Шардара су қоймасында балық шаруашылығын дамытудың облыс экономикасындағы орны

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

ІІ.Тарау Оңтүстік Қазақстан облысының экономикалық.географиялық жағдайы мен балық шаруашылығын дамытудың алғы шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1.1. Облыс экономикасына жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... .. 4
1.2. Су ресурсының шаруашылықтағы маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7
1.3. Облыста тамақ өнеркәсібін дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
8
ІІ.Тарау Шардара су қоймасында балық шаруашылығының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
27
2.1. Шардара ауданынан жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... .. 27
2.2. Шардара су қоймасындағы балық шаруашылығы және оның даму мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
32
2.3. Шардара су қоймасында балық шаруашылығының даму келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
35
2.4. Шардара су қоймасында суды қорғау мәселелері ... ... ... ... ... . 36

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың өзектілігі: Балық шаруашылығы – балықты өндіру және өңдеумен айналысатын тамақ өнеркәсібінің бір саласы. Тамақ өнеркәсібінің бір саласы ретінде балық шаруашылығы ХYII - ғасырда пайда болды. Балық шаруашылығы Қазақстан республикасы территориясында негізінен Каспий және Арал теңіздерінде жүргізілді. Шардара су қоймасында балық аулау 1968 жылдан басталған және 1974 жылы оны өндіру көлемі 400-ден 1652 тоннаға дейін өсті. 80 - жылдардан бастап, балық аулау көлемі күрт төмендей бастады. Шардара су қоймасының пайда болуынан бастап мұнда мекен еткен балықтың 33 түрінен 2001 жылы тек 19 түрі ғана қалды. Оңтүстік Қазақстанда балық шаруашылығын дамытудың маңызы зор. Шардара су қоймасы – Оңтүстік Қазақстан облысындағы балықты ең көп аулайтын су қоймасы.
Жұмыстың мақсаты: Шардара су қоймасында балық аулаудың тарихы мен қазіргі жағдайына тоқтала отырып, мұнда балық аулаудың облыс экономикасындағы алатын орнын айқындау.
Жұмыстың міндеті: Оңтүстік Қазақстан облысының экономикасына жалпы сипаттама бере отырып, оның экономикасында тамақ өнеркәсібінің алатын орнын анықтап, Шардара су қоймасында балық аулау шаруашылығының даму жағдайына талдау жасау.
Шардара су қоймасында балық шаруашылығының дамуы мен қазіргі жағдайы туралы көптеген мәліметтерді Қазақстан республикасы балық шаруашылығының ғылыми - зерттеу институтының мәліметіне алуға болады. Бұл мәселемен осы аталған институттың ғалымдары Сариев Б. және Жамалов С. айналысқан.

І-тарау. Оңтүстік Қазақстанның экономикалық-географиялық жағдайы мен балық шаруашылығын дамытудың алғы шарттары
1.1. Облыс экономикасына жалпы сипаттама
Оңтүстік Қазақстан облысы республика территориясының оңтүстігінде орналасқан. Жер көлемі 117,3 мың шаршы шақырым. Оңтүстігінде Өзбекстан республикасымен, батысында Қызылорда облысымен, шығысында Жамбыл облысымен, солтүстігінде Қарағанды облыстарымен шектеседі. Территорияның жер бедері жазықты, егін шаруашылығы мен мал шаруашылығына өте қолайлы. Территориясының солтүстік және қиыр оңтүстік бөліктерінен өзгесі шөл зонасында орналасқан. Облыс жерінен Сырдария, Арыс, Келес секілді ірі өзендер ағады. Өзен жағалары егін шаруашылығына өте қолайлы. Осыған орай мұнда мақта, күріш өсіріледі және мал шаруашылығының кейбір салалары жақсы дамыған./1/
Оңтүстік Қазақстан облысының көп ғасырлық тарихы бар. Мұнда Ұлы Жібек жолы өткен. Бұл өлке ертедегі мәдениет пен цивилизацияның орталығы. Ертедегі Оңтүстік Қазақстан облысында көне түрік қағанаты заманында көне мәдениет ошақтары - Исфиджаб (Сайрам), Отырар, Сығанақ, Яссы, Әулие-Ата қалалары дамыған. Мұнде әлемдік маңызы бар ғылыми және білім орталықтары болған.
Оңтүстік Қазақстан облысы ауқымды өндірістік-экономикалық әлеуетімен, еңбек ресурстарының көптігімен ерекшеленетін аумақ.
Оңтүстік Қазақстан облысы әруақытта өнеркәсіп ошақтары мен аграрлық секторы қатар дамыған аймақ ретінде көзге түседі. Облыстың динамикалық және комплексті дамуында қажетті шикізаттар жеткілікті мөлшерде кездеседі. Мұнда силикатты шикізаттар, түсті металдардың кен орындары және уранның республика бойынша 50 % бар. Қолайлы ауа райы мен ауыл шаруашылығына жарамды жерлердің молдығы ауыл шаруашылығының барлық салаларын дамытуға жағдай жасайды. Соңғы 15 жылда ірі өнеркәсіп орындарының тоқырауына қарамастан облыс индустриалды - аграрлы өлке болып табылады. Бүгінгі күнде Оңтүстік Қазақстан облысы республика бойынша трансформатордың 98 % , дәрі-дәрмектің 70 %, республикада өндірілетін минералды сулардың жартысына жуығын, мотор майлары мен бензиннің 40 % , республика бойынша мақта және оның өнімдерінің барлығын береді.
Оңтүстік Қазақстан облысы экономикалық дамуы жөнінен 2006 жылғы мәлімет бойынша тұрақты дамыған, дағдарыстан шыққан облыс болып табылады. 2005 жылмен салыстырғанда өнім 110,8 пайызға артқанын байқауға болады. Яғни, облыс экономикасы жыл сайын өркендеп келе жатыр.
Оңтүстік Қазақстан ежелден өнеркәсібі ерекше дамыған өңір саналады. Химфарм, қорғасын, фосфор, цемент, шина, полиметалл, уран, сондай-ақ жеңіл өнеркәсіп бұйымдарын өндірумен танылған. Еліміз егемендік алып, экономикамыз ілгерілеген сайын облыстың экономикасының өркендеп келе жатқанын байқауға болады.
Облыстың өнеркәсібі өз өнімдерін әлемнің 37 еліне экспортқа шығарады, 66 елінен өнімдер алады. Экспортталатын өнімдер ішінде мақта өнімдері - 43,3 % , металлургия өнеркәсібі - 14,5 % , минералдық өнімдер - 17,2 % , мал және өсімдік өнімдері - 17,3 % , химия өнімдері - 4,3 %. Ал импорт құрылымында машиналар, машина жабдықтары, көлік құралдары, түрлі приборлар мен аппараттар 42,8 % , химия өнімдері - 18,8 % құрайды. Облыста қазіргі таңды «Оңтүстік Қазақстан облысының индустриалды - инновациялық дамуының 2004-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары» жасалған. Өнім сапасын халықаралық стандартқа сай ету жұмыстары жан-жақты жандандырылуда. /2/
Адам өз қажеттілігін қанағаттандыру үшін көп суды қолданады. Ол тұрғындарды сумен қамсыздандыру, түрлі өндірістерді, жерді суғару, көлікті және балық шаруашылығын дамыту, денсаулық сақтау мен туризм үшін қажетті. Сусыз өмір сүретін қандай да бір шаруашылық саласын көру мүмкін емес.
ХХ ғасыр өндірістің күрт өсуімен, әсіресе, суқоймалық салалар мен энергетиканың ұдайы дамуы мен сипатталады. Бұл өспелі көлемде интенсивті суды тұтынуға алып келе жатыр, сондықтан қазір су қорларының таусылып қалмауының алдын алу үшін тез арада шаралар қолдану керек.
Қазіргі жағдайда, әсіресе халық шаруашылығының болашақта дамуын қарастырғанда, су шаруашылық комплекстерінің маңызы зор, олар ауыл шаруашылығының қажеттілігін ескере тұра су қорларының пландық дамуына арналған әлеуметтік-экономикалық және техникалық жұмыстар жүргізуі қажет. /3/
Су шаруашылық комплексінің мүшелері: сумен қамту, су тарту, гидротехникалық мелиорация, гидроэнергетика, су көлігі, сал ағызу, балық шаруашылығы, денсаулық сақтау, су туризмі. Сонымен гидротехникалық мелиорацияға тек жер суаратын және құрғататын жұмыстары емес, тағы судың кері әсерін тигізбеу шараларын іске асырады су тасқынынан сақтау, су эрозиясымен, селмен, сырғымамен, жағалаулардың бұзылуымен, батпақтылықпен және сортаңданумен күрес.
Қазіргі кезеңде әр су шаруашылық комплексі келесі негізгі шарттарды қанағаттандыруы керек:
- судың мөлшері мен сапасына байланысты мүшелердің сұранысын орынды түрде қамтамасыз ету;
- табиғи жағдайдың күйреуіне және ағынды су мен су қоймаларды сақтауға кепілдік беріп, олардың ластануы мен құрғауына жол бермеу керек;
- барлық мүшелердің пайдалануына өте үлкен нәтижелікті қамтамасыз ету;
- су шаруашылық құрылғыларлың (бөгендер, гидростанциялар, насос құрылғылар, каналдар, құбырлар және т.б.) тиімді пайдалану жүйесіне кепілдік беру және олардың беріктігін қамтамасыз ету.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. М.Ш.Ярмухамедов. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы. Алматы.,1997
2. Шардара аудандық статистикалық комитетінің мәліметтері
3. Қазақстан Республикасы балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының жылдық есебі. Астана, 2005.
4. К.Б.Ахметова. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы. - Алматы,1994
5. Е.А. Ахметов и др. География современного мира. Алматы.,2003
6. Е.А. Туркебаев. Рыночная экономика Алматы.,1998
7. Регионы Казахстан. Ежеквартальник.
8. Суверенный Казахстан и социально-экономическая география. Под ред. Увалиева Т.О.- Алматы,1998
9. Нұрын шашқан Оңтүстік. Энциклопедия. Шымкен,2004
10. Ускенбаев С.И. Чардаринское водохранилище. Шымкент, 2004
11. http/www. uko.kz. Официальный сайт Южно-казахстанской области
12. http/www.old. cru. ru.
13. С.Халимов., А. Эргашев Проблемы развития рыбной промышленности в Чардаринской водохрналище. Шымкент., 2002
14. Казахстан и его регионы. Ежеквартальник. Алматы,2005 № 1
15. Ковда В.А. Биосфера, почвы и их использование. М.1974. 124 стр.
16. Боровский В.М. Что нас ждет завтра. газ.Вечерняя Алма-Ата. 22/11-1975.
17. Урланис Б.И. Народонаселение. Исследования, публицистика. М. Статистика. 1976. 356.
18. Оңтүстік Қазақстан облыстық статистикалық комитетінің мәліметтері.
19. Оңтүстік Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайы. Статистикалық комитет мәліметтері. Шымкент, 2006
20. Шарадара аудандық ауыл шаруашылығы департаментінің есебі. Шардара, 2006
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Шардара су қоймасында балық шаруашылығын дамытудың облыс
экономикасындағы орны
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
........................... ... ... ... ... ... | |
| ... мен ... ... дамытудың алғы | |
| ... |
| ... | |
| ... экономикасына жалпы |4 ... ... | |
| |Су ... ... | ... ... |
| ... | |
| ... ... өнеркәсібін дамыту | ... ... |
| ... | ... ... су ... ... ... | |
| ... |27 |
| ... ауданынан жалпы сипаттама………………………... |27 ... | | |
| ... су ... ... шаруашылығы және оның даму | |
|2.2. ... |
| ... | |
| ... су ... ... ... даму | ... |келешегі..................................................|35 |
| ... | |
| ... су ... суды қорғау |36 ... ... | |
| | | |
| ... |
| ... | |
| | | |
| ... ... |48 |
| ... | |
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың ... ... ...... ... ... айналысатын тамақ өнеркәсібінің бір саласы. Тамақ
өнеркәсібінің бір саласы ... ... ... ХYII - ... ... ... ... Қазақстан республикасы территориясында негізінен
Каспий және Арал теңіздерінде жүргізілді. ... су ... ... ... жылдан басталған және 1974 жылы оны өндіру ... ... ... ... ... 80 - ... ... балық аулау көлемі күрт төмендей
бастады. Шардара су ... ... ... ... ... мекен еткен
балықтың 33 түрінен 2001 жылы тек 19 түрі ғана ... ... ... ... дамытудың маңызы зор. Шардара су қоймасы – Оңтүстік
Қазақстан облысындағы ... ең көп ... су ... ... ... су қоймасында балық аулаудың тарихы мен
қазіргі ... ... ... ... ... ... облыс
экономикасындағы алатын орнын айқындау.
Жұмыстың міндеті: Оңтүстік Қазақстан облысының экономикасына жалпы
сипаттама бере ... оның ... ... ... алатын орнын
анықтап, Шардара су қоймасында балық аулау шаруашылығының даму жағдайына
талдау жасау.
Шардара су қоймасында ... ... ... мен қазіргі жағдайы
туралы көптеген мәліметтерді ... ... ... шаруашылығының
ғылыми - зерттеу институтының мәліметіне алуға ... Бұл ... ... ... ... ... Б. және ... С. айналысқан.
І-тарау. Оңтүстік Қазақстанның экономикалық-географиялық жағдайы мен балық
шаруашылығын дамытудың алғы шарттары
1.1. Облыс экономикасына жалпы сипаттама
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... оңтүстігінде
орналасқан. Жер көлемі 117,3 мың ... ... ... ... батысында Қызылорда облысымен, шығысында Жамбыл облысымен,
солтүстігінде Қарағанды облыстарымен шектеседі. Территорияның жер ... егін ... мен мал ... өте ... ... және қиыр оңтүстік бөліктерінен ... ... ... Облыс жерінен Сырдария, Арыс, Келес секілді ірі
өзендер ағады. Өзен жағалары егін шаруашылығына өте ... ... ... ... ... ... және мал ... кейбір салалары жақсы
дамыған./1/
Оңтүстік Қазақстан облысының көп ғасырлық тарихы бар. Мұнда Ұлы ... ... Бұл өлке ... ... пен ... орталығы.
Ертедегі Оңтүстік Қазақстан облысында көне түрік қағанаты заманында ... ... - ... ... Отырар, Сығанақ, Яссы, Әулие-Ата
қалалары дамыған. Мұнде әлемдік маңызы бар ғылыми және білім ... ... ... ... ... ... ... көптігімен ерекшеленетін аумақ.
Оңтүстік Қазақстан облысы әруақытта өнеркәсіп ошақтары мен ... ... ... ... ... ... ... Облыстың динамикалық және
комплексті дамуында қажетті шикізаттар жеткілікті мөлшерде кездеседі. ... ... ... ... кен ... және уранның
республика бойынша 50 % бар. ... ауа райы мен ауыл ... ... ... ауыл ... барлық салаларын дамытуға
жағдай жасайды. Соңғы 15 ... ірі ... ... ... ... ... - ... өлке болып табылады. Бүгінгі күнде
Оңтүстік Қазақстан облысы республика бойынша трансформатордың 98 % , ... 70 %, ... ... ... ... жартысына
жуығын, мотор майлары мен бензиннің 40 % , республика бойынша ... ... ... ... береді.
Оңтүстік Қазақстан облысы экономикалық дамуы жөнінен 2006 ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
2005 жылмен салыстырғанда өнім 110,8 пайызға артқанын ... ... ... экономикасы жыл сайын өркендеп келе жатыр.
Оңтүстік Қазақстан ежелден өнеркәсібі ерекше дамыған өңір саналады.
Химфарм, ... ... ... ... полиметалл, уран, сондай-ақ жеңіл
өнеркәсіп бұйымдарын өндірумен ... ... ... ... ілгерілеген сайын облыстың ... ... ... ... ... өнеркәсібі өз өнімдерін әлемнің 37 еліне экспортқа ... ... ... ... ... өнімдер ішінде мақта өнімдері -
43,3 % , ... ... - 14,5 % , ... ... - 17,2 % ... және ... ... - 17,3 % , химия өнімдері - 4,3 %. Ал ... ... ... ... ... ... түрлі приборлар
мен аппараттар 42,8 % , химия өнімдері - 18,8 % құрайды. Облыста қазіргі
таңды ... ... ... ... - инновациялық дамуының
2004-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары» жасалған. Өнім сапасын
халықаралық стандартқа сай ету ... ... ... ... өз қажеттілігін қанағаттандыру үшін көп суды ... ... ... ... ... ... ... суғару, көлікті
және балық шаруашылығын дамыту, денсаулық сақтау мен туризм үшін ... өмір ... ... да бір ... ... көру ... ... ғасыр өндірістің күрт өсуімен, әсіресе, суқоймалық салалар мен
энергетиканың ұдайы дамуы мен сипатталады. Бұл ... ... ... ... алып келе ... ... ... су қорларының таусылып
қалмауының алдын алу үшін тез арада шаралар қолдану керек.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... су шаруашылық комплекстерінің маңызы зор, олар ... ... ... тұра су ... ... дамуына
арналған әлеуметтік-экономикалық және техникалық жұмыстар ... ... ... ... ... ... қамту, су тарту,
гидротехникалық ... ... су ... сал ... ... ... ... су туризмі. Сонымен гидротехникалық
мелиорацияға тек жер суаратын және ... ... ... тағы ... ... тигізбеу шараларын іске асырады су тасқынынан ... ... ... ... ... ... ... сортаңданумен күрес.
Қазіргі кезеңде әр су шаруашылық комплексі келесі ... ... ... ... ... мен ... ... мүшелердің сұранысын орынды
түрде қамтамасыз ету;
- табиғи жағдайдың ... және ... су мен су ... ... ... олардың ластануы мен құрғауына жол бермеу
керек;
- барлық мүшелердің пайдалануына өте үлкен ... ... су ... ... ... ... ... каналдар, құбырлар және т.б.) тиімді пайдалану жүйесіне
кепілдік беру және олардың беріктігін қамтамасыз ету.
1.2. Су ... ... ... ... ірі су ... көп. ... өндіруге
байланысты, осы су торабы ... ... ... ... ... шешілуде, атап айтқанда: қалаларды, өндіріс орындарын,
жылу электростанцияларын, жер ... су ... және ... ... ... Осы ... су қоймалардың көпшілігінде
қайта балық өндіруге жағдайлар бар.
Су шаруашылық комплекстерді ... әр өзен ... бір ... жүйе ... ... ... элементтері - өзендер,
көлдер, жылғалар, әуіттер, суқоймалар, батпақтар және жер асты ... ... ... ... және ... ... тепе - ... сақтайды.
Сондықтан бір немесе бірнеше элементтерді пайдаланғанда, толық жүйенің
нормальді іс-әрекетін бұзбау керек. /4/
Су пайдалану мен ... ... ... өсуде, сондықтан суды өте
бағалы шикізат түрі деп ... ... Оның ... және су ... мен құрғауынан сақтау үшін радикалды шаралар қолдану керек.
1.3. Облыста ... ... ... ... ...... - ... кешеннің негізгі өңдеуші
саласы. Оны өңдеу үшін қажетті шикізат (астық, ет, сүт, қант ... алып ... ауыл ... шаруашылықтың басқа салаларына
қарағанда өте тығыз байланысты. Бұл сала ... және мал ... әсер ... Ол ең алдымен, өнімнің қолданылу аясын кеңейтіп, ауыл
шаруашылық өндірісінің ... ... жаңа ... ... ... жасайды. /5/
Тамақ өнеркәсібінің жеке салаларының орналасуы мен даму ерекшеліктері:
а) қант
б) ет және консерві
в) ұн тарту және жарма
г) ... май ... сүт және май ... жеміс және консервілеу
Шикізат және тұтыну факторларының әсері дәрежесі бойынша тамақ өнеркәсібін
үш топқа бөлуге болады.
1. Шикізт көздеріне (шикізат жұмсау мөлшері ... ... ... ... ... май ... ... крахмал - сірне жасау ... ... ... тұтынатын жерлерге жақын орналасқан салалар –
наубайхана, сыра ... сүт, ... ... бұйымдарын дайындау
салалары.
3. Шикізат көзіне де, тұтынушыларға да жақын орналасқан – ет, ... ұн ... ... ашыту, темекі өңдеу сияқты салалар.
Пайдаланылатын шикізатының сипатына қарай тамақ ... ... - дан ... шағын сала кіреді. Олардың саны жаңа бағалы тамақ өнімінің
пайда болуына және ұзақ ... ... ... өнімнің (түрлі
консервілер, концентраттар, бұқтырылған және тоңазытылған ет, ... және т.б.) ... ... өсіп ... ... өнеркәсібі кәсіпорындары технологиялық процесс сатылары бойынша
маманданады. Осы ... ... ... ... екі топқа біріктіруге
болады. Бұл топтарға енетіндер:
1. Өңделмеген шикізатты пайдаланатын май ... ... ... ... ... өңдеу сияқты салалар.
Бұл жағдайда ауылшаруашылық шикізатын алғаш ұқсататын кәсіпорындар сол
шикізат көздеріне жақын ... ... ... ... ... жасау, шай өлшеу сияқты
алғашқы өңдеуден өткен ... ... ... Олар ... ... ... және ... өңдеу өнеркәсібі облыста Шардара су ... ... ...... ... және ... ... аудандардың бiрi. Ауыл шаруашылығына мамандануы Оңтүстік
Қазақстанға шекаралас жатқан Орта Азияны еске түсiредi. Бұл – ... ... және ... ... ... суғармалы аймағы.
Республикада бақша, жүзiм өсiру мен қой ... ... ... ... су ... суы ауыл ... ... суарумен
айналысады.
Оңтүстік Қазақстан азық - түлiк және жеңiл өнеркәсiп дамыған орталық.
Тау кен өнеркәсiбi де жоғары деңгейде жолға ... ... ... ... Республикасы егемендігін алған жылдан бастап аграрлы
реформалар жасай ... «Жер ... ... және ... ... ... ... қабылданды. 1992-1997 жылдары «Кәсіпорындар
туралы», «Жол туралы», 2003 жылы «Жер ... ... ... ... ... ... қалыптастыру бойынша нормативтік және құқықтық
құжаттар қабылданды. ... ... ... агро өндірістік, экономикалық
және еңбек қатынастарының ... ... ... ... жеке ... ... жедел қалыптасуына, шаруашылықтың жаңа
түрлерінің құрылуына құқықтық тұрғыдан негіз болып табылады. Мұның ... ... ... ... ... ... әкеліп
соқты.
Келешекте агроөнеркәсіп экономикасының дамуы жоғарыдағы қабылданған
заң құжаттарын іс - жүзіне ... ... ... байланысты.
Агроөнеркәсіп өндірісінің келешектегі экономикалық өсуі, олардың өндірісті
кооперация негізінде дамытып, дайын өнім дайындау, ... ... ... ... ... ... сатылуын жақсы жолға қоюға байланысты. /7/
Агроөнеркәсіп өндірісін кооперация негізінде ... ... жеке ... ... мен ... ... ... қожалықтарының тауар өндірісін ғылыми ... ең ... бірі ... ... ... ... ... кең тараған кооперативтердің бірі ауыл
шаруашылық кооперациясы. Оларда табысы мол ... ... ... ... ... ... өндіру, өңдеу және өңделген дайын
өнімдерді сататын кооперативтер көптеп ұйымдастырылған. Мысалы, Батыс
Еуропада ауыл ... ... ... ... қызметтермен
шұғылданады:
- сүт өнімдерін өңдеу;
- ауыл шаруашылық тауар өндірушілер үшін, материалды -техникалық
ресурстарды қамтамасыз ету, ішкі ... ... сату және ... шығару;
- астықты жинау және өңдеу;
- ет және ет ... ... ... ... ... етін қайта өңдейді, ішкі және сыртқы
нарықта ет және ет өнімдерінің сатылуын ұйымдастырып ... ... - ... ... ... және ... өңдеу.
Ауыл шаруашылық коорперациясының өзіне тән ерекшеліктері төмендегі
бағыттармен ... ... ... ... мүше болу ... және ... ... мүддесіне негізделінуі керек.
- шаруашылық кооперативтерін басқару жүйесі тұрғыдағы демократиялық
келісушілікке қарай өзін - өзі ... ... ... ... ... ... табыспен қамтамасыз етіледі.
Тауар өндірушілердің кооперация негізінде бірлесуі, ауыл шаруашылығы
тауар өндірушілерінің тұрмыс ... тез ... ... ... қолайлы жағдай туындайды. Мұндай бағыттар мен ... ... ... ... ... ... ... /8/
Алғашқы ауыл шаруашылық кооперативтері Данияда ХІХ ғасырдың соңында
басталса, ... бері олар ... ... ... дамуына үлкен үлес
қосуда. Оларда, кооперативтер арқылы өндіріс, жоғарғы деңгейде, тұрақты
дамуы ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін
өндіру, шикізатты өңдеу және сатудан ... ... ... ... ... несие беру, сақтандыру тағы басқа қызметтерді атқарып
келеді.
Ауыл шаруашылық кооперациясы Израил агроөнеркәсіп кешенінде де маңызды
орында. Бұл ... ... ... ... су мен егін егетін жері
тапшылықта болғанымен, олар ... ... ... жүйеде
жүргізу арқылы ауыл шаруашылығын, жоғары табысты салаға айналдырды. 80 %
ауыл шаруашылық өндірісі, бұл жерде, екі ... ... ... ... ... жеке ... ... шаруашылықтардың өндірістік,
тұтынушылық, әлеуметтік, қоғамдық қызметтерін бірге ... ... ... ... ... ... болса, екіншісі, бір топ
жеке шаруа ... ... ... сату және өндірістік құрал -
жабдық, саймандарды сатып алу мақсатында, кооперация негізінде ... ... ... әр ... ауыл ... өнімінің
экспортқа шығарылуы орта есеппен 1,5 ... АҚШ ... ... ... ... Қазақстан агроөнеркәсіп өндірісін дамытуға зор ... ... көп ... жағдайында, ауыл шаруашылығын
кооперация негізінде дамыту, аграрлық сектордың жаңа ... ... алып ... ... ... өндірістік кооперативтер басқа да құқықтық
ұйымдастыру түрлерімен ... ауыл ... ... деңгейінде
немесе шаруа (фермер) қожалықтарының бірлесуі негізінде ... ... ... ... арқылы дамуы керек.
Қазақстанның салалық және аймақтық ерекшеліктеріне тән кооперативтік
шаруашылықтар арасында тік ... ... ... ... және ... ... дамытуға болады.
Ауыл шаруашылық кооперативтері, шаруашылық өнімдерін: астық, мақта,
сүт, ет және тағы басқа ... ... ... ... ... кешенді
технология жүйелерін пайдалану бағытын өз уақытында ұйымдастыру керек. Олар
кооперациялық бірігу негізінде, арнайы, қажетті, ... ... ... өз уақытында сатып алып, өндіріске білікті ауыл шаруашылық
мамандарды қатыстыру арқылы, өзіндік құны ... ... ... ... өнім ... мүмкіншілік туғызар еді.
Шаруа (фермер) қожалықтары мен тұрғындардың жеке ... ... ... ... ... мен ... ... ауыл мамандарының қызметінен пайдалануға қаржылық мүмкіншіліктері
жоқ. ... ... ... бар, ескі ... ... ... және
тиімді пайдалана алмауда. Себебі, шағын ... ... жер және ... ... өте төменгі дәрежеде және шағын
аймақтарға орналасқан.
Бұның ... ... қол ... үлес салмағының артуына, өнімнің
өзіндік құны деңгейінің жоғары ... ... өнім ... ... ... өндірген аз мөлшердегі ауыл шаруашылық өнімін, қаладағы
тұтынушыларға жеткізу, сату, олар үшін, үлкен ... және ... ... алып - сатушы қызмет атқаратын ... ... ... көп ... ... ... ... өнім сататын, сенімді, ірі
ауыл шаруашылық кәсіпорындармен жүргізгісі келеді. /10/
Жоғарыда да айтылғандарды қорыта келгенде:
- ... ... ... ... дамыту, кең
көлемде арнайы техника, технологияларды бірлесе пайдаланып,
нарықтың сұраныс ... сай, ... ... жоғары өнім
өндіруге мүмкіншілік тудырады;
- тік байланысты өндірістік кооператив құрылымдары ... ... ... ауыл ... өнімдерін өз уақытында өңдеп, ... ... ... ... сатып, өнімдерді арнайы
қондырғылар орнатылған ... ... ... ... - шашылмауына, бұзылмауына қол жеткізеді;
- Ауыл экономикасын дамыту бағдарламасына сай, мемлекет тарапынан
агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... - жабдықтары мен жері бар, ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық кооператив құрылымдары, нарық жағдайында, тауар
өндірушілерді, монополистерден және ... ... ... кері іс - ... қорғайды;
- агро өнеркәсіп кооперативтік ... ... ... - жабдықтарды, техника мен технологиялар қуатын
толық өз уақытында пайдалануына, білікті ауыл мамандарының қызмет
атқаруына мүмкіндік туғызады.
Келешекте ... ... ... ауыл ... ... ... стратегиялық басымды бағытқа айналуы қажет. ... ... ... ... ... ... ... артыруға жаңа мүмкіншіліктер ашады және жалпы агроөнеркәсіп
кешенінде экономикалық өсуді ... ... жыл ... ... халқына жолдауларының барлығында да
еліміздің ауыл шаруашылық өнеркәсіп кешенін ... ... ... тыс ... ... саланың дамуына ел Президентінің баса назар аударатыны ... Елде ... ... экономикалық реформа жылдары күйзеліске,
қиындыққа аса қатты ұшыраған ... ... ... ауыл ... ... ... /11/
Президент жолдауында үстіміздегі жылы (2005 жыл) ауыл шаруашылығы
өндірісін дамытуға ... ... 57,9 ... ... аса ... ... атап ... және бұл рекордтық сан делінген. Осыған
байланысты Президентіміздің тапсырмасын басшылыққа ала отырып, Қазақстан
Республикасының Үкіметімен ... ауыл ... және ... ... ... ... одан әрі дамуын айқындайтын
еліміздің аграрлық азық ... ... ... қажет.
Президент жолдауында «Агроөнеркәсіп кешені мен ... ... ... ... ... заң ... қажет делінген. Бұл өте
орынды және дер кезінде ... ... ... ... ... ... ... Парламенті аталған заңнан
басқа тағы екі заң қабылдаса ... жол ... еді. Оның ... ... ... ... кооперациялау және
интеграциялау (бірлестіру) туралы», екіншісі «Қазақстан Республикасындағы
шаруа қожалықтары, ірі ауыл ... ... және агро ... ... ... Жер ... ... ала отырып Республикада
әртүрлі шаруашылық нысандарын өндіріс ... ... ... етіп ... ... туар еді.
Президент жолдауында бүкіл дүние жүзілік сауда ұйымына ... ... ауыл ... ... ... қабілеттілігін
арттыру қажеттігі айтылған. Бұл да толғағы ... ... бірі ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін
өңдейтін саласын шапшаң дамытудың маңызы ерекше және ол ... ... ... ... ... ... дайын өнім шығармай бәсекеге түсе
алмайтынымыз белгілі. Қазақстанда астық, ... жүн, т.б. ... ... Мәселе осы шикізаттардан тамақ және жеңіл өнеркәсіп салаларының
басын ауыл шаруашылығымен біріктіре отырып ... ... ... өнім ... ... бұл жерде жеңіл және тамақ өнеркәсібін дамыту
үшін, олардың кәсіпорындарында жаңа техника мен озат технологияны енгізу
үшін инвестиция табу ... ... Бұл іске ... ... ... ... ... тұр. /12/
Ауыл шаруашылығы құрылымын қайта құру мен аграрлық реформаның ... бірі – ... ... Қазіргі кезде шаруа (фермер)
қожалықтары ауылдағы негізгі азық - ... ... ғана ... сондай -
ақ, негізгі жұмыс орны, отбасы табысының қайнар көзі ... ... ... ... ... ... бизнес шаруа қожалықтарының
дамуымен сипатталады. Оңтүстік Қазақстан облысында шаруа қожалықтары ... ... ... дами ... ... мәліметтер бойынша
Оңтүстік Қазақстан облысында облысында шаруа қожалықтарының саны 1990 жылы
38 ғана болса, 2004 жыл басында 39374 ... ... ... кезде облыстағы
шаруа қожалықтарындағы ауыл шаруашылығына арналған пайдалы жер 2437,5 мың
гектарды (бөлінген жердің 86,5(-і ) ... жер – 569,9 мың ... ... ... ... ауыл ... пайдалы жерінің 17 (
және егістіктің 53 ( тиесілі болды.
Облыс ... 50 ( ... ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық жағдайының дамуы ауыл шаруашылығы
саласының ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаулармен қатар шаруашылықтардың арасындағы өзара
интеграциялық байланыстардың қалыптасуымен дамуы елеулі роль ... ... ... ... ... ... ... жетілмеуі және тауарды тарату жүйесіндегі ірі интеграциялайтын
субъектілердің ... ... ... қор қайтарымы мен тауар
қозғалысы бәсеңдейді және өндірісті кеңейтуді айтпағанның ... жай ... ... ... ... өндіріс жүйесі, бытыраңқы ұсақ түріне
қарағанда басым түсетіні белгілі. Яғни, ... ... ... бұл ... ... ... терминінің өзі
латынның «cooperatio» сөзінен шыққан, «ынтымақтасу», «бірлесіп ... ... ... ... ... негізін салушылардың бірі,
экономист – ғалым А.В.Чаяновтың кооперация ... - ... ... және оның ... жақсарту дегенді. Ол кооперацияның ... ... ... және жаңа ... ... ... ... ұйымдастыру мәселесін басты нысан ретінде қарастырған. Бұл
мәселе бүгін де ... ... ... ... ... ... қолдану осыған жауап бере алады.
Әлемдік тәжірибеде аграрлық өндірісті кооперация процесі арқылы дамыту
кең өріс алуда.
Ауыл шаруашылығы ... кең ... мәні жеке жер ... ұсақ ... ... ... ... түрлері
жүйесінде ірі өндірісті коодинациялаудың тиімді формасы болып табылады.
Кооперацияның фермерлерді тарту себебі, ... ... ... ... ... шаруашылық дербестігін, басқарушылық шешім қабылдау
үшін жауапкершілігін сақтайды. Кооперативтер ... ... ... ... және ... ... экономикалық мықты
әріптестермен нарықтық байланыс жүйесінде ... ... ... елдерінде фермерлік кооперативтер дайын азық - ... ... ... 60 ( ... қамтамасыз етеді әрі фермер
шаруашылықтарын өндіріс құралдарымен жабдықтайды, олар өндірген ... ... ... ... және ... ... ... АҚШ -
та кооперативтер елде өндірілген барлық тауарлы ауыл шаруашылық өнімдерінің
30 ( рынокке шығарады және ауыл ... ... ... 25( ... ... ... жасайды. /13/
Оңтүстік Қазақстан облысында ауыл шаруашылығы жер көлемі жағынан аз
шаруа қожалықтарының саны басым, яғни ұсақ ... өнім ... де ... ... ... ... ірі ... тартылғанда
біреу үлкен, біреулері алақандай ғана жерге ие болды. ...... ... өскенімен жеке шаруашылықтың иесі болып, оны дөңгелетіп
кету оңай емес. ...... ... агроном, зоотехник сияқты
бірқатар мамандардан хабардар болу ... ... шет ... арнайы кеңес беретін немесе қызмет көрсететін кооперативтерге
бірігуі қажет.
Сауалнама жүргізілген шаруа қожалықтары иелерімен сұхбаттасқанда ... ... ... бірі ... іс ... не ... Бір жағынан
қорқыныш та жоқ емес, ол бірігуде – совхоздарды бөлген кездегідей момын
шаруа тағы да ... де ... ... ма? Жерін игере алмай жалға
бергендердің алшақтаған алпауыттан ақысын ала алмай, басын соғып ... ... Осы ... ... ... ... мәселенің мәнін түсіндіретін
бір орын – ... ... ... ... бір ... ... ... Ауыл әкімі ондаған жүздеген фермерлермен бас қатырып отыра ма?
Оған кейбіреулерінің уақыты, құлқы жоқ. ... ... мән - ... ... де
білмейді» - дейді шаруа адам.
Кооперацияға сұралған фермерлердің 81,8 ( оң көзқарас білдіреді, ал
18,3 ( бұл процеске қатысқысы ... ... ... ... ... құруға келісетіндер шамалы және орташа жер үлестері бар
фермерлер болып отыр. ... ... жер ... ... мен арнайы білімдерінің (бұл топтағылардың 87,7( орта және
арнайы білім алғандар) жоқтығы ... ... ... ... ... ... ... бірігуге келіспейтіндерге
келетін болсақ, ... жас ... ... ... жер ... үлкендеу
шаруашылықтар, жалпы айтқанда тек өз күштеріне сенетіндер.
Әртүрлі шаруашылықаралық кооперацияның ... ... ... ... ... ... ... талдауда фермерлер аса
көңіл бөлген ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау ... ... (70 ( ... 5 ... баға ... ауыл ... өткізу бойынша Шаруашылықаралық кооперация (64 (), ... ... және ... ... ... ... (49 (),
техниканы бірігіп пайдалану бойынша шаруашылықаралық кооперациясы (44 ... ... өз жеке ... өзі ие ... ... шаруашылықтарға
кооперативтерге бірігу сенімсіздік туғызуы мүмкін. Бірақ жеке ... ... ... ... ... ... тасымалдау) жүйесін жасауға
шамасы келе бермейді. Сондықтан да шаруалар кооперацияға біріккені тиімді.
Бұл ерікті бірлестік және ол біреудің ... ... ... ... ... ... ... қожалықтарына түсіндіру қажет.
А.В.Чаянов былай деп ... ... – ең ... ... кейін жойылып кетпейді, бұрынғысынша сақ шаруашылық ретінде ... Олар тек ... ... ... ... (өнімді өңдеу, сақтау,
сату, тасымалдау), бірлесіп атқаратын одақтық ұйымға бірігеді». Яғни,
өнімді өндіру бір ... бір ... бір ... ... ... ... ... туралы әдебиеттерді талдай
отырып, келесідей қорытындылар жасауға ... атап ... ... ... ... көп ... бөлінуінің себебі, бұл әріптестік өзара
қарым - қатынастағы шаруашылықтандырудың ең әділетті жүйесі болып табылады.
Шаруашылықтандырудың ... ... ... ... ... ... ... есебінен қомақты капиталды жекешелендіріп алуға
мүмкіндігі бар. Бұл ... ... ... ... өңдеуші
өндірістерінде және қызмет көрсету салаларында кездеседі. ... ... ... өндірушілер бұл объектілерді жоғалтып алды. Яғни, кооперация
принциптері бойынша кооперативте ... ... ... ... байи ... кешені салаларының арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... әділетсіздікке әкеп
соқтырды, яғни ауылдық тауар өндірушілер өнім өндіру циклында 213 шығын
жұмсап, ... ... ... 113 -і ғана ... ... Ал ... еңбегіне сәйкес экономикалық нәтижені бөлуді қамтамасыз етеді.
Ауыл шаруашылық кооперациясы – ұсақ тауар өндірісінің ... ... ... Жеке қосалқы шаруашылықтар мен шаруа қожалықтарының
әрекеттері дәлелдегендей, қазіргі жағдайда олардың ... ... ... ... ... ... ... материалдық -техникалық және
еңбек ресурстарын кооперациялағанда ғана жүзеге асады. Шаруашылықтандырудың
кооперативтік жүйесі тұрақты жүйе. Мысалы, ... ... төрт ... 20
мың әртүрлі коммерциялық құрылымдар банкроттыққа ұшыраған, бірақ олардың
ішінде бірде бір ... ... Ауыл ... ... және ... ... ... өндірістік байланыстың бұзылуы
салдарынан барлық агрөнеркәсіп ... ... зор ... келтірілді.
Бұдан келіп баға диспаритеті, ауыл ... ... ... кәсіпорындардың шығынмен жұмыс жасауы және тағы басқа негативті
жағдайлар етек ала бастады.
Сондықтан да ауылдағы ... ... ... ... тауар өндірушілерінің, агросервистік кәсіпорындардың, өңдеуші
өнеркәсіптердің және сауда ұйымдарының күштерін біріктірудің маңызы ... ... ... бірден біріктірудің жағдайы келмес, бірақ бұл
кешенде еңбектің соңғы нәтижесі – тұтыну бағасын ... ... ... ... және ... ... көрініс табады. Ғалым –
экономистердің көзқарастарымен бөлісе отырып, көп укладты ... ауыл ... ... ... ... оның нақты
формаларын жасап, енгізу керек:
• Ауыл шаруашылық несие коорперативтері туралы, ауылдық ... жеке ... ... ... туралы заңдар;
• Ауыл шаруашылық өндірістік кооперативтері және ауыл ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі кооперациялық және
интеграциялық құрылымдардың ... ... ... туралы заң;
Сонымен бірге, ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алудың тұрақты ... ету, ... ... ... ... сатып алу, осы
сатып алғандарды кооперативтік және интеграциялық құрылымдар бойынша ... ... және ... мақсатында экономикалық және тағы басқа
жеңілдіктерді ұсыну. /15/
Еліміздегі кооперацияны дамытуда кооперациялық қайта құру ... ... ... ... және ... жақтарын ескеру керек.
Осыны негізге ала ... ... ... ... ... құруға
болады:
• Агроөнеркәсіп кешенінің өндірістік потенциалын және ауылдағы ірі
өндіріс технологиясын сақтау;
• Шаруаның рынокка шығуы бойынша шешімдік ... ... ... ... мүшесінің жеке меншік (жер, мүлік және капитал
меншігі) қызығушылығын таратуын қамтамасыз етуі;
• Шаруашылықтандыру мен меншік формасынан ... ... ... үшін ... және тең ... ... жағдайы
құрылуы керек;
• Кооперативтерге кірген шаруаларға одан еркін шығуына кепілдік беруі
қажет.
Көптеген зерттеушілердің ... ... ауыл ... ... және ... ... ... жоғары басқару органдарын құруға асықпаған дұрыс. Олардың ... ... ... ... ... ... керек, сонда
ғана оларда өмірлік қажеттілік пайда болады.
Ауыл шаруашылығының өнімдері ... ... ... ... ... сондықтан тамақ өнеркәсібін дамыту ауылшаруашылығымен
тікелей байланысты. Тамақ өнеркәсібінің бастаы салдаларының бірі – ... ... ... өндіру болып саналады, облыста бұл сала ... ... ... су ... ... дамыған. Төмендегі тарауда
осы су қоймасында балық шаруашылығының даму ерекшелігі атап өтіледі.
ШАРДАРА АУДАНЫНЫҢ КАРТАСЫ
ШАРДАРА АУДАНЫНЫҢ КІРЕ БЕРІС БЕЛГІСІ
ІІ-тарау. Шардара су ... ... ... ... Шардара ауданынан жалпы сипаттама
Шардара ауданы облыстың оңтүстік - батыс бөлігіндегі аумақтық -әкімшілік
бөлік. Жерінің ... 13 мың ... ... облыстың 11,1 % - ын құрайды.
Тұрғын саны 70 мың адам. Орталығы - Шардара қаласы. Аудан 1969 ж. ... ... ... ... ... ... 27 елді ... 1
қалалық және ауылдық округке біріктірілген.
Аудан жері негізінен ... ... сол ... ... ... - ... ала, аллювийлік жазықта орналасқан. Қызылқұм өңіріндегі
мыңдаған гектар шөлейт алқаптарды игеріп, суландыру арқылы ел ... 1958 ж. ... ... ... ... ... ... әр
түкпірінен келген мыңдаған комсомол жастар, ... ... ... ... жас кадр мамандары бірлесіп жұмыс істеді. 1967 ж. 15 - ... ... ... 5 ... 700 млн. м3 ... ... мен су
электр станциясының құрылысының аяқталғаны жөнінде актіге қол қойды.
ШАРДАРА ... СУ ... ... жылы ... ... бойлай ұзындығы 130 км Қызылқұм магистральды
каналы іске қосылды. Климаты айқын континенттік. Қысы ... ... ... орташа температурасы -4 -6°С. Жаз айлары ыстық, аңызақты,
шілденің орташа температурасы +28 - 29°С. Жауын - ... ... ... 150 - 200 мм. ... аумағында құрылыс материалдары барланған.
Жерінің басым бөлігі құмды. Сұр, ... ... өзен ... ... ... ... Мұнда жусан, селеу, сексеуіл, жантақ, жыңғыл, баялыш,
Сырдария бойында қамыс, құрақ, тал, жиде өседі. ... ... ... ... қарақұйрық, бауырымен жорғалаушылар, өзен бойында қаз,
үйрек, қырғауыл мекендейді.
Ауданның ... ... ... ... - 93,9 %, орыстар – 4 %
- ын құрайды, қалғаны өзбек, әзербайжан, ... т.б. ұлт ... 60,7 % ... елді ... ... Орналасу тығыздығы 1
шаршы жерге 5,4 адамнан ... Ірі елді ... ... ... (25,5
мың адам), Көксу (6,1), Шардара (4,8), Қоссейіт (4,5), Ұзыната ... (4,3), ... (3,5) ... ... ... қаракөл қойы,
оған қосымша мақта, сүтті, етті мал, ... ... ... ... өсіруге
маманданған 14 кеңшар, 14 күріш ... ... ... ... ... біріктіріліп, "Жиделі", "Аққала", "Байырқұм"
кеңшарлары Арыс ауданына берілген. Олардың негізінде ауданда ӨК, ЖШС, ... ... ... Елді ... Қызылқұм каналы мен Сырдария
өзенінің бойын жағалай орналасқан. Ауыл ... ... ... өнім
көлемінің 67,7 % мақта шаруашылығына тиесілі. Аудандағы егістік жерлердің
58.8 % немесе 30,2 мың ... ... ... қой ... 23,69 % ... қойы ... Ауыл ... негізін «Талапты» ОК, «Қызылқұмда
ауылым» ОК, "НИМЕКС" корпорациясының зауыты. «Мырзакент» АҚ, ... ... ... ... сақтау саласында 43 мекеме жұмыс істейді. Олар
аудандық аурухана, 3 ауылдық аурухана, 9 ... ... ... 9
фельдшерлік - акушерлік пункт, аудандық туберкулезге қарсы диспансер, ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді. Білім
беру, мәдениет салаларында 30 жалпы ... ... ... 1 ... ... ... 35 ... 10 мәдениет үйі, клубтар, халық театры, 1
кинотеатр, «Шардара ... ... ... істейді. 1969 жылдан
аудандық «Өскен өңір» газеті шығады. Аудандағы Ұзыната ауылынан 8 км ... ... ... орта ... ескерткіштерінің бірі - Ұзыната
кесенесі орналасқан. /16/
ҰЗЫН АТА ... ... штаб ... |Аты, ... ... |Білімі, |Атқаратын қызметі ... ... |
| ... |жылы, |мамандығы | ... ... | |айы, ... | | |
|1 ... ... ... |«Шардара СЭС» |Штаб |
| ... | ... ... |
| ... | | ... | |
|2 ... |«Шардара-Ет» ААҚ |Штаб |
| ... |5 ... ... ... |
| | | | | ... |
|3 ... |02.12.195|Жоғары Заңгер |«Шардара СЭС» ААҚ |Үйымдас - |
| ... |5 | ... ... |
| ... | | ... |
|4 ... ... ... ... - |
| ... |5 ... ... |
| ... | | ... ... |
|5 |Ағманұлы |05.05.193|Жоғары ... ... |
| ... |9 ... |кеңесінің төрағасы |өкілдермен |
| | | ... | ... |
| | | ... | | |
| | | ... | ... |
| | | ... ... |
| | | |к ... | ... |
|6 |Мұқанов |28.07.195|Жоғары ... ... ... |
| ... |5 ... ... аудандық |өкілдермен |
| |Сейілханұлы| | ... ЖШС ... |
| | | | ... | |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|7 ... ... |«Нұр МБК» шағын |Сенімді |
| ... |0 ... ... |
| |Қауысүлы | ... ... ... |
| | | | | | |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|8 ... |29.05.195|Жоғары ... ... ... |
| |Жаңбырбек |3 |Ғалым-агроном ... ... |
| ... | ... ... |
| |ы | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|9 ... ... Қаржы және|«Шардара ... |
| ... |3 ... ... ... |
| |Смағұлүлы | | ... ... |
| | | | ... ... | | | ... басқарма |бөлімі |
| | | | ... | ... ... |«Серманизов и К» |Қаржылай |
| ... |9 | |ЖШС ... ... |
| |Қыпшақбайү| | | ... |
| |лы | | | ... | | | | ... ... ... |Жаушықұм орта |Қоғам - |
| |нов |1 ... ... ... қабылдау |
| |Серікбай | |мүғалімі,экономис| | |
| | | |т | | ... ... ... ... ... |
| ... |0 |Механик,ішкі |судан ... |дық ... |
| ... |істер бөлімі ... ... | |
| | | ... | | ... ... ... |«Шардара СЭС» ААҚ |Қауіпсіздік |
| ... |1 ... ... ... ... |
| |Мүсірұлы | ... ... | |
| | | ... | | ... ... ... ... |Қауіпсіздік |
| |Танжар |1 ... | ... |
| ... ... | | |
| |ы | | | | ... |«Қазақстан-Шымкент»|Пресс-секрета|
| |в Әділ |3 ... ... ... |рь |
| ... | | ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... ... | ... Шардара су қоймасындағы балық шаруашылығы және оның даму ... су ... ... өзенінің жағалауында Шардара су торабының
плотинасында орналасқан. Бұл су торабының ... су ... ... Оны толтыру 1965 жылы басталды. Ауданы 900 км2, ... 5,7 ... 70 км, ең ... ені 25 км, ... тереңдігі 6,5 м. Бұл су қоймасы
жаңа жерлерді суару және ... ... ... ... жиі су басуды
жою мақсатында салынған.
2002 жылы Шардара су қоймасында Қазақстан республикасының ең ірі
өзендерінің бірі ... ... ... ... 129 ... ... Бұл
көрсеткіш 1992 жылмен салыстырғанда 16 есе аз. Бұл ... ... ... ... ... ... - ... орталығы
ғалымдары орындаған арнайы есептен көруге ... Бұл ... ... су
қоймасы салынған уақыттан бастап ... ... ... ... дамуына талдау жасалынған.
Шардара су қоймасы республикадағы балыққа ең бай су қойма болып
табылады. Оның тек облыста ғана ... ... ... ... ... ... орны ерекше. Шардара су қоймасы Оңтүстік Қазақстан
облысының территориясында жатқандықтан, аймақта ауыл шаруашылығы интенсивті
түрде ... оны ... ... ... ... - энергетикалық пайлану арасындағы шиеленіс өте ... ... ... ... ... болуы, екінші жағынан бұл су қоймасын
ауыл шаруашылығында жерді суару үшін және ... ... ... ... су ... ... өте қиын ... қалдыруда.
Бұл су қоймасында үнемі балық аулау 1968 ... ... және 1974 ... ... ... 400 ден 1652 ... дейін өсті. 80 - жылдардан бастап,
балық аулау көлемі күрт ... ... Су ... пайда болуынан
бастап мұнда мекен еткен балықтың 33 түрінен 2001 жылы тек 19 түрі ... ... су ... ... ... ... төмендегідей, егер 1998
жылы- 868 тонна болса, 2002 жылы – 129 тонна болды. /17/
Бұл көрсеткіштің ... көп ... ... ... ... ... құралдардың болмауынан деп есептейды. Шардара су қоймасында
қазіргі ... тек бір ғана ... ... ... ... ... болып табылады., оның өзінің қазіргі кезде тозығы жетіп, ... ... ... Бұл ... ... 1985 жылы басталды., ол құрал
ең алғашқыда ... ... ... ... ... бұл шлюз ... тек 10 пайызға ғана орындайды. Ғалымдардың айтуы бо йынша балықты
жинау үшін ... жүру ... ... ... негізінен судың ортаңғы және
жоғарғы қабаттарында мекен етеді. Арнасай су ... ... ... жоқ. Ең аз ... ... ай бойы шлюз ... ... барлық
ихтиофаунамен бірге 800 - 1600 кубометр су өтеді. 1992 жыл мен 2000 ... 2 ай ... ... ... ... 18-64 млрд. данасы өтеді.
Оның барлығы Өзбекстан республикасы территориясына өтіп кетеді. Екінші бір
мәселе көктемгі ауыл шаруаышылығы жерлерін ... мен ... ... уақыты бірге келеді. Су деңгейінің ... ... ... ... ... ... облысында 43 көл бар, олардың жалпы
ауданы – 98,5 мың га, ... ... 20 ... бар. Мұндай өзендер мен
каналдардың жалпы ұзындығы 486 км. тағы да бір ... ... ... ... - ... аяғы мен мен 80 - ... басында Шардара су
қоймасында экологиялық катастрофа болды. Бұл жылдары ... ... ... ... өлген балықтар болды. Бұған басты себеп ғалымдардың
зерттеулері ... ... ... улануы болды.
Пестицидтердің көп ... ... ... ... Балық шаруашылығы ғылыми - зерттеу ... ... 1980 - 1989 ... ... әр ... ... 864,5 ... қырылған. Ғалымдар Шардара су қоймасында
пестицидтің 19 ... ... Жыл ... 1 - ... мен 20 - ... ... су ... балық аулауға шек қойылған.
2.3. Шардара су қоймасында балық аулау шаруашылығының даму келешегі
Шардара су қоймасында балық ... ... ... ... ... орны ерекше. Жергілікті халықтың ... ... су ... ... ... және ... балық жоқ». Жыл сайын 200
тоннаға дейін балық өңделіп шығарылады. Қазіргі таңда Шардара су қоймасынан
ауланған балықтарды ... ... ЖШС ... ... ... ... филе және ... балық. Олардың сапасы өте жоғары,
сондықтан ол тек республика көлемінде ғана емес, шет ... де ... ие. Бұл ... өнімдері Ресей федерациясы, Германия, Түркияға
экспортталады. Мұндағы қазіргі таңдағы негізгі мәселе – ... ... 90 - ... ... бір ... 4 - 5 тоннаға дейін балық
ауланса, қазіргі кезде одан да көп ... ... ... ... ... үшін ... жақтан балық сатып алады. Негізінен балықты Арал
және Балхаштан әкеледі. Шардара су қоймасында балықтардың санын және ... үшін ... ... ... ұйымдастырылып, балықтар көбейтілуде.
/18/
Қазірде Шардара су қоймасын қорғау мақсатында мемлекет 2005 жылы
тендер жариялады. Ол ... ... ... ... ... ... ... қолына тиді. Ол тендердің құрылуының негізгі мақсаты
балықтарды броканиерлерден қорғау және шет ... ... ... Сол
жеке кәсіпкерліктердің бірі «Серманизов и К» ЖШС ... ... ... ... ... ... Ол ... тендерін 2005 жылдың 4
– ші желтоқсанында ұтып алды. Ол бойынша ... ... ... ... 5 млрд шамасында қаржы төйлеумен қатар нологта төйлеуде.
Қазірде ауланылып жатқан балықтар Қазақстанның ... ... және ... ... шет ... ... ... жұмыс осы қарқынмен жүретін болса, ондағы оңтүстіктегі ең балғы
көп су ... ... ... ... өңдеу зауытары жұмыс істеп, оның
өнімдерін шет елге экспорттауға ... Жыл ... ... су ... ... жерлерін суаруға су алынған кезде ... 1 ... ... ... ... тек суды ғана ... ... қатар балықтарды
да сорып әкетеді. Ауыл шаруашылығы жерлері тек сумен ғана емес, балықпен ... ... ... ... ... үшін су тартатын насостарға
арнайы сүзгіштер қондыру қажет.
2.4. Шардара су қоймасындағы суды ... ... ... жөніндегі негізгі концепцияларға сәйкес мына бағыттар
көрсетіледі: су ... ... ... мен ... ... және ... экологиялық жүйенің шегінде реттеу процестері, бұл
жұмыстың мақсаты-уақытпен шектелмеген қоғам өміріне қолайлы сапалы ... ... ... ... сақтау және қайта құру,халық шаруашылық
мұқтажын ... ... ... ... әсер етуші қоғамдық өндіріс объектісі ретінде судың қолайлы күйін
қамтамасыз ету.
Мемлекеттің мүддесіне сәйкес елдің ... ... ... ... су ... әсер ету тәртібін белгілеу./19/
Суды қорғау жолдары 3 - ке бөлінеді: ... ... Су ... шараларының экономикалық тиімділігі 2 класқа жатады.
Су қорғау ісінде күрт көрсетілген ... ... ... ... ... қосуға себепші болды, солай болғандықтан өндіріс барысының
нәтижелілігі судың сапасын ... ... Бұл топ су ... ... ... ... ... екі жақ арасында
экономикалық, экологиялық пландағы су қорғау мәселесінде делдал ... су ... ... ... институтының (ВНИИВЛ)
қызметкерлерімен су қорғау жүйесінің критерийлері жасалды.
Су қорғау критерийлері.
|Критерийл|Подкласс | ... ... ... | | ... ... |Су ... экожүйесінің тұрақтылығын ұзарту|
|Экологиял|ретіндегі су ... ... ... |Су ... ... шыдамдылығы |
| ... ... |
| ... | |
| |1.2. ... |1.2.1. ... сумен |
| ... ... үшін ... ... |
| |су ... |1.2.2. Су ... балық шаруашылығына |
| |критерийі ... |
| | |1.2.3. Су ... ... |
| | ... |
| | |1.2.4. ... үшін ... ... |
| | |1.2.5. ... ... үшін ... ... |
| | |1.2.6. Ауыл ... үшін ... мал |
| | ... судың жарамдылығы. ... | |2.1.1. Су ... ... ... ... ... | | ... |3.1. ... |3.1.1. Су ... оптимизациясы. |
|Арнайы |ішілік су ... ... ... |
| ... |Халықаралық құқықтың сақталуы. |
| ... ... | |
| ... | |
| | | |
| |3.2. ... | |
| ... су |3.2.3. ... даму ... |
| ... |мемлекеттерге ең көп жеңілдіктер жасау. |
| ... ... | |
| ... | ... ... су ... ... кестеге сәйкес су объектілерінің
төмендегі бағыттарын көрсетуге болады:
1. Тұрақтылықты ұзарту ... мен ... ... ... ... ... ... су
объектісінің экологиялық қолайлылық дәрежесін классификациялау.
2. Су тұтынушылардың талабын қанағаттандыру ... ... бір ... ... оның класы су объектісіне
қойылған су тұтынудың жалпы түрі талапқа сәйкес болу керек.
Су объектісінің көп ... ... оны ... ... ... ... су пайдаланудың басым түріне, белгілі максимум шартынан
пайданың комплекстік формулаларына, «су объектісі-су ... ... ... ... ... ... сапалық норматив
қою дұрыс деп қаралауда. /20/
3. Су объектісіне географиялық-әкмшілік бірлестігінің ... ... ... ... ... ... облыс, республикалар,
мемлекеттер) қойылатын, сол су объектісі гидроэнергия көзі ... ауыл ... ... ... жолы үшін су қоры ... ... бар су объектісінің қажеттілігімен классификацияланады.
4. Табиғи жағдайындағы белгісі бойынша су объектілерін классификациялау.
Бұл ... су ... ... ... морфологиялық,
морфометриялық, гидрологиялық, гидрохимиялық және т.б. көрсеткіштерді
ескереді.
Жоғарыда баяндалған жағдай негізгі проблема шеңберін шектейді және су
объектілеріне ... ... су ... негізгі
критерийлік даму жолын көрсетеді.
Антропогендік өзгерісті табиғи ... ... алу, ... адам ... ... ... үшін ... бақылаулар ұйымдастырылған. Бұл
жұмыстың мақсаты-қоршаған орта ... ... және ... осы ... тенденциясын шығару және болжау.
Алынған мәліметтер кезексіз зардаптардың ... алу және ... ... ... ... ... ... сияқты проблемаларды шешуге
мүмкіндік береді.
Жалпы мемлекеттік қызметтің негізгі мақсаттары мынандай:
- ластаушы заттардың кеңістік пен уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... көл, ... мен теңіздің түптік
шөгінділерінің физикалық, химиялық гидробиологиялық көрсеткіштердің ластану
деңгейін бақылау мен ... және ... ... күйі мен ... ... су ... ... қоршаған ортаны қорғау шараларының
нәтижесін анықтау;
- мүдделі ұйымдарлы шаруашылық іс ... ... ... ... ... ... су ... ластану
деңгейінің өзгерісінің жүйелі және шұғыл мәліметтермен, сондай-ақ
осы ластану деңгейінің мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғау және табиғат ресурстарын орынды
түрде пайдалану аумағында ұсыныс, жылда және болашақта халық ... ... ... ... ... өндіріс орындарын, су
шаруашылық ... ... ірі ... ... ... қалалардың және т.б. орнын ауыстыруды жоспарлау
үшін мәліметтермен қамтамасыз ету.
Суқоймалар мен ағын сулардың күйіне, ең ... өте ... ... су ... ... ... ұйымдастырады.
Стационарлы бекеттер жүйесі бақылау бағдарламаларына байланысты келесі
категориялар бойынша ажыратылады:
Бірінші категориялы ... аса ... ауыл ... ... бар ... ... ірі өзен бассейніндегі саға аумағы және ... ... ... және ... бағалы балықтары бар жерлер.
Екінші категориялы бекеттер- ... суды ішу және ... ... қолданатын өндірістік қалалар мен ... ... ... ... ... ... балық
шаруашылығына маңызы бар су объектілері; ... ... ... коллекторлы-дренажды су түсіру орындары ... ... шет ... ... ... ағын ... өзен тұстамасында, үлкен халық шаруашылықтық маңызы ... мен ... ... ... және ... ... ... су қорларының сапасын сипаттайтын, су шаруашылық балансты
құрайтын ... ... ... ... ... көл мен ... ... сағасында;
Үшінші категориялы бекеттер – су сапасына әсері орташа ... ... ... онша үлкен емес қалалар, елді мекендер, өндіріс орындары,
тұрғындардың демалу орындары, ауыл ... ... ... ... бар су объектілері.
Төртінші категориялы бекеттер - ... ... ... ... ... ... судың ингидриенттік және көрсеткіш
сапасы негізінен химиялық құрамы мен ағынды суының көлемі, оның ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Осының бәрі әр түрлі стационарлық бекеттер жүйесіне арналған кейбір бақылау
программаларының өзгешелігін ескертеді. Сонымен бірге ... ... ... су ... үшін, жалпы талапқа сай судың
сапасының ... ... ... ... ... жүйесіне міндетті
болады және жалпы бағдарламаларға кіреді. ... ... ... ... ... минералдану, судың түсі, лайлылығы, ... ... ... қышқылдық-орнына келу потенциалы, негізгі
иондар, кең көлемде тараған ластаушы заттар және мұнай өнімі, ... ... ... ауыр ... қосылысы, сияқты биогенді
қосылыстар.
Қазіргі кезде су қорларының ... ... ... ... ғана
жатпайды. Өзен ағындысын реттеу, суды бір ... ... ... су ... ... бақылау, олардың сапалық көрсеткіштерін
сақтауға және қалпына ... өте ... ... ... жұмсалады. Су
қорлары өндіріс күштерін дамытуда және орналастыруда маңызды факторлардың
бірі болды. Сондықтан қайнардағы су материалдық ... ... ... Оны ... ... ... ... материалдық өндіріс
барысында еңбек шартын және қоғамға қажетті өнім өндіруге кеткен ... Сол ... ... ... су көзі ... ... ... бойынша су қорларының біркелкі таралмауы және өзен
ағындысын қайта бөлу ... ... ... су ... ... және сапасы төмен, қиындықпен қол жететін, ... су ... ... ... ... су ... мүмкін
бағыттары мен тәсілдерінің көптігі әсер ... ... ... жоғарғы
сапалылығы және қолайлы шарты, сонымен қатар оны ... ... ... ... ... ... ... су қорларына экономикалық баға беру керектігіне алып
келеді. Берілген көрсеткішті халық шаруашылық салалары арасында ... ... ... ... ... ... ... және
орналастыруды негіздеу, халық шаруашылығын дамытудың бағыттарын ... жеке ... ... ... ... ... ... шаруашылық құрылыстың кезектілігі; елдің ұлттық ... ... су ... ... ... ... ... негіздеу; жоспарлық
және жобалық шешімнің экономикалық тиімділігін анықтау үшін қолданады.
Экономикалық су қорларының бағасын анықтау қажетінше қиын, және ... ... ... шешілмеген есеп. Біраз ірі мамандар табиғат ... ... ... ... ... алып ... жасады:
- осы қормен әкелінетін оны пайдалану ортасында, қай түрдің болсын
критерийлік ... ... ... ... ... ... ... орман, су шаруашылығы және өндірістің ... ... ... ... ... арқылы табиғат қорларын бағалау
іске асырылады.
Халық шаруашылығы көзімен ... ... ... анық ... ... ауданда, берілген өнімге қорды үлкейту, ... ... ... шаруашылығының оптималды жоспарын қолдану
және үлкен аумақтық - құрылыс комплекстері үшін ... ... ... құру
арқылы оның көлемін анықтайды./13/
Солай болғандықтан пайдалануға арналған су шаруашылығының өнімі
ретінде су ... өзі ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады. Суға экономикалық баға беру
кезінде, оның сала аралық және сала ... ... ... ... ... жағдайда су қорларының көбеюін қамтамасыз ету, ... ... су беру ... ... отыр.
Салааралық бағалауда барлық су пайдаланушылар мен су ... өзен ... ... ... етілсе, ол көлдік жағдай болып
саналады.
Табиғи өзен ағындысымен қажеттілікті ... ете ... ... ... ... ағындының өсуіне ... ... ... оны реттеу және тұтыну аймағына тасымалдау құрылғысын ... ... ... ... су ... ... құру және ... қамтамасыз
ететін шаралар жүргізу.
Жоғарыда көрсетілген шығындар өте жиі көпсалалықты ... және ... - ... бір ... ... Көпсалалық шығында су тұтыну жағдайын
жақсартуды есепке алатын су шаруашылық комплексте бөліктік қатысуды ... Әр ... ... үшін су ... өсу шығынын жеке анықтап және
әрі қарай пропорционалды алынған ... ... су ... ... бөлу ... мұны іске асыруға болады. Альтернативті
жолды таңдаған кезде, ол неғұрлым үнемді әрі қарастырған ... үшін ... ... ... Еске ... жай, бұл ... келешекке есептелген
тұйықталған су шығыны, мұнда ағынды бір жерден екінші ... ... ... ... ... ... ескеріледі.
Шардара су қоймасының сур ресурсының экологиялық жағдайын ... ... ... ... институтының мамандары
қадағалайды. Жыл сайын мамандардыңң мәліметтері ... ... ... ... ... ... қалдығы түсіп, ондағы былқтардың
улануына әкеліп соғады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, Шардара су ... ... ... ... ... орнының ерекше екендігін көруге болады.
2002 жылы Шардара су қоймасында ... ... ең ... бірі ... өзенінде балық аулау 129 тоннаны құрады. Бұл
көрсеткіш 1992 ... ... 16 есе аз. Бұл ... ... ... ... шаруашылығы ғылыми- зерттеу орталығы ғалымдары
орындаған арнайы есептен ... ... Бұл ... Шардара су қоймасы
салынған уақыттан бастап қазіргі ... ... ... ... ... жасалынған.
Шардара су қоймасы республикадағы балыққа ең бай су қоймасына жатады.
Оның тек ... ғана ... ... ... ... ... ... орны ерекше. Бұл су қоймасы Оңтүстік Қазақстан
облысының территориясында жатқандықтан, аймақта ауыл ... ... ... оны ... ... пайдаоану мен
ирригациялық-энергетикалық пайлану арасындағы шиеленіс өте үлкен. ... ... ... қарқында болуы, екінші жэағынан бұқл ... ауыл ... ... ... үшін және ... ... интенсивті пайдалану су қоймасының экожүйесін өте қиын ... ... ... ... су қоймасының балықтары көп өлуде. Бұл
су қоймасында үнемі балық аулау 1968 жылдан басталған және 1974 жылы ... ... 400 ден 1652 ... ... ... 80-жылдардан бастап, балық
аулау көлемі күрт төмендей бастады. Су қоймасының пайда ... ... ... ... ... 33 ... 2001 жылы тек 19 түрі ғана қалды.
Шардара су қоймасында балық ... ... ... егер 1998 жылы-
868 тонна болса, 2002 жылы – 129 тонна болды. Балық аулау көлемін ... ең ... ... су қоймасының экологиялық жағдайын жақсартып, ауыл
шаруашылығына кететін су ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. М.Ш.Ярмухамедов. Қазақстанның экономикалық және ... ... ... ... ... комитетінің мәліметтері
3. Қазақстан Республикасы балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының
жылдық есебі. Астана, 2005.
4. К.Б.Ахметова. Қазақстанның ... және ... ... Алматы,1994
5. Е.А. Ахметов и др. География современного мира. Алматы.,2003
6. Е.А. Туркебаев. Рыночная экономика Алматы.,1998
7. Регионы Казахстан. Ежеквартальник.
8. ... ... и ... ... Под ... Т.О.- ... ... шашқан Оңтүстік. Энциклопедия. Шымкен,2004
10. Ускенбаев С.И. Чардаринское водохранилище. Шымкент, ... ... uko.kz. ... сайт ... ... http/www.old. cru. ru.
13. С.Халимов., А. Эргашев Проблемы развития ... ... ... водохрналище. Шымкент., 2002
14. Казахстан и его регионы. Ежеквартальник. Алматы,2005 № 1
15. Ковда В.А. ... ... и их ... М.1974. 124 ... ... В.М. Что нас ждет ... газ.Вечерняя Алма-Ата. 22/11-1975.
17. Урланис Б.И. Народонаселение. Исследования, публицистика. М.
Статистика. 1976. ... ... ... ... ... комитетінің мәліметтері.
19. Оңтүстік Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайы. Статистикалық
комитет мәліметтері. Шымкент, 2006
20. ... ... ауыл ... ... ... Шардара,
2006

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
80 жерге балық цехы23 бет
«Балықтар арқылы адамға жұғатын аурулар»40 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Алакөл көлдер жүйесіндегі жыртқыш балықтардың қоректенуі51 бет
Алматы облысындағы өсірілетін балықтың түрлері68 бет
Алты жасар балалардың дүниетанымын дамытудың психологиялық-педагогикалық проблемалары42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь