Малдардың эмбриондарын трансплантациялау

Бүгінгі таңда биотехнология ғылыми-техникалық прогрестің алдыңғы қатарына тырысып шығуда. Бұл екі жағдайға байланысты. Бір жағынан химия мен физика жетістіктерінің арқасында қазіргі молекулалық биология мен генетиканың одан әрі дамып, тірі ағзаларды адамның пайдасына жарату болса, ал екінші жағынан біз жаңа технологиялармен өзіміздің қажеттілігімізді қанағаттандырып, азықтың, энергияның, минералдық ресурстардың жеткіліксіздігін кемітіп, денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау жағдайларын жақсартамыз.
Қазіргі биотехнология тірі ағзаларды, микроағзаларды, мәдени өсімдіктер мен ауыл шаруашылық малдарын қалыптастыруға байланысты жаңа әдістерді іздеу үстінде.
Ауыл шаруашылығы биологиясының негізгі жетістіктерінің үлесіне – қолдан ұрықтандыру мен ұрықты сұйық азотта ұзақ уақыт мерзімге сақтау әдістерін табуы. Бұл бағалы аталықтардың генофондын максималды түрде пайдалануда маңызы зор. Генетикалық зерттеулер бойынша ұрпаққа ата-ананың екеуінің де әсері бар. Осы жағдайға байланысты асылдандыру жұмысын жеделдету үшін ұрғашылардың генофондын қолдану қажет. Себебі ол селекцияның одан әрі күрделеніп дамуына жол ашады. Тәжірибелік селекцияда бұны биотехнологиялық әдістердің негізінде, Эмбриондарды трансплантациялау арқылы іске асыруға болады. Эмбрионды көшіру өнімділігі жоғары ұрғашылардың ұрпақ санын жылдам көбейту мүмкіндігін туғызды. Асыл тұқымды аталықтарды алу кезіндегі ұрғашыларды ұрпақ сапасы бойынша бағалау мүмкіндігі де пайда болды.
Трансплантациялау технологиясының маңыздылығы мен қиындығы – асыл тұқымды аналықтан қажетті мөлшерде эмбриондарды алу. Аналықтардан эмбриондарды алу мүмкіндіктері мол, себебі олардың аналық безінде бірнеше жүз мыңдай ооциттер бар, бірақ олардың қорындағы гендердің бір, екеуі ғана жетіліп ұрпақ береді. Мәселен, әрбір сиыр саулық қой тіршілігінің соңына дейін орташа есеппен 7-10 бұзау, саулық қой 5-6 қозы ғана береді. Л.Н. Эрнст, Н.А. Кравченко және т.б. (1987) мәліметтері бойынша ооциттердің көп мөлшері бітеулікке ұшырап, ұдайы өндіріске қатыспай қалады. Қордағы потенциалды жыныс жасушаларын қолданудың тамаша тәсілі аналық безін қопсыту. Сиырдың аналық безінен 200 дейін ооциттерді бөліп алып, соңғыларын in vitrо (ағзадан тыс) метафазаның өсіп-жетілу күйіне шейін жеткізу әдістері құрылды. Ұрықтандыру кезінде in vitrо ооциттерін қопсыту нәтижесінде жақсы дамыған бұзаулар алынған. Л.К. Эрнст, Р.А. Кравченко мен т.б. ойынша, бұл әдістер өзара параллельді дамуы қажет, өйткені екеуінің де оң және теріс нәтижелері бар.
Әр жастағы малдың безінен бөлініп шыққан, ағзадан тыс өсіп-жетілген жыныс жасушаларын ұрықтандыру мүмкіндігін зерттеудің мәні зор. Кәрі малдың аналық безіндегі ооциттерді қопсыту, атақты дарақтардың репродуктивті мерзімін жалғастырып, қосымша ұрпақ алудың бірден-бір себебі. Толық жасқа жетпеген жануарлардың аналық безіндегі жыныс жасушаларын қопсыту және ұрықтандыру төңірегіндегі жетістіктер, келешекте табиғи жыныстық жетілу уақытын ауыстырып, қысқа мерзім ішінде тұқымаралық будандарды шығарып алуды көздейді. Зерттеулердің нәтижелері бойынша бұзаудың 1-2 айлығында аналық безінен бөлінген ооциттерді қопсыту мен ұрықтандыру сәтті аяқталған еді.
1. Байжұманов Ә. Б. Мал өсіру. – Алматы,1987. – 210 с.
2. Бегімбеков К.Н., Тореханов А.Ә., Байжұманов Ә. Б. Мал өсіру және селекция. Алматы, 2006. – 592 б.
3. Бексеитов Т.К. «Инбридинг и препотентность баранов-
производителей». – Павлодар, 2003. – 160 с.
4. Дүйсекеев О. «Новое в селекции молочного скота». – Фрунзе, Қырғызстан, 1990. – 270 с.
5. Ерохин А.И., Солдатов А.Л. және т.б. «Инбридинг и селекция
животных». – М.Колос, 1974. –240 с.
6. Ермеков М.А., Голоднов А.В. «Курдючные овцы Казахстана» – Алматы Қайнар, 1976. – 190 с.
7. Ермеков М.А., Көптілеуов Т. Еділбай қойы. – Алматы. – Қайнар, 1982. – 210 б.
8. Жиряков А.М., Хамицаев Р.С. «Промышленное скрещивание
овец». – М.Агропромиздат, 1986. – 260 с.
9. Завертяев Б.П. «Генетические методы оценки племенных
качеств молочного скота». – Ленинград, Агропромиздат,1986. – 320 с.
10. Қасенов Т.К.,Тоқпаев Б.Т. «Казахская тонкрунная». –
Алматы. Қайнар, 1985. – 240 с.
11. Кравченко Н.А. «Разведение сельскохозяйственных
животных». – М.Колос, 1985. – 410 с.
12. Красота В.Ф., Лобанов В,Т.,Джапаридзе Т.Г. «Разведение
сельскохозяйственных животных». – 390 с.
13. Красота В.Ф. «Селекция на гетерозис у сельскохозяйствен-ных животных». – М. Колос,1979. – 220 с.
14. Крючков З.С., Мелдебеков А.М. және т.б. «Казахская белоголовая порода: итоги и перспективы совершенствования» – Астана, 2000. – 230 с.
15. Ли В.А., Қалдыбаев С.У. және т.б. «Отдаленная гибриди-зация в породообразовании свиней на юге Казахстана». – Алматы, Ғылым, 1980. – 190 с.
16. Маркушин А.П. «Сроки использования сельскохозяйственных
животных».-М. Колос,1974. – 250 с.
17. Медеубеков К.У., Нартбаев А. және т.б. «Северо-казахские мериносы».- Шымкент, 1996. – 190 с.
18. Меркурьева Е.И., Метлицкий А.В. «Методы селекции
Южноказахских мериносов». – Алматы, Қайнар, 1977. – 215 с.
19. Меркурьева Е.К., Абрамова З.В. және т.б. Генетика. –
М. Агропромиздат, 1991. – 440 с.
20. Мухамедгалиев Ф.М. «Очерки по общей биологии сельскохо
-зяйственных животных с основами генетики». – Алматы, Ғылым, 1970. – 320 с.
21. Мұхамедгалиев Ф.М. «Актуальные проблемы частной
генетики сельскохозяйственных животных». – Алматы, Ғылым, 1981. – 340 с.
22. Никоро З.С., Стакан Г.А. және т.б. «Теорические основы
селекции животных. – М., Колос,1968. – 380 с.
23. Николаев А.И. «Овцеводство». – М.Агрпромиздат, 1987. – 425 с.
24. Oвсянников А.И. «Основы опытного дела в живот-нодстве». – М. Колос, 1976. – 290 с.
25.Петухов В.Л., Эрнст Л.К. және т.б. «Генетические основы
селекции животных». – М., Агрпромиздат,1989. – 480 с.
26. Ростовцев Н.Ф., Черкашенко И.И. «Промышленное Скре-щивание в скотоводстве». – М.,Колос, 1971. – 360 с.
27.Ростовцев Н.Ф. «Гетерозис в животновдстве». – Москва, Изд. АНСССР, 1972. – 245 с.
28.Садыкулов Т.С. Дегереские овцы. – Алматы, Кайнар, 1985. – 260 с.
29.Садыкулов Т.С., Ким Г. Л: и др. Практикум по разведению и селекции животных. – Алматы,Агропромиздат, 1999. – 380 с.
30.Садыкулов Т.С., Жазылбеков К.Ж. «Рекомендации-племенная
работа с овцами дегереской курдючной породы». – Алматы, 1995. – 35 с.
31.Свечин К.Б. «Индивдуальное развитие сельскохозяйственных
животных». – Киев, УАСХН, 1961. – 290 с.
32.Смагулов А.К., Жанбуршинов З.А. «Аулиекольская порода». – Алматы, 1995. – 190 с.
33.Тихонов В.Н. «Использование групп крови при селекции
животных». – М., Колос, 1967. – 240 с.
34.Тойшыбеков М.М. «Изменчивость постнатального
онтогененза и продуктивность мясо-шерстных овец». – Алматы,
Наука, 1893. – 215 с.
35.Чижик И.А. «Альбом по контуции и экстерьеру сельскохо- зяйственных животных.» – Ленинград. Колос, 1972. – 445 с.
36.Эрнст Л.К., Горин В.Т. және т.б. «Создание новых сельскохо- зяйственных животных». – М.Агропромиздат, 1987. – 385 с.
37.Эрнст Л.К., Кравченко Н.А. және т.б. «Племенное дело в животноводстве». – М. Агропромиздат, 1987. – 320 с.
38.Эрнст Л.К., Цалитис А.А. «Крупномасштабная селекция в скотоводстве». – М.Колос, 1982. – 355 с.
        
        Қазақстан Республикасының  Білім және Ғылым Министрлігі 
Семей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... Малдардың эмбриондарын трансплантациялау .
Орындаған: Сәрсенбекова .Н.С
Тексерген: Нұржанова.К.Х
Семей, 2015 жыл
Бүгінгі таңда биотехнология ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... шығуда. Бұл екі жағдайға байланысты. Бір жағынан химия мен физика жетістіктерінің ... ... ... ... мен генетиканың одан әрі дамып, тірі ағзаларды адамның пайдасына жарату болса, ал екінші жағынан біз жаңа ... ... ... ... ... ... минералдық ресурстардың жеткіліксіздігін кемітіп, денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... тірі ағзаларды, микроағзаларды, мәдени өсімдіктер мен ауыл шаруашылық малдарын қалыптастыруға байланысты жаңа әдістерді іздеу үстінде. Ауыл шаруашылығы биологиясының ... ... ... - ... ұрықтандыру мен ұрықты сұйық азотта ұзақ уақыт мерзімге сақтау ... ... Бұл ... ... ... ... ... пайдалануда маңызы зор. Генетикалық зерттеулер бойынша ұрпаққа ата-ананың екеуінің де әсері бар. Осы жағдайға байланысты асылдандыру жұмысын жеделдету үшін ұрғашылардың ... ... ... ... ол ... одан әрі ... ... жол ашады. Тәжірибелік селекцияда бұны биотехнологиялық әдістердің негізінде, Эмбриондарды трансплантациялау арқылы іске асыруға болады. Эмбрионды көшіру ... ... ... ... санын жылдам көбейту мүмкіндігін туғызды. Асыл тұқымды аталықтарды алу кезіндегі ұрғашыларды ұрпақ сапасы ... ... ... де пайда болды. Трансплантациялау технологиясының маңыздылығы мен қиындығы - асыл тұқымды аналықтан қажетті мөлшерде ... алу. ... ... алу мүмкіндіктері мол, себебі олардың аналық безінде бірнеше жүз ... ... бар, ... ... қорындағы гендердің бір, екеуі ғана жетіліп ұрпақ береді. Мәселен, әрбір сиыр саулық қой тіршілігінің соңына ... ... ... 7-10 ... саулық қой 5-6 қозы ғана береді. Л.Н. Эрнст, Н.А. Кравченко және т.б. (1987) ... ... ... көп ... ... ... ұдайы өндіріске қатыспай қалады. Қордағы потенциалды жыныс жасушаларын қолданудың тамаша тәсілі аналық безін қопсыту. Сиырдың аналық безінен 200 дейін ооциттерді ... ... ... in vitrо ... тыс) ... ... күйіне шейін жеткізу әдістері құрылды. Ұрықтандыру кезінде in vitrо ооциттерін қопсыту нәтижесінде жақсы дамыған ... ... Л.К. ... Р.А. ... мен т.б. ойынша, бұл әдістер өзара параллельді дамуы қажет, өйткені екеуінің де оң және ... ... бар. Әр ... малдың безінен бөлініп шыққан, ағзадан тыс өсіп-жетілген жыныс жасушаларын ұрықтандыру мүмкіндігін зерттеудің мәні зор. Кәрі малдың ... ... ... ... ... ... ... мерзімін жалғастырып, қосымша ұрпақ алудың бірден-бір себебі. ... ... ... ... ... ... жыныс жасушаларын қопсыту және ұрықтандыру төңірегіндегі жетістіктер, келешекте табиғи жыныстық ... ... ... ... ... ішінде тұқымаралық будандарды шығарып алуды көздейді. Зерттеулердің нәтижелері ... ... 1-2 ... ... ... бөлінген ооциттерді қопсыту мен ұрықтандыру сәтті аяқталған еді. Қазіргі биотехнологиялық әдістердің негізгі мақсаттары мен міндеттері жақсы ... ... ... ... ... ... ... қажетті типтегі малды жылдам көбейтіп алу. Тұқымды қалыптастыру процесі немесе генетикалық ресурстардың жетіспеуі кезінде, генотипі ... ... тез ... ... ... бұл әдіс өте ... ... трансплантациялау селекцияның келесі міндеттерін шешуде пайдаланады: 1. өнімділігі жоғары, бағалы тұқымдар мен мал топтарын тез арада көбейту мәселесін қарастырады; 2. ... ... ... алу ... ... ... бөліп алу. Олар генотиптің сыртқы орта байланысын, қасиеттерінің тұқым ... ... ... ... 3. ... ... кіші ... мен тұқымдық генофондын сақтап қалу; 4. генотипі бойынша бағалы, бірақ бедеу жануардардан ұрпақ алу; 5. зиянды рецессивті гендер мен ... ... ... 6. ... ауруға деген төзімділік қабілетін арттыру; 7. ауруға қарсы күресу шарасы ретінде малдың импорты мен экспортын, криоконсервіленген эмбриондардың импорты мен ... ... 8. ... ... малдарды жерсіңдіру; 9. іштегі төлдің жынысын анықтау және қажетті жынысты төлді алу; 10. ... ... 11. ... жануарларды алу Соңғы он жылдың ішінде эмбрионды трансплантациялау әдісін көптеген елдер өзінің селекциялық бағдарламасына еңгізген еді. Шетелдік мамандар (АҚШ, ... ... және т.б.) ... ... мәні - селекциялық бағдарламаның жеделдетуінде деп түсіндірген. Бұл сиыр сүтінің өнімділігін - 20%, ал еттің өнімділігін - 20-40%. Бұл ... ... ... да ... ... ... аурулар мен стресстерге төзімділігін дамыту үшін де пайдаланады. АҚШ пен Канаданың қолдан ... ... ... ... ... 50-60% ... сәйкес келетін трансплантат-бұқалары бар. Малдың генофондын эмбриондар трансплантация әдісімен одан әрі жетілдіретін мемлекетаралық ұйымдар ... ... және т.б.). ... ... ... ... ... мәліметтер ХІХ ғасырдың аяғында пайда болған. 1980 ж ағылшын биологы W. Heape ... ... ... ... жұмыртқаларды бір ұрғашыдан екіншісіне көшіріп, ұрпақ алуға болатынын дәлелдеген. 1891 ж Париж академиясында орыс дәрігері М. ... қоян мен ... ... ... ... ... ... алғаны жөнінде хабарлады. Ал 1897 ж Қазан қаласында гинеколог В.С. Груздев қояндардың ... ... ... нәтижелерін жариялаған. Сондай-ақ 1930 ж бұндай экспериментерді орыс ғалымдары (Красовская, 1934, 1936; ... ... 1934; ... ... Смирнова, 1935) да жалғастырды. Меринос, қаракөл, чунтукты және сығай қой тұқымдарына, зиготаны тұқымаралық көшіруде ... ... ... орыс ... А.И. Лопырин және А.В. Квасницкий (1950, 1953). Олар 16 трансплантант-қозы алған. Біздің елімізге ... ... ... ... ... ... ... рет 1965 ж. тәжірибелі биология институтында (қазіргі ) академик Ф.М. ... ... қой ... саласында жүргізілді. Басында жас мамандар ретінде, ал кейін бұл салада атағы шыққан ғалымдар М.М. Тойшыбеков, Р.Б. Абильдиов, О.И. ... К.Д. ... және т.б. еді. ... ... одан әрі ... дамытуға атсалысқан ынталы ғалым, ҚРУҒА корреспондент мүшесі, профессор М.М. Тойшыбеков болатын. ... ... ... әдістемесін үйрету мен ана ағзасының трансплантант-қозы фенотипіне әсерін зерттеу болды. Реципиент пен донор ... ... ... қой ... ... Қазақтың таза биязы жүнді қойдың жатырындағы зиготасын қылшық жүнді қой тұқымдары - еділбай, ... және ... ... ... ... ... ... жүнді донор-cаулығынан-17 2-ден 8-ге дейін бластомер сатысындағы ұрықтарын 15 реципиентке көшірді.15 саулық-реципиентінің бесеуі бір-бір трансплантант-қозы әкелген. М.М. Тойшыбековтің бастауымен ... ... саны ... және ... ... ... қиын жерсінетін қой тұқымдарының эмбриондарын қысқа мерзім ... ... ... ... ... жүргізілді. Осының нәтижесінде жаңа биязылау жүнді тұқымның кроссбредті және кроссбед типті жүнді қойларды алған. Шығыс және ... ... ... ... ... жүнді саулықтарын линкольн, ромни-марш және бордер-лейстер тұқымды ... ... ... ... ... ... ... В.А. Бальмонттың пікірінше, Қазақстанға 1960 жылдың басында әкелінген ромни-марш, линкольн тұқымдарының аталықтарының көбі өліп, олардың көп бөлігі нашар ұрық беріп, ... ... ... ... болатыны жөнінде айтқан. Осы жағдай Алматы облысындағы қой шаруашылығында да дәлелін тапты. 1962 ... ... ... ... 9 бас ... мен 7 бас ... тұқым қошқарларын шағылыстыру кезінде линкольн тұқымнан 3 ... ал ... 2 ... ғана ... ... ... 11 бас қошқардың кейбіреулері өлі ұрық беріп немесе мүлдем шағылыспаған. Сондықтан да импортты таза тұқымды қошқарларды суперовуляция мен эмбриондарды ... ... ... ... Бұл ... ... ... зиготасы эмбриондық дамуы сатысында жергілікті жағдайларға бейімделген ... және ... ... ... қой ... арқылы өтуіне байланысты. Бұл факт линкольн тұқымының трансплантант-қошқарының жоғары өнімділігі 4-5 мауысымдай, 6-7 ... ... ... ал ... ... ... ... өнімділігі 1-2 жылдан кейін төмендеп, нашарлауы дәлел. Сонымен саны шектеулі (4), қиын жерсінетін линкольннің таза ... ... ... ... ... ... ... бағалы, сапалы трансплантант-қошқарларды (37) алған. Осы қошқарларды 1994 жылы бекітілген асыл тұқымды мал табыны, сапасы анықталған жаңа ... ... ... ... ... қойларды шығаруда басты рөл атқарды. Трансплантация әдісін одан әрі жетілдіруді қой ... ... ... ... К.Т. ... басшылығымен қомақты үлес қосқан. 1987-1992 ж.ж. аралығында 489 трансплантант-қозылар алынған. К.Т. ... пен Ж. ... (1993) ... ... ... мен қазақиың биязы жүнді тұқымды донордың жатырында ... ... жаңа ... ұсынуы бойынша, бір донордан 7-8-дейін толық өсіп-жетілген эмбрионды алу мүмгіндігі бар екенін ... ... ... ... тағы бір ... ... ... қазақ мериносының донорынан 91,5% және қазақтың биязы жүнді қойынан - 80,4% дейін эмбрион мен ооциттерді алу көзделді. Ж. ... ... ... ... ... соң 4-ші күні ... қанына индуцирланған полиовуляциялы сарысуды егу арқылы, эмбриондардың бекуі 7,3% және 19,6% өскені ... Қ.Т. ... пен А.С. ... (1996) ... ... ... қой шаруашылығында алғаш рет тәжірибе жүзінде эмбрионды трансплантациялау жұмысы жасалды. Осының нәтижесінде еділбай тұқым донорынан ... ... ... саулықтан 2-5 дейін ұрпақ, ал жалпы жыл бойына барлығы - 114 ... ... ... ... ... ... осы ... ең жоғары өнімді қойды Орал облысының асыл ... ... ... ... және қазақтың қылшық жүнді қой тұқымдарының бағалылығы жоғарыларын жылдам көбейту мақсатымен Қазақ Ұлттық аграрлы университетінің жануарлар ... мен ... ... ... - Г.А. ... мен Б.А. ... ... 1997 жылы Алматы облысындағы асыл тұқымды шаруа қожалығында предимплантациялы эмбрионды трансплантациялау жөнінде ғылыми-зерттеу жұмыстарды өткізілді. 24 рецепиенттен 16 бас ... ... одан 18 ... ... Бұл ... эмбрион санының 33%-ін құрайды. Бір донорға орташа есеппен 2,5 ... ... ... ... ... ... топ ... постнаталды даму кезінде трансплантант-қозылармен салыстырғанда өсуі жылдам екендігі анықталды. Салыстырсақ, қазақтың қылшық жүнді тұқымынан алынған трансплантант-тоқтылары 5 ... ... ... - 39,4 кг, ал дегерестікі - 37,7 кг, ал ұрғашы трансплантанттікі - 36,4 кг мен 35,1 кг ... бұл ... ... ... ... 3-4 кг ... 18 ... жасында трансплантант-қошқарлардың тірі салмағының көрсеткіштері элита класының тұқымдық стандартынан да асып түсті. Бұл дегерес тұқымды ... ... - 6,8 кг ... 13,8%, ... - 8,1 кг ... 16,2%, ал қазақтың қылшық жүнді тұқымында - 5,2 кг немесе 7,4% ; 7 кг ... 12,7% ... ... ... ... рецепиент-ана ағзасының трансплантант малдың биологиялық және өнімділік көрсеткіштеріне әсері нашар зерттелген. Кейбір авторлар (Лопырин, Курбатов, Квасницкий) рецепиент-ана ағзасында өсірілетін трансплантант ағза ... ... ... ... өзгеруіне (түсі, дене бітімі және т.б.) де әсері бар ... ... Ал ... ... Ф.М. Мухаменгалиев және т.б. (1981); Л.К. Эрнст және т.б. (1982) бұл көзқарасқа қарама-қайшы еді. М.М. ... пен А. ... (1995) ... ... трансплантант-қозының мінез-құлқы мен ерте постэмрионалды дамуына әсері бар екенін анықтады. Осы әдіспен рецепиент жатырында өсірілген тұқымның трансплантант - ... ... ... ... ... ... туу кездегі тірі салмағының жоғары болуымен бірге жүн ... ... ұзын ... ... Аталмыш топтың жаңа туған тоқтыларының жүн жабының орташа ұзындығы 1,82 см, бұл жатыр рецепиентінен ... ... және ... ... жүнді құрбыларымен салыстырғанда 12,3 - 18,2%-ға ұзын. Одан да жоғары ... ... ... ... ... ... тоқтыларынан денесі ірі және ұзын болғандықтан орташа есеппен 3,03 кг жүн, ... 2,96 кг, ал ... пен ... ... ... ... 5,45 және 4,24; 5,43 және 4,17 кг жүн ... 1970жылдан бастап эмбрионды трансплантациялауды коммерция түрінде пайдаланғандықтан, оның дамуы күрт жылдамдықпен өсті. Роттманың (1983) ... ... ... ... 1972 жылы ... ... 20 бұзау ғана алынса, ал 1974 жылы - 3000, 1978 жылы хирургия көмегінсіз ұрықты шайып - 10000, ал 1980 жылы ... ... ... ... ... ... - 20000 бұзау алынған еді. Бүгінгі таңда АҚШ жыл сайын 100000 ... ... ... ... ... ... - ... клондау және генетикалық көшіру әдістерін табу. Клондау сапалы генотипті қысқа мерзімде тез көбейтіп алуда пайдасы мол. Партено немесе андрогенездік ... ... ... ... жаңа ... бастамасын мейоз кезеңінде пайда болып маманданған гамета жасушасы береді. Ол өз кезегінде ... ... ... болуы мүмкін. Диплоидті генотип тіршілігінің жалғасуы еркек геномның қатысынсыз да іске асыруға болады, бұны ... ... ... кезіндегі мейоз сатысын аттап өту арқылы жасауға болады. ... ... ... ... жұмыртқа жасушасынының бөлшектенуіне әсер ететін факторларды зерттеу үстінде. Бұл факторларға мыналар жатады: сперматозоидтар, температуралық, механикалық, ... және ... ... Егер ... ... ... ... факторы үдетсе, онда бұл құбылысты гиногенез деп атайды. Егер жұмыртқаның дамуына басқа да факторлар әсерін тигізсе, онда ... деп ... Ал егер де ... ... ... оның әрі қарай жетілуін генетикалық материал болып сперматозоид жүргізсе, онда бұл құбылысты андрогенез дейді. Бұл жағдайда ағза бір ... ... топ ... ... ... ... Жұмыртқа жасушасының пісіп жетілген кезінде мейоз сатысын басу, ағзаны клондау әдісімен көбейтуге мүмкіндік береді.Табиғатта бұндай ... ... ... ... кездеседі. Клондау әдісімен көбею соматикалық жасушалардың генетикалық материалдары ... іске ... ... ... ... ... ұрықтанған жыныс жасушасына соматикалық жасушасының ядросын көшіру жатады. ... бір ... ... ... жиі ... ... ерте даму сатысында бір немесе бірнеше бөліктерге ... ... ... жеке дара ағза ... ... ... ... санын көбейтудің екі тәсілі бар: көшіру арқылы немесе хирургиялық бөлшектеу. Осындай ... ... ... ... жағынан бағалы ұрғашылардың санын арттыруда мәні зор. Бірақ бұл ... ... де бар. Оның ... көп ... бірдей ұрпақ алуға мүмкіндігі әлі жоқ. Эмбрионды өте көп бөлшектерге бөлу, оның жетіуі мен өсуін тежейді. Л.К. Эрнст, Н.А. Кравченко және т.б. (1987) ... ... осы ... бір ... егіздер финотипі бойынша бір-бірінің абсолютті көшірмесі емес. ... ... ... ... ... да әдістермен сүтқоректілерді клондау эмбрион санын қосымша көбейтуде қолданады. ... ... ... және ... ... ... ... және жасанды клондау белгілі. Бүгінгі күнге дейінгі алынған нәтижелерге қарап, жануарларды ... ... ... ... ... жасау көзделуде. Л.К. Эрнст, Н.А. Кравченко және т.б. (1987) ойынша, жануарлардың генетикалық көшірмесін алу үшін үш ... ... 1. ... мен ... құрылуы сатысындағы генетикалық рекомбинацияны жою; 2. ата-ана гендерінің рекомбинациясы, яғни ... жою; 3. ... ... ... ... ... ... ұрықтануды жою мәселесінің нұсқалары: а) партеногенезді үдету, яғни жұмыртқа жасушасын бөлшектеу үшін сперматозоид емес, ... да ... ... ... б) ... ... генін ұрықтанған жыныс жасушадан алу немесе жою. Шотландиядағы (1997) Рослин институтында Иана Ушмут дәрігерінің басшылығымен ... рет ... ... ... ... ... мәні мынада: ғалымдар қой желінінен алынған құрамында генетикалық ... бар, ... ... ... ... оның құрамындағы хромосомдарын тазартып, донордың хромосом жиынтығын салады. ... ... ... ... ... ... ... өсіріп, оны суррагат ана жатырына көшіріп енгізеді. Осылайша генетикалық анасының дәл көшірмесі Долли есімді қой туған. АҚШ Висконсин штатында орналасқан ... ... ... ... және ... ... ... өнеркәсібі өндіру саласында белсенді жұмыс істеуде. Олар клондау жұмысымен 10 жылдан аса айналысады. Аталмыш өнеркәсіп 1997 жылы ... ... ... ... ... ... Ген ... бұзауды алу ең бағалы жеістігі. Онымен қоса, эмбрионның аналық жасушасының тобын алуы, тағы бір жаңа технологияның пайда болғанын көрсетеді. ABS ... ... ... басшылығымен ірі қара мал эмбрионының жасуша тобы да алынды. Примордиалды эмбрионның жасушасын клондаумен салыстырғанда эффектілігі жоғары. Жалпы ауыл шаруашылық жануарларды ... ... ... ... маңыздысы. Қазір жануарлар геномын құруға негізделген селекцияның жаңа сатылары қарастыруда. Академик Л.К. ... ... ... (1999) ... ауыл ... институтында мұндай зерттеулер 10 жылдан аса жүргізілуде. Сонда алғашқы рет адам генотипінің В антиденешігі бар интегралды ... ... ... ... ... ген инженериясы бір қатар бағыт бойынша дамып келеді. Зат алмасуды соған сәйкес жануар өнімділік көрсеткіштерін реттейтін ең ... ... ... ... және ... қажет. Енді бір бағыты бір қатар ауруға төзімді трансгенді жануарларды шығаруды көздейді. Негізінен олардың ішінен ең маңыздысы бұл - ... ... ... белсенділігі жоғары продуцентті-трансгенді шығару. Ұлпа мен адам мүшелеріне сәйкес келетін ... ... ... алу үлкен қызығушылық тудыруда. Л.К. Эрнсттің басшылығымен рилизинг-интегралды гені бар ... ... ... және ... ... белгілерін үлкен көлемде зерттелді. Рилизинг - гормоны өсу факторы. Трансгенді шошқаларда ақуыздың қорда жиналу ... көп, ал ағза мен ... ... аз ... ... мал ... ... маңызды жетістігі - интегралды генге ... гені ... ... ... ... Бұл ... ... тұқымына жататын екі трансгенді қой шығарылған. Қазір сүтінде белгілі мөлшерде химозині бар үш ... ... ... ... ... ... оның комерциялық бағалылығы да бар. Өйткені, сыр жасау өндірісі мен медицинада пайдаланылады. ... ... ... пронуклеусына бөтен генді енгізу арқылы алу әдісі де ойлап табылған. ... бұл өте ... әдіс ... ... да ... іздеу үстінде. Интеграциялы бөтен геннің конструкциясын-сперматогоний геніне енгізу мүмкіншілігі де ... Бұл ... ... ... ... ... ... қатар басқа да нұсқалар ұйымдастырылуда, бұл жағдайлар торайдың жыныс жасушасының сперматогогнниін қопсытып, трансфекциялап in vinro сол ... ... ... жасушасына енгізу көмегімен енгізеді. Трансгенді жануарлардың генотипі бойынша күрделі, ал саны ... ... ... ... ғалымдары өзара бұндай бағалы генетикалық мәліметтерімен алмасуы қажет. Ұрықтану, ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... жолмен ұрықтандыру тәсілдерінің ізденістері тұқымды енгізу орнын және енгізу уақыты, яғни жұмыртқа жасушасының шығуы мен ... ... ... ... еді. ... Б.А. Буралхиевтың (1999) мәліметтері бойынша шошқаларды мұздатып-еріту ұрықтың хирургиялық жолмен ұрықтандыруды жұмыртқа жасушасының истмия бөлігіне овуляция кезеңінде немесе овуляциядан ... 2-6 ... ... соң ендіру қажет. Аталмыш әдіспен шошқа көбеюшілігін 50% арттырды. Сонымен, биотехнология мен ген инженерияның жаңа әдістері ... ... ... ... қол жеткізуге жол ашуда. Дәстүрлі селекция жағдайында ... ... алыс ... ... ... ... белгілерін құрастыру жағдайлары да жасалуда. Жоғарыда айтылған ... ... ХХІ ... ... орын ... және одан әрі ... ... әрине сөзсіз. Әдебиет 1. Байжұманов Ә. Б. Мал ... - ... - 210 с. 2. ... К.Н., ... А.Ә., ... Ә. Б. Мал ... және ... Алматы, 2006. - 592 б. 3. ... Т.К. . - ... 2003. - 160 с. 4. ... О. . - ... ... 1990. - 270 с. 5. ... А.И., Солдатов А.Л. және т.б. . - М.Колос, 1974. - 240 с. 6. Ермеков М.А., ... А.В. - ... ... 1976. - 190 с. 7. ... М.А., Көптілеуов Т. Еділбай қойы. - Алматы. - ... 1982. - 210 б. 8. ... А.М., ... Р.С. . - ... 1986. - 260 с. 9. ... Б.П. . - ... ... - 320 с. 10. Қасенов Т.К.,Тоқпаев Б.Т. . - ... ... 1985. - 240 с. 11. ... Н.А. . - ... 1985. - 410 с. 12. ... В.Ф., Лобанов В,Т.,Джапаридзе Т.Г. . - 390 с. 13. Красота В.Ф. . - М. Колос,1979. - 220 с. 14. ... З.С., ... А.М. және т.б. - ... 2000. - 230 с. 15. Ли В.А., ... С.У. және т.б. . - ... ... 1980. - 190 с. 16. ... А.П. .-М. Колос,1974. - 250 с. 17. ... К.У., ... А. және т.б. .- ... 1996. - 190 с. 18. Меркурьева Е.И., Метлицкий А.В. . - Алматы, Қайнар, 1977. - 215 с. 19. ... Е.К., ... З.В. және т.б. ... - М. Агропромиздат, 1991. - 440 с. 20. ... Ф.М. . - ... ... 1970. - 320 с. 21. ... Ф.М. . - ... Ғылым, 1981. - 340 с. 22. Никоро З.С., Стакан Г.А. және т.б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мал шаруашылығында эмбриондарды трансплантациялау әдісін пайдалану38 бет
Ауыл шаруашылық малдарының эмбриондарын трансплантациялау69 бет
Мал эмбрионын тасымалдау4 бет
Эмбрионженерия пайда болуы. Қазақстан жануарлар биотехнологиясы11 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
Ірі қара, ұсақ малдардың бауырын тексеру7 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру3 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру жайлы4 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру туралы10 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру туралы ақпарат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь