Ақша реформасы жайлы мәлімет

1)Ақша реформасы жайлы түсінік
2)1922.1924ж акша реформасы
3)1947ж акша реформасы
4)1961ж акша реформасы
5)1993ж акша реформасы
Ақша реформасы - ұлттық валютаны нығайту, ақша айналысын реттеу мақсатында елдің ақша жүйесін қайта құру
1922-1924 жылдардағы ақша реформалары. Ақша реформасын өткізудін, қажеттігі. Революцияға дейінгі қазақстанда жүргізілген 1895-1897 жж. Ақша реформалары нәтижесінде алтын монета айналысы бар алтын монометаллизм жүйесі енгізілді.

Айналыста алтын, күміс және мыс монеталар жүрді. Негізгі ақша белгілеріне 92% алтынмен қамтамасыз етілген мемлекеттік банктің несиелік билеттері жатты. Ақша массасының басты бөлігін алтын монеталарға ауыстырылатын айналыс құралдары құрады, сондықтан да оларға деген халықтың сенімі болды.
1917 ж. Жазда уақытша үкімет 20 және 40 рубльдік ақша белгілерін шығарды, олар шынының бетіне жабыстырылған этикеткаларға ұқсас, бұны халык арасында «керенки» деп атады. Несиелік ақшалар мен «керенкилерден» басқа уақытша үкімет айналысқа суррогаттың әр түрін енгізді: мемлекеттік қазынаның қысқа мерзімді міндеттемесі, займ купондары.
Мемлекеттік шығыстарды жабу мақсатында үкімет ірі купюрада қағаз ақшаларды шығарды. Ұсақ ақшалар ролін чектер, бондар, маркалар және басқа да ақшалай суррогаттар атқарды. Ресейде ақша жүйесінің жалпы құлдырауы басталып, оның қазақстанға да өзіндік ықпалы болды. Қазан революциясынан кейін акша айналасының жағдайы біршама нашарлай түсті.
Үш жыл ішінде (1913-1920) айналыстағы қағаз ақшаларының массасы 48 есеге дейін өсіп кетті. Ақша 10 мың есеге құнсызданды. 1919 ж. Алғаш рет кеңестік мемлекеттік билеттер, кейіннен рсфср-дің есеп айырысу белгілері айналысқа шығарылды. Түркістанда, солтүстік кавказда, кавказда, қиыр шығыста және басқа жерлерде жергілікті ақша белгілерін шығаруға рұқсат берілді. Ақша массасы сан алуан түрлі болды. Жергілікті ақша белгілері жетісуда, верный қаласында (казіргі алматы) шығарылды. Жетісулық несиелік билеттер мемлекеттік банкте апиынмен сақталған және жетісу облысының барлық байлығымен қамтамасыз етілді. Бұл туралы несиелік билеттің бет жағында көрсетілген жазу куәландырады.
1) Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2Stud.kz
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі 
Семей қаласының ... ... ... ... ... ... ... Акерке.
Тобы: ФН-405
Тексерген: Гульнара Даулетбаевна.
Семей 2015жыл
Жоспар:
1)Ақша реформасы жайлы түсінік
2)1922-1924ж акша реформасы
3)1947ж акша реформасы
4)1961ж акша реформасы
5)1993ж акша реформасы
Ақша реформасы - ... ... ... ақша айналысын реттеу мақсатында елдің ақша жүйесін қайта құру
1922-1924 жылдардағы ақша ... Ақша ... ... қажеттігі. Революцияға дейінгі қазақстанда жүргізілген 1895-1897 жж. Ақша реформалары нәтижесінде алтын монета айналысы бар алтын ... ... ... ... ... және мыс ... ... Негізгі ақша белгілеріне 92% алтынмен қамтамасыз етілген мемлекеттік банктің несиелік билеттері жатты. Ақша массасының басты бөлігін ... ... ... ... ... құрады, сондықтан да оларға деген халықтың сенімі болды.1917 ж. Жазда уақытша үкімет 20 және 40 ... ақша ... ... олар ... бетіне жабыстырылған этикеткаларға ұқсас, бұны халык арасында деп атады. Несиелік ақшалар мен басқа уақытша үкімет айналысқа суррогаттың әр ... ... ... ... ... ... ... займ купондары.Мемлекеттік шығыстарды жабу мақсатында үкімет ірі купюрада қағаз ақшаларды шығарды. Ұсақ ақшалар ролін чектер, бондар, маркалар және ... да ... ... ... ... ақша жүйесінің жалпы құлдырауы басталып, оның қазақстанға да өзіндік ықпалы болды. ... ... ... акша ... жағдайы біршама нашарлай түсті.Үш жыл ішінде (1913-1920) айналыстағы ... ... ... 48 ... ... өсіп ... Ақша 10 мың ... құнсызданды. 1919 ж. Алғаш рет кеңестік мемлекеттік билеттер, кейіннен рсфср-дің есеп ... ... ... ... ... ... кавказда, кавказда, қиыр шығыста және басқа жерлерде жергілікті ақша белгілерін шығаруға рұқсат берілді. Ақша массасы сан алуан түрлі болды. Жергілікті ақша ... ... ... ... ... ... ... Жетісулық несиелік билеттер мемлекеттік банкте апиынмен сақталған және жетісу облысының барлық байлығымен қамтамасыз етілді. Бұл туралы несиелік билеттің бет жағында ... жазу ... ... ... ... ... жағдайлар болған емес. Жергілікті билік органдарының иелігінде мұндай бағалы дәрәлік шикізаттың 275 пуды болды, олар елдің байлығы болып ... ... ... қаржылық жағдайды нығайта аламады. күн сайын құнсыздана бастады.Азамат соғысы мен ... ... ... ... ... және ақ ... өздерінің ақшаларын басып шығарды. Олардың бағамдары әр түрлі болды, және олар тезірек құнсызданды.Ақшаның қатты құнсыздануының нәтижесі: шаруашылық қатынастардын ... мен ... ... ... ... ... 1920 ж. Соңынан бастап ақысыз беру басталды. Келесі жылдары пәтерақы және коммуналдық қызметтер үшін ... ... ... ... Оқушыларға тегін киім берді. Базарлардың өзінде азық-түліктермен алмасу ақшасыз, яғни кездейсоқ айырбас эквивалент (мысалы, етік жүбы 30 фунт ... ... 1 пуд қара ... немесе 3 фунт махоркаға және т.б.) Түрінде жүзеге асырылды.1921 ж. ... ... ... x ... жаңа ... саясат (жэс) кабылданды. Шаруалар өнім салықтарын мемлекетке төлегеннен кейін, артык өнімдерін базарға сатуға мүмкіндік туды. Қала мен ауыл арасында нарықтық ... дами ... Жеке ... ... ... және ұсак өнеркәсіпке араласуына жол берілді.Біртіндеп енбекақыны ... ... ... ... ... 1921 ж. ... ақшалай еңбек ақыны төлеу тек10% құраса, онда 1923 ж. ... ... ол -- ... ... ... Бұл ақша ... арқасында ғана мүмкін болды.1921 ж. Қазанда ресей ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылып, ол елдің басты эмиссиялық орталығы болып саналды. Мемлекеттік банктің басты міндеті ақша ... ... ... жасау болды.Ақша реформасын өткізудің экономикалық алғышарттарына жэс ... ... ... ... ... ... әр түрлі өнеркәсіп саларындағы өнімдер көлемінің өсуі, еңбек өнімділігінің ... ауыл ... ... ... өсуі ... ... тауар айналымының артуы жатады.Тауар шаруашылығындағы ақша айналысының бірқалыпты болуының екінші бір алғышарты -- бұл ақшаның алтынмен камтамасыз етілуі. ... ... ... ... ... ... банктің алтын валюта резерві 6,7 млн-нан 31 млн рубльге дейін өсті. 1922 ж. Сәуірде бағалы металдарды және тастарды еркін ... ... ... ... оған дейін халық оларды мемлекетке тапсыруға міндетті болатын. Бағалы металдардан жасалған монеталар мен шетел валюталарын сатып алу мен сатуды мемлекеттік ... өзі ғана ... ... ... ... ... қалыпқа келтірудің басты бір қадамына1922 ж. Мемлекеттік ақша белгілерін шығару жатты. Мұндағы 1 ... ... ... 10 мың ... ... ... қайта есептеу олардың төрт нолін сызып тастау (деноминациялау әдісі) арқылы жүргізілді.1922 ж. 1 ... ... ... ... жаңа ... ... ... Айналыстағы ескі ақша белгілерін1923 ж. 1 қаңтарына дейін ... ... рет ... ... 1923 ... үлгідегі 1 рубль 1922 жылы 100 рубльге ... ... ... ақша белгілерінің бір миллионына теңесті.Деноминациялар ақшаны есепке алуды оңайлатты, ақша айналысын бір қалыпқа келтіру жөніндегі ... ... ... де рубльді тұрақтандыру мүмкін болмады. Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы ... жаңа ... ... ... бергендіктен де, олар тезірек қүнсыздануға ұшырады.Ақша реформасының мазмұны. Ақша реформасы екі ... ... 1922 ж. 25 ... және 11 ... ... ... мембанкке 1, 2, 3, 5, 10, 25 және 50 ... ... ... ... ... ... кұқық берілді. Бір червонец соғысқа дейінгі алтын монетадағы (7,74234 г алтын) 10 рубльге теңесті. Мембанк червонецтерді ... ... және ... ... ... қарыздар беру арқылы шығарып отырды. Бұл тауар айналысының қажеттілігімен байланысты червонецтерді шығаруға мүмкіндік берді.Червонецтерді эмиссиялаудың несиелік сипаты олардың қарызды өтеу ... ... ... ... ... ... мен тауарлы-материалдық бағалылықтардан басқа да червонецтер эмиссия сомасынан 25% алтынмен және ... ... ... ... ... ... ... айырбасталмады, бірақ банк червонецтердің алтын рубльдегі бағамының сақталуын бақылап отырды. ... ... ... ... червонец жалғыз ғана тұрақты валюта болып табылды.Сауда-саттықтың және банктік несиелердің ұлғаюына қарай ... де ... ... ... Олар ... барлық ақша массасының нақты құнының 1.04.1923 ж. -- 15%, 1.07.1923 ж. -- 37%, және ... ж. -74% ... ... ... ... ... есеп айырысулар, мемлекеттің кірістері мен шығыстары және басқа да төлемдер червонецтермен бейнелене бастады.Червонецтер ірі ақша ... да олар ... ... ... айналымына қызмет етті. Кеңестік ақша белгілері өздерінің ұсақ құндылығына қарамай, олар ұсақ бөлшек ... және ... ... ... ете ... Шын ... елде екі ... қосарлы айналысынының жүйесі қалыптасты: мембанктің несиелеу барысында шығарған червонецтері және халықаралық қаржы комитетінін бюджет тапшылығын жабу мақсатында шығарған ... ... ... валютаның қосарлы айналысы -- халық пен елдің экономика жағдайына қатты есер етті. Жалақы червонец түрінде есептелгенімен кеңестік ақшалық ... ... ... ... ... ... кеңестік ақша белгілеріне сатқылары келмеді.1.05.24 жылы айналыстағы ақша массасы астрономиялық санға -- 762,3 ... ... ... -- бұл 15 нолі бар ақша ... ... Бұл ақша массасының нақты құны (червонецтегі) 15,2 млн рубльді құрады.Кеңестік ақша ... ... ... орташа және ұсақ купюрадағы ақшалардың жетіспеушілігіне әкеліп соқты. Сөйтіп, ұсақ ақшалар ретінде әр түрлі ақшалар, әсіресе тұрақгы валюталарда бейнеленген ... ... ақша ... ... ... ... зиян ... Червонецтер қаланың валютасы болды, іс жүзінде олар ауылдарға жетпеді. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің тауарлығы төмендей бастады. Мұның бәрі ақша ... ... ... ... етті. Бұған деген өзіндік экономикалық алғышарттары болды: бюджет тапшылығы 15%-ға ... ... ... пен ... айналымының өсуі байқалды, алтын қоры ұлғайды (1.01.1923 ж. 10,9 млн ... ... ж. 153,6 млн ... ... Бірақ алтын қорының сомасы ресей патшалығы соғысының қарсаңындағы болған алтын қорына катынасты алғанда 9%-ға жуығын ... ж. ... ... комитеті (оак -- цик) және халық комиссарлар кеңесі (хкк -- сж) ... ... ақша ... тоқтатылды. Айналысқа 1, 3 және 5 рубльдегі қазыналық билеттер шығарылды, мұндағы 10 ... ... құны 1 ... ... Кеңес ақша белгілерін шығару тоқтатылды. Олардың қаржы халық комиссариатының қорында болған қоры ... 22.02.24 ж. ... 10, 15, 20 және 50 ... ... монеталар және 1, 2, 3 және 5 тиындық күміс монеталар ... 1924 ж. ... ... ... ... белгілерін нақты бағаммен сатып алу басталды, 1 рубльдік қазыналық билет 50 мың рубльге теңесті. Қазыналық ... ... ... ... ... ... жартысынан аспауға тиіс болды.1888ж. Дүниеге келген григорий яковлевич сокольников (бриллиант) 1922-1924 жж. Ақша реформасын ұйымдастырушы және ... ... 1921 ж. ... ... ... ол ... ... комиссариатын басқарған болатын. Оның жетекшілігімен бөлінген қаржы-несие жүйесі қалпына келтірілді. Не бары 3 жыл ... 1924 ... ... мемлекетік бюджет тапшылықсыз болды. Бұл кеңестік ақша белгілерінің эмиссиясын қысқартып, тұрақты червонецтерге өтуге ... ... Ол 1922 ж. ... бастап валютаның тұрақтылығы елдің экономикалық өрлеуінің қажетті шарты деп ... Осы ... ... ... ... ... ... ақша белгілерінің эмиссиялануы -ұлттық табысты бірінші кезектегі ... ... ... ... ... ... тәсілі деп санады. Бұл көзқарасқа қарсы болған г.я. Сокольников, барлық тауарлық шаруашылықта ақша тек қана айналыс және ... ... ... ... сондай-ақ құн өлшемі және қорлану құралы болып ... деп ... ... екі ... ... ... ақша бірліктері атқара алмайды. Қорлану құралы ретіндегі ақшаға деген қажеттілік алтынның, тұрақты валютаның келуін ... ... Ол ... ... ... ... ... ақша жүйесінің кұлдырауына әкеліп соғатынын дәлелдеген болатын. Қаншалықты сырты сауданың дамуы ішкі айналымдағы ақшалар мен ... ... ... ... ... ... ... талап ететіндіктен де, алтынға байланысты ұлттық валютаның тұрақты ... ... ... ... ... ... ... жақтаушы ретінде ғана емес, сонымен қатар г.я. ... ... ... жинақтау қажет деп санады.Алтын қорының үш ролі болды:1. Халықаралық есеп айырысуларда резервтік қорретінде;2. Ішкі нарықта ... ... ... ... ... ... валютасымен бірге ішкі нарықтан сатып алып отырды);3. Көзге көрінбейтін жағдайларға арналған сақтандырурезерві.Червонец тарихқа деген атпен кірді, бұл ... оның ... ... он рубльдің алтын мазмұнына сәйкес келуінің қатысы ... ... ... ... өзгеріссіз (1 червонец тең 1 фунт стерлинке) қалыпта ұстау мақсатында ... және ... ... сатып және сатып алып отырды. Мемлекеттің нарықтағы алтын және шетел валютасына деген сұраныс пен ... ... ... валюталық интервенция деп атай отырып, ол өз кезегінде червонец позициясын нығайтуға, оның ... ... ... ... қатар, червонецтер кеден баждарын төлеуге де қабылданды. Червонецке тұрақты бағамда валюта алу мүм-кіндігі, сондай-ақ червонецтегі бағалардың тұрақтылығының қамтамасыз ... оған ... ... ... оның пайдалану аясын кеңейте түсті. 1.07.1923 ж. Червонецтер елдегі ақша массасының 45%-ын құрады. Ең басты червонецтер тұрақты қорлану құралы болып ... ... ... ... және ... валюталарының қатты құйылымы басталды.1922-1924 жж. Ақша реформасында көптеген адамдар құнсыз қағаз ... ... мыс ... ... таңғажайып нәрсе деп баға берді.Ақша айналысын реттеуді, ақша белгілерін эмиссиялауды катаң орталықтандырып Ұлы Отан соғысына тұрақты ақша жүйесімен қадам ... ... ... Ұлы Отан ... елдің экономикасын орасан зор шығынға ұшыратып, ол 20 миллион адам ... ... ... ұлттық байлығының 30%-ін жойды. Мемлекеттің тек тікелей әскери шығындары 551,1 млрд сомға, ал ... ... 679 млрд ... ... ... ... ... есептегенде). Соғыс жылдарындағы еліміздің жалпы материалдық шығындары 1 триллион 240 млрд сомнан астам ... ... ... ... мен шығынын өзгертті, соғыстың алғашқы екі жылында өндірістен түсетін табыс азайып, ал халықтан түсетін кіріс ... ... ... ... ... ... ... салығы, аз отбасылық және жалғыз бастылар салығы салынды. Халық арасында ... ... өз ... ... және ... ... ... ерікті жарна төлеу сияқты науқандар жүрді. Соғыс жылдарында халықтан барлығы 270 млрд сом ... ... ... 26,4%-і ... Бұл сома ... ... шығындардын жартысын жабуға мүмкіндік берді.Мемлекеттік бюджеттің кемшілігі негізінен ақша эмиссиясымен толтырылды, бұл ... ақша ... ... ... тауарларын өндіру мен оны сауда орындарына түсіру қысқарды. Сондықтан жалпы тауар айналымындағы колхоз базарындағы сауданың үлесі 1940 жылғы 19%-тен 1945 жылы 46%-ке ... ... ... ... тауарлар бағасы көп мөлшерде өсті. Халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін оларды бөлудің карточкалық ... ... ... бір ... ... ... дейінгі тұрақты бағамен, ал нормадан артығы нарықтық ... ... Оған қоса ... ... ... ... ... нарықтық бағаның көтеріліп, ақшаның көптеген мөлшерінің саудагерлердің қолында шоғырлануы, ақшаның сатып алу мүмкіндігін төмендетті. Аталған кемшіліктерді жою үшін::: ... ... ... ақшаны айналымнан шығару;:: екіншіден, мемлекеттік тауар ресурстарының белгілі бір мөлшерін қалыптастыру;:: үшіншіден, бюджеттің негізі -- ... ... ... ... болды.1947 жылдын соңғы кезінде өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы өндірісінің көлемі ұлғайып, тауар айналымының өсуіне берік ... ... 1947 ж. ... ... ... 1945 жылмен салыстырғанда 52%-ке артты. Бұның бәрі ақша реформасын жүргізуге материалдық және қаржылық мүмкіндік туғызды.Ақша реформасы 1947 жылдың 16 ... ... ... 1947 ж. 16 ... айналымға 1947 жылғы үлгідегі жаңа сом шығарылды;:: екіншіден, ескі ... ақша жана ... ... ... 1-ге ... ... ал майда тиындар айырбасталмай, бұрынғы көрсетілген құнымен айналымда қалды;:: үшіншіден, ақшаны айырбастауды Мемлекеттік банк бір апта ... ал ... алыс ... екі ... ... ... қолма-қол акшаны айырбастаумен бір уақытта жинақ кассалары мен Мемлекеттік банктін шоттарындағы халықтың ақшасын айырбастау мына ... ... үш мың ... ... ... ... 1:1 ... мен;ә) үш мың сомнан он мың сомға дейінгі жинақ: 3 ескі сом 2 жаңа ... он мың ... ... ... 2 ескі сом 1 жаңа сомға алмастырылды. Ұсақ ақша ... ... ... ... халықтың ақшасын жинақ кассаларында және Мембанкте сақтауына қызығушылығын арттырып және де ... ... ... ... ... ... кооператив мекемелері мен колхоздардың есеп айырысу және ағымдағы шоттарындағы ... ... 5:4 ... ... 5 ескі сом 4 жаңа сомға) айырбасталды. Осылай ... ... мен ... ... шоттарындағы ақшасынбірсыпыра азайтудың себебі олардың соғыс кезінде өз өнімдерінің біраз бөлігін жоғары бағамен нарықта ... ... қор ... ... ... ... ұйымдар мен мекемелердіңшоттарындағы ақша қайтадан бағаланбай, тек жаңа ақшамен қайта есептелді.:: бесіншіден, бұрынғы ... ... ... ... ... ... облигациялардың алғашқы жағдайларын: мерзімін, төленетін процент мөлшерін өзгертіп, жаңасына алмастыру). Нәтижесінде бұрынғы облигациялар (1947 ж. Облигацияларынан ... 1948 ж. ... ... 3 ескі 1 ... арақатынасымен айырбасталды. Ал 1938 жылғы облигациялар 5 ескі 1 жаңаға арақатынасымен айырбасталды.Қорыта айтқанда, ақша ... ... ... ... және ... да ... ... мөлшерде тек жаңа ақшамен алды; халықты карточкамен жабдықтау жүйесі жойылды; мемлекеттік бөлшек сауда ашық шектелмей, бұрынғы екі бағаның -- ... және ... ... -- орнына біртектес бағамен жүргізілді; нанның және кейбір азык-түліктің бағасы карточкалық бағамен салыстырғанда 10-12%-ке ... ... ... ... де бағасы төмендеді. Бағаның төмендеуі нәтижесінде халық жылына 86 млрд. Сом үнемдеді. 1948 жылдыңд I токсанында 1947 жылдың дәл сол ... ... жаңа ... ... алу күші 41%-ке ... Қоғамдық еңбектің өндіргіш күші 1948 жылы 15%-ке артты.Жүргізілген маңызды шаралардың қорытындысында Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... ... бесжылдык, жоспары артығымен орындалып, ақша реформасынан кейінгі жылдарда көптеген тауарлар бағасын қайыра төмендетуге мүмкіндік ... ... 1950 ж. 1947 ... IV тоқсанымен салыстырғанда тауарлар бағасының деңгейі 57%-ке төмендеп, халық 400 млрд. Сом табыс алды.Жаңа сомның сатып алу мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... құнының төмендеуі кеңестік рубльдің алтын негізін көтеруге мүмкіндік ... ... 1950 ... 1 ... 1 ... 0,222168 г таза алтынға тең деп бекітілді. Осыған қарап жаңа рубльдің шетелдік валютаға шаққандағы курсы (бағамы) де ... ... жаңа ... 4 ... 1 АҚШ ... ... есептелді (ол кезде 1 доллар 0,888671 г алтынға тең еді).Ақша реформасы екінші дүниежүзілік соғысқа қатыскан басқа бірсыпыра елдерде де ... ... ... ... кейін алтын құрамы көтерілген бірден-бір валюта тек рубль ғана ... ... ... есеп ... қолданылып, достас мемлекеттер арасында тауарлар рубль-мен бағаланып, несиелер рубльмен өлшенді. 1961 жылғы деноминация. Рубль бағанын ... ... ... кейінгі он жылдың ішінде (1950-1960жж.) Елдің ақша айналымы, мемлекеттік бюджеттің мөлшері, сондай-ақ өндіріс, ұлттық табыс көлемі және т.б. ... тыс ... ... ... ... ... ... және триллиондармен бейнеленді. Осындай үлкен сомалардағы шоттармең жұмыс жасау іс ... ... және ... ... ... ... жіберді. Баға масштабы өте ұсақ болып қалды. Сондықтан да үкімет баға ... 10 ... ... ... ... құрамын көтеру және айналыстағы ақшаларды жаңаға айырбастау туралы шешім қабылдады.1961 ж. Каңтарынан бастап, айналысқа жаңа үлгідегі мынадай ақша ... ... 1, 3, 5 ... ... мен 10, 25, 50 және 100 рубльдегі мемлекеттік банк (банкнот) билеттері, соңдай-ақ 1, 2, 3, 5, 10, 15, 20 және 50 ... ... Ескі ... ақша ... және ... жаңа үлгіге 1:10 арақатынасымен ауыстырылды. 1, 2, 3, 5 ... ... ... ... ... ... бойынша қала берді.Айырбас 3 ай ішінде 1961ж. 1 қаңтарынан бастап 1 сәуір аралығында ешқаңдайда шектеусіз жүргізілді. Сондықтан да 1961ж. I ... ... ескі және жаңа ... ... жүрді. Барлық ақшалай операциялар 1:10 арақатынасымен жүргізілді. Сонымен бірге осындай арақатынаста тауарлар мен қызметтер бағасы, жалақы тарифтері, зейнетақы ... ... ... ... ... ... және т.б. ... масштабын ірілендіру ақша есебін және олардың техникалық қызмет көрсетуін жеңілдетті. Ақша билеттерінің пішіндері шағын болып ... ... ... ... ... ... ірілендірумен бірге рубльдің алтындық құрамын көтерді жәңе оның шетел валюталарына деген бағамын жоғарлату жүзеге ... 1961 ж. 1 ... ... ... ... ... 0,222168 г орнына 0,987412 г етіліп қайта ... жаңа ... ... рубльде бейнеленген алтынның ресми дүниежүзілік бағасын тауарлар бағасымен теңестіріп, ... ... ... ... арасындағы күрделі қайта есептеулерді қалыпқа келтірді.1964 ж. Экономикалық ынтымактастықтың халықаралық банкінін құрылумен байланысты, 1991 ж. ... ... ... ... ... мүше ... ... көп жақты клирингтік есеп айырысулар үшін қолданылатын ақша бірлігі -- аудармалы рубль енгізілді
Қазақстан Республикасының 1993 ... ақша ... Бір ... ... ақшасының ең жоғары мөлшері 1000 рубльден аспады.Ал зейнеткерлерге 200 ... ... ... ... ... ... ... лимитен жоғары сомада ақшасы бар адамдарға табыс көздері туралы декларациямен арнайы комиссияға бару керек болды.1991 ж 23 қаңтардан бастап бір ... ... ... де шек қою ... Салымдарды тек қана жинақ банктері арқылы тұрғылықты жеріне байланысты айына 500 рубльден аспайтын сомада бере ... ол ... ... ... ... реформасы нәтижесінде айналыстан 8 млрд рубль алынып тасталып, оның иелік ету зандылығы дәлел-денбеген болатын.Бірақ бұл шара рубльдің сатып алу ... ... әсер ... ... ... ... ұстамсыз өсуінде байқалды.Қайта құру жағдайында өндірістің құлдырауымен бірге айналыстағы ақша массасының өсуі ... ... ... мен ... көбіне шетелден сатып алынды. Бұл үшін қажетті валютадағы 1,63 млрд ... ... ... ... түсірді: 1989 ж. -- 300 т., 1990 ж. -- 234 т.1.Гринберг И. Рубль, червонец, ... ... ,66 ... несие, банктер1990 ж. Нақты ақшаның эмиссиясы 25 млрд ... ... бұл ... жж. Қоса алғандағыдан біршама үлкен. Қыруар ақша массасы бос тұтыну нарығына сәйкес келмеді.1991 ж. ... ... ... мен КСРО Министрлер Кабинетінің қаулысы қабылданды. Айналысқа 1991 жылы ... жаңа ... ... Жеке ... ескі ... жаңа ... ... не бары үш күн берілді.КСРО ыдыраған соң кеңес ... -- ... ... ... ... ... қоса алғанда, тәуелсіз мемлекеттер аумағында айналыста жүре берді. Әр түрлі себептерге байланысты, ең ... жаңа ... ... ... ... сондай-ақ тез қалыптасып үлгерген заңдармен экономиканың социалистік директивті үлгісінен нарыққа өтуі мүмкін ... ... ... валютаны сақтау аумағы сәтсіз үзілді.КСРО ыдырағын соң ақшаны дезинтеграциялау процесіөте күрделі жүргізіліп және ... ... ... ... валюталарын енгізілумен аяқталды.КСРО республикаларының егемендігі жариялағаннан кейін барлық 15 ... ... ... ... ... орталық банктер ролін атқара бастады. Мұндай салдардың біріне несиелік экспанциялау жатты. Мысалы, Украина Ұлттық банкі 1992 ж. ... ... беру ... кәсіпорындардыңміндеттемелері бойынша өзара есеп айырысуды өткізді. Бұл мысалды ТМД елдердің көптеген орталық банктері қайталады. Ресей қолма-қол ... ... ... ... де кейбір КРСО-ның бұрынғы республикалары өздерінің ішкі тұтыну нарығын басқа ... ... ... мақсатында өздерінің валюталарын айналысқа шығаруға тырысты. Мұндай жағдайлар, Украинада, Литва, Латвияда және Әзірбайжанда болды.1992 ж. Шілде айында Орталық банктердің ... ... ақша ... ... жәнеРесей мен бұрынғы кеңес мемлекеттері арасындағы төлемдерді күнделікті екі ... ... есеп ... ... ... ... ... ғана бұл іс жүзінде ұлттық қолма-қолсыз рубльдердің құрылуына әкеліп соқтырады. Келесі қадам -- ... ... ... ... осы бастан белгілі болды, сөйтіп 1992 ж. Маусым-шілдеде Эстония, Латвия, 1992 жылы қазанда Литва, 1992 жылы ... ... мен ... ... өз ұлттық валюталарын енгізе бастады. 1993 жылы мамырда Қырғызстан, тамызда Грузия ұлттық валюталарын енгізді. Бұл ... ... ... ... ... (1995 ж. Тәжікстанды қоспағанда) Түрікменстан, Өзбекстан, Армения, Молдова және ... (1993 ж. ... ... Бұл ... тобы ... аймағын Ресей орталық банкінің 1993 ж. Рубльдік банкноталарды жаңала-рына айырбастауды жүргізген соң барып кетті. Кейбір елдердің, оның қатарында Қазақстанның ... ... ... келтіруге деген ұмтылысынан еш нәтиже шықпады.1992 ж. 9 қазанда ТМД-ның сегіз мемлекеттерімен қол қойылған , соңынан 1993 ж. ... алты ... ... ... ... жаңа ... құру туралы да келісімдері жасалды. Бұл сұрақ бойынша Ресейдің екі жақты ... ... ... тек қана ... ... ... ... кеңес мемлекеттерінің макроэкономикалық тұрақтылыққа байланысты шараларын жүргізуді созып жіберді.1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Қазақстан ТМД-ның басқа мемлекеттерімен бірге қала ... 1992 ж. ... 200, 500,1000 ... ... ... ... эмитенті ретінде жұмысын тоқтатқан КСРО Мемлекеттік банкі атап көрсетілді. 1992 ж. Маусым айында ... рет ... 5000 ... ... 10 000 және 50 000 купюрлары шығарылды.Сөйтіп, Ресей Федерациясында және одан тысқары жерлердегі айналыста ақшаның үш ... ... жж. ... ақшалары, 1992 ж. Кеңес үлгісіндегі (200, 500, 1000 руб.) Ресей Орталық банктің шығарған ақшалары, 1993 жылдың бірінші жартысында шығарылған ресейлік ... ... ж. 23 ... ... Орталық банкі 1961-1991 жж. Кеңес ақшаларының белгілерін, сондай-ақ 1992 ж. :: 5000 және 10000 рубльдерді айналыстан алу ... ... ... олардың айырбасына бір апта берілді. Айырбастауға 35 мың рубльден аспайтын сомалар жатты.Қазақстан Республикасы Президенттің Жарлығымен екі күн өткен соң айырбас ... 1993 ж. 1 ... ... ... ... ... шегі бір ... 100 мыңға дейін ұлғайтылды.Ресейдегі ақша реформасы ескі үлгідегі ақшаларды ТМД елдеріне, оның ішінде Қазақстанға қарай жаппай ығысуына жол ... ж. ... ... ... ... ... ... жерде рубльден күдер үзіп, өз валютасын шығаруға бетбұрыс жасаған болатын. Жаңа ақшаларды шығаруға ағылшынның фирмасымен шарт жасалды. Сөйтіп, 1993 ж. 1, 3, 5, 10, 20, 50 және 100 ... ... ... ... Оларды қолдан жасаудан қорғанатын 18 дәрежесі бар.1993 ж. 12 қарашада Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев Жарғыға қол ... Осы ... 1993 жылы 15 ... ... 8-ден бастап ұлттық валюта -- теңге енгізілді.КСРО Мембанкінің және 1992-1993 жж. Ресей үлгісіндегі ... және ... ... ... 20 ... ... 18-де аяқталды.Қолма-қол ақшалардың, рубльдік шоттардың, салымдар мен міндеттемелердің теңгеге айырбасы 1 теңге үшін 500 рубль айырбас ... ... ... ... 16 ... асқан барлық азаматтары 100 мың рубль шегінде ақша айырбастай алды. Айырбас бір рет қана жүргізіліп, ол ... ... ... ... 100 ... асатын рубльдер арнайы жеке бет шотына аударылып, оны 6 ай мерзім ішінде пайдалануға құқысыз болды. Лимиттен асқан қаражаттардың шығу тегіннің ... ... ... ... ... ... ... бойынша бұл қаражаттар мерзімнен бұрын босатылды.15 қарашадан 18 қарашаға дейінгі аралықта халық теңгемен және рубльмен де есеп ... ... ... заңды тұлғалармен, сол сияқты бөлшек сауданы жүзеге асырушы және халыққа ақылы қызмет ... ... ... ... ... қабылданды: теңгеде -- шексіз, 1961-1993жж. 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 ... ... 1993 ж. ... ақшалай түсімдердің орташа шамасынан аспайтын сомада, 1,3 коэффициентке түзетілген шамада қабылдады.Кәсіпорындардың ... ... ... ... мен ... екі күн ... (15-16 қарашада) қайта есептелінді. Қолма қол ақшаны айырбастау және активтер мен ... ... ... ... банктер клиенттермен операциялар жүргізбеді.Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі теңгенің валюталық бағамын: 1 доллар = 4 ... 70 тиын ... ... ... жылдары ол бірден өсіп кетті. Соған сәйкес баға мен жалақы да өсті.Инфляцияның өсуі біршама ірі ақша ... ... ... 1994 ж. ... 200, 500, 1000 және 2000 купюрдағы ақшалар ... ... 1995 ж. Ұсақ ... біртіндеп айналыстан шығып қалды, олардың орнына мысникельден жасалған 1, 3, 5, 10, 20 ... ... шыға ... Сонымен қатар, Абай Құнанбайұлының жүз жылдық мерейтойының құрметіне 100 ... ... ... ... 1995 ... ... жиынтығын құрайтын жоғары сыныпты төрт алтын монеталар шығарылды. Жалпы салмағы 57,54 г құрайтын ... 1, 2, 5 және 10 мың ... ... монеталар кірді. Жиынтық 816 доллар тұрды.Сонымен Қазақстан теңгесі ... ... ... ... ... ... қана ... еркін алмастырылатын валюталарға шексіз айырбасталады және біршама тұрақты валюталар қатарына кіреді.Қазақстанға ұлттық валютаның сәтті енгізілуі, әрі қарай оның ... және ішкі ... ... етуді талап етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1) Қаржы-экономика сөздігі. -- Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, ЖШС, 2007. ISBN ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша жүйесі және ақша айналымы31 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының ерекшеліктері85 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатың құрамдас бөлігі87 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары және оның ерекшелiктерi8 бет
Ұлттық банктің ақша-несие саясаты57 бет
Ақша мәні және ақшаның формасы20 бет
Ақша реформасы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь