Жүн өңдеу

1. Жүн
2. Жүн өңдеу
3. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Жүн– қой, ешкі, түйе және т.б. жануарлардың түгі, жеңіл өнеркәсіптің құнды шикізаты. Жүн талшықтары жылуды аз өткізеді, ылғал тартқыш және берік болады. Ол жіп иіру, мата тоқу, киіз басу, әр түрлі тоқыма бұйымдар жасау үшін пайдаланылады. Қой, ешкі және түйе Жүні құнды шикізат болып есептеледі. Дүние жүзінде қой Жүні көп өндіріледі. Қой Жүні талшықтарының жуан-жіңішкелігіне, құрылымына қарай бөлінеді. Жүн құрамындағы қылшықтардың ара қатынасы қой тұқымына байланысты әр түрлі болады. Сондықтан қой Жүні биязы, биязылау, ұяң және қылшық Жүн деп бөлінеді. Биязы Жүн талшығының жіңішкелігі 14,2 – 25 мкм, ұзындығы мен ирегі біркелкі болады. Түсі ақ, шайыры мол. Бұл Жүнінен жоғары сапалы мата тоқылады. Биязылау Жүн біркелкі ірілеу Жүн мен аралық қылшықтан тұрады. Талшығының жіңішкелігі 25,1 – 35 мкм. Мұндай Жүннен трикотаж, жоғары сапалы шұға тоқылады. Ұяң Жүн құрамында Жүннен басқа аралық және майда қылшықтар болады. Ұяң Жүннен кілем тоқылады. Қылшық Жүннің құрамында қылшық, әсіресе, өлі қылшық көп болады. Мұндай Жүн киіз, киіз аяқ киім, т.б. жасауға пайдаланылады. Жүннің барлық түрінің сапасы малдың тұқымына, оны дұрыс азықтандыруға, бағып-күтуге байланысты. Ешкі Жүні қылшықты, түбіт аралас болады. Ангор, т .б. ешкі тұқымының Жүні биязылау келеді. Түйе Жүні берік, сапасы жақсы болады. Одан жүн мата, сырт киім, әр түрлі бұйымдар жасалады. Сиыр, жылқы Жүндерінен киіз, қоян Жүнінен жеңіл киім жасайды. Ит Жүні емдік мақсатта қолданылады.
Жүн өңдеу – жүнді май мен шайырдан, шаң-тозаңнан тазартып жуу, жүн дайындау стандартына сәйкес сұрыптау (сорттау), бояп өңдеу, иіріп жіп алу немесе одан әр түрлі бұйымдар дайындау.
1. Әсенова Б.Қ. Былғары және мех технологиясы: оқу құралы / А.Н.Нұрымхан, А.Н.Нұрғазезова.- Семей, 2008.- 123б.
2. Мәдиев Ө.Қ. Былғары және тері технологиясы: оқулық / Айтөленова Қ.Т. 2010.
3. Н. В. Булгаков. Меховое производство. - Екатеринбург: Каменный пояс, 2007. - 280 с.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университетБАӨЖТақырып: Жүн  өңдеуОрындаған: Баймұханбетова А.Е.Топ: ... ... ... қ. ... Жүн* Жүн өңдеу* Қолданылған әдебиеттер тізіміЖүн -  қой, ешкі, түйе және т.б. ... ... ... ... ... ... Жүн ... жылуды аз өткізеді, ылғал тартқыш және берік болады. Ол жіп иіру, мата тоқу, киіз ... әр ... ... ... жасау үшін пайдаланылады. Қой, ешкі және түйе Жүні құнды ... ... ... ... жүзінде қой Жүні көп өндіріледі. Қой Жүні ... ... ... ... бөлінеді. Жүн құрамындағы қылшықтардың ара қатынасы қой тұқымына байланысты әр түрлі болады. Сондықтан қой Жүні ... ... ұяң және ... Жүн деп бөлінеді. Биязы Жүн талшығының жіңішкелігі 14,2  -  25 мкм, ... мен ... ... ... Түсі ақ, ... мол. Бұл ... ... сапалы мата тоқылады. Биязылау Жүн біркелкі ірілеу Жүн мен аралық қылшықтан тұрады. Талшығының жіңішкелігі 25,1  -  35 мкм. ... ... ... ... ... шұға ... Ұяң Жүн ... Жүннен басқа аралық және майда қылшықтар болады. Ұяң Жүннен кілем тоқылады. ... ... ... ... әсіресе, өлі қылшық көп болады. Мұндай Жүн киіз, киіз аяқ киім, т.б. жасауға пайдаланылады. Жүннің барлық ... ... ... ... оны ... азықтандыруға, бағып-күтуге байланысты. Ешкі Жүні қылшықты, түбіт аралас болады. Ангор, т .б. ешкі тұқымының Жүні биязылау келеді. Түйе Жүні ... ... ... ... Одан жүн мата, сырт киім, әр түрлі бұйымдар жасалады. Сиыр, жылқы Жүндерінен киіз, қоян ... ... киім ... Ит Жүні ... ... ... өңдеу  -  жүнді май мен шайырдан, шаң-тозаңнан тазартып жуу, жүн ... ... ... сұрыптау (сорттау), бояп өңдеу, иіріп жіп алу ... одан әр ... ... ... ... малдың жүні қазақ халқының өмір тіршілігінде үлкен рөл атқарған және оны ұқсатуды халық бұдан мыңдаған жылдар бұрын білген. Жүннен ... ... ... ... ... ... әр ... төсеніштер мен қап, шекпен сияқты ең қажетті мүліктер жасалған. Қазақ халқының дәстүрлі шаруашылығында мал жүнінің ең ... және ... ... ең көп ... түйе және қой ... ешкі ... оның ... содан кейінгісі жылқының жал-құйрығы, түйенің шудасы. Жүк артып, күш көлік ретінде пайдаланылған ... жүні ... ... ... ... Оны ... ... Әлгі жабағының астынан "боздақ" деп аталатын үлпілдек жүн өседі де, жабағы өзінен-өзі көтеріледі. Түйе жабағысынан әр ... ... де жылы күпі ... ... ... түтіп көрпеге де салады, әр түрлі жіптер иіреді.Түйе жүнінен неше түрлі өрмек жіптерін иіріп, шекпен, қап, ... құр, ... ... ... ... Сол ... түйе жүні ... өмілдірік, ноқта жасауға және көген, бау-шу есуге өте қолайлы. Түйе жүні ... ... ... тартуға өте жақсы, жеңіл, әрі жылы болады, қылшық шықпайды. "Шуда" деп түйенің мойнындағы, тізесіндегі, екі өркештің үстіндегі салалы қылшық ... ... ... ... жіп иіріледі. Бұрын қазақтың тон-шалбары, сабасы мен торсығы, көн ... осы шуда ... ... Түйе ... ... ... ... да қосылып есіледі. Шуда жіп шертер, т.б. ән-күй аспаптарына ішек есебінде де тағылған.Қойдың жүнін "жабағы", "күзем жүні", "қозы ... "өлі жүн" және ... деп бес ... бөліп айтады. Қойдың жабағы жүнінен шидем шапан, күпі күседі, ішпек, ... ... ... ... ... ... жеңіл байпақ тігеді. Қойдың жабағы жүнін түтіп, одан кейін матаның сыртына шықпас үшін қылшықтарын бүрілтіп қайнатады. Бұл жұмыс жүнді ... ... ... үшін де ... ... жүнді киімнің, көрпенің арасына салады, неше түрлі иіру ісіне, ... ... тоқу ... ... ... ... ... шүйке жасалып, бау-шу есіледі, өрмек жіптері, неше түрлі жиектер ширатылады. Ал күзем ... қозы ... киіз ... текемет, қалпақ, кебенек, киіз етік, пима сияқты киім-кешектер жасалады. Күзем жүні мен қозы жүні ... ... ол ... ... ... ... ... да жарамсыз. Бірнеше рет тоғытылып, кірінен, шайырынан тазартылып қырқылған қойдың күзем жүнінен киіз басылады. Киіз басылатын ... ... ... тазартып, жүннің білтеленіп, ұйысқанын жазу үшін сабаумен сабайды. Жүн сабау ісіне ... ... ... де қатысады. Жүн сабау маусымды және көпке ортақ жұмыс болып ... Жүн ... ... ... ... ... көңілді өтетін-ді. Жүн сабалып болған соң "тулақ шашу" деген ырым ... ... ... ... ... ойын ... өткізеді. Жүн сабау жұмысына керекті заттар  -  ... мен ... ... ... түзу талдан, қара мойылдан, майысқақ теректен, жыңғылдан маусым-шілде айларында дайындап, қабығын алып кептіреді. Ұзындығы 1 м 20 ... ... екі ұшын ... ... Оның диаметрі 2 см-дей, бас аяғы бірдей. ... жүн ... ... ... әр ... ... ... Жүнді екі сабаумен қос қолдап сабайды. Сабайтын жүннің астына тулақ төселеді. Ал тулақ деп әдетте өгіздің, ... ... ... шикі ... айтады. Жүн сабау алдында тулақты аздап сүт бүркіп, шөптесінге төсеп жібітеді. Олай істемесе, кеуіп тұрған тулақ сабауға шыдамай сынып ... ... ... осы ... дайын жүннен басады (қ. Киіз басу). Малдың терісінен жұлынып немесе жидітіп алынған жұлма жүнді, қойдың бауырында, ... ... ... ... ... "өлі жүн" деп атайды. Қотанның ортасында түсіп ... ... ... ... ... ... ... үзік жүндерді "шет-пұшпақ жүн" деп атайды. Мұндай жүндер, көбінесе, арқан-жіп есуге жұмсалады. Ешкі жүнін түбіт, ... деп ... ... ... ... ... шұлық, қолғап, шәлі сияқты жеңіл әрі жылы киімдерді тоқуға тиімді. Оны ешкі түлеген кезде қылшық жүнмен бірге қырқып алып, түтіп ... ... ... ... ... ... жұмсалады. Қазақ талғамында ешкі түбіті түйе жүнінен де қымбат, жібекпен теңдес саналған. Жылқының жал-құйрығын "қыл" деп ... ... ... ... ... ... ... тұзақ есуге жұмсалады. Жылқы қылын терімен қаптап көпшік, жастық, бөстек жасауға, қобызға тағуға пайдаланған. Қазақ ... мал ... ... ... ... құстың мамығын да іске жаратқан. Қоянның жүнінен жылы шарф, қолғап, ... ... ... ... ... құс ... құс төсек жасаған, қауырсындарынан қарқара қадаған, жебенің желбезегіне желімдеген, ондай оқты төменде тұрып жоғарыдағы нысананы дәлдеп ... ... және ... ... ... дәл барады деп есептеген. Тымақтың маңдайына, найзаның ұшына, салт атты адамның иығына тағып ... құс ... "өте ... ... белгіні білдірген. Осыдан келіп ел мен ел арасында ... ... ... ... ... бір тал қауырсын бекітілетін, оны "үкілі пошта" деп ... ... жүні ... ескі ... бойынша әсемдіктің белгісі деп саналған. Сонымен бірге үкіні қасиетті деп те білген. Мыс., хан ... ... ... ... ... үкі тағып жүрген. Ұзатылар қызға, қайнына баратын күйеуге, алғаш отау болғанда шымылдыққа үкі қадау ғұрпының жоралғысы осыдан қалса керек. Осыдан ... ... бір үкі бір ... ... ... Үкі ... ұлпа және қара ... үкі деп екі түрге ажыратады. Үкінің балақ жүнін  -  ұлпа, ал бауыр жүнін  -  қара қасқа үкі ... Қара ... ... ... ерлер қадаған. Сәукеле, тақия, бөрік сияқты қыз-келіншектер киіміне, көбінесе, ұлпа ... жүн) ... ... Ақ үкінің жүнін түрлі түсті етіп бояп та пайдаланған. Мұндайда бояуға қазының майын қосқан. Үкіні аулап ұстап, балақ жүні мен ... ... ... алып, өзін жемге тойғызып қоя беретін. Мұны "үкі ... деп ... Үкі ... ... олжа алу ... да ... ... Ж. ө. жұмыстары өндірістік кәсіпорындарда атқарылады. Мұндай жұмыстар жүн жуу, жүн ... жүн ... т.б. ... ... Жүн жуу ... май мен ... ... т.б. тазартатын арнаулы аппараттарда орындалады. Олардың құрылысы күрделі, көлемі үлкен (ұз. 70 м-ге дейін), сондықтан жүнді алғашқы өңдеуден ... ірі ... ... ... ... ... ... Семей, Ақтөбе қ-ларында салынған. Қазір бұл кәсіпорындарды қайта іске қосу қолға алынып отыр. Жүнде майлы заттар көп болады. Мыс., ... ... ... 30%-ға ... май мен ... бар. ... ... үшін жүн жуғыш машинаның арнаулы ыдысына су құйылып, оған көмір қышқыл сода, ... ... және ... ... ... ... Бұл құрамның салмағы жуылатын жүн салмағының 6%-ына жетуге, ал судың С-тан аспауы тиіс. Мұнан жоғары болса, жүннің реңі ... 55 ... ... ... кетіру үшін көмір қышқыл газбен өңделеді. Ж. ө. кәсіпорындарында, сондай-ақ, экстракциялық әдіспен жұмыс істейтін жаңа машиналар қолданылады. Бұл ... ...  -  жүн ... ... ішінде хлорлы көмір қышқыл газбен өңделеді. Осы процесс нәтижесінде жүндегі май мен шайырдың 70%-ы кетеді, жүн ... ... ... ... ... май ... мен медицинада кеңінен қолданылады. Жүн сорттау кезінде жүннің дайындау стандартына сәйкес сапасы бағаланады. Мыс., қой жүні одан ... таза ... ... бағаланады. Жүннің әр түріне (биязы жүн, биязылау жүн, ұяң жүн, қылшық жүн, т.б.) Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... Жүн сорттау процесі жүнді алғашқы өңдеу кәсіпорындарында атқарылады. Дайындау стандарты ... жүн ... ... ... ... және ... ... бөлінеді. Егер жүндегі шөп қалдықтары мен ақау жүннің мөлшері жалпы жүннің 10%-нан аспаса қалыпты жүн, егер бұл ... ... ... не ... жүн деп атайды. Кейбір жүн ажарсыз, түсі оңған, талшығы осал болады. ... ... ... ... онда ақау жүн болып есептеледі. Осы төрт ... ... ... ... ... сортқа және сапасына қарай бірнеше класқа бөлінеді. Биязы және ұяң жүнді ... ... жүні ақ және әр ... ... екі ... бөлінеді. Ақ түске таза ақ жүн, әр түстіге қылшық араласқан өзге түстер жатады. Меринос қой жүнін сорттағанда талшығының ұзындығы, ... ... ... ... ... және ұяң ... сорттағанда тұтас жүннен басқа да мынадай сорттары болады: құйрық жүн (бөлек қырқылады және бұған балақ жүн, желіннің ... ... жүн де ... ... жүн  -  ... жүннен үзіліп түскен жүн.Пұшпақ жүн  -  ірі қылшықты ұйпаланған жүн. Жүннен немесе жүн араластырылған басқа да талшықтарды иіру ... жіп ... Мұны жүн иіру деп ... Оның ... ... және аппаратпен иіретін екі жүйесі кең тараған. Тарақтап иіру тәсілі арқылы жіңішке әрі тегіс, биязы әрі беріктігі жоғары жіп ... ... ... ... сапалы мата тоқылады. Аппаратпен иіруде шикізат ретінде таза жүн, ... ... ... жүн, ... иіру ... мен ... әр ... хим. талшықтар, мақта т.б. қолданылады. Мұндай жіптен шұға, ... тех. ... т.б. ... ... тізімі:1. Әсенова Б.Қ. Былғары және мех технологиясы: оқу құралы / А.Н.Нұрымхан, А.Н.Нұрғазезова.- Семей, 2008.- 123б.2. ... Ө.Қ. ... және тері ... ... / ... Қ.Т. 2010.3. Н. В. ... ... производство. - Екатеринбург: Каменный пояс, 2007. - 280 с.  
        
      

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүн және тері, ішіктік шикізаттардың микрофлорасы. Ет және тері- ішік шикізаттары өндірістерін ветеринариялық бақылау. Қи микрофлорасының сандық құрамы. Қидағы микробиологилық үдерістер. Қиды биотермиялық өңдеу10 бет
Жүн мен қылшықты өңдеу3 бет
Сарқын судың тазалауы ( жүнді алғашқы өңдеу фабрикасы )97 бет
Қалдықтарды қайта өңдеу. Жүн мен қылшықты өңдеу. Стандартты емес шикізатты және спилокты өңдеу10 бет
Жеңіл өнеркəсіп. Жеңіл өнеркəсіпке қажетті шикізат өндіру5 бет
Жүнді жіктеу және стандарттау15 бет
Түйе терісі6 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Қошқарды тұқымына қарай азықтандыру»21 бет
Асыл тұқымды еділбай қой тұқымының өнімділік және биологиялық ерекшеліктері43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь