Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу

1. Ішкі секрециялық бездер.
2. Жыныстық жетілу
3. Оқушыны медициналық . гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу.
Ішкі секрециялық бездердің өнімі г о р м о н - өте белсенді химиялық зат. Ол ішкі секрециялық безде түзіліп қанға немесе лимфаға сіңіп, мүшелер мен мүшелер жүйесіне, тіпті күллі организмге өсер етеді. Осыған байланысты ішкі секрециялық бездер қан тамырларыңа бай келеді.
Гормондардың қасиеттері: а)олар өте белсенді, тым азғантай мөлшерде (микрограмм, нанограмм, пикограмм) әсер ете алады; ә) әсері арнайы бағытталған, бір гормон жетіспегенде екінші бездің гормоны немесе басқа бір белсенді химиялық зат оның қызметін атқара алмайды; б) ұлпаларға, мүшелерге өзінің пайда болатын жерінен дистантты, яғни қашық тұрып, алыстан әсер етеді.
Эпифиз- ішкі секреция бездері немесе эндокриндік мүшелер жүйесі (гр. «endon» — ішкі, «сrino» — бөлемін) биологиялық белсенді заттар бөлетін мүшелерге жатады. Ішкі секреция бездерінің жасушаларын ұсақ қантамырлар мен лимфа қылтамырлары торлайды. Бұл бездерде бөлінетін сұйықтықты шығаратын өзек болмағандықтан, сұйықтық бірден қанға өтеді. Сондықтан мұндай бездерді ішкі секреция бездері деп атайды.
Ішкі секреция бездеріне жататындар: гипофиз, қалқанша без, қалқанша маңы безі, тимус, эпифиз, бүйрек үсті бездері және т. б. Ұйқыбез бен жыныс бездері — аралас бездер. Олар әрі ішкі, әрі сыртқы секрециялық қызмет аткарады. Бұл бездерден бөлінетін заттар канға да және басқа мүшелерге де өтеді. Ішкі секреция бездерінен бөлінетін сұйықтықты гормондар дейді.
Гормондар (гр. «һоrmae» — қоздырамын, козғалыска келтіремін) — ішкі секреция бездерінен бөлінетін ұлпалар мен мүшелерге әсер ететін биологиялық белсенді заттар. Гормондардың барлығы ағзалық заттар, себебі, олардың біреуі нәруыздан, екіншісі аминқышкылдарынан, үшіншісі май тектес заттардан құралған. Гормондар ішкі секреция бездерінен бөлінін, қан, лимфа, ұлпа сұйыктығы арқылы басқа мүшелерге жеткізіледі. ішкі секреция бездерінің қызметін реттейтін орталық — аралық дағы гипоталамус (гр. «һуро» — асты, төменгі жағы, «tаlаmое» — бөлме). Оны көру төмпешік асты бөлімі деп те атайды.
Ішкі секрециялық бездерді топографиялық орналасу жағдайы мен табиғатына қарай бес топқа бөлуге болады.
1.Неменко Б.А. Оспанова Г.К Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы(Оқулық).- Алматы 2002.344б.
2.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков., М., Медицина, 2004.,

3.Алиакбарова З.М. Мектеп гигиенасының негіздері. – Алматы, 1985.
4.Хрипкова А.Г. Возрастная физиология. - М., Просвещение,1975.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік ... Ішкі ... ... ... ... ... медициналық - гигиеналық және ... ... ... Әнеш А.Б.
Тексерген: Құнанбаева Н.С.
Семей 2015
Жоспар:
* Ішкі секрециялық бездер.
* ... ... ... ... - ... және ... ... секрециялық бездердің өнімі г о р м о н - өте ... ... зат. Ол ішкі ... ... ... ... ... лимфаға сіңіп, мүшелер мен мүшелер жүйесіне, тіпті күллі организмге өсер етеді. Осыған байланысты ішкі секрециялық бездер қан ... бай ... ... а)олар өте белсенді, тым азғантай мөлшерде (микрограмм, нанограмм, пикограмм) әсер ете алады; ә) ... ... ... бір ... ... ... ... гормоны немесе басқа бір белсенді химиялық зат оның қызметін атқара алмайды; б) ұлпаларға, мүшелерге өзінің пайда болатын жерінен дистантты, яғни ... ... ... әсер ... ішкі ... ... немесе эндокриндік мүшелер жүйесі (гр. -- ішкі, -- бөлемін) биологиялық белсенді заттар бөлетін мүшелерге ... Ішкі ... ... ... ұсақ ... мен ... қылтамырлары торлайды. Бұл бездерде бөлінетін сұйықтықты шығаратын өзек болмағандықтан, ... ... ... ... ... мұндай бездерді ішкі секреция бездері деп атайды.
Ішкі секреция бездеріне жататындар: гипофиз, қалқанша без, қалқанша маңы безі, тимус, ... ... үсті ... және т. б. ... бен жыныс бездері -- аралас бездер. Олар әрі ... әрі ... ... қызмет аткарады. Бұл бездерден бөлінетін заттар канға да және ... ... де ... Ішкі ... ... ... сұйықтықты гормондар дейді.
Гормондар (гр. -- қоздырамын, козғалыска келтіремін) -- ішкі ... ... ... ... мен ... әсер ететін биологиялық белсенді заттар. Гормондардың барлығы ағзалық заттар, себебі, олардың біреуі нәруыздан, ... ... ... май ... ... ... Гормондар ішкі секреция бездерінен бөлінін, қан, лимфа, ұлпа сұйыктығы арқылы басқа мүшелерге жеткізіледі. ішкі секреция бездерінің қызметін ... ... -- ... дағы ... (гр. -- ... ... жағы, -- бөлме). Оны көру ... асты ... деп те ... ... бездерді топографиялық орналасу жағдайы мен табиғатына қарай бес ... ... ... Нейрогенді бездер тобына гипофиз бен эпифиз жатады.2. Бронхиогенді бездер тобына табиғаты жағынан ұрықтың желбезек аппараты мен жұтқыншақ қабырғасынан дамитын ... ... ... ... мен ... без ... ... Хромофинді бездер тобына бүйрек үсті безі жатады.4 -- топқа үйқы безінің аралық бөлігі жатады.5 -- ... ... ... ... ... жатады.
Ішкі секреция бездерінің қызметін зерттеу үшін әртүрлі тәсілдер қолданылады. Олардың негізгілері мынадай:1. Экомия немесе экстрипация - алып ... Бұл ... ... ... ... алып ... ... Операцияда белгілі бір безді алып тастағанда, олардың реттейтін қызметтері бұзылады. Мысалы, қалқансерік бездерін алып тастағанда ... ет ... ... қатты жиырылады. Бұл реакция ағзада паратгормонның жетіспеушілігімен қандағы кальций ... күрт ... ... ... әсер ... ... болады.2. Эндокринді бездерден алынған сықпаларды және химиялық жағынан таза гормондармен гормондық препараттарды кәдімгі немесе безі ... ... ... ... бездерді трансплантациялау, алмастырып тізу. Жануарларда зерттелетін безді алып ... ... ... өзгерістерді бақылау. Одан кейін алып тастаған безді қанмен ... ... ... ... бөлігіне отырғызады. Егер осыдан кейін бұзылған функциялар қалпына ... ... ішкі ... бар ... ... Парабиоз әдісі екі жануардың тиісті қан тамыларын жалғастырып, қан айналасын ортақтастыру содан кейін біреуінің безін, я бездерін алып ... оның жеке ... ... ... Ішкі ... ... эксплантатция әдісі арқылы зерттеу. Без немесе оның бір бөлігін денеден тыс қоректік ортаға орналастырып оның тіршілік жағдайын зерттеу. ... ... ... ... ... саны мен ... әр ... прцестердің әсерін зерттеу.6. Биологиялық сұйықтардағы (қан, линфа несеп т.б) гормондар мен олардың метоболиттерінің мөлшерін химиялық иммунобиологиялық және басқа ... ... ... ... ... ... арқылы зерттеу әдістері.8. Флюрестцияланатын қарсы денелер ең дәл ... ... ... ... қай жерде көбірек орналасқанын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл көбінесе гистохимиялық ... ... қоса ... ... ... ... ішкі секреция бездері өзгерген адамды бақылап, зерттеу. Өлген адамдағы, белгілі бір бездің гипер және гипофункциялық, патологиялық -- анатомиялық және ... ... ... ... ... ұлпаларда пайда болатын өзгерістер зерттелуде.
Эмбрионның үшінші аптасында жыныстық жетілу басталады. Бұл кезде алғашқы жыныстық белгілер пайда ... 4-5 ... ... ... ... ... Бұл кезден бастап аталық жыныс безінің өсу қарқыны 1 жасқа дейін біркелкі, 1 жастан ... ... ... басталғанша өте баяу дамиды, оның мөлшері де айтарлықтай ұлғаймайды. Ал аналық жыныс безінің өсу қарқыны ұрықтық дамудың 7-9 айында және 1 ... ... ... ... ... соң 7-9 ... дейін өсуін күрт баяулатады. Осыған байланысты балалық кезең ер ... 9-11, қыз ... 7-9 ... ... ... ... мерзімдерге дейін ер балалар мен қыз балалардың өсуі мен дамуы бірдей болады. Олар бір-бірінен алғашқы жыныстық белгілер мен әр ... тән ... ... ... ... бойынша ғана ерекшеленеді.
Бұл кезеңде ер балаларда жыныс безінің ұрық жасайтын түтіктері жіңішке, әлсіз және оның өзі де әлі жіктеле қоймаған ... ... ... бір ... ғана ... Қыз ... аналық жыныс безі эмбриондық кезеңде фолликулалардан тұрады. Олардың өсуі өте баяу. Қабықтанған фолликулалардың саны өте аз, ал ... ... ... ... Бұл ... ер және қыз балалардың несебінде андрогендік және ... ... ... және аз ... Бүл ... ... безінде түзілмей, тек бүйрек үсті безінің қыртыс қабатында өнеді.
Жыныстық жетілу ер балаларда 10-11 ... қыз ... 9-10 ... ... Осы ... ... ер ... жыныс мүшесі өсе бастайды. Жыныс бездері жетіледі. 12 жастан аса көмекші жыныс белгілері: көмекейі өсіп, дауысы қатаяды. 13-14 жаста ер ... ... ... ... пайда болады, сондықтан баланың сымбаты өзгереді, әр адамға тән қасаға түктері пайда болады. 15 жастан аса қолтығында түктер ... ... шыға ... ... ... ... ... шәуһет бөліне бастайды. 18 жастан аса жігіттің жыныстық жетілуі аяқталады. Ер бала біртіндеп ержетіп, жігіт, одан әрі ересек адам ... Қыз ... ... ... ер балалардан ертерек басталып, 8 жастан-ақ әйел пішіндес қаңқа ерекшеліктері пайда бола бастайды. ... ... ... де, жамбас қуысы кеңейеді. 10 жасқа жақындағанда емшегі өседі. 13-15 жастан бастап бойы жылдам өсіп, қолтығында, қасағасында ... тән ... ... ... ... 16-18 ... ... толық жыныстық жетіледі. Бұл өзгерістер қыз баланың организміндегі жыныстық өзгерістердің пайда болуына байланысты.Жыныстық жетілу мерзімі жалпы алғанда балалар мен ... ... ... ... ... ... тұрмыс жағдайына, тәрбиесіне, тұратын жерінің ауа райына, ... ... т.б. ... ортаның жағдайларына байланысты. Балаларды жыныстық тәрбиелеу. Ер және қыз ... ... ... бұл ... көптеген қиындықтарына тағы да біреуін қосады -- бұл ... ... ... ... қорыта келгенде, балалар мен жастарға жыныстық тәрбие беру ... мен ... ғана ... ... бұл ел, ... үшін маңызды жалпы міндет.
Әлем халықтарының үлкен бөлігі балалар мен жасөспірімдер болып келетіндіктен, оларға дұрыс көңіл бөлу сол ... ... ... болып табылады. Балаларға дұрыс тәрбие беру, оларға дұрыс көңіл бөлу деп қарауға болады. Тәрбие ... 90% өте ерте ... ... ... мен гигиеналық дағдылар баланың денсаулығын нығайтуға ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... жеке бас гигиенасының талаптарын сақтауға баулу олардың саналы түрде қоғамға қажетті негізгі ережелерді сақтап жүруін қалыптастырады. Балаға гигиеналық тәрбие берудің ... ... ... одан ары ... мектепте тереңірек түсініктер беріледі. Оның негізгі бөлімдері:
* Оқу үрдісінде гигиена негіздерінен сабақ беру;
* Мектеп оқушыларының ... тыс ... ... жұмыстарын жүргізу;
* Оқушылармен мектептен тыс санитарлық ағарту жұмыстарын жүргізу;
* Ата-аналармен санитарлық ағарту жұмыстарын жүргізу т.с.с. болып табылады.
* Сонымен қатар, ... мен ... ... ... беру ... - мектептің оқу бағдарламасының міндетті түрдегі құрамды бөлігі болып ... ... ... бағдарламасы. Жалпы алғанда оқушыларға гигиеналық тәрбие беру бағдарламасы төмендегі талаптардан тұрады:
* Денешынықтыру мен шынығудың салауатандырудағы маңызы;
* Мектеп оқушыларының ... ... ... Тағам тану гигиенасы;
* Қоғамдық және жеке бас гигиенасы;
* Жарақаттанудың алдын алу;
* Политехникалық оқытудың ... ... ... ... ең ... мәселе қажетті тақырыптарды мектеп оқушыларының жас мөлшеріне қарай бөліп алу болып табылады. ... жас ... ... қабылданған 3 топқа бөлінеді:
+ 7-9 жастағы балалар (1-3 сыныптар);
+ 10-14 ... ... (4-7 ... 15-17 ... ... (8-11 ... өздерінің жас мөлшерлеріне сәйкес келетін бөлімдерге гигиеналық баулу - тәрбиенің негізгі принципі. Балалардың жасы өскен сайын гигиеналық ... ... ... түсініктердің мағнасы тереңдей түседі.Денешынықтыру тәрбиесінің тақырыбына дене тұлғасының дұрыстығы туралы мәліметтер кіреді. Мұнда олар іс-әрекеттің дене тұлғасының қалыптасуына әсерін, де-нешынықтыру ... ... ... ... ... ... ... танысады. Балаларды таңертеңгілік гимнастика жаттығуларын жасауға әдеттендіру де маңызды гигиеналық дағды болып табылады.
Ақыл-ой еңбегі гигиенасы ... күн ... ... және ... ... оқу ... демалыс тәртібі мен ұйқы гигиенасының мәселелері кіреді. Балалар жас мөлшеріне байланысты өздерінің күн ... ... ең ... ... ... оны ... ... пайдалана білуі керек. 10 жастан бастап мектеп оқушылары өздеріне ыңғайлы күн тәртібін құрастыра алуы ... ... ... қажу мен қатты қажудың физиологиялық маңызы туралы мағлұмат ... бір ... ... жыл ... ақыл-ой қызмет қабілетінің динамикасы туралы түсінігі болуы керек. Барлық жастағы оқушылар түнгі ұйқының жағдайы мен ұзақтығын дұрыс ... ... ... жастағы балалардың тамақтану гигиенасы дастарқан басында отыру, салфетка, ыдыс-аяқтарды пайдалана білуден ... ... ... ... ішу, ... ... кезде сөйлемей, алаңдамай отыру дағдыларына үйренеді. Одан ересек жаста мектеп оқушылары тамақтың сандық және сапалық нормалары, минералдық заттар мен ... ... ... ... ... ... ... ақпарат алады.
Жарақаттану - балалар мен жасөспірімдер өлімінің негізгі ... ... ... Оқушыларға осы жайында жүргізілетін дұрыс гигиеналық тәрбиенің профилактикалық ... өте ... Бұл ... ... ... ... және орта сыныптар) жол қозғалыс ережелерін оқытып, таныстыру - басты мақсат. Мектепте және тұрмыста жарақаттанудың ... алу үшін оның тал, ... ... ... ... ... асхана пышағын, қайшыны, газ плитасын, электрлі заттарды дұрыс пайдаланбаудан болатын ... ... ... ... ... ... ... жарақат алғанда, кесіп алғанда, тырналғанда, сырылып кеткенде, күйікте, мұрны қанағанда т.б. жағдайларда алғашқы медициналық ... ... ... ... ... ... өмір сүру - рационалды тамақтану, күн тәртібін және жеке бас ... ... және ... ... бас ... өмір сүру ... 7-10 жылға ұзартады деп санайды. Жеке бас гигиенасының ережелерін сақтамау, тек ... жеке ... ғана ... ... ... ... қарым-қатынастағы адамдарға да қолайсыз әсер етуі (мыс. ... ... ... ... ... ... жеке бас гигиенасы туралы білім мен дағдыларды меңгеруі тиіс.
Мектеп жасына дейінгі балалар мен ... ... ... ... мына ... ... дағдыландыру қажет:
- қолдарын уақытында (тамақ ішер алдында, әжетханаға барғаннан кейін және ... ... соң т.б.) ... ... денені белге дейін және аяқтарды жуу;
- тісті күту;
- шаш пен тырнақтардың тазалығын сақтау;
- бөлмелерді дұрыс жиыстырып, желдетіп отыру;
Орта және ... ... ... ... ... жөнінде білім беріліп, олардан сақтанудың профилактикалық шараларын оқытады. Кәсіптік мамандыққа оқытудың гигиеналық тәрбиесінің негізі, оқушыларға еңбек ... ... ... ... ... ... ... табылады. Балалар мен жасөспірімдердің оқу бөлмелеріндегі санитарлық-гигиеналық тәртіп ережелерін білуі ... ... ... ... ... ... ... Мектеп оқушылары верстактың өз жастарына сәйкес келетін биіктіктерін, арнаулы киімдерді таңдап алуы, құрал-саймандарды ... ... ... ... Қыз ... тағам өнімдерін даярлау және сақтау жағдайына қойылатын гигиеналық ... іс тігу ... ... ... ... ... жастарда техника қауіпсіздігіне ерекше көңіл бөлінуі тиіс.
Орта ... ... ... тәрбие беруде де гигиеналық сұрақтарға тоқталады. Соның ішінде, балаларда физиологиялық өзгерістер пайда болардың алдында жыныстық тәрбие ... ... ... Жынысына сәйкес жүргізілетін мұндай түсініктер қыз балалар үшін 12 жаста, ал ер балалар үшін 13 ... ... ... ... ... медициналық және моральдық қарым-қатынас жағынан да дұрыс ... ... ... арналған тәрбие жұмыстары жүргізіледі.
Пайдаланылған әдебиет:
1.Неменко Б.А. Оспанова Г.К Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы(Оқулық).- Алматы 2002.344б.
2.Кучма В.Р. ... ... и ... М., ... ... З.М. ... гигиенасының негіздері. - Алматы, 1985.
4.Хрипкова А.Г. Возрастная физиология. - М., ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу12 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу8 бет
Оқушыны медициналық- гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу8 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь