Нарық шаруашылығының артықшылықтары және кемшіліктері

Кіріспе
Нарық
Негізгі бөлім
Нарықтың түрлері
Нарықтың артықшылығы
Нарықтық экономиканың үлгілері
Қорытынды бөлім
Пайдаланылған әідебиеттер
Нарық - демократиялық қоғам тарихи жағынан нарықтық қатынастардың енуімен жалпылама сипатқа ие бола бастады. Мәдениеттің, демократияның, нарықтың арақатынастарын қарастырайық. Мәдениет пен нарықтың арақатынасы туралы әртүрлі, кейде бір-біріне қарама-қарсы көзқарастар бар. Алайда бір нәрсені анық айта аламыз: адамзат әлі күнге дейін адамдық әрекетті ынталандыру мен қоғамдық байлықты бөлудің нарықтан жетілген тәсілін ойлап тапқан жоқ. Нарықтық шаруашылыққа негізделген үлгілердің бір артықшылдығын қоғамдағы экономикалық әрекеттерді, бір жағынан, тұтынушылардың сұраныстарына сәйкес бағыттап, екінші жағынан, тауар дефицитін барған сайын өрістететін бәсекелестік пен еңбек өнімділігін арттыру арқылы жүзеге тиімді және рационалды шаруашылық процестері нәтижесінде қысқарту деп пайымдауға болады.
— еркін баға жүйесі ең төмен шығындарға негізделген және осы арқылы өндіріс құралдарын тиімді түрде қолданатын осыған дейін белгілі өндірістік қатынастардың арасындағы нағыз ұтымдысы болып табылады;
— өз шешімін қабылдауда автономды және ерікті болып табылатын кәсіпкерлер шығынды аз жұмсайтын өндіріс тәсілдерін қолданып, өзгермелі сұраныс жағдайында жылдам әрекет ете алады және өз әрекеттерінің тиімділігін қашан да естен шығармайды, керісінше, мемлекеттік экономикалық басқаруды жүзеге асыратын құрылымдар көптеген жағдайда динамикасыз, бюрократиялық машиналардың тетігіне айналып, дұрыс әрі тиімді шешімдер қабылдай алмайды және олар өндірістің жағдайымен кәсіпкерлерге қарағанда формалды түрде ғана таныс болып келеді;
— әкімшілік экономикасының үлгісіне қарағанда нарықтық шаруашылық моделі жеке белсенділік пен іскерліктің толыққанды, шығармашыл және еркін жүзеге асуына көбірек мүмкіндік береді;
Әубәкiров Я. Ә. Байжұманов Б.Б. /
Әубәкiров Я. Ә. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық. –
С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу
Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика
Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу
Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi
Кожахмедов Д.Б. “Машиностроение как основа формирования конкурентспособной
Қуат Бораш “Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн
Стратегия «Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға
Кенжеғали Сағадиев “Бәсекеге қабiлеттiлiктi өзiмiз жасауымыз керек” //
Статистический ежегодник. Алматы. – 2004г. №8.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым  министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындығы мемлекеттік университеті.
СӨЖ
Тақырыбы: Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері
Тобы:АГ - -413
Орындаған:Елубек ... ... ... бөлім
Нарықтың түрлері
Нарықтың артықшылығы
Нарықтық экономиканың ... ... ... - демократиялық қоғам тарихи жағынан нарықтық қатынастардың енуімен жалпылама сипатқа ие бола ... ... ... ... ... ... ... пен нарықтың арақатынасы туралы әртүрлі, кейде бір-біріне қарама-қарсы көзқарастар бар. Алайда бір нәрсені анық айта аламыз: адамзат әлі ... ... ... ... ... мен қоғамдық байлықты бөлудің нарықтан жетілген тәсілін ойлап тапқан жоқ. Нарықтық шаруашылыққа ... ... бір ... қоғамдағы экономикалық әрекеттерді, бір жағынан, тұтынушылардың сұраныстарына сәйкес бағыттап, екінші жағынан, тауар дефицитін барған сайын өрістететін ... пен ... ... ... ... жүзеге тиімді және рационалды шаруашылық процестері нәтижесінде қысқарту деп пайымдауға болады. атты кітабында X. ... ... ... ... атап өтеді:
-- еркін баға жүйесі ең төмен шығындарға негізделген және осы ... ... ... ... ... қолданатын осыған дейін белгілі өндірістік қатынастардың арасындағы нағыз ұтымдысы болып табылады;
-- өз шешімін қабылдауда автономды және ерікті ... ... ... ... аз ... өндіріс тәсілдерін қолданып, өзгермелі сұраныс жағдайында жылдам әрекет ете алады және өз әрекеттерінің тиімділігін қашан да естен шығармайды, ... ... ... ... ... асыратын құрылымдар көптеген жағдайда динамикасыз, бюрократиялық машиналардың тетігіне айналып, дұрыс әрі тиімді шешімдер ... ... және олар ... ... ... қарағанда формалды түрде ғана таныс болып келеді;
-- әкімшілік экономикасының үлгісіне қарағанда нарықтық шаруашылық моделі жеке белсенділік пен іскерліктің ... ... және ... ... ... көбірек мүмкіндік береді;
-- сосын, нарықтық шаруашылықта өндірушілер шектелген, қатал, міндетті жалпышаруашылық жоспарларымен тоқталынбайды, шаруашылық ... ... ... өз мақсаттарында еркін қолданады және осы себептен нарықтық жүйеге және ... ... ... ... алады.
Нарық -- бұл демократиялық құрал , онда әрбір тұтынушының дауыс қүқығы бар. Мемлекеттік артықшылықтар, жеңілдіктер, коррупция және тыйымдармен ... ... ... ... ... бірден бір жолы бар. Ол -- тұтынушылардың талап-мұқтаждарын дер кезінде аңғарып, оларды өтеу мақсатында тынбай еңбек ету. ... ... және ... ... ... ... өте ... болады және олМеншiк формаларымен (мемлекеттiк, жеке, аралас, ұжымдық); Шаруашылық субъектiлерiнiң әр түрлi формаларының экономикадағы үлес салмағыменТауар айналымы сферасының ерекшелiктерiмен; ... ... ... ... ... ... және жекешелендiруОсы елде пайдаланылатын сауда түрлерiмен. Сондай-ақ нарықты құрылымы жөнiнен келесiдей критериилер арқылы бөлугеНарық қатынастары объектiлерiнiң атқаратын экономикалық ... ... ... мен ... нарығы; Өндiрiс құралдарының нарығы; Ғылыми-техникалық жұмыстар нарығы; Құнды қағаздар нарығы; ... күшi ... ... ... және т.б. ... 2. ... сонымен қатар тауарлық топтар бойынша жiктеугеөндiрiстiк қызметке бағытталған тауарлар нарығы; ... ... ... ... ... ... шикiзат пен материалдар нарығы. Сондай-ақ ауылшаруашылық шикiзаттары нарығында азық-түлiкке және ауыл шаруашылық3. Бәсекенiң шектеулi дәрежесi бойынша мынадай нарықтар болады: ... ... ... ... ... нарықтар. 4. Тауарлар мен қызметтер нарығы. Тұтыну тауарларының нарықтары - азық-түлiк және азық-түлiк емесҚызметтер ... - ... ... ... ... нарығы. Тұрғын үй немесе өндiрiстiк емес ғимараттардың нарығы. 5. Өндiрiс факторларының нарығы. Жылжымайтын мүлiктер нарығы; Еңбек құралдарының нарығы; Шикiзат пен ... ... ... ... нарығы; Пайдалы қазбалардың нарықтары. 6. Қаржылар нарығы. Капиталдар немесе инвестициялық нарық; Несие нарықтары; ... ... ... ... нарықтары жатады. Одан шығуына тосқауылдар көптеген салалар бойынша жоқ, яғниНарық құрылымының ерекшелiктерiн сипаттайтын ең ... ... ... мәнi оның ... ... ... ... НарықТауар өндiрiсiнiң және қызмет көрсетудiң өзiн-өзi реттеу қызметi.Ынталандыру қызметi, баға ... ... ... ... ... өнiм мен ... ... қоғамдық маңыздылығын айқындауРеттеу қызметi, нарық тепе-теңдiгi арқылы экономикадағы, өндiрiстегi жәнеШаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қатынастар негiзiнде экономиканың тиiмдi дамуын қамтамасыз ететiнБәсеке жалпы экономикалық құндылықтар мен жетiстiктердi ... ... ... кәсiпкердiң бәсекеқабiлетi жоғары болуының нәтижесiнде әлемдiкНарықтық экономика қызмет етуiнiң механизмi үш ... ... ... ... ... ... ... экономикалық рационалдылық; Маржиналдық талдау қағидасы негiзiнде нарықтық ... ... ... ... ... Балама талдау шығындарыЭкономикадағы нарықтық қатынастардың шектелуiне байланысты ... ... ... бәсекелi нарығы; Жетiлмеген бәсекелi нарығы; Мұндағы жетiлген бәсеке нарығында нарыққа қатысушылардың арасында бәсекеБәсекенiң ... ... түрi ол ... ... ... ... орнын оның негiзгi қағидалары арқылы даБәсекенiң нарықтың элементi ретiндегi негiзгi қағидаларына келесiлер жатады: нарыққа қатысушылар санының шектелмеушiлiгi, нарыққа кiрудiң және ... ... ... және ... да ... мобильдiлiгi.сұраныс пен ұсыныс туралы бәсекеге қатысушылардың толық ақпараттаөнiмдердiң бiртектiлiгi, сапасының, қасиеттерiнiң ұқсас болып келуi. ... ... ... әсер теу мүмкiншiлiгiнiң болмауы, бағаныңII ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НАРЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМЫТУДЫҢ НЕГIЗДЕРI 2.1 Қазақстан Республикасында нарықтық ... ... ... ... ... XXI күрделi өзгерiстермен аяқ басты. ОнАл елiмiз ... ... ... ... ... ... ... экономикаға өтуiне байланысты нарықтық қатынастар күрделенiп,Елiмiздегi жағдайға келетiн болсақ 1991 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... өтуiЕлiмiз нарықтық экономикаға өтуiне байланысты нарықтық қатынастар күрделенiп,Бүгiнгi таңда ұлттық экономикамыздың дамуында нарықтық қатынастардың артықшылықтарыЕлiмiздегi нарықтың артықшылқтары елде ... ... ... ... ... ... iске қосып отыратын орта.Кәсiпкерлiктiң экономикалық мiндеттерiне келесiлердi жатқызуға болады: Нарықтық қатынастарды дамыту; Шектеулi ресурстарды тиiмдi ... ... ... ... ... Жаңа ... ... ашу; Нарықтағы сұранысты қамтамасыз ету; Экономикалық активтi халықты барынша ... ... ... ... ... ... жаңалықтарды ашып оны өндiрiске енгiзу; Кластерлiк жүйенiң дамуы; Лизингтiк қатынастардың дамуы; Өнiмдердiң сапалылығының жоғары болуы; Тұрақты экономикалық өсудi ... етiп, ... ... ... ... күнi ... және орта кәсiпкерлiк бастанБүгiнгi таңда Республикамызда экономиканы нарықтық қатынаста қайта құруСонымен қатар, елiмiзде нарықтық қатынастардың қызмет етуi ... ... ... ... даму ... келесiдей мәселелерӨнеркәсiптiң жаппай шикiзат бағыттылығы; Отандық өнеркәсiптiң бәсекеге қабiлетiнiң өте төмендiгi; ... ... ... 80% ... ... ... әлi де болса кейбiр тұстары (жұмыссыздық,Ресурстардың тиiмдi бөлiнбеуi және қолданылмауы (елiмiздегi мұнай жәнеОсы мәселлердi өтпелi кезеңде мемлекет өз мойнына ... ... ... ... инвестиция тартуды ынталандыру; Өнеркәсiптiң бәсекеқабiлеттiлiгiн арттыру, осының негiзiнде елде индустриялық-инновациялық стратегия2.2 Елiмiзде ... ... ... ... ықпалы Бүгiнде Қазақстан экономикасы әлемдiк бәсекедегi орны айтарлықтай емес.Ал шикiзаттық ... ... ... ... тиiмсiз болыпСуреттен көрiп оырғанымыздай ұлттық экономикадағы бәсекеге қабiлеттiлiктi арттыратынЕлiмiз өнеркәсiп саласының 2001-2004 жылдардағы ... осы ... ... ... шаралар баршылық, алБiрiншiден, бiз нарық экономикасын насихаттап қана емес, оныОсындай ... ... ... ... ... елiмiзде қолғаҚазақстан бүгiн әлемдiк рынокта бәсекеге тек қана шикiзаттықЭкономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта ... ... ... ... ... нарықтың бәсекеге негiзделгенҰлттық экономикадағы нарықтық қатынастардың ерекшелiгiне тоқталатын болсақ, оларНарықта өнiм ұсынатын тәуелсiз сатушылар саны елiмiздеIр фирманың жалпы нарықтық ұсыныстағы сату ... ... ... дамуымен байланысты бағалар, техологиялық жаңалықтар, ықтималЖаңа фирмалардың салаға кiруiне немесе одан шығуынаНарықтық экономикадағы еркiн бәсекенiң алатын орны және ... ... ... ... өндiруде ресурстарды тиiмдi пайдалануға мүмкiндiктiңТез өзгерiп отыратын өндiрiс жағдайларына икемдi ... ... жаңа ... жасау саласына жаңа техника менөндiрушiлердi көптүрлi қажеттiлiктердi қанағаттандыруға, тауарлар мен қызметтердiң сапасынКемшiлiктерi: ұдайы өндiрiлмейтiн ресурстарды (ормандар, ... ... жер, ... ортаны қорғауда негативтiк бағытта болады; ұжымдық пайдалануға бағытталған таулар мен қызметтер (дамбалар, жолдар,фундаменталдық ғылымның, жалпы бiлiм беру ... ... ... ... ... ... кепiлдiк бермейдi;
Нарықтық экономика - рыноктық экономика, базарлы экономика - ... ... ... ... ... нысандарының көптігі, нарықтық баға белгілеу, шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы шарттық қатынастар, мемлекеттің шаруашылық қызметке ... ... ... ... ... экономика, яғни тауарлар мен қызметтерді өндіру, бөлу, оны бағдарламалау және ... ... ... ... ... ... барысында сұраным мен ұсыным, баға құралады. Сұраным мен ұсынымның өзара әрекеті нарықтық экономиканың тиімділігін қамтамасыз ... ... ... ... Баға ... мен ... нарықта қалай әрекет ету керектігін - осы тауарды көп өндіру керек пе, жоқ па оның ... ... ... ... ... пе, жоқ па ... хабарлайды. Бағаның құралу тетігімен қатар рыноктағы бәсекеге ерекше назар аударуға тура келеді, яғни бір-бірімен бәсекелесуші бірқатар фирмалар (кәсіпорындар) ... және ... ... баға ... үдерісін басқара алмаса - олар тұтынушылар алғысы келетін және ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың белгілі бір санаттары үшін баға тетігі жұмыс ... ... ... ... тауар өндіруге жұмсалған барлық шығынды көрсетуге дәрменсіз болады, демек, баға мен шығын оның қоғамдық ... ... ... осы және басқа кемшіліктері нақты өмірде ұдайы ... ... ... "таза" нарықтық экономика, сұраным мен ұсынымның қандай ... ... да, ... ... ... бірге әрекет етуші кәсіпорындар мен монополиялар, түрлі ұйымдар, ... ... ... араласу - реттеу арқылы толықтырылып, шектеліп отырады. ... ... ... ... пен баға белгілеу тетіктерін толық алып тастап, оның орнына ... ... ... ... және ... ... шешілетін болса, онда "таза" жоспарлы экономика дейтін пайда болады.
Нарықтық экономика артықшылығы
Бұл жүйенің артықшылығы жұмыссыздықты толық жоюдың, ал жалақыға ... ... қоса ... бақылау арқылы табысты (пайданы) да қалағандай бөлуді іске асырудың мүмкін екендігінде. Екі ... де - ... ... де, нарықтық үлгінің де - елеулі кемшіліктері бар. Егер ... ... ... ... ... ... тура келетін болса, онда жоспарлы экономиканың нарықтық тетіктерді енгізу жолымен жоспарлауды "жұмсартуына" тура келеді. Батыс ... ... ... да ... ... ... болып табылады және онда жоспарлы шаруашылықтың да, нарықтық шаруашылықтың да белгілері бар. ... ... ... ... тән ... көп жүйелілік, дамыған инфрақұрылым, мемлекеттің белсенді реттеушілік рөлі, ресурстар қарқынды түрде үнемделетін экон. өсу шарттары ретіндегі жоғары деңгейде дамыған ... ... ... ... ... ... ... экономикаға тең құқылы жағдайда кіруі өркениетті және әлеум. тұрғыдан бағдарланған нарықтық ... ... ... ұзақ та жүйелі жұмыс жүргізуді қажет етеді.
Нарық экономикасының бірінші элементі
Нарық экономикасының бірінші және өте ... ... -- ... мем тұтынушылар. Бұлар қоғамдық еңбек бөлінісі процесінде қалыптасады -- біреулері тауарды өндіреді, екіншілері оны тұтынады. Тұтыну жеке тұтыну және ... ... ... бөлінеді. Жеке тұтынуда тауарлар өндіріс сферасынан шығып, ... жеке ... ... ... ... өндіріс процесін әрі қарай жалғастырып жүргізу болып табылады. Бұнда тауарды басқа өндірушілер әрі қарай өндеуге пайдаланады. Бұл жағдайда өндірушілер мен ... ... ... ... ... ... ... арқылы жүріп отырады. Нарық шаруашылығында бұл байланыстар тұрақты болады, мамандануға негізделеді және ... ... ... ... ... ... ... екінші элементі
Нарық экономикасының екінші элементін өндіріс орындарының корпоративтік басқаруына негізделген меншіктің жеке немесе аралас формаларымен болжанған экономикалық ... ... ... ... ... ... ... маңызды элементі -- баға. Бағаны жеке талдап танысайық. Бұл жерде тек екі мәселені ескертеміз.
* ... баға ... пен ... ... ... Бұлардың сәйкестігі конъюнктураға байланысты өзгеріп (тербеліп) отырады.
* Екінші -- осы ... ... ... ... ... ... ... сферасын баға анықтайды.
Осы сфераның шегін трансакциондық шығындар болжайды, яғни айырбаспен байланысты айналым шығындары болжайды.
Нарықтық экономиканың мақсаттары:
1. жұмыспен толық қамтылу
2. ... өсу
3. ... ...
4. ... ...
5. ... ... экономикасының төртінші элементі
Нарық экономикасының төртінші, орталық буыны - екі құрылымнан, сұраныстан және ұсыныстан, түрады. Нарықта сұраныс ... ... ... ... ... ... ... бағамен ақшалай табыстарына сатып алады. Сұраныс өндірудің ең тиімді әдісін қолданудың және ... ... ... ... болып табылады. Сұраныс пен ұсыныс материалдық игіліктерді өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы тұрақты байланыстарды ... ... ... ... өте ... ... экономикасының бесінші элементі
Нарық механизмінің бесінші элементі -- ... Бұл ... ... ... және осының негізінде өндіріс масштабын кеңейтуді қамтамасыз етеді. Бәсеке нарық субъектерінің өзара әсерінін, және пропордияларды реттеу ... ... ... табылады. А.Смит бәсекені нарықтың деген. идеясының мәні: адамдар өз мүдделеріне сәйкес, өздерінің қара ... ... ... ... етеді. Осы әрекеттердің жиынтығы қоғам пайдасына шешіледі, қоғам экономикасын жандандырады. Бәсекенің басты қызметі экономиканың реттеушілерінің -- бағаның, ... ... ... т.б. ... анықтау болып табылады
Нарықтың маңызды элементтері
Нарықтың маңызды элементтеріне нарықтық инфрақұрылым жатады. Нарық тауар биржаларының көтерме және ... ... ... құрылып, қызмет етуін талап етеді. Нарық экономикасы әрекеттерінің ... үш ... ... ... ... ... ... балама тандау шығындарына;
* экономикалық рационалдыққа.
Маржиналдық талдау принциптері негізінде нарық субъектілерінің іс-кимылы жүріп отырады. Олардың әрекеттеріне әсер ... ... емес ... ... ... ... ... нарықты тауарлармен толық қамту, нарықтық бағаның өзгеруі, нарық экономикасының бір жағдайдан басқашаға ауысуы бірте-бірте жүріп ... Жаңа ... ... пайда болуы нарық экономикасына, ондағы ұсыныс пен ... ... әсер ... ... ... жағдайында, яғни үлкен және үнемі болатын ұсыныс кезінде, шаруашылық жүргізушілер өте көп ... ... ... ... жеке үлес салмағы шексіз аз шамада болады. Маржиналдық бағыт нарықтық ортаның үзілмей қызмет етуін қамтиды деуге болады; сұраныс пен ... күрт ... жол ... ... ... мен тұтынушылар тепе-тендік болмысын қамтамасыз етіп отырады.
Балама таңдау шығандарының припциптері. Балама таңдау шығындарына, тікелей шығындар жөне ... ... ... ... ... ... ... өзгеше әдістерінен бас тартудың салдарынан түспеген, табыстың және тікелей шығындардың жиынтығы жатады. Нарық ... ... ... ... ... ... варианттарының ішінен, ең ұнамсыз болса да, әйтеуір күмәнсіз ... ... ... ... ... ... ... шығындары принципі өндірушілерді, олардағы бар ресурстарды тиімді қолдануға ынталандырады.
Экономикалық, рационалдық принципі табыс пен шығындарды салыстырып отыруға негізделеді. ... ... ... ... ... жасалады. Осы варианттардың ішінен, мүмкін болатын пайда ең аз көлемде ... да, ... ... ... ... ... ... Рационалдықтың критериі -- табыс төтенше құқықтың болуымен байланысты. Фирма неғұрлым өзінің пайдасын көбейтуді көздейді, ал ... -- ... ... ... ... барынша өздерінің қал-ахуалын жақсартуды көздейді. Нарық экономикасын осы аталған принциптер негізінде құру, тепе-тендік болмысына жетуді ... ... Осы ... ... ... ... ... Бұл жағдай екі қарама қарсы күштерді қолдануға негізделеді -- бір ... ... пен ... ... ... ... ... кездесу нарық экономикасының өте маңызды шарты болып табылады. деген түсінік экономистер үшін өте ... ... ... ... ... ... дәлелдеуде қолданылатын. Демек, шекті пайдалылық теориясында ... ... ... жөне ешқандай түсіндірме тілемейтін, физикалық ақиқат болып табылады. Сиректік мәселелерін зерттеу, белгілі бір тұрғыда кейбір игіліктердің тапшылығын дәлелдеуге ... ... ... ... ... ... ... құнмен байланыстырады. Олардын, айтуы бойынша сиректік еңбектің санымен қатар, тауардың құнын белгілейтін маңызды факторларға жатады. Осы ... ... ... ... ... белгілі трансформацияға ұшырап отыр. Егер бұрын сиректікті табиғи және әлеуметтік факторлармен ... ... ... ... ... ... ету мерзімімен байланыстырылып отыр. Сұранысы мол жаңа игілік бір мезетте және толығымен қажеттіліктерді ... ете ... Бүл үшін ... уақыт мерзімі қажет. Осыдан тұжырым: сиректігі мол болған сайын, осы игіліктің қажет санын ... ... мол ... ... ... ... ... уакытта Қазақстанда барша шаруашылық жүргізудің экономикалық жүйелік қызметтерінің нарықтық үлгісі жасалуда. Осы жағдайда нарық ... ... ... елдер қолданып отырған үлгілердің ерекшелігін білу өте қажет. Алдымен назарымызды барлық нарықтық жүйелер жөне олардың даму бағыттары тәуелді болатын жағдайларға ... ... ... ... ... ... бар ... тарихи даму жағдайлары;
* халықтың дәстүрі, әдет-ғүрыпы;
* өндіргіш күштердің даму дәрежесі;
* қоғамның өлеуметтік бағытгалуы.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық шарттарының әр елдердің ... тән ... ... ... қатар барлық нарықтық үлгілердің ортақ көрсеткіштері болады:
* меншіктің әр алуан формаларының болуы;
* тауарлар мен қызметтерге көбінесе еркін баға болуы;
* еркін ... ... ... кәсіпкерлік әрекеттердің кең тарауы;
* экономиканы мемлекеттік реттеудің белгілі жүйесі.
Қазіргі заманда қолданылатын нарықтық үлгілердің бірнешесін атап өтуге болады.
Американдық ... ... Бұл үлгі деп ... ... мемлекеттің экономикадағы реттеуші рөлі өте төмен. Мемлекеттің экономикаға ... ... ... ... (XX ғасыр 30 -- 70-ші жылдары), немесе, экономиканың күрт өсуімен (XX ғасыр 60-шы ... - ... ... ... ... ... өсуі) байланысты болады.
* көсілкерлікті барынша қоддау (XX ғасыр 80-ші жылдары АҚШ-да кіші кәсіпкерлік жаңа жұмыс орындарының 80% ... ... бай, ... болып әйгілі бөлінуі;
* жалақы айырмашылығының тым алшақтығы. Фирманың бастығының жалақысы жабайы қызметкердің жалақысынан 110 есе артық;
* ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде.
* Жапониялық үлгі
Жапониялық үлгі. Осы замандағы шаруашылық ... ... ... ... ... қалыптасқан. Әскери шығындардан бас тартып, Жапония барлык мүмкіндіктерін , яғни, өнеркәсіптің экономикалық ... ... Осы ... ... ... ... ... американдық және батысеуропалық патенттер мен лицензияларды еркін сатып алу, дүниежүзілік шикізаттар мен отын нарықтары бағаларының төмендеуі, жапониялық ... ... ... арзандығы, елеулі әскери шығындардың болмауы. Жапондык үлгінің негізгі белгілері:
* ұлттық экономиканың негізгі бағыттарына мемлекет ... өте ... ... мемлекет танкерлер өндіруді қолдады, содан кейін -- аз ... ... ал XX ... 70-ші ... ... -- ... мен ... өндірісін қолдады. Осының нәтижесінде XX ғасыр 70-ші жылдары ортасына дейін Жапония елеулі дағдарыстардан аулақ болды және экономика ұнамды даму ... өзін өзі ... ... мен ... 5-жылдық жоспарларын жасау. Қазір 1991-1995 жылдары қамтитын 8-ші бес жылдық жоспар аяқталды. ... ... ... ... шығарудың және тиімділігі жоғары өндірісті жасаудын, 30 жылдық ... ... ... ... ... ... ... өмірлік мерзімге жалдайды;
* жұмысшыларды ортақ ынта арқылы біріктіру;
* жұмысшыларды басқаруға жөне шешім ... ... ... ... ... көп емес -- ... бастығының жалақысы жабайы жұмысшылардыкінен 17 есе артық;
* үлгінің әлеуметтік бағытталуы. Әлеуметтік мәселелерді шешу көбінесе корпорация мен ... ... ... үлгісі
Неміс үлгісі. Әлеуметтік-экономикалық мазмұны жағынан бұл үлгі Жапониялық үлгіге ұқсас. Әлеуметтік нарық экономикасының бас ... ... ... Ол өз ... ... жаңа ... қызмет етуінің негізгі принциптерін баяндайды. Неміс үлгісінің негізгі ерекшеліктері:
* экономикаға мемлекеттің зор әсер етуі. Бұл жағдай ... ... ... шешуде байқалады. Мемлекет елеулі әлеуметтік міндеттер атқарады: тегін медицина, білім, және т.б.
* XX ғасыр 70-ші жылдардың басында ... ... ... көрсеткіштерге таргетирование (жоспарлау) принципін қолдану жүзеге асырылған. ... ... ... ... ... де ... ... үлгісінде, Жапониялықтай, банктер шешуші рөл атқарады. Орталық банк толық автономия негізінде жұмыс істейді;
* Жапондық ... ... ... ... елеулі емес -- фирма бастығы мен жабайы қызметкер жалақысының ара алшақтығы 23 ... ... ... үлгі. Бұл үлгінін, айырмашылықтары:
* әлеуметтік бағытталу,
* мүліктік ... ... ... түрде қамтамасыз етілмегендерге қамқорлық жасау.
Кейде швед үлгісін социализмнің екінші үлгісі деп атайды. Швецияда өмір дәрежесі мен азаматтық құқық ... ... ... ... ... дәрежеде. Мемлекеттік сектордың дәрежесі өте жоғары. Қызметтердің басым көбін мемлекеттік сектор тегін көрсетеді. Баға белгілеуге ... ... ... үлгі
Француздық үлгі. Бұл үлгінің елеулі ерекшелектері американдык пен ... ... орта ... ... ... ... ... рөлі күшті. 1947 жылдан бастап бес жылдық жоспарлар -- индикативтік жоспарлау жүзеге ... ... Бүл ... мемлекеттік кәсіпкерліктің жоғарғы дәрежесі тән. Капиталдың қорлануына мемлекет белсенді ... ... ... ... ... Осы үлгі ... Кореяны қысқа мерзімде алдыңғы қатарлы индустриялдық жоғары дамыған елге айналдырды. Бұл үлгінің ерекшелігі -- ... ... ... өте зор әсер етеді. Бұл әсердің экономикалық құралы -- ... ... ... XX ... 70-ші ... ... директивтік жоспарлау индикативтік жоспарлаумен алмастырылды. Оңтүстік Кореяда көп уақыт несие-қаржы сферасында мемлекеттік монополия болды. Жеке ... ... ... XX ... ... ... бола ... сыртқы-экономикалық сфераны мемлекет реттейді. Экспорт мәселелері ерекше бақылауға алынған. Осының алдындағы бесжылдықта ... ... ... ... ... соң ... элеуметтік бағдарламаларды орындауға кірісті.
Қытайлық үлгі
Қытайлық үлгі. Қытайда экономиканы реформалау ауыл шаруашылығынан басталды. орнына отбасы мердігерлігі ... (1984 жылы ... ... ... ... ... күшімен жерде жүргізуге негізделген. Жер пайдалануға 15-20, кейде 30 жылға беріледі. ... ... мен ... ... ... ... үйдің меншігінде болады. Шаруалар өндірілген өнімдердің бір бөлігін келісім арқылы мемлекетке тапсырады, келесі бөлігін -- салықты өтеу үшін ... Тағы бір ... ... ... ... өткізеді.
Қазіргі жағдайда ауылдың ілгері дамуы талқыланып отыр. Шаруаларды кооперациялық әрқилы ... ... жөне ... ... ... ... ... жұмыс күшін қолдану мәселелері қозғалып отыр.
Реформа 1984 жылдан қалада басталды. Қытай ғалымдары экономикалық дамудың ... Бұл ... ... ... ... мен ... пайдаланылған болатын. Осы үлгінің мөні: нарық механизмі мемлекеттік реттеу жағдайында өрекет етеді. Бұл жағдай жоспарлы экономиканы жетілдіруге көмек ... жөне үш ... ... ұштастырады -- мемлекеттің, кәсіпорынның жөне жұмыскердің. Бұл макродәрежеде нарықтық реттеуді жөне мемлекет реттейтін әр алуан ... ... ... ... ... ... ... үлгісіне көшу көзделеді. Кейінгі аталған үлгінің мәні мынада: социалистік өндіріс -- тауарлы өндіріс, тауар өндірушілердің ... ... ... ... ... негізделеді. Осы жағдайда маңызды құрал-жабдықтарға меншіктің қоғамдық формасы және макродәрежеде орталықтанған жоспарлау шешуші рөл атқарады.
Теориялық зерттеулерге ... ... ККП XVII ... ... ... ... негізгі принциптерін белгіледі. Олардың бастысы: меншік құқын шаруашылық жүргізу құқынан ажыратыд, мемлекет секторындағы көсіпорындардың шаруашы- лық іс-өрекетгерін жандандыру. Бұл үшін ... ... әр ... ... -- кәсіпорындарды ұжымдар мен жеке адамдарға жалға ... ... ... кәсіпорындардың акциясын шығару -- пайдалану көзделіп отыр. Кәсіпорындар арасындағы тікелей шаруашылык байланыстарды белсенді дамыту ұсынылады. Нарықтар жүйесін, оның ... қор, ... ... ... және ... нарықтарын құруға үлкен мағына беріліп отыр. Шаруашылық жүргізудің нарықтық әдістеріне көшу, макроэкономикалық релеуді жетілдіру мен ... ... ... ... ... талап қойылып отыр.
Экономикалық реформалар ауылда өнеркәсіптің дамуын жандандырды. Өткен 10 жылда ауылда 80 млн. жұмыс ... ... ... экономикалық өзгерістердің нәтижесінде, меншіктің әртүрлі формаларын және шаруашылық жүргізудің әрқилы әдістерін қолданудың ... жаңа ... ... ... ... Бұрынғыша жетекші рөл меншіктің қоғамдық формаларында сақталған. Демек, өнеркәсіп өнімдерінің 56% мемлекеттік секторда шығарылды, 36% -- үжымдық ... және 5% -- жеке ... ... ... Жаңа ... ... ... шеңберінен тыс өнімдерді сатып алу, өндіру, сату мүмкіндігіне жол берді. Бұның нәтижесінде жоспардан артық өнімдер өндіру молайды. Кәсіпорындар жоспардан ... ... ... ашық нарықта мемлекет белгілеген бағадан 20% қымбат дәрежеде сатуға мүмкіншілік алды. Осының барлығы экономиканы жандандыруға жол ашты. ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы дәрежеге жетті.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР Әубәкiров Я. Ә. Байжұманов Б.Б. /Әубәкiров Я. Ә. Экономикалық теория ... ... - ... А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. ОқуМұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. - Алматы: ҚазақМамыров Н.Қ., ... Қ.С., ... М.А. ... С.К. Еңбек рыногы экономикасы: ОқуН. Ә. Назарбаев. "Бәсеке қабiлеттi Қазақстан", "БәсекеқабiлеттiКожахмедов Д.Б. "Машиностроение как основа формирования конкурентспособнойҚуат Бораш "Инновация, оның ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарық шаруашылығының артықшылықтары және кемшіліктері жайлы4 бет
Нарық және нарықтық экономика38 бет
Нарық ұғымы және мәні25 бет
Нарықтық экономикадағы мемлекет ролі30 бет
Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары мен ерекшеліктері43 бет
Нарықтың әлеуметтік- экономикалық заңы18 бет
Эксперимент құбылыстардың себепті салдарлы байланыстары жайлы гипотезаны тексеру процедурасы ретінде. Зерттеудің гипотезасын белгілеу7 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшілігі9 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері6 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері жайлы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь