Драмадағы тарихи тұлға.Қазіргі қазақ комедиясы

Д р ам а (грекше сігата — қимыл, әрекет) — әдебиеттің үшінші тегі, шындықты айрықша тәсілдермен синтез қалпына келтіріп, шиеленіскен тартыстар үстінде жинақтап, оқиғаға катысатын адамдардың сөзі мен ісі арқылы көрерменнің көз алдында қолма-қол көрсететін күрделі жанр—“әдебиет-тің ең қиын түрі” (Горький). Белинскийдің байыптауына бақсақ, эпос пен лирика “ақиқат әлемнің екі қиыры” болса, драма — сол екі қиырдың қосындысынан туған “үшінші, тірі, өз алдына бөлек”, аралық әлем — “поэзияның жоғарғы тегі, өнердің биік өрі”.
Қазақ әдебиетінде драматургия жанры тек Мұхтар Әуезов қана ашқан жаңалық. Одан бұрын қазақтың ұлттық әдебиетінде ауызға аларлық пьесаның өзі түгіл, исі де болған жоқ. Қазақ драматургиясының алғашқы жолын Мұхтар Әуезовтің қаламынан 1917 жылы туған «Еңлік – Кебек» пьесасы тартты. Осыдан баталған қазақ драматургиясының тарихына Мұхтардың өзі жиырмадан астам пьеса қосты.
Абайды 17 жыл зерттеп, 12 жыл жазған Мұхаң «Еңлік – Кебек» пьесасын сонау 1917 жылдан 1956 жылға дейін үзбей жазып, 5 нұсқасын жасапты. Неге? Оның бір себебі – Мұхаң үшін «Еңлік – Кебек» «Абай жолындай» ауқымды эпикалық шығарманың бас-аяғы жинақы, кішкене бір түрі есебінде болған. Қайта-қайта жазды, он ойланып, мың толғанды. Өмірінің соңғы кезіне дейін. Себебі «Еңлік – Кебек» - тарихи шығарма.
Қазақ театр өнерінің ең алғашқы классикалық үлгісін жасаған да осы Мұхаң. Оның басты дәлелі 1917 жылдың 7-маусымында ашылған қазақша сахнаның алғашқы шымылдығы. Дәл осы күні Қарауылда Мұхтар Әуезовтің «Еңлік – Кебек» спектаклі алғаш рет сахналанды. Сөйтіп, бүгінге дейін жалғасып келе жатқан театр өнерінің алғашқы тырнақалды қадамы жасалынды. Бұл жерде нақты драматургиялық шығарманың материалы туралы да айта кеткеннің ағаттығы жоқ. «Еңлік – Кебек» оқиғасының өзі, ақиқатында, Матай мен Тобықты арасындағы дүркіреп өткен жесір дауы ғой. Еңлік – Матайдың қызы. Кебек – Тобықтының батыры. Қазақы дәстүрге сай, сонымен бірге Еңлік Найманның жесірі де. Соңынан драмаға ұласқан жанжалды оқиғаның себепті салдары осы. Яғни, тарихта болған оқиға.
Тарихи оқиға, тарихи тұлға дегеннен шығады. Кезінде осы оқиғаны ұлы Абайдың да қағазға түсіртіп, елге таратуға бастамшы болғаны рас. Абайдың ұсынысымен жырдың алғашқы нұсқасын жазған – Мағауия. Алайда Мағауия дастанын Абай ел арасына таратпай тоқтатып тастаған. Себебі дастандағы Кеңгірбай бейнесі жергілікті жұрт наразылығын тудырады деп ойлаған. Абай бұдан кейінгі нұсқаны Шәкәрімге жаздырады. Бұл нұсқа біршама жеңілдеу және Кеңгірбай бейнесі жалпылама түрде айтылады. Мұхтар Әуезов 18 жасында Мағауия нұсқасын басшылыққа ала отырып, спектакль жазған. Ал 1917 жылдың 7-маусымында Қарауылда Тұрағұлдың үлкен қызы Ақиланың ұзатылу тойында қазақ жұрты үшін таңқаларлық жағдайда екі қазақ үйді қабаттап тігіп, осы пьесаны қояды. Бұл – Ақиланың Оразбай баласы Медеудің Саниязына ұзатылу тойы еді. Осы тойдың өтуіне, ерекшелігіне ой тастаған және «Еңлік – Кебек» спектаклінің қойылуына мұрындық болған – Тұрағұл.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті филология факультеті
Өздік жұмыс
Тақырыбы: Драмадағы ... ... ... комедиясы (конспект).
Орындаған: Муксимова Т.М.
Тобы: Қ-213
Тексерген: Құрмамбаева Қ.С..
Семей 2015
Драмадағы тарихи тұлға.
Д р ам а ... ... -- ... ... -- ... ... тегі, шындықты айрықша тәсілдермен синтез қалпына келтіріп, шиеленіскен тартыстар үстінде жинақтап, оқиғаға катысатын ... сөзі мен ісі ... ... көз ... ... ... ... жанр -- "әдебиет-тің ең қиын түрі" (Горький). Белинскийдің байыптауына бақсақ, эпос пен ... ... ... екі ... болса, драма -- сол екі қиырдың қосындысынан туған ... ... өз ... ... ... әлем -- ... жоғарғы тегі, өнердің биік өрі".
Қазақ әдебиетінде драматургия жанры тек Мұхтар Әуезов қана ашқан ... Одан ... ... ұлттық әдебиетінде ауызға аларлық пьесаның өзі түгіл, исі де ... жоқ. ... ... ... ... Мұхтар Әуезовтің қаламынан 1917 жылы туған пьесасы тартты. Осыдан ... ... ... ... ... өзі жиырмадан астам пьеса қосты.
Абайды 17 жыл зерттеп, 12 жыл жазған Мұхаң пьесасын сонау 1917 жылдан 1956 жылға ... ... ... 5 ... жасапты. Неге? Оның бір себебі - Мұхаң үшін ауқымды эпикалық шығарманың бас-аяғы жинақы, кішкене бір түрі ... ... ... ... он ... мың ... Өмірінің соңғы кезіне дейін. Себебі - тарихи ... ... ... ең ... ... үлгісін жасаған да осы Мұхаң. Оның басты дәлелі 1917 ... ... ... ... сахнаның алғашқы шымылдығы. Дәл осы күні Қарауылда Мұхтар Әуезовтің спектаклі алғаш рет сахналанды. Сөйтіп, бүгінге дейін ... келе ... ... өнерінің алғашқы тырнақалды қадамы жасалынды. Бұл жерде нақты драматургиялық ... ... ... да айта ... ... жоқ. ... өзі, ... Матай мен Тобықты арасындағы дүркіреп өткен жесір дауы ғой. ... - ... ... Кебек - Тобықтының батыры. Қазақы ... сай, ... ... ... ... жесірі де. Соңынан драмаға ұласқан жанжалды оқиғаның себепті салдары осы. Яғни, тарихта болған ... ... ... тұлға дегеннен шығады. Кезінде осы оқиғаны ұлы Абайдың да қағазға түсіртіп, елге таратуға бастамшы болғаны рас. Абайдың ұсынысымен жырдың алғашқы ... ... - ... ... Мағауия дастанын Абай ел арасына таратпай тоқтатып тастаған. Себебі дастандағы Кеңгірбай бейнесі жергілікті жұрт ... ... деп ... Абай ... кейінгі нұсқаны Шәкәрімге жаздырады. Бұл нұсқа біршама жеңілдеу және Кеңгірбай бейнесі жалпылама түрде айтылады. Мұхтар Әуезов 18 жасында ... ... ... ала ... ... жазған. Ал 1917 жылдың 7-маусымында Қарауылда Тұрағұлдың үлкен қызы Ақиланың ұзатылу тойында қазақ ... үшін ... ... екі ... үйді қабаттап тігіп, осы пьесаны қояды. Бұл - ... ... ... Медеудің Саниязына ұзатылу тойы еді. Осы тойдың өтуіне, ... ой ... және ... ... мұрындық болған - Тұрағұл.
Жоғарыда айтылып өткендей алғашқы ... ... ... ... Ол той ... ... Ойқұдық жайлауында өткен. Демек, қазақ кәсіби сахна өнерінің кіндігі ... жері де осы ... ... атауы - бір жағынан символикалық әдемі атау. Ойдың құдығы, ойдың ... ... ... дегенді білдірсе керек.
ойыны, қазақ жерінде тұңғыш ... және ... ... ... болып, драмадағы , , , деген қаракетті істердің қазығын қақты. Осылайша Мұхаң 20 ... ... ... бар ... ... ... классикалық үлгісін жасады.
Ұзақ жылдарға созылған терең ізденістің, қат-қабат шырғалаңдардан адаспай тура жол ... ұлы ... ... зор ... қажыр-қайраттың нәтижесінде дүниеге келген төрт томдық эпопея дүние жүзі әдебиетінің көркін асырып, кемел төрінен орын алды. Тек ... ... ... ғана емес, күллі шығыс әдебиетінде бүгінгі әлемдік кітапханада ұлттық болмысты ғана емес, көшпелі өркениет пен шығыстық ... оның ... ... мен ... ... кең ... жеткізген басқа шығарманы әлі күнге таба алмайсыз. ... ... ең ... ... ... тұра алады.
қазақты әлемге танытып қана қойған жоқ. Ең бастысы қазақ ... ... өзін де ... ... ... ... Романдағы Абай өз елінің, өз жерінің бүкіл асылы мен ажарын, биік ойы мен ақтық сезімін, ... ... ... бойына жинақтаған ұлы тұлға десек, Әуезов сомдаған қазақ болмысын адамзат өркениетінен лайықты орын ... ... ... бір ... тұңғиық шежіресі деп бағалауымыз керек.
Ұлы шығарма - ... ... ... көкейкестілігімен ұлы. романындағы өжет рух пен алғыр ойды, дарын мен күш-жігерді ел бірлігіне емес, өзімшілдікке, ұлттық намысқа емес, ... ... тәрк етіп ... ... ... бүгінгі күнге еш қатысы жоқ десек, қателескен болар едік. Эпопеядағы әлеуметтік астары мол көріністер қазіргі заманның ең ... ... ... ... ... Абайды тану арқылы өз халқының тыныс-тіршілігін терең білді, тарихи болмысы мен бүгінгі бітімін терең ұғынды. Әуезовті әлемдік ... ... де, ... ... де - Ұлы Абай! - дейді. Осындай ... ... өз ... ... ... ... Абай ... төрт томдық ғажайып эпопея жазуы - ... ... ... ... ... рухпен шабыттанған Мұхтар Әуезов шығармашылығы - ХХ ғасырдың әсемділігімен ғажайып, әсерлілігімен сиқырлы ... ұлы ... ... ... ... ... славян тілді әдебиетке қалай әсер етсе, М.О.Әуезовтің шығармалары түркі тілдес әдебиеттерге дәл ... әсер етті деп ... ... ... ... жайында айтылар сөз көп. Әр дарынның табиғаты әр басқа. Мұхтар Әуезов табиғаты ... ... Ол - 1917 жылы ... деп аталатын публицистикалық мақаласының өзінде елдік, мемлекеттік ойлар айтыпты. ... ... ... ... ... шаңырағы өз маңдайшасына ойып жазып қойса, жарасарлықтай.
Мұхтар қазақ мәдениетінде жаңалықтар тууына асыға ... бұл ... ... де ... Сол үшін де ол ... ... драмасының , тұңғыш опера либреттосының , бірінші ... ... ... ұлы ақын творчествосының тұңғыш зерттеушісі болған еді. Оның қазақ даласына, ... ... ... ... ... нәзік сезіммен ынтық болғаны бәрімізге де аян.
Қазіргі қазақ комедиясы.
Драматургияның бір түрі -- ... ... ... -- ... ... ән) -- өмірдегі келеңсіз, керексіз құбылыстарды, адам бойындағы қасиетсіздікті, ... ... ... ... сынап, келекеге айналдыратын күлдіргі пьеса. Комедия, трагедияға керісінше, "өмірдің биік поэзиялық сәттерін" суреттемейді, қарапайым "күнделік ... ... ... ... (Белинский) суреттейді.Комедия- грек тілінен аударғанда көңілді сауық, әуезді ән дегенді білдіреді. Комедия- өмір ... ... ... іс әрекеттің күлкілік жақтарын көрсету мақсатымен сахнаға лайықталып жазылған драмалық шығарманың бір түрі.
Комедия жанрлық жағынан бірнеше түрге бөлінеді.Олар: ... ... ... комедия, водевиль, фарс.Комедияның алғашқы элементі Ежелгі Грецияда жүзім шарап тәңірі Диониске құрмет ізет көрсетуге арналған ... ... ... ... ... қуанышын атап өту дәстүрінен басталған. Оның сол дәуірдегі көрнекті өкілі аристофан болды. Комедия- өмірдегі және адам әрекеті мен ... сан ... ... ... ... ... ... ететін күшті құрал.Комедияның оқиғасы көбіне жеңіл қайшылықтарға құрылады. Оқиғаның байланысы да, дамуыда шиеленістері де адам әрекетінің әр ... ... ... жазудың асқан шеберлері шекспир, мольер, бомарше болса қазақ әдебиетінде комедиялық шығарманы алғаш Б.Майлин , атты ... ... ... , Ә.Тәжібаевтың , К.Мұқамеджановтың атты шығармалары ... ... өте ... ... ... куші -- ... күлкінің күші -- шыншылдық пен табиғилықта. Шыншыл һәм табиғи ... ... ... ... ... ... ... юморлық, не сатиралық образдарға көркем жинақталып, парасатты, биік идеяға шебер бағындырылғанда ғана комедия жалаң водевиль, жеңіл фарс, арзан мелодрама сипаттарынан ... бұл ... шын ... ... ... айнала алады. Комедия авторына талап осы тұрғыдан қойылуға тиіс.
дейді Сейіт Кенжеахметов. Расында, ... ... ... ... ... орайлы әзілмен, астарлы қалжыңмен-ақ жеткізе білген. Жалпы, сатираға қызмет еткен қырғи ... ... ... көп. ... ... Ілияс, Бейімбет, Сәбит Дөнентаев, Сәкен сынды қайраткерлері бұл жанрды айналып ... Ал ... ... ... ... Асқар Тоқмағамбетов, Жүсіп Алтайбаев, Садықбек Адамбеков, Шона Смаханұлы, Балғабек Қыдырбекұлы, Оспанәлі Иманәлиев, Оспанхан Әубәкір, ... ... ... Рәш, ... ... ... Уайдин, Қажытай Iлияс, Ғаббас Қабышев, Сақ-тапберген Әлжіковтерден басталып, ... ... ... ... ... Әлімбекұлы, Мұхтар Шерім, Ермахан Шайхыұлы, Еркiн Жаппас және т.б. болып жалғасып кете береді. ... біз ... ... ... сиремегенін аңғарамыз. Соңғы аталған сатириктердің әрқайсысы бір-бір газетте күлкі бұрыштарын ... ... бұл ... ... көз ... Тіпті, бұл жанрға қалам сілтегендер қатарында данышпан ақынымыз Абай да бар. Белгілі сатирик, ғалым ... ... оның ... ... ... ... талдап, жіктеп берген. Бұл күлкінің өмір-шең екенін дәлелдеп тұр емес пе? Демек, деушілер қателеседі.Көпшілік көбіне қазіргі сатира мен Кеңестік ... ... ... да, оны ... теліп жатады. Жұрттың бұлай ойлауы орынды. Біріншіден, Кеңестік қоғамда сатираға көп мән берілді. ... ... ... ... ... ... оны ... болып зерттеген Темірбек Қожакеевтің еңбектерінен табуға болады. Қазақтың халықтық сатирасын түбегейлі зерттеп, , , , секілді ... ... ... ... ... кемелденуіне әсер еткен фактор ретінде биліктен келген нұсқауларды қарастырады. Ол өзінің атты ... деп ... 1918 жылы ... ... мақаласы жарыққа шығып, онда қажеттігін ескертіп, осы мәселеге қатысты арнайы нұсқау ... ... ол , , , ... басылымдарға жеке-жеке қаулылар шығарып, оларға кертартпаларды фельетон арқылы сынап отыру қажеттігін ескертіп отырған екен. Яғни ... ... елді ... ... ... таптырмас құрал екенін терең ұғынып, бұл қаруды оңтайлы пайдалана білген. Осылайша, қоғамда болып жатқан өзгерістерді назарда ұстап, кемшіліктерді дер ... ... ... үшін ... ... ... ... шығарып отырған. Ленин өмірден озғаннан кейін де сатира өз маңызын жоғалта қоймайды. 1927 жылғы сәуірде қаулы шығады. ... деп ... ... ... ... Сатираның айналуының мәні осыда болса керек. Сондай-ақ сатираны фашизмге ... ... де ... бұл өз ... жауынгерлердің жігерін жануға көп септігін тигізген. Соғыс біткен соң, бұл қаруды қайтадан қоғам келеңсіздіктеріне бағыттаған. Партияның 1946 жылы ... , ... ... қаулысында айтылып, сынға ұшыраған екен. Яғни сатира ешқашан назардан тыс қалып қоймаған. Бұл өз ... ... ... ... ... ... ... Кеңес-тік дәуірде сатира - бұл жанрды тікелей ... өзі ... ... ... ... қателеспейміз. Сатираның кемелденуіне әсер еткен екінші себеп ретінде фельетон жанрын қарастыруға болады. Темірбек Қожакеев: ... ... сол ... фельетон сатираның ең өтімді де, өткір жанры болған. Өкінішке ... бұл жанр ... ... ... ... ... да фельетонның баспасөзден бой көрсетпей кеткенін айтуда. Белгілі сатирик Үмбетбай Уайдин: дейді.Рас, кезінде журналының ең ... ... ... ... ... ұмытылған. Оспанхан Әубәкіров: - ара болады, шаққан жері жара болады>> деп баға берген журнал ... ... жылы ... ... ... ... жазасына ұшырап отырған. Қоғамның талай мінін түзеген журналы туралы көрнекті сатирик Ғаббас Қабышев: дейді. Ол ... ... күні ... ... ... деп түсіндіреді. дейді қаламгер. , - ... ... ... ... ... Мініміз де, сынсыз қалып жатқан жоқ. Мін бар. Сын да бар. Тек оған мән ... ... жоқ. ... ... сынды бүгінгі сатираны зерттеуге кіріскен жан да жоқ. ... ... бұл ... бүгінгі күні маңыз беріліп отырған жоқ. Бұл жанр Темірбек Қожакеевке дейін де зерт-теусіз тұр еді. Бірақ ғалым: деп, оны ... өз ... ... ... Ал ... сатирамызды зерттеу ісіне кім кірісер екен?.. Мұхтар Әуезов: дейді. Иә, ешқашан өшпейтін мұндай мықты жанрға дәл ... ... ... мән ... ... - ... идеологияға, ортақ мүддеге қызмет ететін айбынды қаруға айналатын еді ғой.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Драмадағы тарихи тұлға. Қазіргі қазақ комедиясы7 бет
Драмадағы тарихи тұлға.қазіргі қазақ комедиясы (конспект)8 бет
Драмалық шығармадағы тарихи тұлға, қазіргі қазақ комедиясы5 бет
Комедия. Драмадағы тарихи тұлға9 бет
Драмадағы тарихилық. Қазіргі қазақ комедиясы7 бет
Жүсіпбек Аймауытов өмірі8 бет
Иран-Ғайыптың «Хайуандық комедия» атты туындысының тақырыптық-идеялық ерекшеліктері4 бет
Классикалық кезеңдегі грек мәдениеті, Октавиан Август принципаты (талдау жасау)10 бет
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі. Эссе12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь