысты репродукциялануын қамтамасыз ету үшін бірқатар артықшылығы бар. ... ... ... гликопротеиндердің эндосомалар мембранасымен бірігу процесі, жасуша беткейінде қабықшалық ... ... ... және ... иммундық жүйе танып алудан құтылуға мүмкіндік береді, және, екіншіден, эндосомалық мембрананың (қабықшасыз вирустарда) лизистенуі, плазматикалық мембрананың лизистенуіне ... ... ... аз ... әсер ... ... босанып шыққаннан кейін ол репликацияланатын және трансляцияланатын орынға, яғни ядро ... ... ... ... ... ... тасымалдануы көбінесе вирион жүрекшесінің вирустық ақуыздарымен атқарылады. Вирустық ақуыздарда ғана нуклеин қышқылдарын тасымалдауға арналған тиісті сигналдық реттіліктер ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейде лизин, аргинин және пролин бар 6-8-дей аминқышқылдық ... ... ... ... әрқайсысының өзіне тән шешіну учаскелері болады: пикорнавирустар үшін - ... және ... ... ... ұшық ... үшін - ядро ... ... немесе ядролық мембрананың қуыстары; аденовирустар үшін - алғашқыда цитоплазмалық құрылымдар, сонан соң ... ... ... ... ... ... нуклеопротеин(нуклеокапсид) немесе вирион жүрекшесі(серцевина) болуы мүмкін. Мысалы,пикорнавирустардың ... - ішкі ... ... нуклеин қышқылы. Көптеген қабықшалы РНК-құрамды вирустардың ... ... ... ... ... ... Олар вирустық геномның экспрессиялануына кедергі жасамайды және келесі атқарылатын биосинтетикалық үрдістерді реттейді.
Вирустық нуклеин ... ... ... ... - ол ... ... ... вирустық нуклеин қышқылының және вирустық ақуыздардың барлық молекулаларының жиынтығы. Осындай ... ... және ... ... жаңа ... ... болуы жасушада вирус репродукциялануының маңызды кезеңінің бірі болып табылады. Вирустардың ерекшелігі сол - ... ... ... ... ... ... ... олар бірігіп-қосылып жетілген вирус бөлшегін құрайды, оны дисъюнктивтікөбею тәсілі деп атайды. Вирус жұққан жасушада вирустың НҚ - ы мен вирустық ... ... бір ... емес және әр жерде жүруі мүмкін. Дегенмен, инфицирленген жасушалардағы әртүрлі синтетикалық үрдістер үздіксіз жүретін жалғыз процесс болып табылады. Әрбір ... ... ... үшін ғана олар жеке-жеке қарастырылады.
Инфекция түрлері және оларға сипаттама
Инфекция туралы ілім - бұл макроорганизмдерде ... ... және оған ... әсер етуге мүмкіндік беретін микробтардың қасиеті туралы, және де микроорганизмнің ауру тудырушылық әсеріне қарсы ... ... ... ... туралы ілім. Инфекция туралы ілім маңызды роль атқарады, өйткені инфекциялық процесс қоздыратын микробтардың патогенсіз микробтардан ерекшелігін, және де ... ... және ... ... бар ... ... ... айырмашылығы бар екенін түсінуге мүмкіндік береді. Ол жұқпалы ауруларды емдеу және алдын алу үшін қажетті препараттар жасауда, және де ... қою ... ... шешуші рөл атқарады. Инфекциялық процестердің дамуын және оның барысын ... ... ғана емес одан да ... ... ... ... ... береді.
"Инфекция" (лат. inficio - жұқтыру, зиянды нәрсені енгіземін) немесе оның синонимі "инфекциялық процесс" термині ... ... ... ... ... ... ... көбейген патогенді немесе шартты-патогенді микроорганизмнің өзара әсері +нәтижесінде пайда болатын және макроорганизмнің ішкі ортасының тұрақтылығын(гомеостазын) сақтауға ... ... ... келу - ... ... ... білдіреді. Қарапайымдылар, гельминттер, жәндіктер - Animalia әлемінің өкілдері қоздыратын осындай ұқсас процесті ... (лат. invazio - ... ... ... деп ... ... негізінде паразитизм феномені жатыр, өйткені паразит деп аталатын біреуі, ие деп аталатын екіншісін қоректік көзі және ... ... ... ... орны ретінде пайдаланады. Бұл кезде аталған екі организм де ... ... ... ... ... ... ... қарағанда паразитизм - ол тірі ортада өмір сүру. Паразиттің ие организміне патогендік әсер етуі және ие ... ... оған ... ... қорғаныс реакциясы паразитизмнің ажыратылмайтын бөлігі болып табылады. ... - ... тән және ... ... қасиет. Адамдардың, жануарлардың және өсімдіктердің инфекциялық және инвазиялық ауруларының ... ... ... яғни олар тірі жүйе ортасында паразиттік тіршілік етуге ... Ие ... ... етуі ... ... ... ... бойынша шектелген. Сондықтан, паразиттер үшін мекендейтін ортасын ауыстыру қажет. Олардың екі ... ... ... тірі ... - паразиттік және одан тыс жердегі паразиттік емес тіршілік ету фазалары. ... емес ... ету деп, кең ... ... ... ету ... және де ... бактерияларға тән паразитизмнен өзгеше түрлерін (мутуализм, комменсализм, метабиоз т.б.) түсіну керек. Микроб ... түр ... ... ... ... ... ... зор. Оны ең басты спецификалық тіршілік ортасы дейді. Өйткені "паразитизм" термині - бұл ... ... және ... популяциясы гетерогенді. Микроб популяциясының паразитизмдік дәрежесі ең ... ... ... ... сондықтан популяциялық-экологиялық тұрғыдан паразитизмді үш категорияға бөледі: облигаттылар, факультативтілер және кездейсоқтылар.
Облигатты (нағыз) паразиттер популяциялық циклдің барлық сатысында ие ... ... ... ... ... ... ету фазасы ғана тән, олар сыртқы ортаға түспейді, өйткені сыртқы ортада тіршілік етуі ... ... Олар ... ... және жанасу-жыныстық жолымен беріледі. Егерде паразиттің екі иесі болса (жылықандылар және буынақаяқтылар), онда оның популяциясы кез ... ... екі ... ... ... ... және векторлық (тасымалдаушыда). Басқа жағдайларда популяциясы гостальдық бөлім ретінде белгілі. Олар тұйықталған ... жүйе ... ... ... ... айналым кезінде ие организмімен қатар сыртқы ортаны да ... ... ... олар үшін ... ... ... ... Мұндай микроорганизмдер жоғарыда аталған жұғу жолдарынан басқа да жолдармен беріле алады. Бұл категориядағы паразиттер көбінесе ... ... ... ... үш ... (гостальды, векторлы, сапрофитті-организмнен тыс) немесе екі бөлімнен (гостальды және организмнен тыс) тұрады. Олар тіршілік етудің сапрофиттік фазасына ... ... ... басымырақ болатын жартылай тұйық паразиттік жүйе түзеді.
Кездейсоқ паразиттерге автономды түрде тіршілік етуге сыртқы орта (су, топырақ, өсімдіктер, және де басқа ... ... ... орта болып табылатын паразиттер жатады. Олар сапрофиттік типімен қоректену қабілеттілігін сақтайды. Тіршілік етудің сапрофиттік фазасы олар үшін ең негізгі және ... ... ал ... фаза ... қана ... ... орай, мекендейтін екі ортаға байланысты паразит популяциясы екі бөліктен тұрады: организмнен тыс (сапрофиттік) - ол ... және де ... ... - ол кездейсоқ болып табылады. Оларда трансмиссивтік берілу жолы ... Олар ашық ... жүйе ... ... ... сапроноздардың қоздырғыштары жатады. Кездейсоқ және факультативті паразиттер сапрофиттен облигатты паразитке өтудің ауыспалы кезеңдік түрі болып ... ... ... ... ... ... ... паразиттен кездейсоқ паразиттерге қарай азая бастайды, соңғылар үшін тіршілік етуге сыртқы ортаның ролі арта ... ... ... қажеттілігі ие жасушасымен байланысы тығыз болған сайын оның паразиттік қасиеті ... ... ... негізінде микробтардың мутантты түрлері іріктелген. Эволюциялық даму барысында сапрофиттер өзіне қажет емес ферменттерді және басқа биологиялық ... ... ... олар ... ... ... дайын түрде ие организмінің жасушасынан алады. Мысалы, риккетсияларда гликолиттік циклге қатысатын ферменттер жоқ, хламидияларда АТФ ... ... ал ... ... ... ... жүйесі жоқ.
Инфекциялық процесс - ол эволюция барысында қалыптасқан микробтар мен ... ... ... ... ең ... түрлерінің бірі. Процесс өзара қатынастың себеп-салдарының тұрақты түрде ауысып ... ... ... оны ... ... ... болады.
Бірінші саты - микробтардың макроорганизмге енуі. Микробтың енуі және инфекцияның кіру есігінің аумағында адаптациялануы (лат. аdaptatio - ... яғни ... ... және де ... макроорганизм жасушасына жабысуы (адгезиялануы) инфекциялық процестің басталу сәті болып табылады. Кіру есігі - организмге микробтар түсетін ағзалар мен ... ... ... көбінесе зақымдалған тері жабындылары және зақымданбаған шырышты қабықтар арқылы енеді.
Екінші саты - колонизациялау (лат. colonia - ... - кіру ... ... тері ... мен шырышты қабықтарда горизонтальды бағытта микробтардың жайылып қоныстануы. Инфекциялық процесс кезінде микробтар жасуша беткейімен горизонтальды бағытта таралуымен қатар макроорганизмнің жасушалары мен ... ... ... ... ене бастайды. Микробтардың макроорганизм жасушысының ішіне ену қабілеттілігін пенентрация деп атайды. Бұл кезде қолайлы жағдай туындаса, және де ... ... ... ... ... және токсиндері шығып жиналса, микробтар көбейіп, қоздырғыштың жаңа буындары пайда болады. Сонымен қатар макроорганизм жасушасының ыдырауы нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... және одан ... жерлердегі ағзалар мен тіндерге зақымдаушы әсер етеді. ... саты - ... (лат. ... - ... ... яғни ... бірінші енген жерден айналасына, басқа аумақтарға таралуы және лимфа-гематогенді, бронхогенді, периневральді (жүйке бағаналары бойымен) жолмен жаңа ... ... Ол өз ... инфекциялық процестің генерализациялануына, яғни организмде жалпы жайылуына әкеп соғады.
Төртінші саты - макроорганизмнің қорғаныс факторларын ... ... ... ... және ... ауру қоздырушылық әсеріне қарсы жауап ретінде макроорганизм алғашқыда өзінің бейспецификалық, ал кейіннен спецификалық қорғаныс факторларының барлығын ... Бұл ... ... ... ... қатар олардың токсиндерін бейтараптауға және макроорганизмнің бұзылған гомеостазын қалпына келтіруге бағытталған. Бесінші саты - инфекциялық процестің ... және ... ... ... ... (ағылшынша: sanative - емдік, сауықтырушы), яғни организм микробтардан толық босанады және жаңа сапаға ие ... - ... ... ... ... ... процесс өліммен аяқталады. Микробпен макроорганизм арасында тепе-теңдік жағдай орнықса микробтасымалдаушылық қалыптасады.
Көптеген факторлардың әсерінен инфекциялық процесс оған тән ... ... ... ... кезеңдерінде тоқтауы мүмкін. Мысалы, осы инфекцияға қарсы егілген немесе сол кеселмен ауырып тұрған адамдарда жұқпалы ауру ... ... ... ... ... ... да жеткілікті: соз (гонорея) ауруы кезінде жыныс-несеп жолдарының шырышты қабығы зақымданғанына ... ... ішек ... ... шырышты қабықтарының микроколонизациялануына қарамастан инфекцияның генерализациялануы байқалмайды. Күл (дифтерия) ауруы кезінде де инфекциялық процесс адгезияланумен, колонизацияланумен және экзотоксин (гистотоксин) өндірілуімен ... ... ... енуі ... ... ... тыстық паразиттер үшін процесс адгезия және колонизациялаумен шектелсе, жасушаішілік паразиттер үшін олардың жасуша ішіне еніп, оның ішінде көбеюі ... шарт ... ... ... ... биологиялық жүйесінің барлық деңгейлерінде байқалуы мүмкін. Бұл кезде әрбір жоғарғы деңгей ... ... ... ... ... ... көп деңгейлі жүйесі ең алдымен өзіне организмдік деңгейді немесе ... ... ... ... өйткені инфекция - ол қабылдаушы макроорганизмде туындайтын реакциялар жүйесі. Тіндік-ағзалық, жасушалық (микроб жасушасы мен ие организмі жасушасының өзара ... және ... ... молекулалық деңгей төменгі деңгейлер болып табылады, олар микробпен макроорганизмнің ... ... ... ... негізделген.
Микробтың макроорганизммен өзара әсерінің нәтижесінде бірінші кезекте жасуша зардаптанады, сол жерде ... ... ... ол ... ... ... ... әсерлесу процесі микробтың микромолекулаларының комплементарлық құрылымы мен макроорганизмнің эукариоттық жасушасының деңгейінде жүреді. Молекулалық және жасушалық ... ... ... ... ... ... патогенділік факторлары мен макроорганизмнің жасушалық және гуморальдық қорғаныс факторларының өзара ... ... ... білінеді. Ие жасушасының тіндік дифференциациялануы инфекциялық процестің спецификалығын ерекшелейді және ... ... ... ... ... қорғаныс рөлін атқарады. Сондықтан инфекциялық процесс патогенезінің негізгі сипаты тіндік-ағзалық ... ... ол ... ... ... айқын (манифестік) байқалуын организмдік деңгейде қамтып көрсетеді. Организм деңгейдегі инфекциялық процестің клиникасы мен патогенезінің ерекшеліктері қоздырғыштың берілу ... мен ... ... ете ... ... процестің экожүйелік деңгейіндегі ағымына әсер етеді. Сонымен, инфекциялық процесс әрбір жүйе деңгейінің, және де осы ... ... ... көп жақтылығымен және күрделілігімен сипатталады.
Иммундық жүйенің іс атқаруының негізгі принциптері мен механизмі
Иммундық жүйе организмді ... ... ... ... ісін ... Ол жүйе лимфоидтық тіннен тұрады. Өзінің іс атқаратын факторларының (иммундыреагенттер) кірісуімен жасушалық және де гуморалдық реакциялар жүру арқылы ... ... ... ... тыс ... ... жүйенің антигендерді заладансыздандыру ісі бейспецификалық факторлармен толықтырылып, ағзаны қандайда болмасын бөгде заттардан ... жүйе мен ... ... ... ... ... төзімділігін қамтамасыз ететін факторлар: а) бөгде заттардың ағзаға енуіне бөгет болатын механикалық кедергілер (тері, тыныс жолының және ас ... ... ... ... ... алу ... ... эпителиі және шырышы);
б) антигендердің құрылысын бұзушы физикалық-химиялық кедергілер (ферменттер, ортаның рН-ы, органикалық қышқылдар т.б.)
в) қорғаныстың ... ... ... антигендерді бөгде заттар ретінде ұстап-обырушы және құрылысын бұзушы иммундыбиологиялық кедергілер ( фагоциттер, комплемент, интерферон, қан ұйуын қолдаушылар, фибронектин).
Арнайы қорғанысты қамтамасыз ... ... ... ... фагоцитоз, лимфоциттердің цитотоксикалық әрекеті, гиперсезімталдықтың жедел (ЖГС), гиперсезімталдықтың сезімталдықтың баяу түрі (БГС), толеранттық және иммунологиялық есте қалу.
Егер антигендер бейспецификалық ... ... ... ... өтіп ... онда іске екінші шептегі спецификалық факторлар кіріседі, яғни екі шеп қоян - қолтық тығыз байланыста іс атқарады. ... ... ... ... үшін ... ... ... қатынасуы міндетті емес. Бірақ, ағзаны антигендерден қорғау жолында көбінесе иммунитеттің ... және ... ... ... ... ... рецепторлық , табиғи), фагоциттер (табиғи, иммунды), киллерлік іс атқаратын цитотоксиқалық лимфоциттер, антигеннің құрылысын ... ... ... және т.б.), ... қан ... қорғаушы ақуыздары (пропердин, бетта-лизин, фибронектин т.б.), иммундыцитокиндер (интерлейкиндер, интерферондар, тимустың пептидтері, миелопептидтер т.б. факторлар), иммундыжауапты жасушалардың ... ... ... - Main ... Complex, гистосәйкестіктің басты комплексі) антигендері иммундық жүйеде қорғаныс ісін атқаратын басты биорецепторлар болып табылады.
Иммунитет ... ... ... ... ... ол ... ... рет-ретімен жүретін, антигендерді тысқа шығарып, дербестікті сақтап, ... ... ... ... іс-әрекеті болып табылады.
Иммундық жүйе жұмысының басталуына антигеннің ағзаға әртүрлі жолмен сырттан ... ... оның ағза ... ... себепкер болады. Содан кейін ең алғашында антигеннің бөгде екені ... ... ... ... ... ... одан ... Т-лимфоциттермен спецификалықты тану. Келесі кезең - ағзаның барлық спецификалық және бейспецификалық қорғаныс ... іске ... Ол ... ... ... және сипаттарына, сонымен қатар антигеннің ағзаға патогендік әсер ету ... ... Осы ... ... ... ... күйретіліп, бейтараптанып организмнен тыс шығарылады. Кейбір жағдайда антигенмен кездескеннен кейін, организмде сол антигенге сезімталсыздық және шыдамдылық пайда ... ... ... ... ... ... организмнің гомеостазын қалпына келтіріп, ұзақ уақытқа дейін организмде сол антигенге қарсы иммунитетті сақтап, ол ... ... ... иммундық есте қалдырылып, төзімділік тудырады. Сонымен қатар, жағымсыз жанама көрініс ретінде сол антигенге ... ... не ... сезімталдық (аллергия) пайда болуы мүмкін.
Иммунитеттің түрлері
Эволюциялық даму жолында адамда, ... оның ... ... ... ... жүйе ... Ол ... генетикалық бөгде зат -антигеннен қорғап, сонымен қатар әрібір түрге, жеке тұлғаға тән ... және ... ... ... ... сақтауға арналған.
Заттың бөгделігін айыру төменгі сатыдағы омыртқасыздарға да тән, оларда да қарапайым қорғау жүйесі бар. Бірақ, ол жүйелердің арасында зор ... ... ... ... ... иммундық жүйенің түріне ,оның күрделігіне, жауап беру тәсіліне сәйкес иммунитет бірнеше түрге бөлінеді (8.4-кесте).
Кесте 8.4.
Иммунитет түрлерінің жіктелуі.
Иммунитет
Тleft000үрлік
(тумысынан,түқымқуалаушылық, ... ... ... ... ... ... ... емес
Антитоксикалық
Бактерияға қарсы
Вирусқа қарсы
Саңырауқұлақтарға қарсы
Ісіктерге қарсы
Трансплантациялық
Гельминттерге қарсы
Түрлік, тумысынан пайда болған, немесе тұқымқуалаушылық, генетикалық, конституционалдық ... ... ... ... ... ... ... түрлік, не дербестік антигеннің бір түріне сол организмнің биологиялық ерекшеліктерімен, антигеннің қасиетерімен, сонымен қатар орлардың қарым-қатынасына ... ... ... ... ... мал ... ... сезімталсыздығын келтіруге болады ( қара малдың обасы, жылқының шешегі). Түрлік иммунитетің негізінде бірнеше себептері болуы мүмкін - ... ... ... ... ... ... ... процесті, не иммунитетті іске қосуды қамтамасыз ететін рецепторлық аппараттың кейбір түрлерінің жоқтығы. Сонымен қатар, организмде ... ... ... ... ... не ... микроботардың қонақтап өсіп-өнуін қолдайтын жағдай болмауынтар аѓзада антигенніњ жедел, мысалы ... ... не ... ... ... uсіп-uнуіне естен шығармау керек. Қорыта келгенде, оның негізінде жануар түрінің генетикалық ерекшелігі, ал нақтылы айтқанда сол ... ... ... ... ... ... ... абсолюттік және арақатыстық болуы мүмкін. Мысалы, әдетте сіреспе микробының токсиніне бақа сезімталсыз. Егерде бақаның ... ... оған ... ... ... ... бірталайын келтіруге болады.
Жүре пайда болған иммунитет -ол адамның және ... ... ... ... ... жасанды жолмен антигенмен кездесуінің нәтижесінде пайда болып, сол антигенге қарсы тұрақтылық ... ... және ... ... ... ... иммунитет белсенді және енжарлы болып бөлінеді. Егерде тұрақтылыққа ағзаның механизімдері кірісіп антигенге қарсы ... ... ... оны ... ... ал ... тұрақтылығына дайын факторлар (иммундыглобулиндер, иммундық қан сарысуы, иммундық лимфоциттер) сырттан еңгізілсе ол иммунитет деп аталады. ... жүре ... ... белсенді иммунитет жұқпалы аурумен ауырып сауыққаннан кейін пайда болады. ... жүре ... ... енжарлы түрі жаңа туған перзентетердің ананың жатыра арқылы алынған антигенге қарсы иммунитет факторларына негізделген. Жасанды жүре пайда болған ... ... деп ... ... ... ... ... түрін айтады. Жасанды жүре пайда болған енжарлы ... ... ... факторларын(иммундыглобулиндер, иммундық сарысулар) организмге еңгізгенде құрылады.
Иммунитеттің құрылуына жасушалық және ... ... ... Сондықтан, белсенді иммунитет құруға қандай факторлар басым кірісуіне сәйкес (жасушалық, не гуморалдық) ... және ... ... бөлінеді.
Жасушалық иммунитеттің көрнекті мысалы - ісікке және трансплантантқа қарсы түрі, өйткені басты рөлді цитотоксикалық ... ... ... ... ... күл) ... ... антиденелер басым (антитоксикалық антиденелер); түберкулезде бастаушы рөлді иммунитетке жауапты жасушалар (лимфоциттер, фагоциттер) арнайы антиденелермен қосылып атқарады. Кейбір вирустық ... ... ... ... т.б.) ... ... ... негіздеп, жасушалық факторлармен жалғастырылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Ш.Б.Мырзабекова;Алматы, , 2004 ж.
* Жалпы микробиология (оқу-әдістемелік құрал). Микробиология кафедрасы-ның профессорлары Б.А. Рамазанова, А.Л. ... ... ... Б.М. Хандиллаева, Г.Р. Амзеева, Т.С. Бегадилова, А.М. Бармакова, Д.Ж. Батырбаева. ... 2006 ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы. инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары (температура, гормондар, ингибиторлар, интерферондар)16 бет
Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы.инфекция түрлері және оларға сипаттама.Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары (температура,гормондар,ингибиторлар,интерферондар)18 бет
Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы15 бет
Вирустардың органимге енуі,таралуы,орналасуы.Инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық.клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары(температура,гормондар,ингибиторлар,интерферондар)14 бет
Жасушадағы зат алмасу және энергияның айналымы7 бет
Орман экожүйелеріндегі макроэлементтердің биогеохимиялық өрістеуіндегі шағынорганизмдердің рөлі5 бет
Вирустардың организмге таралуы, енуі, орналасуы.Инфекцияның түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь