Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар

1 Экология.
2 Организмдердің индекаторлық мәні.
3 Экологиялық қуыс туралы тусінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар.
1 Экология-тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. «Экология» (гр. oikos – үй, тұрақ, мекен; logos — ғылым) терминін ғылымға алғаш 1866 ж. неміс ғалымы Эрнест Геккель енгізді.Экологиялық зерттеу обьектісіне биологиялық макрожүйелер (популяция, биоценоз, экожүйе) және олардың кеңістіктегі динамикалық өзгерістері жатады.Экология ғылымының мақсаты – биосфера шегінде әлемдік жағдайларды бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын сақтау, адам–қоғам–биосфера арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіре отырып, табиғат ресурстарын тиімді пайдалануды нооэкологиялық тұрғыдан негіздеу.Экология ғылымының негізгі міндеті — популяция, биоценоз және экожүйені динамикалық зерттеу, экологиялық үрдістердің заңдылықтарын ашу, индустриализация және урбанизация жағдайындағы ғаламшар проблемаларын зерттеу.Экология биологияның саласы ретінде ХІХ ғ. ортасында пайда болғанмен, жеке ғылым ретінде ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басында қалыптасты.Жаратылыс туралы көптеген мәліметтер антика дәуірінің ғалымдары Гераклитттің, Гипократтың, Аристотельдің еңбектерінде келтіріледі. Мысалы, Аристотель «Жануарлар тарихы» деп аталатын еңбегінде өзі білетін 500-ден астам жануарларды зерттеп, мінез-құлығына талдау жасайды.Аристотель шәкірті Т.Эрезийский қазіргі Жерорта теңізінің жағалауындағы өсімдіктерге топырақтың және ауа райының әсерін баяндады.XV ғ. аяғы мен XVI ғ. басы Ұлы географиялық ашылулар дәуірі деп аталады. 1492 ж. итальян теңіз жүзушісі Христофор Колумб Американы ашты. 1498 ж. португалдық Васко до Гамма Африканы айналып, теңіз жолымен Индияға жетті. Ал 1519-1521 жж. Фернан Магеллан бастаған испандықтар тұңғыш рет жер шарын айналып шықты. Бұл саяхаттар жер туралы білімнің кеңеюіне септігін тигізді.XVІІІ ғ. соңы мен XІX ғ. басында қоршаған ортаны зерттеушілер саны арта түсті. 1807 ж. Гумболдь Орталық және Оңтүстік Америкада жүргізген көптеген зерттеулері негізінде «Өсімдіктер географиясы туралы ойлар» еңбегін жарыққа шығарды. Онда ғалым өсімдіктердің өсуі мен өркен жаюы ауа-райы жағдайына, температураға байланысты екенін ашып көрсетті.Бертін келе бұл ойлар орыс ғалымы К.Ф.Рульенің, Н.А.Северцевтің, А.Н.Бекетовтың еңбектерінде тереңдетіле түсті. Экологиялық ғылымның одан әрі дамуына Ч.Дарвин, В.В.Докучаев, В.И.Вернадский, В.Н.Сукачев, Н.Ф.Реймерстің үлесі жоғары болды.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі                                                                                                      ... ... ... ... ... ... Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар. 
Орындаған: Турсынканова.А.Б
Тексерген: Нуржуманова.Ж.М
2015ж
Жоспар:
1 Экология.
2 ... ... ... ... қуыс ... ... ... және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар.
1 Экология-тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. (гр. oikos - үй, ... ... logos -- ... терминін ғылымға алғаш 1866 ж. неміс ғалымы Эрнест Геккель енгізді.Экологиялық зерттеу обьектісіне ... ... ... ... экожүйе) және олардың кеңістіктегі динамикалық өзгерістері жатады.Экология ғылымының мақсаты - биосфера шегінде әлемдік жағдайларды ... ... ... ... ... ... адам - ... - биосфера арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіре отырып, табиғат ресурстарын тиімді пайдалануды нооэкологиялық тұрғыдан негіздеу.Экология ... ... ... -- ... ... және ... динамикалық зерттеу, экологиялық үрдістердің заңдылықтарын ашу, индустриализация және урбанизация жағдайындағы ғаламшар проблемаларын зерттеу.Экология ... ... ... ХІХ ғ. ... пайда болғанмен, жеке ғылым ретінде ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басында қалыптасты.Жаратылыс ... ... ... ... ... ... ... Гипократтың, Аристотельдің еңбектерінде келтіріледі. Мысалы, Аристотель деп ... ... өзі ... 500-ден астам жануарларды зерттеп, мінез-құлығына талдау жасайды.Аристотель ... ... ... ... ... ... ... топырақтың және ауа райының әсерін баяндады.XV ғ. аяғы мен XVI ғ. басы Ұлы ... ... ... деп ... 1492 ж. итальян теңіз жүзушісі Христофор Колумб Американы ашты. 1498 ж. португалдық ... до ... ... ... ... ... Индияға жетті. Ал 1519-1521 жж. Фернан Магеллан бастаған испандықтар тұңғыш рет жер ... ... ... Бұл ... жер ... ... ... септігін тигізді.XVІІІ ғ. соңы мен XІX ғ. басында қоршаған ортаны ... саны арта ... 1807 ж. ... ... және ... ... ... көптеген зерттеулері негізінде еңбегін жарыққа шығарды. Онда ... ... өсуі мен ... жаюы ... жағдайына, температураға байланысты екенін ашып көрсетті.Бертін келе бұл ойлар орыс ғалымы К.Ф.Рульенің, Н.А.Северцевтің, А.Н.Бекетовтың еңбектерінде тереңдетіле түсті. Экологиялық ... одан әрі ... ... ... ... В.Н.Сукачев, Н.Ф.Реймерстің үлесі жоғары болды.
2 Биоиндикаторлар және олардың сипаттамасы.Өсімдіктер, жануарлар, микроорганизмдер- өнеркәсіп ... ... ... ... ионды радиацияның жоғарғы деңгейінің, ортаның химиялық құрамының өзгеруінің, шу мен ... ... тірі ... әсердің сезімтал индикаторы болып табылады.Көптеген организмдер антропогенді әсердің ... ... әр ... ... қасиет көрсетіп, адамның тіршілік әрекетінің нәтижесінде болатын әр түрлі өзгерістердің индикаторы болады.Қазіргі көзқарас бойынша, биоиндикатор- табиғи ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болатын организмдер, олардың ортада кездесуі, саны мен даму ... ... ... ... даму ... ... немесе мүлде болмау факторына қарап қоршаған орта жағдайларына баға беру әдісі. Биоиндикаторлар ... ... ... ... ... деп ... ... объект ретінде табиғи объктілердің белгілі типтері (топырақ, су, ауа) мен осы ... әр ... ... (механикалық, химиялық құрамы), қоршаған ортада жүріп жатқан белгілі бір процестер (эрозия, дефляция, батпақтану т.б.) мен адам әрекетінің әсер ... де ... ... таңдауда атақты американ ғалымы Ю.Одум келесі жағдайларды ескеруді ұсынды:
* Қауымдастықта сирек таралған стенотипті түрлер ... бір ... ғана ... етуге бейімделген организмдер) эвритиптерге (кең таралған, экологиялық төзімділік диапазоны кең организмдер) қарағанда ... ... ... болып саналады.
* Майдаларға қарақанда ірілеу түрлерін биоиндикатор ретінде таңдаған жөн, себебі майда организмдерінің биоценоздағы ... ... ... ... ... және де ... ... сынауға алынған объектіге түсіп кету қауіптілігі бар (ұзақ периодты бақылаулар жүргізу кезінде).
* ... ... ... ... (немесе түр тобын) таңдауда эксперименталды немесе далалы жағдайларда алынған түрдің толеранттылығы, түрге әсер ... ... бұл ... ... ... ... организнің компенсациялау реакциялары сияқты мәліметтер болуы тиіс.
* Әр түрлі түрлердің (популяция, қауымдастық) ... ... бір ... ... қарағанда көрнекті және сенімді индикатор болады (бір бөлігіне қарағанда бүтіні- жағдайдың жалпы көлемін көрсетеді)
Жинақтаушы индикаторлар- ластаушы заттарды ... ... ... бір дене мүшелерінде концентрациялайды. Кейін олар химиялық анализ көмегімен қоршаған ортаның ластану деңгейін ... ... ... ортадағы қоспалардың зияндылығын анықтау мен ластануды бақылауда қолданылатын аппараттар қазіргі заманға сай дамыған болса да, ... тең бола ... ... бір ... ... бар. Олар күрделі көп құрамды қоспалардың барлық ... ... ... ... сол қоспадағы белгілі бір затың концентрациясын анықтай алмайды. Сонымен қатар физикалық, химиялық әдістер әсер етүші фактордың сандық, сапалық мінездемесін береді. Ал ... әсер ... ... ... ғана ... ... Биоиндикаторлар көмегімен биологиялық салдары жөніндегі информацияны алып, әсер етуші фактордың өзінің ерекшеліктері туралы тек жанама қорытынды жасауға ... ... ... ... ... ... ,биоиндикация мәселесін шешуде қолданылатын шекарасын анықтаушы өзіне тән артықшылығы мен кемшіліктері болады.Қазіргі замандағы ғылымға тән бір қасиет- ... әр ... ... ... ... жаңа ... шығарып, практикада қолдану. Микробиология, зоология, ботаника сияқты билогия салалары мен ... ... ... ... ... анализ әдістерінің дамуы бұған мысал бола алады.Биологиялық әдістер тіршілік әрекеті, өсу, даму, ... мен тірі ... ... етуі үшін ... бір химиялық құрамы бар ортаның қажеттігіне негізделген. Бұл химиялық құрамының өзгеруі, мысалы, қоректік ортадан белгілі бір компаненттің алынуы ... ... ... ... ... нәтижесінде организм біраз уақыт өткен сайын, кейде бірден (тура сол уақытта) соған сәйкес келетін жауапты ... ... ... жауап сигналының қарқындылығы мен ортаға енгізілген ... одан ... ... ... ... байланыс түрін белгілеу- сол компанентті табу мен анықтау үшін ... ... ... аналитикалық индикаторлар- әр түрлі организмдер , олардың дене мүшелері мен ұлпалары, физиологиялық фукциялары, биохимиялық ... және т.б. ... ... ... ... үшін өзіне тән экспериметті жүргізу әдістемесі, құрал- ... мен ... ... ... ... тіркеу тәсілдері болады.
2 үғымың ғылымға зоолог Дж.Гринелл биоценоздағы түрдің ролін анықтау үшін енгізді. ... қуыс - ... ... бұл ... түрдің тіршілік етуіне ықпал ететін барлық орта факторларының жиынтығы Ю.Одумның ... ... ... ... ... ... роліне жатады, яғни тіршілік ету ортасы түрдің , ал қуыс - түрдің . ... ... ... ... мен ... ... ... тіршілік еткенімен бір экологиялық қуысты иеленеді. Керісінше, орман тиіні мен бұғысы да ... ... ... ... ... ... иеленеді. Қорек түрлері әртүрлі болуына байланысты экологиялық қуыс жануарлар арасында жақсы байқалады.Африка саваннасында жайылып жүрген тұяқты жануарлар жайылымның ... ... ... ... негізінен өсімдіктердің бас жақтарымен, антилопа гну зебралардан қалған өсімдіктердің тек кейбір ... ... ... ... ал топи ... басқа жануарлардан қалған, қураған биік шөптермен қоректенеді. Гаузе принципі бойынша екі түр кішкентай бір ... ... ... ете ... ... екі ... де ... өсуіне кеңістіктегі ресурстардың қоры жетпейді. Яғни, экологиялық қажегтіліктері ұқсас түрлер бірдей экологиялық қуысты (орынды) иелене алмайды. Өмір сүруі үшін бір түр ... ... ... ... өзгерту керек (қорек түрін, тіршілік ету түрін).Өсімдіктердің қоректенуі ... ... ... және ... ... ... ... заттардың ерітінділері, көмір қышқыл газ) пайдалануына қарамастан олардың да қуыстарға жіктелуі ... ... ... ... көлеңке сүйгіш өсімдіктер, тамыр жүйелерінің әртүрлі тереңдікте болуы, ... ... ... және олар ... ... гүлдеп, жеміс береді, тозаңдатқыштары да әртүрлі болады.Әрбір жеке организмнің тек өзіне ғана тән қолайлы ... ... ... (орны) болады. Ол көбінесе биоценоздың құрылымына байланысты өзінің атқаратын ерекше қызметімен сипатталады. Мәселен, шөптесін өсімдіктер мен орман ағаштары Австралияда немесе ... ... ... экологиялық қуысы мен атқаратын қызметі ұқсас болып келеді. Экологиялық ... ... ... көбінесе қоректік бәсекелестікке де тікелей байланысты. Ал бір систематикалық түрге жататын туыс түрлер тіптен қоректік тұрғыда өте тиімді жіктелген. ... суда ... ... ... су ... екі түрі бір ... ... ете береді. Себебі бірі жыртқыш болса, екіншісі қалдыктармен қоректенеді. Мұндай жағдайда организмдердің экологиялық орны тұрақты келеді. Өсімдіктерде де экологиялық орын ... ... ... ... ... ... ... аралар, оның жапырағында, сабағында немесе тамырында тіршілік ететін түрлердің өкілдерімен ешбір бәсекелестікке бармайды.Сол сияқты ормандағы ағаш ... ... ... ... ... ... ... реттеліп орналаскан. Ормандардағы ярустылық - әртүрлі организмдердің экологиялық қуыстарға бөлінуінің жақсы мысалы бола алады. Әр түрге жататын ... екі ... ... ... ... және іске ... ... қуыс - түрдің тіршілік ете алатын жағдайлары, ал іске асырылған - түрдің сол қауымдастықтағы кездесуі. Іске ... қуыс ... ... бір ... ... ... бір ... ішінде қауымдастықтар құрылып және өзгеріп отырады. Олардың түрлік құрамы, әртүрлі топтағы организмдердің молдығы, трофикалық құрылымы, өнімділігі және басқа да көрсеткіштері ... ... Бір ... ... биоценозбен жүйелі түрде ауысуын экологиялық сукцессия(латынша succession - ауысу) деп атайды. Жалпы биоценоздардың бірін-бірі ... ... ... ... ... ... Сукцессияға мысал ретінде кішігірім көлдің батпаққа, одан орманға айналуын келтіруге болады.
Экологиялық сукцессия биоталық қауымдастық пен физикалық орта ... ... ... ... ... ... оны ... болады. Экологиялық сукцессия бірнеше кезеңнен өтеді, солардың барысында биоталық қауымдастықтар бірінен соң: бірі алмасып жатады. Сукцессия кезінде түрлердің алмасуының ... ... ... ... ... ... ... өзге популяциялар үшін қолайлы жағдайлар жасайды. Экологиялық сукцессия барысында организмдердің түрлік популяциялары және олардың арасындағы функциялық ... ... ... ... ... ... ... түрде және қайталанып алмастырып отырады.
Сукцессия - өсу, тұрақтану, климакс сатыларынан тұрады. Экологиялық сукцессияның автотрофты, гетеретрофты, аутогенді, ... ... ... ... алапатты, антропогенді түрлері бар.Қазіргі - таңда сукцессияның экзогенетикалық жәнеэндогенетикалық түрлерін ажыратады. Экзогенетикалық ... ... ... ... ... ... ... сулардың ластануы) әсерлерден болуы мүмкін. Эндогенетикалық сукцессия ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.Жалпы сипаты бойынша сукцессия бірінші реттік (алғашқы) және екінші реттік (соңғы) болып бөлінеді.
Бірінші реттік (алғашқы) сукцессия тіршілік ... жоқ ... лава ... ... ... ... тасты жерлерде басталады. Бұл жерде алғашқы қоныстанушылардың (бактериялар, қыналар, балдырлар) рөлі зор. Олар тіршілік ету барысында аналық ... ... ... топырақтың түзілуіне себеп болады. Өлген, шіріген организмдер біртіндеп ... және ... ... тау ... ... ... мүктер өсетін топырақтың түзілуіне алып келеді. Мүктердің өсіп ... ... де ... ... ... ... береді. Қолайсыз жағдайлар кезінде де тіршілік ете беретін қарапайым қауымдастықтар түзіледі. Сөйтіп, организмдердің алуан түрлілігі арта береді.
Екінші реттік (соңғы) сукцессия ... ... ... ... ... орнында жүреді. Мысалы, өртенген орман, құрғатылған батпақ немесе бұзылған қауымдастықтар орнында. Әдетте мұндай жерлерде ... ... бай қоры ... ... өртенген жерде жарық сүйгіш өсімдіктер (гелиофиттер), олардың көлеңкесінде факультативті гелиофиттер, сциофиттер өсе бастайды. ... ... жаңа ... өсетін топырақты құнарландырып, құрылымын жақсарта түседі. Екінші ... ... ... ... ... тез ... баяу ... мүмкін. Бұл процессклимаксшы қауымдастықтың (толық жетілген) пайда болуымен аяқталады. Екінші реттік сукцессия ... ... ... ... сукцессиямен салыстырғанда әлдеқайда тез жүреді.Қоңыржай климаттағы екінші реттік сукцессия процесі кезіндегі негізгі стадияларының ұзақтығы:
- бірінші - шөптесін өсімдіктер жамылғысы стадиясы - ... 10 ... ... ... - ... ... ... - 10-25 жылға созылады;
- үшінші - жапырақты ... ... - 25-100 ... ... төртінші - қылқан жапырақты ағаштар стадиясы - 100 ... ... -- ... ... тән, ... бір ... ... жалпы өзгерістерді қамтитын бағытталған және заңды процесс.
Сукцессиялық өзгерістердің негізгі типтері мынадай:
- сукцессия процесі кезінде өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ... өзгерістер нәтижесінде организмдердің түрлік алуантүрлілігі артады;
- органикалық заттардың биомассасы артады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік , потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар13 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет
Топырақтың ластануын бақылау, топырақтың ластану деңгейін бағалау9 бет
Жұмсақ дәрілік заттар3 бет
Медициналық тәжірибедегі потенциометрия4 бет
Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған қуыстар4 бет
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің индикаторлары8 бет
Биоценоз - тірі организмдердің тіршілік ету жағдайын3 бет
Организмдердің индикаторлық мәні3 бет
Организмдердің орта жағдайларындағы морфологиялық – экологиялық адаптациялары18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь