Ес туралы теориялар

Ес— адамның бұрын көрген, естіген, білген нәрселері мен бейнелерін ойында ұзақ уақыт сақтап, қажет кезінде қайта жаңғырту қабілеті, жүйке жүйесінің негізгі қызметтерінің бірі. Адамның есте сақтау қабілеті үнемі дамып, жетіліп отырады.

Генетика және молекулярлық физиологияның, сонымен қатар кибернетиканың дамуына байланысты соңғы бірнеше онжылдықта естің биологиялық негіздері мен физиологиялық амалдарын зерттеу өзіне ерекше назар аударды. Бұл зерттеулердің бір бөлігі нейрондық деңгейде, демек, жекелеген жүйке жасушаларының жұмысын зерттеу деңгейінде және олардың кешендері еске сақтау үрдісінде жүргізілді. Бірақ ақпараттың есте қалдыру және қайта жаңғыру үрдістерінде мидың әр түрлі жасушаларының рөлі туралы, сонымен қатар молекулярлық деңгейде іске асып жатқан өзгерістердің ес үшін маңызы туралы сұрақтарға толықтай біржақты, сендіретіндей жауаптар әзірше алынған емес. Сондықтан да жоғарыдағы айтылған ойларды тек қызықты жорамал ретінде қарастыруға болады. Осыған байланысты ес жұмысының заңдарын түсіну үшін ерекше пайдалы және оны басқарудың тәсілдерін талдау естің психологиялық теориялары болып табылады.
Ес туралы соңғы кезде әр түрлі теориялар қалыптасты: олардың ішінде естің зерттеу амалдары мен заңдылықтарын зерттейтін психологиялық, физиологиялық, биохимиялық, кибернетикалық теорияларды ерекше атауға болады.
Психологиялық деңгейде ес механизмдерін зерттеу хронологиялық тұрғыдан басқа теориялардан ертерек қалыптасқан, әрі кеңінен тараған.
Алғашқы ес теорияларының бірі, өз мәнін қазіргі кезге дейін жоймаған, XVII ғасырда пайда болған. Ассоциативті психологиялық теорияболды. Бұл теория негізінен Англияда кеңінен тарады. Оның негізіне ассоциациятуралы ұғым жатады. Ассоциация — жекелеген психикалық үрдістердің арасындағы байланыс, сонымен қатар қоршаған дүниедегі құбылыстар мен заттардың арасындағы байланысы айтылады.
Гештальтизм теориясының негізгі ұғымы – генетальт ұғымы – тұтас ұйымды, құрылымды білдіреді. Сонымен, ассоциативтік теорияның заттар мен құбылыстарға қарапайым элементарлық көзқарасына гештальтизм ең алдымен элементтер синтезі, тұтастық қағиданы қарсы ұсынды. Гештальтизм теориясының жақтаушылары адамның практикалық іс-әрекетіне естің тәуелділігі туралы сұраққа жауап бермеді және өз шешімін таппады. Сондықтан да естің генезисі туралы мәселе күн тәртібінен аланып тасталды. Осы сұраққа психологиялық зерттеулердің басқа да екі бағытының өкілдері жауап бермеді – бихевиоризм және психоталдау. Бихевиоризмді жақтаушылардың көзқарастары ес проблемасына ассоциативтік теория өкілдерінің көзқарастарына жақын болды. Олардың арасындағы бірден-бір мәнді жалғыз айырмашылық – бихевиористер материалды еске сақтауда бекітудің рөлін бағалады, үйрету үрдістеріндегі естің қалай жұмыс істейтіндігін зерттеуге ерекше мән берді.
1) Добрынин Н.Ф. Внимание и память.–Издательство: Знание–Москва 1958 ж
2) Маклаков, А.Г. Общая психология: учебник для вузов / А.Г. Маклаков.- М.; СПб; Н.Новгород: Питер, 2007г
3) Зинченко В.П. и др. Функциональная структура зрительной памяти–М:2013г
4) Взаимодействие полушарий мозга у человека: установка, обработка информации, память 2005г.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
ТАҚЫРЫБЫ: Ес туралы теориялар.
Орындаған:Джангулова А.Т.
Группа:ПХ-415
Тексерген:Едігенова А.Ж.
СЕМЕЙ,2015ж
Ес -- адамның ... ... ... ... ... мен бейнелерін ойында ұзақ уақыт сақтап, қажет кезінде қайта жаңғырту қабілеті, жүйке жүйесінің ... ... ... ... есте ... қабілеті үнемі дамып, жетіліп отырады.
Генетика және молекулярлық физиологияның, сонымен қатар кибернетиканың дамуына байланысты соңғы бірнеше онжылдықта естің биологиялық ... мен ... ... ... ... ... ... аударды. Бұл зерттеулердің бір бөлігі нейрондық деңгейде, демек, жекелеген жүйке жасушаларының жұмысын зерттеу деңгейінде және ... ... еске ... ... жүргізілді. Бірақ ақпараттың есте қалдыру және қайта жаңғыру үрдістерінде мидың әр түрлі жасушаларының рөлі туралы, сонымен қатар молекулярлық деңгейде іске асып ... ... ес үшін ... туралы сұрақтарға толықтай біржақты, сендіретіндей жауаптар әзірше алынған емес. Сондықтан да жоғарыдағы айтылған ойларды тек қызықты жорамал ретінде қарастыруға ... ... ... ес ... ... ... үшін ерекше пайдалы және оны басқарудың тәсілдерін талдау ... ... ... ... ... туралы соңғы кезде әр түрлі теориялар қалыптасты: олардың ішінде естің зерттеу амалдары мен заңдылықтарын зерттейтін психологиялық, ... ... ... ... ерекше атауға болады.
Психологиялық деңгейде ес механизмдерін зерттеу хронологиялық тұрғыдан басқа ... ... ... әрі ... тараған.
Алғашқы ес теорияларының бірі, өз мәнін қазіргі кезге дейін жоймаған, XVII ... ... ... Ассоциативті психологиялық теорияболды. Бұл теория негізінен Англияда кеңінен тарады. Оның негізіне ассоциациятуралы ұғым ... ... -- ... психикалық үрдістердің арасындағы байланыс, сонымен қатар қоршаған дүниедегі құбылыстар мен заттардың арасындағы ... ... ... ... ... - ... ұғымы - тұтас ұйымды, құрылымды білдіреді. Сонымен, ассоциативтік теорияның заттар мен құбылыстарға қарапайым элементарлық көзқарасына ... ең ... ... ... ... ... ... ұсынды. Гештальтизм теориясының жақтаушылары адамның практикалық іс-әрекетіне естің тәуелділігі туралы сұраққа жауап бермеді және өз шешімін таппады. Сондықтан да ... ... ... ... күн ... ... тасталды. Осы сұраққа психологиялық зерттеулердің басқа да екі бағытының ... ... ... - ... және психоталдау. Бихевиоризмді жақтаушылардың көзқарастары ес проблемасына ассоциативтік теория өкілдерінің көзқарастарына жақын болды. Олардың арасындағы бірден-бір мәнді жалғыз айырмашылық - ... ... еске ... ... ... бағалады, үйрету үрдістеріндегі естің қалай жұмыс істейтіндігін зерттеуге ерекше мән берді. З.Фрейд және оның жақтаушыларының еңбегі адам есін зерттеуде еске ... мен ... ... ... жағымды және жағымсыз эмоциялардың рөлін анықтауға ерекше мән берді. Психоталдау теориясының арқасында адамның түрткілер саласымен байланысты ұмытудың көптеген қызықты ... ... ... және ... ... ғылым ретінде дамуының басталуымен есептеу техникасы мен математикалық программалаудың білімнің бұл ... ... ... психологиядан тәуелсіз ес үрдістерін моделдеу басталған болатын, дәлірек айтқанда, еске сақтаудың амалдары, еске сақтаудың тәсілдері және ... ... ... ... ... және электронды есептеу машиналары үшін бағдарламалардың көмегімен іске асырылды. Соңғы онжылдықта осындай зерттеулердің нәтижесінде бай материал жинақталды, адам өзінің ... ... ... ... үшін оның ... ... зор ... Өз кезегімен бұл ғылымдар өкілдерінің естің өзіндік психолoгиялық зерттеулеріне деген қызығушылығы арта түсті, себебі олар үшін алгоритмдер мен машиналардың есін ... үшін ... ашып ... ... ... ... психологияда соңғы жылдары ақпараттық-кибернетикалық деп аталатын естің жаңа теориясының қалыптасуына алып келді. ... ол ... адам есін ... ... көп үміт күттіретін қадамдар жасай бастады.
Адам миы - бұл күрделі электрондық-есептеу машинасы. Кеңестік психологияда негізінен есті ... ... ... ... теориясымен байланысты бағыттар дамыды. Бұл теорияның негізінде ес психологиялық іс-әрекеттің ерекше түрі, адамның теориялық және практикалық әрекетінің жүйесі ... ... ... еске ... еске сақтауға және қайта жаңғыртуға бағытталған. Іс-әрекет ретінде адамның есін зерттеудің басталуы ... ... ... оның ішінде П.Жаненің еңбектерінде негізі салынды. Ол алғашқылардың бірі болып, еске сақтауға, қайта өңдеуге және материалды бағдарланған есті ... ... ... ... ... француздың ғылыми мектебі барлық ес үрдістерінің әлеуметтік ... оның ... ... ... тәуелділігін дәлелдеді. Кезінде біздің елімізде бұл концепция Л.С.Выготскийдің және оның ең ... ... ... ... ... ... ... жоғары психикалық қызметінің пайда болуы мәдени-тарихи теорияның одан әрі дамуында көрініс тапты. А.Р.Луриянің ... ... ... ... зерттеулер естің физиологиялық амалдарын сипаттауға мүмкіншілік берді. Есті зерттеуге өзінің белгілі үлесін қосқан П.И.Зинченко мен ... ... ... ... Олар ... және ... есте қалдырудың практикалық іс-әрекетті ұйымдастыруға және басқа жағдайларға ... ... ... ... ... теориясына сәйкес әртүрлі елестетулердің арасында байланыстар - ассоциациялар ұйымдастыру, сонымен қатар материалды есте қалдыру, есте ... және ... ... ... түсіндіріледі: адам есте сақтайтын материалмен жұмыс арaсында не істейді, сонымен қатар мнемикалық ... ... ... ... ... орын алатындығына байланысты. Есте қалдыру амалының ерекшеліктерін ашып ... ... ... ... ... өзінің зерттеулерінде атап көрсеткен болатынды.
Бұл теория бойынша ес қыска мерзімді және ұзақ мерзімді өте ... жүйе ... ... ... өзі ... ... ... ұқсастық ассоциациясы, көршілестік ассоциациясы, қарама-қарсылық (контраст) ассоциациясы, адамның қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді есіне жататын уақыт пен ... ... ... ... ... ... қызмет істеуі мен амалының көптеген заңдылықтары ашылып және зерттелді (мысалы, Г. Эббингауз заңы). Уақыт өте бұл теория көптеген шешілмейтін проблемаларға ... ол ... ... -- адам ... ... түсіндіру, естің ассоциациялық табиғатының негізінде түсіндіру мүмкін болмады.
Дей тұрғанмен, естің ассоциативті теориясының оны тану үшін ... көп ... аяқ ... естің ассоциативтік теориясының орнына кезекке гештальттеориякелді. Теорияның ... ... мен ... қағидасы алғашқы элементтердің ассоциациясы емес, ал оның тұтас ұғымы -- гештальт ... ... ... ... ... ... қатты сынға алды (гештальт -- неміс созі, ... ... ... ... ... ... ... теориясының негізгі ұғымы -- гештальт ұғымы -- тұтас ұйымды, құрылымды білдіреді.
Сонымен, ассоциативтік теорияның заттар мен ... ... ... ... ... ең ... ... синтезі, тұтастық қағиданы қарсы ұсынды.
Гештальтизм тсориясының жақтаушылары адамның практикалық ... ... ... туралы сұраққа жауап бермеді және өз шешімін таппады. Сондықтан да естің генезисі туралы мәселе күн тәртібінен ... ... ... ... ... басқа да екі бағытының өкілдері жауап бермеді -- бихевиоризм және психоталдау.
Бихевиоризмді жақтаушылардың көзқарастары ес проблемасына ассоциативтік ... ... ... ... ... ... арасындағы бірден-бір мәнді жалғыз айырмашылық - бихевиористер материалды еске сақтауда бекітудің рөлін бағалады, үйрету үрдістеріндегі естің қалай жұмыс істейтіндігін зерттеуге ... мән ... З. ... және оның ... ... адам есін ... еске ... мен ұмытудың мнемикалық үрдістерінде жағымды және жағымсыз эмоциялардың ... ... ... мән ... ... арқасында адамның түрткілер саласымен байланысты ұмытудың көптеген ... ... ... ... және ... ғылым ретінде дамуының басталуымен есептеу техникасы мен математикалық программалаудың білімнің бұл салаларында пайда болуы психологиядан тәуелсіз ес үрдістерін ... ... ... ... ... еске ... ... еске сақтаудың тәсілдері және ақпаратты қайта жаңғырту ... ... және ... ... машиналары үшін бағдарламалардың көмегімен іске асырылды.
Соңғы онжылдықта осындай зерттеулердің нәтижесінде бай материал жинақталды, адам өзінің қызмет ... ... ... үшін оның ... орасан зор болды.
Өз кезегімен бұл ғылымдар өкілдерінің естің өзіндік психологиялық зерттеулеріне деген қызығушылығы арта түсті, себебі олар үшін алгоритмдер мен ... есін ... үшін ... ашып ... ... ... қызығушылық психологияда соңғы жылдары ақпараттық-кибернетикалықдеп аталатын естің жаңа теориясының қалыптасуына алып келді. Қазір ол алғашқы адам есін түсіну ... көп үміт ... ... жасай бастады. Адам миы -- бұл күрделі электрондық-есептеу машинасы.
Кеңестік психологияда негізінен есті ... ... ... ... теориясымен байланысты бағыттар дамиды. Бұл теорияның негізінде ес ... ... ... ... ... ... және практикалық әрекетінің жүйесі ретінде әр түрлі ақпаратты еске қалдыруға, еске сақтауға және қайта жаңғыртуға ... ... ... есін ... басталуы француз ғалымдарының жұмыстарымен, оның ішінде П. Жаненің еңбектерінде негізі салынды. Ол алғашқылардың бірі болып, еске ... ... ... және ... ... ... есті ... жүйесі ретінде тұжырымдады.
Психологиядағы француздың ғылыми мектебі барлық ес үрдістерінің ... ... оның ... практикалық іс-әрекетіне тәуелділігін дәлелдеді.
Кезінде біздің елімізде бұл концепция А.С. Выготскийдің және оның ең жақын шәкірттері А.Н. Леонтьевтің, А.Р. Луриянің негізін ... ... ... ... ... ... болуы мәдени-тарихи теорияның одан әрі дамуында көрініс тапты.
А.Р. Луриянің ғылыми жетекшілігімен жүргізілген нейропсихологиялық зерттеулер естің физиологиялық амалдарын сипаттауға мүмкіншілік ... ... ... ... ... ... П.И. ... мен А.А. Смирновты ерекше атауға болады. Олар ырықты және ырықсыз есте қалдырудың практикалық іс-әрекетті ұйымдастыруға және басқа жағдайларға тәуелді екендігін ... ... ... ... ... әр ... ... арасында байланыстар - ассоциациялар ұйымдастыру, сонымен қатар материалды есте қалдыру, есте сақтау және ... ... ... түсіндіріледі: адам есте сақтайтын материалмен жұмыс барысында не ... ... ... ... ... ... ... құрылымында қандай орын алатындығына байланысты.
Есте қалдыру амалының ерекшеліктерін ашып көрсететін әр түрлі қызықты деректерді А.А.Смирнов өзінің зерттеулеріңде атап ... ... ... ... ... әр ... теориялар қалыптасты: олардың ішінде естің зерттеу амалдары мен заңдылықтарын зерттейтін психологиялық, физиологиялық, биохимиялық, кибернетикалық теорияларды ерекше атауға болады.
Психологиялық деңгейде ес ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан, әрі кеңінен тараған.
Алғашқы ес теорияларының бірі, өз мәнін қазіргі кезге дейін жоймаған, XVII ғасырда ... ... ... ... ... Бұл теория негізінен Англияда кеңінен тарады. Оның негізіне ассоциациятуралы ұғым жатады. ... -- ... ... ... ... ... сонымен қатар қоршаған дүниедегі құбылыстар мен заттардың арасындағы байланысы айтылады.
Бұл теория бойынша ес қыска мерзімді және ұзақ мерзімді өте ... жүйе ... ... өзі ... түрге бөлінеді: ұқсастық ассоциациясы, көршілестік ассоциациясы, қарама-қарсылық (контраст) ассоциациясы, адамның қысқа ... және ұзақ ... ... ... уақыт пен кеңістікке жақындық ассоциациясы.
Осы теорияның арқасында естің ... ... мен ... ... ... ... және зерттелді (мысалы, Г. Эббингауз заңы). Уақыт өте бұл ... ... ... ... кездесті, ол проблеманың негізі -- адам есінің таңдамалылығын түсіндіру, естің ассоциациялық табиғатының ... ... ... ... ... ... ассоциативті теориясының оны тану үшін пайдасы көп болды.
Естің нейроңдық теориясы. Адам миының құпиялылары көп жағынан әлі ашылар ... Ол ете ... Осы ... ақ - ... жиынтықтың жаңа ақпарат топтап, оны сақтай алу қабілетін қазіргі күндегі психология онда жұрт жататын құрылымдық немесе ... ... ... отыр. Бұл теорияның негізгі мәні мынада сете қалдыру мидің электрлік белсеңділігімен, ягни мидағы химиялық не құрылымдық белсенділік қандай да бір ... ... ... қуатын арттырады. Бұл үшін қолай ес іздерін іске қосатын жүйке ... ... ... ... ... орай ... жеткізген импульстср аксон (қозуды жеткізуші) арқылы бір жасушадан екіншісіне берілсді Аксонның жасушамен тоғысқан жері синапс деп аталады Жеке бір ... ... осы ... саны ... ... ... әр түрде қызмет етеді, бірі - қоздыруды, екіншісі - тежеуші. Сонымен, қысқа мерзімді не ұзақ ... ... ... де ... ... немесе тежелуші жүйке элементтерінің бір-біріне әсерінен туындайды. Айырмасы қысқа мерзімді ес белгілі нейрондардың уақытша электрон белсенділігінен болады да ұзақ ... ес ... ... ... келіп шығады.
Естің биохимиялық теориясы Нәсілдік негізде жатқан химиялық процестер ашылуымен ... сол ... есте ... ... жок па ... ой пайда болды. Әр ағза үшін тән болған генетикалық ақпарат ДНК (дезоксирибонуклейн қышқылы) молекулаларында шоғырланады, ал оны тасымалдау ... (РНК) ... ... ... ... ДНК ... тән әр жаңа генетикалық есті өзінде сақтайтыңдықтан, оның өзі ... РНК ... ... де ... ... ... мүмкін дегеп болжам жасалды. Эксперименттер нәтижесіңде тәнді құрайтын молекуланың химиялық құрылымы тіршілік иесінің тәжірибе ... ... ... ... Бұл ... ... туыңдатты: үйрету барысында өзгерген РНК молекуласы жаңа пайда болған дағды жөніндегі ... ... ... ма не ... ма? ... ... жануар қажетті әрекетті орындауға үйретілгенді. Оның жүйке жүйесінің бір аймағынан РНК молекуласы ... ... ... ол игерілген білікті екінші жануарға өткізу үшін жаңа ағзаға егілді. Үйретілген жануардың РНК молекуласын қабылдаған екінші жануар (жалпақ құрт) ... ... ... ... бір ... ... құрттары бірі бірін қорек етеді. Егер бір планариді белгілі бір әсерленуге үйретіп оны турап, үйретілмеген екіншісіне жегізсе, онда кейінгі ... ... ... ... ... (Д. Мак-Коннел).
Аталған эксперимент тәжірибелерден естің ерекше іздері дене ... ... ... ... ... организмде еркін қозғалыста болатыны және олардың бір жануардан екіншісіне ауысатыны толық дәлелденді.
Пайдаланған әдебиеттер:
* Добрынин Н.Ф. ... и ... - ... ... - Москва 1958 ж
* Маклаков, А.Г. Общая психология: учебник для вузов / А.Г. Маклаков.- М.; СПб; Н.Новгород: Питер, 2007г
* Зинченко В.П. и др. ... ... ... памяти - М:2013г
* Взаимодействие полушарий мозга у человека: установка, обработка информации, память 2005г.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық саланы дамытуға байланысты туындаған экономикадағы теориялар7 бет
Азаматтық қоғам және құқықгық мемлекет туралы теориялар17 бет
Ауыл шаруашылығын несиелеудің экономикалық мәні және оның теориялары77 бет
Ақша айналысының заңы және теориялары30 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Ақша теориялары мен заңдар жүйесінің негізгі қызметтері37 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Ақшаның теориялары8 бет
Балалар психологиясының даму тарихы, теориялар туралы негізгі түсініктер12 бет
Баға және табиғат ресурстарын экономикалық-географиялық тұрғыдан бағалау теориялары64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь