ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату

1. ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің жай.күйі
2 Қазақ әдебиетінің қоғам өзгеріне тигізген ықпалы мен әсері, әдебиеттегі азатшылдық ұран, Алашорда әдебиетінің тәуелсіздік үшін жүргізген күрес

3.ХХғ.б. қазақ әдебиетінің даму бағыттары, діни.ағартушылық бағыт өкілдері
4. Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында
Қазақ даласының Россияға қосылыуы XIX ғасырдың орта кезіде аяқталды. XX ғасырдың басы–қазақ халқының тарихында бүкіл қоғамдық ой-пікірдің өрлеуіне м.мкіндік туып, ресей патшалығы әдейі тұмшаланған ой-сананың ояну дәуіріне жол ашқан кезең. Ендеше ұлттық сананың ең өнімді саласы–әдебиеттің, қоғамдық сананың көрсеткіші баспасөздің бұл кезеңде күрт алға басуы –табиғи заңдылық. Бұл тұста Абайдың нақты жалғасы іспетті Шәкәрім мен дүниеге абайдан кейін келсе де, еңбегі ерте жарық көрген Мәшһүр Жүсіп Көпеев шығармашылығы өзінің кемел шағына жетіп, шырқау бигіне көтерілсе, Ахмет, Міржақып, Сұлтанмахмұт, Мағжан, Бернияз, т.б. тәрізді алыптар әдебиет айдынында бой көрсетіп, биікке көркемдік сипаттағы дүниелерін жариялай бастады. XIX ғ-ң екінші жартысындағы қазақ ағартушылары мен ақын жазушылары аңсаған ілім-білімді үйренуге үндеу–XX ғасырдың бас кезінде біршама нәтижесін беріп, алдыңғы қатардағы қазақ азаматтарын елді ояту, азаттыққа қол жеткізу мақсатына жетеледі. Оқыған зиялылар арсынан ел бағытын айқындар сара жолды жаңылмай нұсқап, адастырмас даңғылға алып шығуы ұмтылған жаңа тұлғалар шоғыры таныла бастады. Сол көш бастаушылардың алдыңғы қатарында қазақ ақын-жазушылары да болғаны талассыз шындық.
Патшалық Ресейдің отарлық езгісінде қиын да күрделі өмір сүрген қазақ халқының әлеуметтік тұрмысы XX ғасыр басында тіптен қиындап кетті. Ұланғайыр өлкені сүлікше сорған Ресей билеушілері обыр құлқынның қамы үшін тізгінді неғұрлым қыса ұстап, тежеп отыруды оңтайлы көріп, саяси-әкімшілік қысымды күшейтк түсті. Бірақ қашанда әрбір нәрсенің екі жағы болатыны секілді өмір өз заңдылығымен алға дамып, Россияға бодан болудың да екі жақты әсері болды. Оны ешқашан жоққа шығара алмаймыз. Бірі зорлық-зомбылық, езіп қанау болса, екінші жағы Қазақстанға көз алартушылар сиреді, мардымсыз болса да өндіріс орындары ашылды. Қазақ жұртына батыстық ілімнің жарығы шашырып, ағарту ісі жандана бастады. Тарихи дамудың сол бір кезеңінде замана ағысын аңдаған, жеткілікті дәрежеде білімі бар азамаииар ел арасында көптеп кездесетін. Бұл тұстағы, яғни XX ғасырдың бас кезіндегі мәдени-әлеуметтік дамудың бір көрінісін қазақша кітаптардың көптеп шығып, ел арасына кеңінен тарауы аңғартса керек.
XIX ғасырдағы Абай қара сөздерінің Ыбырай әңгімелерінің ізімен XX ғасырдың басындағы қазақ ұлтының болмысын қара сөзді шығармалар арқылы суреттеуді мақсат тұтқан.Міржақыптың, Спандиярдың, Сұлтанмахмұттың ұмтылыстары өз нәтижесін бермей қойған жоқ.
1. XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиеті. А. 1994.
2. Бисенғали З. XX ғасыр басындағы қазақ романы. А. 1997.
3. Кенжебаев Б. XX ғасыр басындағы әдебиет. А. 1993.
4. Қазақ әдебиетінің тарихы. 6 томдық, 2-том, 2-кітап. А. 1965.
5. Қазақ әдебиетінің қысқашы тарихы. 2-кітап. А. 2002.
Қалижанұлы У. Қазақ әдебиетіндегі діни ағартушылық ағым. А.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СРО
Тақырыбы: 1.ХХ ... ... ... жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. ... ... ұлт қамы ... ... ... ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату.
Тексерген: Еспенбетов.А.С
Орындаған: Серик.А
Топ:КЯ-313
Семей, 2015
Жоспар:
1. ХХ ғасыр басындағы қазақ ... ... ... ... қоғам өзгеріне тигізген ықпалы мен әсері, әдебиеттегі азатшылдық ұран, Алашорда әдебиетінің тәуелсіздік үшін жүргізген ... ... ... даму ... ... ... ... Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында
Қазақ даласының Россияға қосылыуы XIX ғасырдың орта кезіде аяқталды. XX ... басы - ... ... ... ... ... ... өрлеуіне м.мкіндік туып, ресей патшалығы әдейі тұмшаланған ой-сананың ояну дәуіріне жол ашқан кезең. Ендеше ұлттық сананың ең ... ... - ... ... ... ... ... бұл кезеңде күрт алға басуы - табиғи заңдылық. Бұл тұста Абайдың нақты жалғасы іспетті Шәкәрім мен ... ... ... ... де, ... ерте ... көрген Мәшһүр Жүсіп Көпеев шығармашылығы өзінің кемел шағына жетіп, шырқау бигіне көтерілсе, Ахмет, Міржақып, Сұлтанмахмұт, Мағжан, Бернияз, т.б. тәрізді ... ... ... бой ... ... көркемдік сипаттағы дүниелерін жариялай бастады. XIX ғ-ң екінші жартысындағы қазақ ... мен ақын ... ... ... үйренуге үндеу - XX ғасырдың бас кезінде біршама нәтижесін беріп, алдыңғы қатардағы қазақ азаматтарын елді ояту, азаттыққа қол ... ... ... ... ... ... ел ... айқындар сара жолды жаңылмай нұсқап, адастырмас даңғылға алып шығуы ұмтылған жаңа тұлғалар шоғыры ... ... Сол көш ... ... ... қазақ ақын-жазушылары да болғаны талассыз шындық.
Патшалық Ресейдің отарлық езгісінде қиын да күрделі өмір сүрген қазақ ... ... ... XX ғасыр басында тіптен қиындап кетті. Ұланғайыр өлкені сүлікше сорған Ресей билеушілері обыр ... қамы үшін ... ... қыса ұстап, тежеп отыруды оңтайлы көріп, саяси-әкімшілік қысымды күшейтк түсті. Бірақ қашанда әрбір нәрсенің екі жағы ... ... өмір өз ... алға ... ... ... ... да екі жақты әсері болды. Оны ешқашан жоққа шығара алмаймыз. Бірі зорлық-зомбылық, езіп ... ... ... жағы ... көз ... ... мардымсыз болса да өндіріс орындары ашылды. Қазақ жұртына ... ... ... ... ағарту ісі жандана бастады. Тарихи дамудың сол бір кезеңінде замана ағысын аңдаған, ... ... ... бар азамаииар ел арасында көптеп кездесетін. Бұл тұстағы, яғни XX ғасырдың бас кезіндегі мәдени-әлеуметтік дамудың бір көрінісін қазақша ... ... ... ел ... ... ... аңғартса керек.
XIX ғасырдағы Абай қара сөздерінің Ыбырай әңгімелерінің ізімен XX ғасырдың басындағы қазақ ұлтының болмысын қара ... ... ... суреттеуді мақсат тұтқан.Міржақыптың, Спандиярдың, Сұлтанмахмұттың ұмтылыстары өз нәтижесін бермей қойған жоқ. Қазақ прозасының қанатын кеңге жая бастағанының куәсіндей роман ... ... ... ... ... ... басындағы қасіретті жағдайларды шығармаларына басты тақырып ете алып, ... ... ... ашып ... тырысты. М.Дулатов жазған қазақ әдебиетіндегі алғашықы роман - 1910 жылы ... ... Оған ... ... ... деп ... Т. ... (1912), М.Кәшімовтың атты ұзақ әңгімелері, С.Көбеевтің (1913), Торайғыровтың (1914) романдары жарыққа шықты. Жаңа ... ... ... ... көркем өнерде бейнелеуге әдебиетіміздегі тың да тосын жанрлардың бірі дрматургия қосылды. Қазақ драматургиясының тырнақ алды туындылары жазылған сәттен-ақ қолданысқа ... ... ... ... ... ... ... Мұнда ең алдымен Б.Серкебаев аты ауызға ілінері сөзсіз. Оның қолжазба күйіндегі пьесалары - (1912), (1913), (1914), (1915), (1915) ... ... Абай ... дамыту үшін, Абайтанудың алғашқы қадамдарының жасалды ("Қазақтың бас ақыны", ... ... ... Құнанбаев" т.б.).
Қазақ ауыз әдебиеті, қазақтың жазба әдебиеті жайлы ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Замана шындығын нақты ашуда көлемді жанрлардың (поэма, ұзақ ... ... ... болуы. Кейбірі жанр табиғатына, көркемдік талапқа сай жазылмаса да, жазба әдебиеттің ... ... үлес ... ... ... "Қыз ... ... эпикалық жанрдың белең алды. Ш. Құдайбердиев, М. Сералин, М. ... С. ... ... айтулы шеберлері қалыптасты. Поэма жанрын С. Сейфуллин. І Жасүгіров сынды жаңа ақындық дарындардың жаңа ... ... ... ... Жалпы алғанда XXғасырдың басындағы әдебиеттің кейінгі әдебиеттің дамуына жаңа арналар ашқаны белгілі. Қазақ әдебиетінің ... ... ... ... ... сол тұстағы ақын-жазушылардың өлшеусіз үлес қосты.
алтыншы ... ХХ ... ... әдеби даму заңдылықтарының басты ерекшеліктерін саралап көрсетуге, сол кезеңде өмір ... ... ... ... ... ... ... он томдық төртінші - бесінші, алтыншы кітаптары тұтас бір дәуірдегі ... ... ... заңдылықтарын сарлап көрсетеді де социалистік реализм әдебиеті алдындағы көркемсөз ... ... ... ... кезең де әдебиеттің өз уақытына сай жедел дамыған, жаңғыру ... кең, ... ... бай ... ... ... Әр жылдарда оның тарихи-теориялық мәселелері де жан-жақты байсалды зерттеліп отырды. Академиялық зерттеу еңбектерінің ... 1961 жылы ... ... үштомдығының тұтас бір кітабы осы ХХ ғасыр әдебиетінің тарихына арналған еді. Осы кезеңнің әдеби талдаулары өткен ғасырдың өзінде көрінекті ... ... ... жинақтарында жарияланды. М. Әуезов, С. Мұқанов, Қ. Жұмалиев, С. Қирабаев, З. Қабдолов, Т. Кәкішев, Р. Бердібаев, Р. ... Ш. ... М. ... М. ... т.б. әдебиет зерттеушілердің еңбектерінде талданды. ХХ ғасырдың басындағы көркем шығармалар да қазіргі заманғы зақ әдебиетінің тарихында елеулі із ... әрі олар ХХ ... ... тұрып әдебиеттің одан әрі дамуына жол ашқан еді.
Ғалымдар мен ... осы ... ... ... арналған еңбектерін әр жылдарда жариялап жұртшылық назарына ұсынып отырды. Бұл орайда С. ... (1932 ж.), С. ... (1932 ж.), т.б. ... өз ... жоғалтқан жоқ. Өткен ғасырдың алпысыншы жылдарында жарық көрген атты академиялық көптомдық зерттеу еңбегі әдебиет тарихын, оның ішінде ХХ ... ... ... ... межелі бір белес болса, одан кейінгі кезеңдерде де ХХ ғасыр әдебиеті жайында ... ... ... ... ... мен ... ... деңгейде жарияланып отырды.
1917 жылғы қазан төңкерісінен кейін оның алдындағы Алаш ұранды әдебиет, ұлттық-демократтық ... өзге де ... мен ... ... ... өзгерді. Біртіндеп қуғын-сүргін науқанына ұшырап, ұзақ жылдар бойы қапаста қалды.
ХХ ... ... ... ... ... арналған бесінші томда бұрынғы зерттеу жұмыстарына да методологиялық тұрғыдан назар аудара отырып, көптеген әдеби мұралар жаңа ... ... ... ... ... тәуелсіздігі жылдарында рухани дүниенің жаңғыруына, әдебиетті жаңа ұлттық таным өресінен тануға ұмтылыс басымдықпен жүргені аян. Сол ... ... ... ... ... мен ... ... тұжырымдары тарихи шындыққа сәйкес талданды. ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті мен қазақ қоғамының тарихы арасындағы жанды байланысқа баса ... ... ... ... көркемдік шындық пен тарихи шындықтың аражігіне жете көңіл бөлінді. Жаңа реалистік, ... ... пен ... әдебиеттің өзара үндестігі мен көркемдік-эстетикалық бағыттарының аражігі ескеріліп сөз болды. ... ... ... ... Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Жүсіпбек Аймауытов, Мағжан Жұмабаев, ... ... ... ... ... Сейфуллин тұлғалары мен әдебиеттегі мәртебелі жаңашылдық қызметіне арнайы назар аударылды. Сол арқылы Алаш ұранды кезеңнің көркемдік шындығы зерделенді. Ұлттық әдебиеттің ... ... ... ... бұл ұлы ... дарындардың дәстүр жалғастығы ХХ ғасырда да қанат жайды. Абай мектебі, Абай ... мен ... ХХ ... ... жаңа ... ... ... арқауына айналды. Осы кезеңде қазақ әдебиеті жанрлық, ... ... ... мен ... ... ... ... өсіп өркендеді. Әдебиеттің поэтикасы байыды, тәжірибесі молықты. Баспасөз бен әдебиет ... ... ... мен ... ... ... ... айқындық сипат алды. Әдеби байланыс өрістеді. Тұтастай алғанда, ХХ ғасырдың басында әдебиет жаңа ... ... ... ... сара көрінісіне жол ашты. Қазақ әдебиеті тарихының алтыншы томы осындай басты-басты сипаттарымен ерекшеленеді.
Алтыншы томды ... ... ... ... ... Осы дәуір заңдылықтары туралы терең із қалдырған ірі зерттеушілердің көзқарастары мен еңбектері де ұжымдық ... ... ... ... тапты. Көптеген ақындардың шығармалары мен өмірбаян деректері туралы қысқа тұжырымды шолу дәйектері ... Он бес ... ... ... ... ... ... әзірленді. Алтыншы томның алығсөзін, кіріспесін () филология ғылымдарының докторы, профессор, зерттеу жобасының жетекшісі А.Қ. Егеубаев жазды. Жалпы шолу ... ... 1916 ... ... ... тұсындағы әдебиет, Абайдың ақындық мектебі, Алаш ардагерлері, ... мен ... ... ... ... ... мен ... ақындар шығармашылығы туралы тармақтарды, ақындардың өмірбаяны мен шығармашылық қызметі жөніндегі деректемелерді ҚР ҰҒА академигі, ... ... ... ... Р. ... ... ғылымдарының докторы, профессор М. Жармұхамедұлы, филология ғылымдарының ... ... Т. ... ... ... докторы, профессор Д. Қамзабекұлы, филология ғылымдарының кандидаты С. Сүтжанов, филология ... ... ... С. ... ... ... ... Т. Әлбеков, Қ. Раев, кіші ғылыми қызметкерлер Ж. Керімбек пен А. ... ... ... тарауларға ҚР ҰҒА академигі, филология ғылымдарының докторы, профессор С. Қирабаев (, ), филология ... ... ... Ж. Ысмағұлов (, ), филология ғылымдарының докторы, профессор Қ.Мәшһүр Жүсіп (), филология ғылымдарының докторы, профессор Б. Әбдіғазиев (, ), филология ... ... ... Т. Кәкішев, филология ғылымдарының кандидаты С. Жұмағұл, (), филология ... ... ... Т. ... ... ... филология ғылымдарының кандидаты, доцент Ө. Әбдіманұлы (), филология ғылымдарының докторы С. Бәйменше (), филология ғылымдарының кандидаты, доцент, Қ. ... (), ... ... ... Қ. ... ( ) ... қосылды.
XX ғасыр басындағы саяси-экономикалық жағдай Абай өмір сүрген дәуірден ... еді. 1968 ... ... жол ... ... ескі ... ... ыдыратып, туғызуына қарамастан, крепостнойлық тәртіп жойылмай, қазақ даласында феодализм, ... ... ... өмір ... ... ... қатар бұл кезеңде капитализм нышаны едәуір айқындалып, оның да қайшылықтары көзге түседі. Қала, сауда, зауыт, фабрика, темір жолдың ... ... ... ... ... ауыл ... да еніп, шаруалардың жаппай кедейленуі, байларға арзан жұмыс қолы болып жұтауы күшейе түседі. Сөйтіп феодалдық және капиталистік қанау елді қос ... ... Оның ... би, ... ... жемі ... бұқара халық патшалық-отаршылдық езгіде болды. Ел басына түскен алым-салықтың ауыртпалығын шаруалар көтерді. ... ... ... айтыс-тартыс, зорлық-зомбылық және парақорлық дегеннің шегі болмады. Ұзамай-ақ, Ресей ... ... ... ... ... шалқып, тап кщүресінің ұлы бір кезеңі басталып кетеді. Оның бастамасы 1905 жылғы буржуазиялық-демократиялық төңкеріс ... ... ... арасы революциялық қимылдар дәуірі болғанды. Бұл кезеңдегі басты міндет - патшаны, одан соң ... ... қуу еді. ... тарихи қозғалыстан қазақ даласы да шет қалған жоқ. Ресейдегі 1905 жыл идеясы бізде 1916 жыл оқиғасын тудырды. ... жыл ... ... ... ... ... газет журналдардың шығуына, сол негізде қоғамдық ойдың жетілуіне біршама жол ашты. Бұл кезге дейін қазақ тілінде шығып тұрған (Семей ... ғана ... 1907 жылы ... 1911 жылы ... ... ... ұзамай қайта жабылып қалады. Осылардың ішінен Тройцкідегі ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы қоғамдық саяси ой-сананың күрт өскендігінің жарқын белгісі болды. Оның редакторы - М. ... ... ... қатар қазақ оқымыстылары Орынбордан газетін де шығарды (1913-1918).
1917 жылы (Семей), ... ... ... ... ... өз ... ... бағыттағы жазушыларды топтастырса, газетінің төңірегінде де қазақ оқымыстылары аз ... жоқ. ... ... жазба әдебиетке бейімднлгне Мәшһүр Жүсіп Көпеев, Мұхамеджан Сералин, Шәкәрім Құдайбердиев, т.б. қаламгерлердің жинақтары жарық көрді.
ХХ ... бас ... ... ... даму ... 1920-30 ... ... прозасы мен поэзиясы. ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетіндегі жанрлардың қалыптасу және даму ерекшеліктері. Осы кезең қазақ әдебиетінің зерттелуі. Ұлы Отан ... ... ... әдебиеті (1941-1945). Ұлы Отан соғысына арналған, соған қатысты оқиғаларды бейнелейтін романдар, әңгіме-повестер.1946-1960 жылдардағы қазақ әдебиетіндегі прозаның, дармалық шығармалардың дамуы. 1946-1960 ... ... ... поэзияның дамуы. Қазіргі қазақ прозасының әдеби процестен алар орнын айқындай отырып, қазақ прозасының даму ... ... ... ... әңгiме жанрларының өзiндiк табиғатын айқындау. Әдеби процестiң бiрден-бiр қозғаушы көзi қазақ прозасының даму ... үлес ... ... жөнiнде мағлұматтар жинау. Қазақ прозасының қайнар көзi әңгiме жанрының әдебиеттi дамытуға қосқан үлесiн анықтау. Роман, повесть, әңгіме жанрларының теориялық ... ... ... алар ... ... ... ... талдап, түсінік беру. Прозаның даму барасындағы әдеби шығармашылық байланыстар туралы мағлұматтар беру. ... ... да ... ... мол. Оған Н. ... М. Қалтаев, Әбубәкір Кердері, Мәшһүр Жүсіп, Т. ... Ш. ... ... ... да ... ... ... стилі жағынан бұлар қазақ арасына кеңінен тараған шығыс әдебиетінің соңғы бір көрінісі болған-ды. ... ... ... ... ... ... аталып жүрді; бұларды біздегі кейбір әдебиетшілер "кітаби ақындар" деп атауды орынды көреді.Өз еңбектерінде солай деп атайды.
Біздіңше ол ... ... ... кітаби ақын, жазушы деген ат ерте уақыттағы, қоғам
өмірімен қарым-қатынасы, байланысы жоқ, тек ескі діни ... ... қана ... ... ... ... Бұл атауды феодалдық дәуірдегі әдебиетте: өлең, жыр сияқты көркем шығарманы бірқатар ақын-жазушыны ауызша айтып, бірқатар ақын-жазушылар жазып, ктап етіп шығарып ... ... ... еді. ... XX ... ... ақын-жазушылардың көрген мектебі, оқып нәр, азық алған әдебиеті - ... ... ... ... ... ... азербайжанның, Орта Азия халықтарының бұрынғы әдебиеті, Шығыстық әдеьи дәстүрі еді.
Бұлардың кейбіреулері, біраз ретте, араб, парсы хикаяларын, "Мың бір түн", ... ... ... ... ... ... ертек, аңыздарын бұрынғы шығыс әдебиеті дәстүрінде қисса, дастан, мысал, назым етіп жазды; ... ... ... ... ... діни ... көбірек кірістірді.
Дегенмен, тұтас алғанда бұл ақын - жазушылар азды-көптіөмірмен байланысты болды; қоғам өмірімен араласты; шығармаларының ... ... ... халқының өз тұстарындағы қоғамдық өмірінен алып жазды; азды-көпті қазақ өмірінің күнделікті әлеуметтік мәселесін сөз етті.
Қазақтың XX ... ... ... шығарып, газет-журналдарға өлең-жыр, әңгіме, мақала жазып көбірек көрінген, ... ... ... ... ... ... жазушылары - Мұхаметжан Сералин, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Әріп Тәңірбергенов, Спандияр Көбеев, Сәбит Дөнентаев, ... ... ... ... тағы ...
Бұл ақын-жазушылар қазақша-жаңаша, орысша оқыды; дүниелік ғылым, білім ... ... Орта Азия ... ... бұрынғы, өз тұстарындағы әдебиеті мен мәдениетінен, орыс халқының ... өз ... ... ... мен ... нәр ... осылардың жақсы дәстүрінде тәрбиеленді. Жазушы, әлеумет қайраткері ретінде, әдебиет майданына 1905-1907 жылдардағы ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың нәтижесінде шықты.
Осыдан бұл ақын, жазушылар қазақ арасындағы барлық ескілік қалдығын, дінді ... ... ... ... ... бектік-феодалдық, капиталистік қанауды сынады; халықтың бостандығын, теңдігін, бақытты өмірн, әйелдің бас-бостандығын, теңдігін аңсады және сол жолда қызмет ... ... ... көтеріліс туралы жырлар қазақ халқының ежедгі ауыз әдебиеті дәстүріндегі жаңа дәуірде, ел өмірінде болған жаңа ... ... ... ... ... ... жырлар. Соған орай ол жырлардың бұрынғы ауыз ... ... да, ... тіл, ... жанр ... де бар, ауыз ... тән реализм негізінде жасалған реалистік халық поэзиясы.
1916 жылғы көтеріліс туралы жырлар қазақ ... сол ... ... ... тәжірибесінен туды; қазақ кеңес поэзиясы кеңестік социалистік қоғам өмірінің шындығынан туды.
Ұлы ... ... ... ... ... азды-көпті өлең жазып, кітап бастырып, халық арасында атағы шыққан ақын-жазушылардан Ақмолда, Әбубәкір, Нұржан, МәшһүрЖүсіп, Шәһді, Мақыш ... ... ... ... діни ... ... еді. ... кейбірі Бұхара, Ташкент, кейбірі Уфа, Қазанда, кейбірі Орынбор, Троицкіде мектеп, медресе бітірген, Кейбірі Мекеге барып қайтқан молда, қажылар болатын да, ал көьі ел ... ... қажы ... ... діни ... ... еді.
Олардың әдеби мектебі, оқып үлгі нәр алған әдебиеті, ертедегі арап, парсы, қазақ, татар, ... Орта Азия ... ескі ... ... әдеби дәстүр болатын.
Бұлардың бірсыпырасы күнделікті өмірден алып, өз тұстарында болып жатқан қоғамдық оқиғаларға байланысты өлең, жыр жазды; оларын қазақтың ... ауыз ... жеке ... ... жазды. Ол шығармаларында қайсібір кездерде дүниеқоңыз байларды, надан ... ... ... ел ... ... ... оларды Шариғат, низамы жөнімен түзетуді ойлады. Сөйте тұрса да бұлардың бұлардың бірқатары кейде ... ... ... ... ... ... дәріптеп жазды; өз тұстарындағы буржуазияшыл-ұльшылдыққа, реакцяшыл панисламизм, пантюркизмге іш ... ... ... мен ... ... ғасыр басындағы ұлт зиялыларының рухани көшбасшысы Әлихан Бөкейханов (.22 ... ... ... ... ... сенім артса, Ахмет Байтұрсынов: , - деп, 1930-32 жылдардағы қамаудан аман қалуы үшін , сияқты ... бас ... ... ... ... ... ұлы ... ұлт үшін қаншалықты қажеттілігін ұғындырады. Идеялас, рухтас аға толқын Алаш зиялыларының сол сенімін ақтап, Мұхтар Әуезов 1942-47 жылдары ... ... ... Үміт ... Өсиет орындалды. Алайда, ұлты үшін ұзақ жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... қалмады. Сонда қазақтың классик жазушысы Ғабит Мүсіреповтің: деп нақақ жазадан қағып, дау көтеруі, сөз жоқ ұлы ... ... ... адал ұл, ... ... ... ... екендігін ескертеді (Т.Бейісқұлов // . 5 шілде, 2012 ж).
Міне, бұл деректердің бәрі Мұхтар ... ... ... Абай мен Алаш ... ... бүткіл қазақ жұрты ұлы суреткерге ұлт пен ұрпақ тағдырын сеніп тапсырар тұлға ретінде танығанын танытса керек. Қаршадайынан деп ... ... ... ... ... дүние танып, үкіметі мен атты Бүкіл қазақтық жастар ұйымының (1918) белсенді мүшесі ретінде ... ... ... бүкіл саналы ғұмырын ұлт қамына арнаған Мұхтар Әуезовтің ұлы Мұрат ... да ... елге ... (1965) ... ... таныс. Әрбір қазақ Мұрат Мұхтарұлы десе ең бірінші еске алады. Ал, оның тамыры ... ... 2013 жылы ХХ ... 60-70 ... ... ... ... жастарының патриоттық қозғалысы - 50 жыл толды.
Қазақтың тұңғыш ұлт ... ... ... саңлақтарының сүйіктісі болған, елден ерек көрікті, парасатты ана ... ... ... тал ... ... ... ... Мұрат қазақтың асыл ұлдары Біләл Сүлеевтің сүйікті ұлы Азатпен, Алаштың арқалы ақыны Ілиястың ... ... ... ... ұрпақтарымен бір отбасында тәрбиеленіп, тектілердің тегі ретінде дүйім жұртқа ... ... ... ойлы ... өсіп, ұлылардың ұрпағы болудың өзі оларға үлкен үміт, зор жауапкершілік жүктеген-ді. Ұлы болудың жүгі қаншалықты ауыр болса, ал ... ... ... сол атақ-даңқты абыроймен алып жүрудің өзі қаншалықты жауапты екендігі айтпаса да түсінікті.Қазақтың рухани болмысын қалыптастыруға бар қабілеті мен ғұмырын ... ... ... ... ... ... рухы осы ... қайнап өскен Мұрат Мұхтарұлын да бейтарап қалдырмағаны белгілі. Ұшқан ұясында көрген ұлттық тәрбие бертін келе ұлт ... ... ... алып ... Тұлпардың тұяғы, асылдың сынығы саналған Мұрат мектептегі кезінде-ақ өзінің көшбасшылық қасиетін байқатып, үнемі игі істердің басы-қасында болып, ұйымдастырушылық қабілетімен қасындағыларын ... ... ... ... Мұрат ағаның өзі де үнемі сұхбаттарында сыр ғып шертеді. ( // . 29.12.12.)
Ұлтжандылық қанына сіңіп өскен жас ... ... ... ... болған Алаш идеясын келешекке ұластырған ұлы тұлға - әкесі Мұхтардың ... Ол ... ұлы ... сыр ... . ... Ауэзов.Дневники.. - Алматы: ИД . - 2011. - С. 16-17.). Кеңестік кезеңдегі өршіп тұрған шовинистік ... ... ... алып ... ... жақсы сезінетін еді. Әрбір сәт сайын алдынан шығып, аяқтан шалып, астамшылдық танытатын үстемшілдік Қазақстанның түкпір-түкпірінен жиналған жастарды еріксіз ұйымшыл ... ... ғана алып ... өз ... ... ... болуды үйретті. Қаладағы орыс мектептерінде оқыған жастар шетте жүргенде қазақша сөйлемеудің өзі өрескел әрі өткір сын екендігін сезді. ... ... ... ... ... деген сөзін сол кездері-ақ ұран етіп, кім орысша сөйлессе 5 тиын айып салуды салтқа ... ... келе ... XX ... ... сыншыл реалистік әдебиет қазақ халқының ой-санасын жетілдіріп қана қоймай, оны 1916 жылғы ұлт бостандығы қимылына әкелген еді. ... XX ... бас ... ... ... екі түрлі бағыт болды дейміз: - бірі ескі сюжеттерге негізделген романтизм, екіншісі - ағартушылық демократиялық ... ... ... ... ... тізімі:
1. XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиеті. А. 1994.
* Бисенғали З. XX ғасыр басындағы қазақ романы. А. ... ... Б. XX ... ... ... А. ... Қазақ әдебиетінің тарихы. 6 томдық, 2-том, 2-кітап. А. 1965.
* Қазақ әдебиетінің қысқашы тарихы. 2-кітап. А. ... У. ... ... діни ... ... А.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері жайлы15 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және әдебиеттің дамуына тигізген әсері18 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай мен оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері19 бет
ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті14 бет
Еуропалық орта ғасыр әдебиеті11 бет
Әлеуметтік-экономикалық құбылыстар4 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь