Транскрипция және транслитерация мәселелері жайлы мәлімет

1. Транскрипция және транслитерация мәселелері
Транскрипция туралы түсінік
Транскрипцияның түрлері
2. Қазіргі қазақ тілі фонетикасы саласында еңбек еткен ғалымдардың еңбектеріне шолу
3. Он сөйлем жазып, фонетикалық талдау жасаңыз
Адам баласының тілі – дыбыстық тіл. Адамдар күнделікті тұрмыс-тіршілігінде белгілі бір дыбыстардың тіркесінен жасалған сөздер арқылы пікір алысып, өзара ұғынысады. Сондықтан сөз – тілдің негізгі дербес бөлігі, дыбыстық таңбалар мен мағынаның көрінісі. Дыбыстық таңба сөздің материалдық жағын қараса, мағына (мазмұн) оның идеялық жағын қарастырады. Бұлардың бірлігі – сөздің өмір сүруі мен қызмет атқаруының белгісі.
Әрбір сөздің дыбыстық және әріптік құрамы болады. Сөздердің дыбыстық құрамына қарай жазылуы бір-бірне сәйкес келуі де, келмеуі де мүмкін. Қандай да болмасын жазу жүйесі тілдегі дыбыстардың шын бейнесін дәл айқындап бере алмайды. Жазуда бір дыбыс бірнеше әріппен таңбалауы, ал әріп бірнеше дыбысты белгілеуі мүмкін. Әдетте, бұл сөз құрамындағы дыбыстардың өзара ықпалынан болады: сөз ішіндегі бір дыбыстың өзіне көршілес (іргелес) дыбыстың (дыбыстардың) әсерінен басқа дыбысқа айналуы. Бұл – бір. Екіншіден, кейбір әріптердің тілдегі дауыстыны да, дауыссызды да белгілеуінен. Үшіншіден, тілдегі дыбыстардың әліпбидегі әріптердің санынан көп болуы себепті, кейбір дыбыс әріп тіркесі арқылы өрнектеледі.
Дыбыс пен әріптің бір-біріне үнемі сәйкес келмеуі сөздің айтылуы мен жазылуының арасында айтарлықтай алшақтық тудырады. Мысалы: ата, ана, кел, кет, қара, дара сөздерінің айтылуы мен жазылуы бір-біріне жуық. Ал оқы, тоқы, бүгін, өлең, ауыл, дауыл, басшы, ішсе секілді сөздер айтылуда оқұ, тоқұ, бүгүн, өлөң, ауұл, дуұл, башшы, ішше болып дыбысталады.
Арнайы жазғанда белгілі бір дыбыстың бір әріпке не бірнеше әріптің тіркесіне немесе керісінше, олардың бір дыбысқа сай келуін арнайы шартты белгілер арқылы жүзеге асыруға болады. Демек, әрбір дыбысқа бір белгінің, ал бір шартты белгіге жеке дыбыстың сәйкес келуі шарт.
1. Қалиев Б. А. Қазақ тілінің фонетикасы (оқу құралы). –Алматы, 2014 ж., 95-100 б.
2. Мырзабеков С. Қазақ тілінің дыбыс жүйесі. – А., 1999 ж., 6-15 б.
3. Аханов К. Тіл білімінің негіздері. - Алматы, 2011
4. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. А., 1992 ж.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Филология факультеті
СӨЖ
Пән: Қазіргі қазақ тілі фонетикасы
Тақырыбы: Транскрипция және ... ... ... ... тілі ... ... ... еткен ғалымдардың еңбектеріне шолу. Он сөйлем жазып, фонетикалық талдау жасау
Топ: ФИ-503
Орындаған: Жармұхамбет С.Ж
Тексерген: ... ... 2015 ... ... және ... мәселелері
Транскрипция туралы түсінік
Адам баласының тілі - ... тіл. ... ... ... ... бір дыбыстардың тіркесінен жасалған сөздер арқылы пікір алысып, өзара ұғынысады. Сондықтан сөз - тілдің ... ... ... ... ... мен мағынаның көрінісі. Дыбыстық таңба сөздің материалдық жағын қараса, мағына (мазмұн) оның ... ... ... Бұлардың бірлігі - сөздің өмір сүруі мен қызмет ... ... ... ... ... және ... құрамы болады. Сөздердің дыбыстық құрамына қарай жазылуы бір-бірне сәйкес келуі де, келмеуі де мүмкін. Қандай да болмасын жазу жүйесі ... ... шын ... дәл ... бере ... ... бір ... бірнеше әріппен таңбалауы, ал әріп бірнеше дыбысты белгілеуі ... ... бұл сөз ... ... ... ... болады: сөз ішіндегі бір дыбыстың өзіне көршілес (іргелес) дыбыстың (дыбыстардың) әсерінен басқа дыбысқа айналуы. Бұл - бір. ... ... ... ... ... да, ... да белгілеуінен. Үшіншіден, тілдегі дыбыстардың әліпбидегі әріптердің санынан көп болуы себепті, кейбір ... әріп ... ... ... ... пен ... бір-біріне үнемі сәйкес келмеуі сөздің айтылуы мен жазылуының арасында айтарлықтай алшақтық тудырады. Мысалы: ата, ана, кел, кет, ... дара ... ... мен ... ... жуық. Ал оқы, тоқы, бүгін, өлең, ауыл, ... ... ішсе ... сөздер айтылуда оқұ, тоқұ, бүгүн, өлөң, ауұл, дуұл, башшы, ішше болып дыбысталады.
Арнайы жазғанда белгілі бір дыбыстың бір ... не ... ... ... ... ... олардың бір дыбысқа сай келуін арнайы шартты белгілер арқылы жүзеге асыруға болады. Демек, ... ... бір ... ал бір ... ... жеке ... сәйкес келуі шарт.
Тіл дыбыстарының осылай арнайы белгілер жүйесі арқылы дәл бейнеленіп жазылуы транскрипция деп аталады, ал кез ... ... ... ... ... ... қабылданған таңбалар транскрипциялық белгілер делінеді.
Транскрипцияның түрлері
Тіл білімінде транскрипция ... және ... ... ... бөлінеді.
Фонетикалық транскрипция не үшін қолданылады? Дыбыс пен оның таңбасы, сөздің жазулыуы мен айтылуы үнемі бір-біріне сәйкес келе бермейді. ... ... осы ... ... ... ... тілді мүмкіндігінше дәл беру үшін лингвистикада арнайы жазу - ... ... ... қиын - [қыйын], жиын - [жыйын], иіс - [ійіс], тиін - ... т.б. ... ... сөйлеу тілінің дыбыстық жағын, оның ерекшеліктерінің барлығын ... ... ... ... қызметті транскрипция ғана атқара алады. Транскрипцияның жазудан мынадай айырмашылықтары бар: ... ... ... ... ... олардың әр түрлі байланыстары да ескеріліп, есепке алынады. Транскрипция үшін сөздің этимологиялық, морфологиялық байланыстарының ешбір мәні жоқ. ... ... ... ... ... көрсете білмейді. Ал транскрипцяның қызметі - сөздің дыбыстық ... ... ... дәлме-дәл көрсету. Бір әріп ыңғайына қарай әр түрлі фонемаларды белгілесе, ал транскрипциялық таңбада бір ғана мағынаға ие болады. Бір ... ... әр ... ... ... ... ал транскрипцияда ол әрқашан бір ғана таңбамен белгіленеді.
Фонематикалық трранскрипция негізгі дыбыстардың ... ... ... ... ... ... береді. Сөз ішінде дыбыстың әр түрлі реңдерін ескермейді, транскрипцияның көмекші белгілерінің де аз ғана (буынға бөлу, ... ... ... т. б.) ... ... ... және фонемалық транскрипцияда бір фонеманың алуан түрлі аллофондары бір-ақ таңбамен беріледі де, фонетикалық транскрипцияда әр ... ... да ... Мұның алғашқысы дыбысты (сол арқылы сөзді) айтылуына жуықтатуды, екіншісінде дәл беруді мақсат етеді. Қазақ ... ... ... ... ... ... ... жаузуымызда қолданалып жүрге ә, ө, о,ң, й,ү, ұ, у, л, м, р, т ... ғана ... ... ... ... өз ... ... сақтап тұрады. Ал қалған әріптер сөз ішінде бірде дыбыс, бірде әріп қана ... ... ... ... ... ... түлек, жүрек деген сөздерде е дыбысты да, фонеманы да белгілемейді, ол тек әріп. Сол сияқты: құлын, мұрын, ... ... ... ... ұ, ү тек әріп. Бұлардың транскрипциясы - өлең, өнер, өзен, түлөк, жүрөк, құлұн, мұрұн, жұлдұз, күлкү, түлкү.
Тіл-тілдегі ортақ ... мен ... ... ... латын әліпби негізінде жасалған транскрипция халықаралық фонетикалық әліпби деп аталады. Қазіргі кезде әлем халықтары тілдерінің фонетикалық транскрипция ... ... осы ... фонетикалық әліпбиде жинақталған. Транскрипцияның бұл кестесін 1881 жылы Парижде құрылған Халықаралық фонетикалық ассоциация жасаған және күні бүгінге дейін ... ... Оның ... ... латын әліпбиінің әріптері не олардың бас әріптерінің кішірейген нұсқалары немесе соларға ұқсас арнайы ойлап табылған ... ... ... ... ... ... ... ескермегенде) дүние жүзі халықтарының көпшілігіне ортақ. Мысалы, дауыстылар (а, о, е), дауыссыздар (к, т, с, н, л) ... ... ... ... ... бұл ... таңбалайтын фонетикалық белгілер барлық тілге ортақ.
Фонетикалық транскрипция фонетикалық заңдылықты терең ... ... ... ... өзі ... тіл ... толық қолдауын таба қойған жоқ. Оның үстіне сөздерді бұлай жазуда өзге де ... бар. ... оқу ... ... ... ... жүгінуге тура келеді. Яғни сөздер мен сөз тіркестерін, тұтас мәтінді біршама айтылуына ... жазу ... ... жазу да, әрине, дыбыстық заңдарды жақсы білуді қажет етеді.
Шартты түрде транскрипциялық жазуды дыбыстық ... ал ... ... ... жазу деп атаймыз.
Жазудың бұл екі түріне тән басты айырым белгі, ерекшеліктер төменде келтірілгендей болып келеді:
* ... жазу ... ... ... үнемі дәлме-дәл көрсете алмайды. Дыбыстық жазу сөздің дыбыстық жағын транскрипциялық белгілер арқылы дәлме-дәл көрсетіп береді.
* Әріптік жазуда бір әріп ... ... ... әр ... дыбысты белгілей алады. Дыбыстық жазуда бір транскрипциялық белгі тілде бар бір ғана ... ...
* ... ... бір ... әр ... әріптермен белгіліне береді. Дыбыстық жазуда бір негізгі дыбысқа жеке арнайы транскрипциялық белгінің ... ... ...
Ұлы ғалым А. Байтұрсынов: - дейді. Ғалымның бұл сөзі ... ... ... жазу ... құруға негізгі талап болып алынды.
Біз бұрын арнайы дыбыстық жазу жүйесі болмаған халықпыз. Жекелеген ... ... ... ... ... ... да қазақ тілі сөйлемінің және классикалық қазақ өлеңінің құрылымдарын фонетикалық тұрғыдан талдау, тілдің дыбыстық жазу ... ... ... негізінде қазақ тілінің дыбыстық жазу емле-ережелерін құру - ... ... ... мәселелерінің бірі.
Транскрипциядан транслитерацияны ажырата білу керек. Транслитерация жазылғанды бір ... ... ... ... орыс ... ... ... немесе, керісінше, аударып жазуда қолданылады. Транслитерация әсіресе географиялық атауларды және т.б. жалқы есімдерді жазуда жиі қолданылады. Бір тілдің алфавит ... ... ... ... ... сай ... мүмкін. Мұндай жағдайда транслитерацияны қолдану кейбір қиындықтарға соқтырады. Мысалы, Oslo, London деген атаулардың жазылуын орыс әріптерімен, ал ... ... ... ... ... жасау оңай да, Stockholm дегенді орыс әріптерімен транслитерация жасау қиын. Бұлай болатындығы орыс алфавитінде латын алфавитіндегі с, һ ... ... ... ... жоқ. ... ... алфавитінде сәйкес келетін әріптер жоқ. Сондай-ақ латын алфавитінде орыс тіліндегі Ярославль, Щербаков тәрізді жалқы есімдерді ... ... ... ... бұл сөздердің транслитерациясын қиындатады. Мұндай жағдайда сөздің ... ... ... ... беру үшін ... ... транслитерация қолданылады. Кейде бір тілде бар әріптер ғана емес, сонымен бірге дыбыстар да екінші бір ... ... ... ... ... ... екінші бір тілдегі сол болса да ұқсастығы бар әріппен беріледі. Мысалы, ... ... және т. б. ... ... һ дыбысы орыс тілінде болмағандықтан, ол көбінесе r әрпімен ... ... ... ... ... һ ... ... жағынан орыс тіліндегі х дыбысы да жақын келеді. Осыған орай ... ... һ әрпі орыс ... х ... де ... жүр ... Хирт, Хьюлет және т. б.)
Бұл тарауда айтылғандардан жазудың ұзақ тарихы бар екенін және оның сан алуан түрлері ... ... ... ... ... жазу адам ... мәдени зор табысы болып саналады.
* Қазіргі қазақ тілі фонетикасы саласында еңбек еткен ғалымдардың
еңбектеріне ... ... ... жүйесі жөнінде алғашқы мәліметті Н.И. Ильминскийдің 1860 жылы Қазан қаласында шыққан () ... ... ... ... Одан соң ... ... [1] ... фонетикасы жөнінен айтарлықтай жаңалық байқалмайды. Онда кейбір ... ... мен ... ... ... жайында азын-аулақ мәлімет береді.Түркі тілдерінің фонетика мәселесін зерттеу жайында В.В. Радловтың сіңірген еңбегі аса зор. П.М. ... екі ... ... ... тілінің грамматикасын жазып, оның алғашқы бөлімін фоне - тика мен морфология мәселесіне арнаған болатын. Октябрь революциясына дейін казақ тілі ... ... ... - В. ... ... этимология и синтаксис. Орен - бург, 1897), И. Лаптевтың (Москва, 1900) және Н. ... ... 1912) ... ... атап ... ... еді.
Аталған еңбектердің фонети - ка тарауында айтарлықтай жаңалық жоқ, көбіне, бұрынғы айтылған мәселелерді қайталап отырады.
Г. В. Архангельский ... ... тілі ... жіктелуі, дыбыстардың өз ара алмасуы, кейде дыбыстардың сөзде ... ... ... ... ... заң мен екпін мәселесі қысқаша түрде сөз болады.Қазақ тілі ... ... ... ... ... ойып орын ... ... фонетика мәселелерін арнаулы жүйеге салып зерт - теу ... ... ... ... басталады. Проф. Қ. Жұбанов қазақ лингвистикасының ірге ... ... бірі ... Ол ... фонетикасының бір топ мәселелері (атап айтқанда -- тіл ... ... мен ... ... ... құбылысы, үндестік заң, сөздің буын құрылысы және акцентуация саласы) жөнінде зерттеу ... олар ... ... ... ... тіліндегі жөніндегі тұңғыш еңбек болғандықтан Н. Ильминскийдің әрбір пікіріне ілтипатпен қарағанымыз жөн. Оның айтуында, қазақ тілінде мынадай ... бар: ... - а (ә), е, ы, і, ө, о, ұ, ү, ... - п, б, м, у, т, д, н, ж, з, ш, с, р, л, й, қ, в. Яғни ... - 8, ... 19. ... ... ... Н. Ильминский а және ә дыбыстарын (жуанды-жіңішкелі) бір фонема деп ... Ақ - әк, ал - әл, ... өр - әр, өн - ән, ұн - ән ... ... ... ... саралауда ә фонемасының өзіндік қызметі барын аңғару қиын емес. ... ... ... (1812-1878) деп аталатын екі томдық көлемді ... де ... ... мол қамтылған Қазақ лексикографиясы тарихы үшін маңызы бар бұл ... ... араб ... ... Тек екінші томында ғана сөздердің орыс тіліндегі транскрипциясы берілген. ... ... ... ... ... көп ... ... жылы әскери қызметкер, тарихшы М. А. ... деп ... ... ... 209 ... кітаптың 45 беті қазақ тіліне арналған және оны ... Н. ... ... ... ... ... ... да мұнда ауыз толтырып айтарлық фонетикалық жаңалық жоқ.
1878 жылы А. В. ... ... ... ... ... ... алғашқы 64 беті өзбек, қазақ, татар, тәжік тілдерінің грамматикасына арналған. 26-39 беттерде қазақ тіліне орын берген. Оның көрсетуінде, ... ... ... ... 17 ... бар. Алайда кейбір дыбыстардың таңбасы айқын емес. Мәселен, ә, е ... э, и ... ... Ал дауыссыз й, у мүлде жоқ, оның ... в, һ ... тұр. ... ... бұлдұрұқ, бұлұңдұр, құйқұлжұған, күлүмдө, күңкүлдө сияқты жазу ұшырайды. Мұны ... ... ... жөн.
3. Он сөйлем жазып, фонетикалық талдау жасаңыз
1.Барша ұлтты бауырына ... ... ... халқы біреуді артық, біреуді кем көрмеген. 2. Татулық пен достықта тұруды ежелден серік еткен. 3. Қазақстан - өз ... ... ... ... мәдениеті, тарихы, салт-дәстүрі бар ел. 4. Қазаққа тән ... ... ... мұра ... ... ... ... Республикасы - Президентіміздің басшылығымен алпауыт мемлекетке айналды. 6. Ұлы ... ... ... еді. 7. ... ... ... арттырды.8. Назарбаев бұл шарттардан мүдірмей өтті. 9. Қазақстан талай табыстарға жетті. 10. Еліміздің ... ... - 2 ... бар - ... ... ша - ашық ... - ... ұяң
а - дауысты, жуан, ашық, ... - ... ... - ... қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
Сөзде 5 әріп, 5 дыбыс бар
Ұлтты - 2 буын, ұлт - ... ... ты - ашық ... - ... ... ... ... - дауыссыз, үнді
т - дауыссыз, қатаң
т - дауыссыз, қатаң
ы - ... ... ... ... ... 4 ... ... - 4 буын, ба - ашық ... уы - ашық ... ры - ашық ... на - ашық ... - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
у - ... ... - ... жуан, езулік, қысаң
р - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, езулік, қысаң
н - дауыссыз, ... - ... ... ... ... 8 ... 8 ... бар
Басқан - 2 буын, бас - ... ... қан - ... ... - ... ұяң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
с - дауыссыз, қатаң
қ - дауыссыз, қатаң
а - ... ... ... езулік
н - дауыссыз, үнді
Сөзде 6 әріп, 6 ... ... - 3 ... ба - ашық буын, уыр - бітеу буын, мал - ... ... - ... ... - ... ... ашық, езулік
у - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, езулік, ... - ... ... - ... үнді
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
л - дауыссыз, үнді
Сөзде 8 әріп, 8 ... ... - 2 ... қа - ашық ... зақ - ... ... - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, ... ... ... - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
қ - ... ... ... 5 ... ... - 2 ... хал - бітеу буын, қы - ашық буын
х - дауыссыз, қатаң
а - ... ... ... ... - ... ... - дауыссыз, қатаң
ы - дауысты, жуан, қысаң, ... 5 ... 5 ... бар ... - 3 ... бі - ашық ... реу - бітеу буын, ді - ашық буын
б - ... ... - ... ... ... - дауыссыз, үнді
е - дауысты, ... ... - ... ... - ... ұяң
і - дауысты, қысаң, жіңішке
Сөзде 7әріп, 7 дыбыс бар
Артық - 2 буын, ар - ... ... тық - ... ... - дауысты, жуан, ашық, езулік
р - дауыссыз, ... - ... ... - ... ... ... ... - дауыссыз, қатаң
Сөзде 5 әріп, 5 дыбыс бар
Біреуді - 3 буын, бі - ашық ... реу - ... ... ді - ашық ... - дауыссыз, ұяң
і - дауысты, қысаң, жіңішке
р - дауыссыз, үнді
е - ... ... ... - дауыссыз, үнді
д - дауыссыз, ұяң
і - дауысты, қысаң, жіңішке
Сөзде 7әріп, 7 дыбыс бар
Кем - 1 ... кем - ... ... - ... ... - ... ... езулік, ашық
м - дауыссыз, үнді
Сөзде 3 әріп, 3 дыбыс бар
Көрмеген - 3 ... ... ... ме-ашық буын, ген-бітеу буын
к - дауыссыз, қатаң
ө - дауысты, ... ... ... - ... ... - ... үнді
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
г - дауыссыз, ұяң
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
н - ... ... 8 ... 8 ... ... cөйлем:
Татулық - 3 буын, та - ашық ... ту - ашық ... лық - ... ... - ... ... - дауысты, жуан, ашық, езулік
т - дауыссыз, қатаң
у - ... ... ... - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
қ - дауыссыз, қатаң
Сөзде 7 ... 7 ... ... - 1 ... пен - бітеу буын
п - дауыссыз, қатаң
e - ... ... ... ... - ... үнді
Сөзде 3 әріп, 3 дыбыс бар
Достықта - 3 ... дос - ... ... тық - ... буын, та - ашық буын
д - дауыссыз, ұяң
о - дауысты, ... ... ... - дауыссыз, қатаң
т - дауыссыз, қатаң
ы - ... ... ... ... - ... ... - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
Сөзде 8 әріп, 8 дыбыс бар
Тұруды - тұ - ашық ... ру - ашық ... ды - ашық ... - дауыссыз, қатаң
ұ - дауысты, жуан, еріндік, қысаң
p - дауыссыз, ... - ... ... еріндік, жуан
д - дауыссыз, ұяң
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
Сөзде 6 ... 6 ... ... - 3 ... ... буын, жел-бітеу буын, ден-бітеу буын
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
ж - ... ... - ... жіңішке, езулік, ашық
л - дауыссыз, үнді
д - ... ... - ... ... ... ... - дауыссыз, үнді
Сөзде 7 әріп, 7 дыбыс бар
Серік - 2 ... се - ашық ... рік - ... ... - ... ... - ... жіңішке, езулік, ашық
р - дауыссыз, үнді
і - дауысты, қысаң, жіңішке
к - ... ... 5 ... 5 ... ... - 2 ... ет - тұйық буын, кен - бітеу буын
е - ... ... ... ... - дауыссыз, қатаң
к - дауыссыз, қатаң
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
н - ... ... 5 ... 5 ... ... ... - 1 ... өз - тұйық буын
ө - дауысты, ... ... ... - ... ... 2 әріп, 2 буын бар
Ұлты - 2 буын, ұл-тұйық буын, ты-ашық буын
ұ - дауысты, жуан, ... ... - ... үнді
т - дауыссыз, қатаң
ы - дауысты, жуан, қысаң, ... 4 ... 4 ... бар ... - 2 ... хал-бітеу буын, қы-ашық буын
х - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, жуан, ... ... - ... ... - ... ... - ... жуан, қысаң, езулік
Сөзде 5 әріп, 5 дыбыс бар
Діні - 2 буын, ді-ашық буын, ні-ашық буын
д - ... ... - ... жіңішке, қысаң, езулік
н - дауыссыз, үнді
і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
Сөзде 4 әріп, 4 дыбыс ... - 2 ... ... ... ... буын
т - дауыссыз, қатаң
і - дауысты, ... ... ... - ... ... - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
Cөзде 4 әріп, 4 дыбыс бар
Мәдениеті - 5 буын, ... ... ... ... ни-ашық буын, е-ашық буын, ті-ашық буын
м - дауыссыз, үнді
ә - ... ... ... ... - ... ... - ... жіңішке, езулік, ашық
н - дауыссыз, үнді
и - ...
е - ... ... ... ашық
т - дауыссыз, қатаң
і - ... ... ... ... 9 ... 9 дыбыс бар
Тарихы - 3 буын, та - ашық буын, ри - ашық ... хы - ашық ... - ... ... - ... ... ашық, езулік
р - дауыссыз, үнді
и - дауысты, ... ... ... - ... ... - ... ... қысаң, езулік
Салт - 1 буын, салт - бітеу буын
c - дауыссыз, ... - ... ... ... ... - дауыссыз, үнді
т - дауыссыз, қатаң
Сөзде 4 әріп, 4 ... ... - 3 ... дәс-бітеу буын, тү-ашық буын, рі-ашық буын
д - ... ... - ... ... ... ... - ... қатаң
т - дауыссыз, қатаң
ү - дауысты, жіңішке, еріндік, қысаң
р - ... ... - ... ... қысаң, езулік
Сөзде 7әріп, 7 дыбыс бар
Бар - 1 ... бар - ... ... - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, ашық, ... ... - ... ... 3 ... 3 ... ... - 1 буын, ел-тұйық буын
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
л - дауыссыз, үнді
Сөзде 2 әріп, 2 ... ... ... - 3 ... қа-ашық буын, зақ-бітеу буын, қа-ашық буын
қ - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, ашық, езулік, жуан
з - ... ... - ... ... езулік, жуан
қ - дауыссыз, қатаң
қ - дауыссыз, қатаң
а - ... ... ... ... 7 ... 7 ... ... - 1буын, тән-бітеу буын
т - дауыссыз, қатаң
ә - дауысты, ашық, езулік, ... - ... ... ... 3 әріп, 3 дыбыс бар
Бабаларымыздан - 6 буын, ба-ашық буын, ... ... ... ... ... ... ... буын, дан-бітеу буын
б - дауыссыз, үнді
а - дауысты, ашық, ... ... - ... ... - ... ... езулік, жуан
л - дауыссыз, үнді
а - ... ... ... ... - ... үнді
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
м - ... ... - ... ... қысаң, езулік
з - дауыссыз, ұяң
д - дауыссыз, ұяң
а - ... ... ... ... - ... үнді
Сөзде 14 әріп, 14 дыбыс бар
Қалған - 2 буын, қал-бітеу буын, ған-бітеу буын
қ - ... ... - ... ... ... жуан
л - дауыссыз, үнді
ғ - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, ашық, езулік, жуан
н - ... ... 5 ... 5 ... ... - 2 ... ... буын, мыс-бітеу буын
н - дауыссыз, үнді
а - дауысты, ашық, езулік, жуан
м - ... ... - ... ... ... езулік
с - дауыссыз, қатаң
Сөзде 5 әріп, 5 дыбыс бар
Мұра - 2 буын, мұ-ашық ... ... ... - ... үнді
ұ - дауысты, жуан, еріндік, қысаң
р - ... ... - ... ... езулік, жуан
Сөзде 4 әріп, 4 дыбыс бар
Ретінде - 3 ... ... ... ... ... ... - дауыссыз, үнді
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
т - дауыссыз, қатаң
і - ... ... ... ... - ... үнді
д - дауыссыз, ұяң
е - дауысты, жіңішке, ... ... 7 ... 7 ... ... - 3 ... ... пақ-бітеу буын, қа-ашық буын
ұ - дауысты, жуан, еріндік, қысаң
р - ... ... - ... ... - ... ... ... жуан
қ - дауыссыз, қатаң
қ - дауыссыз, қатаң
а - ... ... ... ... 7 ... 7 ... бар
Жеткен - 2 буын, жет-бітеу буын, кен-бітеу буын
ж - дауыссыз, ұяң
е - дауысты, жіңішке, ... ... - ... ... ... ... - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
н - дауыссыз, үнді
Сөзде 5 әріп, 5 ... ... ... - 3 ... қа- ашық ... ... буын, стан-бітеу буын
қ - дауыссыз, қатаң
а - ... ... ... ... - ... ... - ... жуан, ашық, езулік
қ - дауыссыз, қатаң
с - ... ... - ... қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
н - дауыссыз, үнді
Сөзде 9 әріп, 9 ... ... - 5 ... рес-бітеу буын, пу-ашық буын, бли-ашық буын, ка-ашық буын, сы-ашық буын
р - дауыссыз, үнді
е - ... ... ... ... - дауыссыз, қатаң
п - дауыссыз, қатаң
у - дауысты, ... ... ... - ... ... - ... ... - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
к - дауыссыз, ... - ... ... ... ... - ... қатаң
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
Сөзде 12 әріп, 12 дыбыс ... - 6 ... ... ... зи-ашық буын, ден-бітеу буын, ті-ашық буын, міз-бітеу буын, дің-бітеу буын
п - ... ... - ... үнді
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
з - ... ... - ... ... ... ... - дауыссыз, ұяң
е - ... ... ... ... - ... ... - ... қатаң
і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
м - ... ... - ... ... қысаң, езулік
з - дауыссыз, ұяң
д - дауыссыз, ұяң
і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
ң - ... ... 16 ... 16 ... ... - 5 ... бас-бітеу буын, шы-ашық буын, лы-ашық буын, ғы-ашық ... ... ... - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, жуан, ашық, ... - ... ... - ... ... - дауысты, жуан, қысаң, езулік
л - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, ... ... - ... ... - ... ... ... езулік
м - дауыссыз, үнді
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
н - ... ... 12 ... 12 ... ... - 3 ... ал-тұйық буын, па-ашық буын, уыт-бітеу буын
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
л - ... ... - ... ... - ... ... ашық, езулік
у - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
т - дауыссыз, ... 7 ... 7 ... бар
Мемлекетке - 4 ме-ашық буын, мле-ашық буын, кет-бітеу буын, ке- ашық ... - ... ... - ... ... ... ... - дауыссыз, үнді
л - дауыссыз, үнді
е - дауысты, ... ... ... - ... ... - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
т - ... ... - ... ... - ... ... ... ашық
Сөзде 10 әріп, 10 дыбыс бар
Айналды - 3 ... ... ... ... ды-ашық буын
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
й - дауыссыз, үнді
н - дауыссыз, үнді
а - ... ... ... езулік
л - дауыссыз, үнді
д - ... ... - ... үнді
Сөзде 7 әріп, 7 дыбыс бар
6 - ... - 2 ... ... ... ... ... - дауысты, жуан, еріндік, қысаң
л - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
Cөзде 3 әріп, 3 ... ... - 3 ... ... буын, ла-ашық буын, ның-бітеу буын
д - дауыссыз, ұяң
а - ... ... ... езулік
л - дауыссыз, үнді
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
н - ... ... - ... ... - ... ... 7 әріп, 7 дыбыс бар
Тағдыры - 3буын, тағ-бітеу буын, ды-ашық буын, ры-ашық ... - ... ... - ... ... ашық, езулік
ғ - дауыссыз, үнді
д - дауыссыз, ұяң
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
р - дауыссыз, үнді
ы - ... ... ... ... 7 ... 7 ... бар
Қатулы - 3 буын, қа-ашық буын, ... ... ... ... - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, ... - ... ... - ... ... еріндік, жуан
л - дауыссыз, үнді
ы - дауысты, жуан, қысаң, ... - 2 ... ... ... ... ... - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
д - дауыссыз, ұяң
і - ... ... ... ... 3 әріп 3 дыбыс бар
7 cөйлем:
Президент - 3 буын, пре-ашық буын, зи-ашық буын, дент-бітеу буын
п - ... ... - ... ... - ... ... ... ашық
з - дауыссыз, ұяң
и - дауысты, жіңішке, қысаң, ... - ... ... - ... жіңішке, езулік, ашық
н - дауыссыз, үнді
т - дауыссыз, қатаң
Сөзде 9 ... 9 ... ... - 4 ... ... ... ... буын, кет-бітеу буын, тің-бітеу буын
м - дауыссыз, үнді
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
м - ... ... - ... ... - ... жіңішке, езулік, ашық
к - дауыссыз, қатаң
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
т - дауыссыз, қатаң
т - ... ... - ... ... қысаң, езулік
ң - дауыссыз, үнді
Cөзде 11 әріп, 11 дыбыс бар
Тәуелсіздігін - 5 ... ... ... ... ... ... буын, ді-ашық буын, гін-бітеу буын
т - дауыссыз, қатаң
ә - дауысты, ашық, езулік, жіңішке
у - дауыссыз, үнді
е - дауысты, жіңішке, ... ... - ... ... - ... ... - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
з - дауыссыз, ұяң
д - дауыссыз, ұяң
і - ... ... ... ... - ... ... - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
н - дауыссыз, үнді
Сөзде 13 әріп,13 ... ... - 3 ... ... тыр-бітеу буын, ды-ашық буын
а - дауысты, жуан, ашық, езулікр - дауыссыз, үнді
т - дауыссыз, қатаң
т - дауыссыз, ... - ... ... ... ... - ... үнді
д - дауыссыз, ұяң
ы - дауысты, жуан, қысаң, ... 8 ... 8 ... ... ... - 4 ... ... буын, зар-бітеу буын, ба-ашық буын, ев-тұйық буын
н - ... ... - ... жуан, ашық, езулік
з - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
р - дауыссыз, үнді
б - дауыссыз, ұяң
а - дауысты, жуан, ... ... - ... ... ... ... - дауыссыз, ұяң
Сөзде 9 әріп, 9 дыбыс бар
Бұл - 1 ... ... ... - ... ... - ... ... еріндік, қысаң
л - дауыссыз, үнді
Сөзде 3 ... 3 ... ... - 3 ... ... ... тар-бітеу буын,дан-бітеу буын
ш - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
р - дауыссыз, үнді
т - дауыссыз, ... - ... ... - ... жуан, ашық, езулік
р - дауыссыз, үнді
д - дауыссыз, ұяң
а - ... ... ... ... - ... ... 10 ... 10 дыбыс бар
Мүдірмей - 3 буын, мү-ашық буын, дір-бітеу буын, мей-бітеу буын
м - ... ... - ... жіңішке, еріндік, қысаң
д - дауыссыз, ұяң
і - ... ... ... ... - ... ... - ... үнді
е - дауысты, жіңішке, езулік, ашық
й - дауыссыз, үнді
Сөзде 6 әріп, 6 дыбыс бар
Өтті - 2 ... ... ... ... ... - ... ... еріндік, ашық
т - дауыссыз, қатаң
т - дауыссыз, қатаң
і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
Сөзде 4 әріп, 4 дыбыс бар
9 сөйлем:
Қазақстан - 3 ... қа- ашық ... ... буын, стан-бітеу буын
қ - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
з - дауыссыз, ... - ... ... ашық, езулік
қ - дауыссыз, қатаң
с - ... ... - ... ... - ... ... ашық, езулік
н - дауыссыз, үнді
Сөзде 9 әріп, 9 дыбыс бар
Талай - 2 буын, та-ашық буын, лай-бітеу ... - ... ... - ... ... ашық, езулік
л - дауыссыз, үнді
а - дауысты, ... ... ... - ... ... 5 әріп, 5 дыбыс бар
Табыстарға - 4 буын, та-ашық буын, ... ... ... ... ға-ашық буын
т - дауыссыз, қатаң
а - дауысты, жуан, ашық, езулік
б - дауыссыз, ұяң
ы - дауысты, жуан, ... ... - ... ... - ... ... - дауысты, жуан, ашық, езулік
р - дауыссыз, үнді
ғ - дауыссыз, үнді
а - ... ... ... езулік
Cөзде 10 әріп,10 дыбыс бар
Жетті - 2буын, жет-бітеу буын, ті-ашық буын
ж - ... ... - ... жіңішке, езулік, ашық
т - дауыссыз, қатаң
т - дауыссыз, қатаң
і - ... ... ... ... 5 ... 5 ...
10 ... - 4 буын, е-ашық буын, лі-ашық буын, міз-бітеу буын, дің-бітеу буын
е - дауысты, ... ... ... - ... үнді
і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
м - дауыссыз, үнді
і - дауысты, жіңішке, қысаң, ... - ... ... - ... ... - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
ң - дауыссыз, үнді
Сөзде 9 әріп, 9 дыбыс бар
Экономикасы - 6 ... ... ... ... ... ... ... ми-ашық буын, ка-ашық буын, сы-ашық буын
э - дауысты, ... ... ... - ... ... - ... ... ашық, еріндік
н - дауыссыз, үнді
о - дауысты, жуан, ашық, еріндік
м - дауыссыз, үнді
и - ... ... ... ... - ... ... - ... жуан, ашық, езулік
с - дауыссыз, қатаң
ы - дауысты, жуан, қысаң, езулік
Сөзде 11 әріп, 11 дыбыс бар
Көтерілді - 4 ... ... ... ... ... ... ... ді-ашық буын
к - дауыссыз, қатаң
ө - дауысты, жіңішке, еріндік, ашық
т - дауыссыз, қатаң
е - дауысты, жіңішке, езулік, ... - ... ... - ... ... қысаң, езулік
л - дауыссыз, үнді
д - дауыссыз, ұяң
і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік
Пайдаланылған ... ... Б. А. ... ... ... (оқу ... - ... 2014 ж., 95-100 б.
* Мырзабеков С. Қазақ тілінің дыбыс жүйесі. - А., 1999 ж., 6-15 ... ... К. Тіл ... негіздері. - Алматы, 2011
* Байтұрсынов А. Тіл ... А., 1992 ж.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Oнoмастика және аударма53 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Жазу және жазба тіл 10 бет
Публицистикалық мәтіндегі жалқы есімдердің аудару мәселелері20 бет
Транскрипция және транслитерация мәселелері9 бет
Транскрипция және транслитерация мәселелері. Қазіргі қазақ тілі фонетикасы саласында еңбек еткен ғалымдардың еңбектеріне шолу.Он сөйлем жазып, фонетикалық талдау14 бет
Транспорт түрін таңдап алу ,оны мәліметтер базасында ұйымдастыру10 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь