Инфляцияның әлеуметтік экономикалық салдары және инфляцияға қарсы саясат

 2013,2014,2015 жылдардағы Қазақстан Республикасының негізгі макроэкономикалық көрсеткіштеріне сипаттама.
 Инфляцияның әлеуметтік экономикалық салдары және инфляцияға қарсы саясат.
 Инвестициялардың мәні,түрлері және Қазақстан Республикасындағы инвестициялық саясат.
Ағымдағы жылы 13 қаңтарда Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Серік Ахметов Мемлекет басшысына еліміздің 2013 жылғы әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары мен негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер туралы баяндады, сондай-ақ индустриялық-инновациялық бағдарламаның екінші кезеңін әзірлеу барысы жөнінде мәлімдеді.
Мемлекет басшысы «Қазақстан – 2050» стратегиясын орындаудың нақты жолдарын әзірлеудің, сондай-ақ Қашаған мен Қарашығанақ тәрізді ірі жобалар айналасында өндірістік инфрақұрылымдар аясын ұлғайта отырып оларды одан әрі іске асырудың маңыздылығын атап өтті.
Нұрсұлтан Назарбаев энергетиканы дамытуға, маңызды инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыруға назар аударды. Бұл орайда Мемлекет басшысы Үкіметтің аса маңызды міндеттері азаматтардың әл-ауқатын арттыру, жұмыспен қамту және қазақстандықтардың әлеуметтік көңіл-күйі жоғары болуын қамтамасыз ету болып қала беретініне тоқталды.
Премьер-Министр 2013 жылдың қорытындысы бойынша экономиканың өсімі 6% болғанын, инвестиция көлемі 6,5%-ға, өнеркәсіп өндірісі 2,3%-ға, құрылыс көлемі 3%-ға, жалпы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру 11,6%-ға ұлғайғанын айтты. Бұған қоса, жұмыссыздық деңгейі 5,2%, инфляция деңгейі 4,8% болды.
Сондай-ақ, С.Ахметов индустрияландыру бағдарламасын іске асырудың келесі кезеңі әзірленіп жатқандығын, онда экономиканың негізгі салаларын әртараптандыруға, кластерлерді дамытуға, сондай-ақ технологиялар мен инновациялар трансфертіне ерекше назар аударылатын айтты.
Кездесу қорытындысында Мемлекет басшысы қаралған мәселелер бойынша бірқатар тапсырмалар берді. Қазақстан Республикасында көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың 2014 – 2015 жылдарға арналған кешенді жоспары (бұдан әрі – Жоспар) Үкіметтің 2013 жылғы 11 қазандағы кеңейтілген отырысында Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті берген тапсырмалар ескеріле отырып әзірленді.
1.С.С.Мәуленова,С.Қ.Бекмолдин,Е.Қ.Құдайбергенов,. Экономикалық теория 2004 ж.
2. Маршалл А.,Саяси экономика принциптері,1993 ж.
3. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н.., Жүнісов
4. Нәрібаев К.Н. Жатқанбаев Е.Б.
5. Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М.
6. Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М.
        
        СГУ имени Шакарима.
Тексерген: Габдуллина Ляззат Бағланова
Орындаған: Кайроллаева Ботакоз Кайроллақызы
ПД-405
Семей ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне сипаттама.
* Инфляцияның әлеуметтік экономикалық салдары және инфляцияға қарсы саясат.
* Инвестициялардың мәні,түрлері және Қазақстан ... ... ... 2013,2014,2015 жылдардағы Қазақстан Республикасының негізгі макроэкономикалық көрсеткіштеріне сипаттама
Ағымдағы жылы 13 қаңтарда Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Серік ... ... ... ... 2013 ... әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары мен негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер туралы баяндады, сондай-ақ индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... жөнінде мәлімдеді.
Мемлекет басшысы стратегиясын орындаудың нақты жолдарын әзірлеудің, сондай-ақ Қашаған мен Қарашығанақ тәрізді ірі жобалар айналасында өндірістік ... ... ... ... ... одан әрі іске асырудың маңыздылығын атап өтті.
Нұрсұлтан Назарбаев энергетиканы дамытуға, маңызды инфрақұрылымдық ... ... ... ... ... Бұл ... Мемлекет басшысы Үкіметтің аса маңызды міндеттері азаматтардың ... ... ... ... және ... ... ... жоғары болуын қамтамасыз ету болып қала беретініне тоқталды.
Премьер-Министр 2013 жылдың қорытындысы бойынша экономиканың өсімі 6% болғанын, инвестиция көлемі 6,5%-ға, ... ... ... құрылыс көлемі 3%-ға, жалпы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру 11,6%-ға ұлғайғанын айтты. Бұған қоса, ... ... 5,2%, ... ... 4,8% ... ... ... бағдарламасын іске асырудың келесі кезеңі әзірленіп жатқандығын, онда экономиканың негізгі салаларын әртараптандыруға, кластерлерді дамытуға, сондай-ақ технологиялар мен ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет басшысы қаралған мәселелер бойынша бірқатар тапсырмалар берді. Қазақстан ... ... ... қарсы іс-қимылдың 2014 - 2015 жылдарға арналған кешенді ... ... әрі - ... ... 2013 ... 11 қазандағы кеңейтілген отырысында Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті берген тапсырмалар ескеріле отырып әзірленді. ... ... ... 2013 жылы ... ... ... отырып, Қазақстан Республикасында көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың кешенді жоспарын өзектілендіру бойынша жұмыс жүргізді. 2013 жылы ... ... ... ... 2013 - 2015 жылдарға арналған кешенді жоспары ... әрі - 2013 - 2015 ... ... жоспар) іс-шараларының басым бөлігін іске асыру мерзімдерінің аяқталуына байланысты , , бағыттары ... ... ... ... ... ... экономиканың дамуын туындататын себеп-салдарлық байланыстардың жүйелік тәсілі мен ... ... ... ... ... ... Жоспардың іс-шаралары көлеңкелі экономика салдарын жоюға ... ... ... өз ... ... ... алып ... итермелейтін себептердің алдын алуға және жолын кесуге де бағытталған. ... ... ... жағдайын талдау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректеріне сәйкес 2012 жылдың қорытындылары бойынша ЖІӨ ... ... ... ... 2005 ... 20,1 %-дан төмендеп, 19,2 %-ды құрады (1-сурет).
1-сурет - Көлеңкелі экономиканың 2005 - 2012 ... ЖІӨ ... ... ... ... Республикасы Статистика агенттігі (жасырын және формалды емес ... ... ... ғана ... ... ... ... (64,6 %) 4 салаға тиесілі: - 22,9 %, - 15,6 %, - 14,1 %, - 12 % ... - ... ... 2012 ... ... құрылымы
Шетелдік сарапшылардың зерттеулеріне сәйкес 2012 жылдың қорытындылары бойынша көлеңкелі экономиканың ең ... ... ... Еуропа және Балтық елдерінде байқалады, атап айтқанда Болгарияда - 31,9 %, ... - 29,1 %, ... - 28,5 % және ... - 28,2 %. ... ... Германия, Франция және Ұлыбритания сияқты елдерінде көлеңкелі экономика төмен, алайда олардың көрсеткіштері АҚШ-тан 7 %-ға және ... 8,8 %-ға ... - Әлем ... 2012 ... ... экономика, ЖІӨ-ге қатысты, %-бен
Дереккөз: Шетелдік сарапшылардың зерттеулері бойынша есептеулер
* ... ... ... салдары және инфляцияға қарсы саясат.
Инфляцияның ішкі және сыртқы ... ... ... білу ... Ішкі ... ... ақшаға жатпайтын және ақшалай -- монетарлық факторларды бөлуге болады. Ақшаға жатпайтындары -- бұл ... ... ... ... ... ... өндірістің монополизациялануы, инвестициялардың теңгерімсіздігі, әлеуметтік - саяси сипаттағы ерекше жағдайлар және басқалары. Ақшалай факторларға мемлекеттік қаржының дағдарысы ү ... ... ... ... ... ақша ... сондай - ақ несие жүйесінің кеңеюі, ақша айналысы жылдамдығының артуы нәтижесінде несие құралдарының өсуі және ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстары), басқа елдерге инфляцияны экспортқа шығаруға бағытталған мемлекеттік валюта саясаты, алтынды, валютаны жасырын экспортқа шығару инфляцияның сыртқы факторлары болып ... ... ... ... ... - бұл ақша ... заңының бұзылуымен байланысты болатын қоғамдық ұдайы өндіріс дамуындағы алшақтықтың көрінісі.
Инфляцияның іс - ... ... ... ... ... қажет, өйткені инфляция құбылысы мынандай қаржылық факторларға тәуелді болып келеді:
- белгілі бір салық нысандары мен әдістерін ... ... ... шараларды мемлекеттік бюджет арқылы қаржыландырудың ауқымы;
- мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... берешектің көлемі.
Нарықтық экономика кезінде қаржы инфляциялық процеске бірқатар факторлар арқылы айтарлықтай әсер ... ( ... ... ... ... фактор -- мемлекет шығыстарының өсуі, бұл ерекше төлей алушылық сұранымының артуына жеткізеді, сөйтіп тікелей баға белгілеуге әсер ... ... мен ... ... көтерілуіне байланысты ақшаның құнсыздануы бюджет шығыстарының көбеюіне соқтырады, ал оның кірістері, ең алдымен, салық түсімдері қажеттіліктен артта қалып қояды. Бұл ... ... ұзақ ... ... ... ... ... -- табысқа (пайдаға) салынатын салықтың көбеюі. Салықтың едәуір бөлігі баға механизмі арқылы тұтынушыға ... және ... ... көтерілуінің басты себебі болады.
Үшінші фактор -- бюджеттердің ұзақ уақытты тапшылықтары (өндірістік емес шығындардың неғүрлым өсуімен байланысты).
Инфляция қаржы ... да ... ... ... тауарлар мен қызметтерге бағаның өсуі салдарынан мемлекет шығыстарының өсуін жандандырады.
Екіншіден, инфляция қаржы ресурстарын құнсыздандырады және ... ... ... ... ... инфляциялық процесс мемлекеттің берешегі проблемаларын шиеленістіреді. /15, ... ... мен ... ... ... ... келеді. Қаржы инфляциялық процестердің тездеткіші бола алатыны сияқты, инфляция да қаржы қатынастарына әсер етеді. Ақшаның ... және ... ... мемлекеттің шынайы кірістерін төмендетуге, бюджеттің шығыстарын көбейтудің қажеттігіне, салық ауыртпалығының күшеюіне, мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы қарқыны мемлекеттің қаржы ресурстарын құнсыздандырады, өйткені салықтық кірістер мен қарыздар оларды есептегеннен ... ... ... бір ... ... ... сондықтан мемлекеттің алу сәтінде олар құнсызданады. Осыған ұқсас мемлекеттік берешектің проблемасы шиеленіседі, өйткені қарыздарды тарту үшін мемлекет өзінің бағалы қағаздарының ... ... ... ... ... көтеруге мәжбүр болады, бұл мемлекеттік борыштың атаулы өсуін тудырады. /16, 504б./
Қаржы ... мен ... ... бір ... ... ... ... өзара толықтыра отырып, экономикалық жүйедегі келеңсіз нәтижелерге апарады. Мәселен, инфляция бірқатар әлеуметтік-экономикалық проблемаларды тудырады: ақшалай ... ... ұзақ ... ... ... экономикалық ынтаның түсуі, ақшалай жинақтардың құнсыздануы, нақтылы пайыздың ... ... ... ... және т.б.
Төмен инфляция немесе оның болмауы ұлттық шаруашылықтың ... ... ... ... жақсартатыны секілді үқсас жағдайда қаржы қатынастарының оң бағыттылығы инфляция деңгейін төмендетеді.
Инфляцияны бағалау және өлшеу үшін ... ... ... -- 16 ... . ... индексі тұтыну тауарлары мен қызметтердің ("нарық себеті") белгілі бір жиынтығының сатып алу бағасы мен ... ... ... ... ... ... Ағымдағы жылдың индексінің қарқыны былайша анықталады. Ағымдағы жылдың бағалары индексінен өткен жылдың бағалары индексі ... ... ... ... ... бөлінеді, сонан соң жүзге көбейтіледі.
Қазақстанда тұтыну тауарларының бағасы мен қызметтер көрсетудің тарифтері өткен жылға қарағанда ... өсіп ... ... ... егер инфляцияның қарқыны жарты жыл ішінде және одан басқа жағдайда көбірек айына 50 пайыз немесе аптасына 11,5 пайыз құрса, онда ... ... ... ... келеді. Сөйтіп, Қазақстанда бұл деңгей 1992 -1995 жж. ішінде айтарлықтай асып түсті.
Инфляциялық процестің қуаттылығын бағалауды және инфляцияның ... ... ... ... ... ... қарқыны бойынша:
-баяу -- баға жылына 10 пайыз өскенде; бұл кезде ақшаның номиналдық құны сақталады, ... ... ... -- баға 100 ... ... өскенде; ақшаның затталынуы өседі;
гиперинфляция -- баға жүздеген пайызға ескенде; баға мен табыстардың арасындағы алшақтық ұлғая ... ... ... дәрежесі бойынша:
теңдестірілген және теңдестірілмеген инфляция; теңдестірілген инфляция кезінде ... ... ... ... ... өзгерусіз қалады, теңдестірілмеген инфляция кезінде - олардың бір-біріне ара қатысы өнбойы өзгеріп отырады, оның ... ... ... ( ... ... ) ... қарай:
- күтілген, болжалды және күтілмеген;
- шығу немесе пайда болу ... ... ... жене ... ... ... әркелкілігімен сипатталатын сатылы, баға шамалы өскен немесе өзгерусіз қалған, бірақ ... ... ... ... ... ... ажыратады.
Қаржы мен инфляцияның өзара байланысын инфляцияның екі типі бойынша бақылап отыруға болады: сұраным инфляциясы (тұтынушылар инфляциясы) және шығындар ... ... ... жағдайда ол заңды және жеке тұлғалардың ақша массасының өсуімен байланысты өнімге, тауарларға және ... ... ... ... болып табылады.
Екінші жағдайда кәсіпорындардың еңбекке ақы төлеуге, кредиттер бойынша пайыздық мөлшермелердің көбеюіне, тұтынатын шикізатқа, материалдарға бағаның, қызметтер көрсетуге ... ... ... ... және т.т.) тарифтердің өсуіне жұмсалатын шығындардың көбеюі инфляцияны тудырады. Нақты ... ... ... бұл ... және ... ілеспелі салдарлар тығыз тоқайласады, өзін өзара толық-тырады, бұл инфляциялык шиыршық деп аталынатын факторды тудырады, бұл кезде ... ... ... баға мен ... ақы ... өсуі нәтижесінде шығындардың көбеюі шығарылатын өнім құнының ... ... ... ... тұтыну жалақының және экономиканың шектес секторларында материалдық шығындардың қосымша ... ... ... және ... ... кете береді.
Инфляция өндірістік сфераға, халықтың көптеген жігінің материалдық жағдайына, ... ... ... әсер ... классикалық көзі -- мемлекеттік бюджет тапшылығы ... үшін де ... ... ... ... ... факторы болып табылады, өйткені ол шығындардың инфляциясынан және осыған байланысты мемлекет кірістерінің құнсыздануынан туады. Бюджет тапшылығы Қазақстанның егемендігі жағдайында да ... ... ол 1991ж. ... ... 20,4%, ... ... 1994-10,2%, 1995-17,4%, 1996-15,4%, 1997-17,7%, 1998-18%, 1999-14,3%, 2000-9,8%,20016,4% құрайды. 2002 жылы ... ... ... 4,7 ... теңгені (ЖІӨ-ге 0,12%) құраса , 2003 жылы ол 53,4 миллиард теңгені немесе ЖІӨ-ге 1,2% ... ... ... ... ... жаңа салықтарды -- алғашқы мөлшерлемесі 28% қосылған ... ... ... ... ... және ... ... баждарын енгізу, өнімнің өзіндік құнына қосылатын қаражаттар аударымдарын экономиканы жаңғырту қорына (бұрын -- ... қор), ... ... ... жәрдемдесудің мемлекеттік қорына аудару, әлеуметтік сақтандыруға аударылатын аударымдарды бірден көбейту сияқты қаржыны және әлеуметтік шараларды асығыс ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын кредиттер бойынша пайыздарды жатқызудың тәртібі болып табылады; кредит үшін төлемақының өсуі жағдайында бұл өнімнің өзіндік құнының, оның ізін шала ... да ... ... ... өндіріс шығындарын -- өндірушілер инфляциясын арандатушы факторларға жатады.
Бағалардың ... ... ... әсіресе жеке кәсіптік және әлеуметтік топтардың әлеуметтік дөмегөйліктерінің өсуін инфляцияның даму факторы деп есептеуге болады. /16, ... ... ... ... ... ... ... ала тағайындалған еңбек ақы алатындардың, кредиторлардың және жинақ иелерінің табысына зиян келтіреді. Алдын ала болжамды инфляцияда ... ... ... ... үшін ... ... қоладанады. Олар: болашақты ойластырып шара қолдану, бағаның өсуін ескеріп номиналды индексация жасау.
Егер баға жайлап өсе ... ол ... ... ... оған ... Ақша ... үшін ... тұтыну тауарларын сатып алады, ал кәсіпорындар инвестициялық ... ... ... ... жасайды, сонымен инфляция өрши бастайды. Кәсіпорындар шикізат және даяр өнім алуға тырысады, ... ... ... ... ... ... ... бағаның шексіз өсуі жағдайында экономикалық қарым-қатынастар күйрейді. Ақша өзінің функциясын ... ... ... ... айырбас орын алады. Өндіріс пен айырбас тоқтауға бағытталады. Қорытындысында экономикалық, әлеуметтік, саяси бейбастақсыздық болуы ... ... ... ... ... саясат деген бұл инфляцияны төмендетуге бағытталған мемлекеттік реттеу құралдарының жиынтығы. XX ғ. 60 жылдарынан бастап бағаны ... ... және ... ... ... ... ... экономикаға ортақ шаралар қолданыла бастады.
Тікелей реттеу табыстар саясаты шеңберінде жүрді. Табыстар саясатын шартпен екі ... ... ... ... мен ... ... ... белгілеу және осыларға тікелей бақылау жүргізу. Осыларды қолдана отырып ... ... мен ... ... ... ... ... болған. Нысаналарға еркін орындалуға тиісті ережелердің жиынтығы жатады. Бақылауға заң актілерінің күші тән болады. Нысаналар ретінде баға мен жалақы ... ... ... шегі ... ... ставкаларының өзгерстері әдетте барлық экономикадағы еңбек өнімділігінің өсу қарқындылығымен байланыста болады; бағалардың өзгерістері еңбекақыға ... ... ... өтеу үшін ... Осы ... мәні мынада: жалдамалы жұмыскерлердің табысы реттеледі, ал пайда - жанама түрде баға рқылы реттеледі.
Әдетте бақылауды пайдалану үшін ... мен ... ... бір уақыт мерзімі бойынша тұрақты етіп ұстап тұру ... аң ... ... ... үшін ... ... ... дәрежесі жоғары болады, өйткені мемлекет органдары және өндірушілер бағадан гөрі жалақыға бақылау ... ... ... ... ... ... саны көп болады. Бұдан басқа экономикада еңбек ... өсуі ... ... ... ... жұмысшылардың үлесін салыстырмалы және абсолютті төмендетеді.
Табыстар саясатының бір вариантына әлеуметтік контракт жатады. Бағаның өсуі мен ... ... ... компромисс орнату үшін үкімет ірі кәсіпорындар мен кәсіподақтарының арсында келіссөз ұйымдастырады. Табыстар саясаты қашан болмасын дискуссия ... Осы ... ... ... ... ... мен кәсіподақтар жетекшілері өздерінің мақсатты қызметтерінен- барынша көп пайда табу бас ... ... ... олар үкімет белгілеген нысаналарды өз еркімен орындамайды.
Заң жүзінде бағаның өсуіне шектеудің қойылуы, ... ... ... ... көлеңкелі нарығын дамытуы мүмкін. Бағалардың өсуіне шек қоюды болдырмайтын келесі әдіс, ол буып- түю дайын ... ... мен ... ... Осыдан басқа бағаға әкімшілдік бақылау жүргізу нарықтың қызметін дұрыс атқаруына, ресурстар мен капиталдардың еркін жылжуына ... ... ... ... тапшылық жинақтала түседі, тұтынуды нормалау қажеттігі туады. Табыстар саясатының жақтаушылары бойынша, егер ... мен ... ... ... күресуге кші де, құралдары да жеткілікті деп сеңсе, онда бұл ... ... ... ... мүмкіндік береді. Нарық қызметінің тиімділігі туралы әңгіме құрғанда мына ... атап өту ... ... ... - тауар өндірушілердің және ресурстар иелерінің - бар болуын өзі ... ... ... ... ... ... осы ... дәлелдейді. Сондықтан бағаға бақылау жүргізу жағдайды түзетуге көмек бере ... ғ. 60 ... ... ... ... жүргізілген табыстар саясатының тиімділігі күткендей болмады. Сондықтан 70 жылдардың ортасында практика жүзінде барлық дамыған елдер оны жүргізуден бас тартты.
Бағаға ықпал ... ... ... ... және ... саясаттың дефляциялық шаралары жатады. Алғашқыда олар циклға қарсы саясат көлемінде қолданған болатын. Орталық банк ... ... ... ақша массасының өсуіне, ерілетін несиенің көлеміне, есепке алу ... ... және ашық ... ... ... ... қағаздардың міндетті резервтерінің нормасына бірте-бірте шектеу еңгізеді.
Айналымдағы ақшаның көлеміне шек ... ... ... ... ... арқылы жиынтық сұранысты азайтуға тырысады: мемлекеттік сатып алуға және инвестицияларға шек қойып, жеңілдіктерді жойып, ... ... және ... ... ... ... ... ережелерді қатайтады.
Инфляцияны төмендету мақсатымен алюта саясатының инструменттері пайдалануы мүмкін: ... ... ... шек қою, ... ... ... ... шаралардың тежеу жасайтын әсері алдымен экономикалық өсуді баяулатты және ... ... ал ... ... ... ... ... болуы дефляция саясатының кейбір инструменнтерінен бас тартуға мәжбүр еттті.
Стагфляциямен күресудің неоклассикалық ... ... ... бар. Оның мәні: инфляцияны төмендетуде қандайда болмасын құралдарды қолданбау үшін, экономикадағы осы және ... ... ... ... ... ... ... қисық сызығына рестриктивтік шектеу монетарлық және фискалдық саясатты қолданып қалайда қайтып келіудің қажетіне тырысу ... ... ... ... ... ... тікелей ықпал ету қажет. Осы үшін қаржылық және ақша ... ... ... ... ... ... қаржыландыру мен несиелендіруді, салаларды селективтік қолдауды, протекционистік шараларды, табыстар саясатының элементтерін қолдануды пайдалануға ... ... ... ... ... жоғары және бұның әлеуметтік шығындары төмен.
Үкімет үшін ... ... ... ... екі ... болады: оны бірте-бірте ұзақ мерзімді көздеп жүргізу немесе оны шұғыл жүргізу. Барлық жағдай елдің көлеміне, оның экономикасының ... ... ... ... ... және ... ... халықаралық қаржы мекемелерінің қолдануына, ел ішіндегі әлеуметтік саяси жағдайға және т.б. байланысты болады.
Қазақстанда инфляцияның дамуы ... пен ... ... әр қилы ... ... ... ... отырады.
Қазақстанда ақша массасының өсуінің үш себебін атап көрсетейік:
* Біріншіден, бюджеттік тапшылықты қаржыландыру үшін ... ... ... ... Екіншіден, Орталық банктің коммерциялық банктерге несиесі қайта қаржыландыру үшін несиелер ;
* Үшіншіден, ТМД мемлекеттеріне несие - ... ... ... тапшылығымен байланысты.
Аталған несиелердің көздері, негізінде ақша массасы өскен және ... ... ... ... ... базаны кеңейткен болатын.
Қазақстанның өтпелі экономикасында алғашқыда инфляцияға қарсы шаралар тек естен таңдыру терапиясының монетаристік әдісі қолданылды. Бұлар күткен ... ... ... ... экономикадағы инфляциялық процестер шаруашылықтың жалпы құлдырауымен,экономикалық байланыстардың бұзылуымен, тым өсіп кеткен басқару аппаратын қаржыландырумен байланысты. Сондықтан ... ... ... және ... тапшылығын жою инфляцияға қарсы саясат жүргізудің басты құралына айналды.
Премьер-Министрдің айтуынша, инфляцияны реттеу мәселелері Үкіметтің айрықша бақылауында тұрған ... ... ... ... ... мәселені Үкіметтің арнайы құрған тобы қатаң бақылауға алған. ... ... ... ... ... ... белгіленген дәлізден шықпауы үшін істің бәрінің жүйесі анықталып, жүйелі тапсырмалар берілген деседі. Бұл да дәтке қуат.
Бірінші кезекте, тиісті ... ... ... ... ... ... баға өсімін терең зерттеуге кіріскен. Біздің ішкі рыногымыз қанша дегенмен әлемдік коңюнктураға тікелей ... ғой. ... ... мен қызмет түрлерінің бағасы сыртқы факторларға сәйкес күрт өсіп кетуі ғажап емес. Сондықтан импорт инфляциясын үнемі назарға алып отыру ... ... ... ... ... мен ... ... субъектілердің сыртқы жағдайларға тәуелділігінен туындайтын баға өсімі кешенді талдауға өзек болған. Ұлттық Банк ... ... жеке ... ... ... 39,1 ... АҚШ долларына жеткен. Бұл ішкі жалпы өнімнің 70 пайызы. 2001 жылдың аяғында бұл ... ... ішкі ... 51,3 пайызын құрағанын ескерсек, айырма айтарлықтай. Бүгінде жеке сектордың сыртқы қарызының 35,5 ... ... ... ... ... ... Банктердің несие қаржыларын оңды-солды бере бастағанының астарында осындай гәп жатыр. Экономиканың тұтыну несиелері өскен сайын екінші деңгейдегі банктер алақандарын ... ... ... ... ... ... ағыны көбейген сайын қаржы құнсыздануы жылдамдайды.
* Инвестициялардың мәні,түрлері және Қазақстан Республикасындағы инвестициялық саясат.
Күрделі қаржы (инвестиция) - жаңа ... ... ... ... ... ... ұлғайтумен техникалық қайта жабдықтауға, тұрғын-үй , мәдени тұрмыстық құрылысқа кеткен шығындар.
немістің деген сөзі және бұл ... ... ... табу ... ұзақ ... ... ... мөлшерін көрсетеді. Инвестиция қайнар көзіне өнеркәсіп кәсіпорынының көптеген пайдасы, ірі банктердің еркін ақшалай қоры, тұрғындардың жинаған ақшалары, мемлекеттің ақшалай қаржылары, яғни ... ... ... ... ... және т.б.) ... Одан барлық шығындарын алып тасталынады. Олар инвестиция ретінде жаңа кәсіпорынды салуға, жол құрылысына , ... ... оқу ... мәдени объектілеріне жұмсалады.
Инвестиция көзі болып жаңадан қалыптасқан (құрылған) құн немесе таза ... ... ... ... ... - экономиканың тұрақты және жоғары ... ... ... ... ... енгізуде, инфрақұрылымды дамытуда бөлінеді. Инвестицияны дамытуда кәсіпорынды қаржыландыратын және ұзақ мерзімге немесе беретін мамандандырылған инвестициялық ... мен ... ... акцияларынан құралған инвестициялық қорлар ерекше роль атқарады. Қазақстан Республикасының заңдары экономиканың барлық саласын ... ... ... ... ... ... және ... инвестициялары болып бөлінеді. ( бірінші қосымшаны қараңыз)
Нақты инвестициялар - ... ... ауыл ... ... және т.б. жұмсалымы.
Қаржы инвестициялары - мемлекеттен, басқа да кәсіпорындардан, инвестициялық қорлардан бағалы қағаздар акцияларды сатып алуға бағытталған.
Бірінші ... ... ... ... ... көлемін -- өндірістік негізгі қорлар мен айналым қорларын ұлғайтады. Екінші жағдайда инвестор бағалы қағаздардан дивиденд алу арқылы ... ... ... ұлғайтады.
Сонымен қатар, инвестициялар тікелей және жанама болып бөлінеді. Тікелей инвестициялар - республиканың тәуелсіздік кепілдігіне байланысты және арнайы ... ... ... ... инвестициялардан басқа барлық инвестиция түрлері.
Жанама инвестициялар - ... ... ... ... ... ... мен мүліктік бағалы заттар.
Коммерциялық тәжірибеде мұндай инвестициялардың түрлері:
-- ... ... ... ақша ... ... ... емес активтерге инвестициялар.
Нақты активтерге байланысты инвестициялар мынадай топтарға бөлінеді:
-- Тиімділікті ... ... ... ... негізгі мақсаты жабдықтарды ауыстыру, персоналды оқыту және өндіріс ... ... ... жағдайы бар аймақтарға қарай ауыстыру арқылы фирманың шығындарын азайтуға ... ... ... ... ... ... мақсат -- өндіріс орындарының нарыққа тауар шығару қабілеттілігін кеңейту.
Қазақстанның инвестициялық саясаты.Мемлекеттің технологиялық мүмкіндігі мен ... ... ... әлемдік тікелей инвестиция нарығындағы бәсекелестіктің күшеюі кезінде мемлекеттік инвестициялық саясатты дұрыс таңдау басымдығы қашанда арта ... ... ... ... ... ... жасай алуы және сабақтастық инвестициялық жобаларды дайындау мен жүзеге асыруға қажетті жағдай туғызады. Соның бір көрінісі Қазақстандағы отандық және ... ... ... ... ... ... деуге болады. Инвестиция саласындағы мемлекеттік саясаттың қолданыстағы тетігі Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі және соған ... ... ... ... ... ... кеңесі болып табылады. Бұл аталған Кеңестер бюрократиялық кедергілерді жою, саясатқа импортты алмастыруға ықпал ету, жұмыс ... ... мен ... ... ... базаны жетілдіру, мамандандырылған экономикалық соттарды қолдану аясын кеңейту мен сот ... ... түсу ... қарастырады. Сонау 1991 жылы Қазақстан нарықтық қайта құруды жүзеге асыра бастады. ... сол ... ... істеген бірыңғай, ақша жүйесі тұрақсыз болды. Жас мемлекеттер бірінен соң бірі өздерінің ... ... ... уақытша, ақша белгілерін енгізе бастады. 1992 жылы рубль аймағында ... ... ... және ... ... ғана қалды. Республикаға кеңестік рубльдің бақылаусыз көптеп келуі ... ... ... ... соқты. Қазақстан өз валютасын енгізуге мәжбүр болды. Өйткені, рубль аймағында тұрып, Қазақстан Ресейдің қаржы ... ... күй ... ... монетарлық, экономикалық саясатты жүргізе алмады. Үкімет сыртқы қарыздардан гөрі тікелей ... ... ... ... 1993 жыл мен 2002 ... ... ... Республикасына түскен шетелдік инвестициялардың жалпы көлемі 17,7 млрд. АҚШ долларын ... ... ... ... ... ... 26,4 ... жеткен. Айта кету керек, Қазақстан әлем экономикасы қиыншылықтарға тап ... ... ... ... қол ... ... ... құрулар мен халықтың жан басына шаққандағы инвестиция көлемі Орталық және Шығыс Еуропа және ТМД мемлекеттері арасында Қазақстан ... ... ... ... [1, 56 п]. ... одан ... ... нарық капиталындағы жағдайдың өзгерісі елімізге одан әрі шетелдік инвестицияның құйылуына жол ашты. Осы ... ... ... ... оң ... 2760 млн. АҚШ ... ... бұл алдыңғы жылдарға қарағанда, жоғары көрсеткіш екенін ... қиын ... ... ... ... республикалық инвестицияның тең жарымы шикі мұнай мен газды өндіретін кәсіпорындар үлесіне тиесілі-де, ал аймақтарда Атырау мен Батыс Қазақстан облыстарына ... ... ... ... [1, 57 п]. ... ... Инвестиция жөнідегі комитеті 1997 жылдан 2001 жылға дейін инвестициялық жобаларды жүзеге асыру мақсатында салықтық жеңілдік пен ... ... 345 шарт ... Міне осы ... шарттар бойынша негізгі капиталды құраған инвестиция көлемі 2403 млн. АҚШ долларына ... 40 мың жаңа ... ... пайда болды. Жоғарыда аталған, яғни тіркелген шарттардың 244-і отандық инвесторлармен болса, 101-і шетелдік инвесторлармен жасалды [2, 65 п]. ... ... ... асуы ... Қазақстанға шетелден тікелей түскен инвестиция көлемі 35 млрд. АҚШ долларын құрады. Мұның 40 ... ЕО ... ... еді. Ірі ... қатарында, АҚШ, Нидерланды, Ұлыбритания, Италия және Германия секілді елдер бар. ... ... ... ... ... ТМД ... ... жан басына шаққанда ең көп шет елдік инвестицияны тартуға білек сыбан кірісті. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назабаевтың тікелей қолдауымен тартылған ... ... ... ... және ... ... ... одан әрі нығайтуда басты рөл ойнайды. Сондай-ақ Қазақстан өзі де Грузия мен көршілес ... ... ... ... ... Қазақстанның экономикалық даму саясатының негізгі басымдықтары болып, біріншіден ... ... және оның ... мен газға тәуелділігін жою, сондай-ақ жоғары құндылықтағы бағалы өнімдерді өндіруге жәрдемдесу дейміз. Екіншіден, сол кездегі саясат бойынша, Қазақстанның әлемнің ... ... ... 50 ... қатарына ену, үшіншіден, Дүниежүзілік сауда ұйымына ену арқылы әлемдік ... ... Бұл ... қол ... үшін ... ... ірі міндеттерді жүзеге асыру қажет болды. Осының арқасында түрлі ... ... ... әртараптандыруда, яғни мұнайхимиялық саланы, құрылысты, туризм мен көліктік саланы дамытуда жеті ... ... [3, 21п]. ... ... ... экономикадағы теңдікті сақтау үшін басымдық берілген салаларға тікелей ... ... ... ... етуге бағытталған. Мәселен, сол кезде басымды салалар болып: ауыл шаруашылығы, өңдеу кәсіпорыны, өндірістік ... ... ... және ... ... ... және ... қаласының нысандары қамтылды. Солардың ішінде шетелдік кәсіпорындар үшін неғұрлым тартымды секторлар ретінде өңдеу кәсіпорындары (64,3 пайыз) және өндірістік ... (26,6 ... ... ... [2, 65 п]. Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау шаралары жүйесін жетілдіру мен инвестициялық шарттар тәртібін ... ... ... ... ... аясындағы заңдылықты жетілдіру жөніндегі шаралармен тығыз байланысты жатыр. Бұл Парламенттің қарауына жаңа заңды дайындауға және енгізуге ... ... ... сәйкес тұтас заң актілері дайындалды. Инвестициялық саясатты -- ұлттық экономикалық идея деп ... ... ... ... ... ең алдымен инвестиция тарту. Ал инвестиция біздің елімізді тығырықтан шығаруға, өндіріс орындарының өнімін ... ... ірі ... одан әрі ... ... дамытуға әсерін тигізеді. Әлі-де тигізе беретіні анық. Соның негізінде, яғни бүгінде жеңілдетілген индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... ... және осы бағытта дамудың негізгі құралдарының бірі -- ... ... ... болып қала бермек. Бірақ ол үшін, алдымен шетелдердің инвестиция ... ... білу ... еді. Бұл ... ... ... ... қазақстандық ғалымдар мен сарапшылар үңілді. Олардың бәрін бір мақалаға сыйғызу мүмкін емес, бірақ солардың ішінен кейбір ... атап ... жөн. ... Жапонияның инвестиция тартуға құрылған үлгілерін сөз етуге болады. Оларда шетелдік инвестицияны тартуда 1994 жылы ... ... ... инвестициялар жөніндегі кеңестің құрылуы маңызды орын алады. Кеңесу органы болып ... ... ... ... инвестиция мәселелерін реттейтін негізгі министрліктер мен ведомстволардың басшылары ... ... ... ... ... ... ... ақпарат жинақтап, шетелдік инвестиция нарығындағы негізі бағыттар мен жағдайды талдап, материалдарды жинақтап, сосын белгілі бір шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... ... сараптамалық комиссия құрылып, оның құрамына, АҚШ сауда-өнеркәсіп палатасының ... және ... ... Азия елдері компанияларының өкілдері, көшбастаушы экономикалық ұйымдардың жетекшілері арнайы шетелдік мүше есебінде енген. [4, 4 п]. 1993 ... ... ... ... ... біздің жас тәуелсіз республикамыздың жылнамасындағы ең маңызды оқиғалардың бірі болып табылады. Ол еліміздің тәуелсіздігін нығайту жолындағы түбегейлі әлеуметтік-экономикалық ... ... үшін ... ... ... ... Төл ... пайда болғалы жүргізіліп келе жатқан мемлекеттің тізбекті қаржылық саясатының арқасында елімізде нарықтық институттар макроэкономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... Қазақстанның Орталық Азия өңіріндегі басқа елдерге қарағанда елеулі бірқатар ерекшеліктері бар. 90-шы жылдардың ортасы мен ... іске ... ... даму жобалары ел әлеуетін қалпына келтіруге мүмкіндік бергенімен, Қазақстанның Орталық Азиядағы көшбасшылық жағдайын орнықтыра түсу үшін өңірлік интеграция ... ... ... ... Жалпы қолайлы инвестициялық климатты құру жөніндегі мәселелермен қатар, Қазақстан Республикасы аумағында түрлі жобаларды іске асыру жөніндегі трансұлттық компаниялар үшін ... ... ... Ол үшін ... ... жұмыс істеуді ынталандырушы іскерлік кешенін, сол сияқты институционалдық тетіктерін қосатын тікелей инвестицияларды тарту жөніндегі тұтас жүйені құру іске ... ... ... ... ... ... қолданудың әртүрлі үш-деңгейі қолданысқа енгізілді. Экономиканың басым салаларындағы инвестициялық жобалар үшін: Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шұғыл және өтеусіз негізде шетелдік мамандар үшін кіру визаларын ... ... ... ... ... ... аймақтарда іске асырылатын инвестициялық жобалар үшін -- ең үздік әлемдік тәжірибені ескере отырып, салық салудың ... ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі анықтаған өлшемдер бойынша іріктелген кәсіпорындарға берілді. Бұл орайда шетелдік жұмыс күшін әкелуге қатысты ... ... іске ... Сөйтіп белгілі шетелдік инвесторлар, трансұлттық компаниялардың қатысуымен ең ірі және басым инвестициялық жобалар бойынша ... ... ... ... көздейтін жекелеген инвестициялық келісімдер жасалды. Жоғарыда айтылған салықтық жеңілдіктер мен ... ... ... ... бөлігінің өтемақысы, оны кейіннен өңдеу не ірі өндірушілерден шикізаттың осы ... ... ... ету ... ... шығу орнын басым тәртіппен ұсыну жүзеге асырылды. Одан әрі ұзақ мерзімді мемлекеттік тапсырысты ... мен ... ... қаржылық және қаржылық емес шаралары ойластырылды.
* Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.С.С.Мәуленова,С.Қ.Бекмолдин,Е.Қ.Құдайбергенов,. Экономикалық теория 2004 ж. 2. Маршалл А.,Саяси экономика принциптері,1993 ж. 3. ... Ө.Қ., ... Е.Н.., ... ... К.Н. ... Е.Б.5. Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М.6. Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның экономикалық әулеметтік салдары. Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат31 бет
Инфляцияның қаржы әлеуметтік - экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат24 бет
ҚР экономикалық өсу себептері,факторлары. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары.Инфляцияға қарсы саясат. Инфляцияның мәні,түрлері. ҚР-ның инфляциялық саясаты17 бет
Инфляция және инфляция теориялары22 бет
Инфляция және онымен күрес30 бет
Инфляция және Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат18 бет
Инфляция мәні31 бет
Инфляция; мәні, себептері және әлеуметтік жағдайы18 бет
Инфляцияның мәні, негізгі мазмұны19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь