Бидай өндіру технологиясы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Бидайдың морфологиясы
2. Бидайдың өсу фазасы
3. Бидайдың сорттары
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Бидай — астық тұқымдасына жататын аса маңызды дәнді дақыл. Қазақстанда 6 түрі (Еділ бидайы, Польша бидайы, көже бидай, жұмсақ бидай, қатты бидай, көбен бидай өседі, жабайы түрлері сирек кездеседі.Бидай – дәнді-дақылдар тобына жататын, көбінесе біржылдық шөптесін өсімдік. Дәнді-дақылдардың ішіндегі ең басты және ең көп өндірілетін дақыл. Бидайдың 20-ға жуық жабайы және мәдени түрі белгілі. Бір гектардан 30-40 центнер өнім береді. Бидай сұрыптары құрамындағы эндосперманың (80-84%) мөлшеріне байланысты бағаланады.
Бидай біздің заманымызға дейінгі 6000-5000 жылдары Ежелгі Грекияда өсіріле бастаған. Мысыр мен Қытайда біздің заманымыздан 4000 жыл бұрын бидайдан тағамдар жасаған. Адамдар бидайды тек тағам ретінде ғана емес, сонымен қатар емдік қасиеттері үшін де ерте заманнан бағалаған. Бидайдың дәні байлық пен жақсылықтың нышаны ретінде қабылданған, өйткені ол кезде көбіне қолданылған сұлы мен қара бидайға қарағанда, суыққа және құрғақшылыққа төзімсіз бидайдан жақсы өнім алу қиын болған. Ақ ұн тек үлкен мерекелер кезінде ғана пайдаланылған, онда да оған әркімнің мүмкіндігі келе бермейтін.
Сұрпына қарай бидайдың құрамындағы крахмал мен көмірсулардың мөлшері 50-70%-ға дейін, ақуыздар 10%-дан 20%-ға дейін жетеді. Сондай-ақ, өсімдік майлары, дәрумендер (В1, В2, В6, С, Е, РР), минералдар (калий, кальций, магний, фосфор т.б), өзектер, пектинді заттар, сонымен қатар белсенді ферменттер бар.
Бидайдан ұн, ұнтақ жармасын, «тритикале» және «булгур» жармасын жасайды. Ұнтақ жармасы – өзімізге белгілі «манная крупа». «Тритикале» – будандастырылған бидай мен қарабидайдан жасалған жарма. Ұннан нан, макарон, кондитерлік тағамдар өндіріледі. Кебектің қайнатпасы теріні жұмсартады. Бидайдың масағы флористикада гүл шоғырлары мен композицияларын безендіру үшін қолданылады.
1. Қ. К. Әрінов, Қ.М. Мұсынов, А.Қ. Апушев, Н.А. Серекпаев, Н.А. Шестакова, С.С. Арыстанғұлов «Өсімдік шаруашылығы» , Алматы-2011жыл
2. М.М. Жанзақов. Өсімдік шаруашылығы. Алматы, 2007 жыл
3. М.И. Кондрашкина Лабороторно-практические заниятия по растениеводству, Москва-2006 г
Қосымша әдебиеттер:
1. И.А. Абугалиев. Справочник агронома. Алма-Ата, Қайнар,1985 ж
2. В.Ф. Белик. Бахчевые культуры. М., Колос,1980 г.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
35814021590СӨЖ
00 ... ... ... ... ( морфологиясымен танысу,өсу фазасын зерттеу).
Тексерген: Татенов А.Б
Орындаған: Мамырбек Б
Семей - 2015
Жоспар
* ... ... ... ... ... Бидайдың өсу фазасы
* Бидайдың сорттары
* Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Бидай -- ... ... ... аса ... ... ... Қазақстанда 6 түрі (Еділ бидайы, Польша бидайы, көже ... ... ... ... ... ... бидай өседі, жабайы түрлері сирек кездеседі.Бидай - дәнді-дақылдар ... ... ... біржылдық шөптесін өсімдік. Дәнді-дақылдардың ішіндегі ең басты және ең көп ... ... ... 20-ға жуық ... және ... түрі ... Бір гектардан 30-40 центнер өнім береді. Бидай сұрыптары құрамындағы эндосперманың (80-84%) мөлшеріне байланысты бағаланады.
Бидай біздің заманымызға ... ... ... ... ... ... ... Мысыр мен Қытайда біздің заманымыздан 4000 жыл бұрын бидайдан тағамдар ... ... ... тек ... ретінде ғана емес, сонымен қатар емдік қасиеттері үшін де ерте заманнан бағалаған. ... дәні ... пен ... нышаны ретінде қабылданған, өйткені ол кезде көбіне қолданылған сұлы мен қара бидайға қарағанда, суыққа және құрғақшылыққа төзімсіз бидайдан жақсы өнім алу қиын ... Ақ ұн тек ... ... ... ғана ... онда да оған әркімнің мүмкіндігі келе бермейтін.
Сұрпына қарай бидайдың құрамындағы крахмал мен көмірсулардың мөлшері 50-70%-ға дейін, ақуыздар 10%-дан 20%-ға дейін ... ... ... майлары, дәрумендер (В1, В2, В6, С, Е, РР), минералдар (калий, кальций, магний, ... т.б), ... ... ... ... ... ... ферменттер бар.
Бидайдан ұн, ұнтақ жармасын, және жармасын жасайды. Ұнтақ жармасы - ... ... . - ... ... мен ... жасалған жарма. Ұннан нан, макарон, кондитерлік тағамдар өндіріледі. Кебектің қайнатпасы теріні ... ... ... ... гүл ... мен ... ... үшін қолданылады.
Бидайдың морфологиялық ерекшеліктері.
Тамыр жүйесі шашақты, ұрықтық және ... ... ... - сабан ( буынаралықтары 5-8 ), буынаралықтарының саны жапырақ санына сәйкес келеді. ... ... ... ... ... мен ... ... құралған, қынаптың тақтағы ауысар жерінде тілше ( түссіз пленка), ал жапырақ қынабының ... ... орап ... ... құлақша немесе мүйізшелер болады.
Гүл шоғыры- масақ, ол масақ білігі мен масақшалардан тұрады. Бидай масағы бөлігінің бір ... бір ... ... бірақ ол көпгүлді /3-5 гүлден тұрады/. Агрономның міндеті- мүмкіндігінше масақтағы ... ... ... дән ... дән, ол үш ... - қабық, эндосперм және ұрықтан-құралған. Дәннің ірілігі негізінен өсіру ... ... ... өсу фазасы
Тұқымның өнуі- бұл тыныштық күйінде тұқымның белсенді әрекетке көшуі, ол үшін ... ... және ауа ... ... өз массасының 45-50% су сігіргеннен кейін өне бастайды, топырақтың ... ... ... 60-70 % ... болғаны дұрыс. Күздік бидай тұқымы 0°С-да суды сіңіре алады, бірақ мұндай жағдайда тұқым бөрткенімен физиологиялық өсу ... ... ... көгі (көктеу) кезеңі. Топырақ бетіне әуелі колеоптиле шығады, ол жарылады да бірінші нағыз жапырақ пайда болады, осы сәтті егін ... деп ... ... ... көктеу кезеңінің ұзақтығы температураға, ылғал ж.б. байланысты. Қостанай облысы жағдайында жақсы дайындалған ықтырмалы сүрі ... ... ... ... ... 6-9-тәулікте, ал куаңшылықты жылдары және сүрі танабы нашар өнделгенде-10-16-тәулікте көктеген. Ақмола облысының бұрынғы кеңшарында ... ... ... ... ... ... ауа температурасы 18,6°С және 12,8°С болғанда тиісінше күздік бидай 6 және 8- ... егін ... ... ... ... ... әдетте төменгі жапырақ қолтығына бірінші бүйір өркенінің пайда болуымен анықтайды. Бірінші бүйір өркенінің жапырағының өсуіне қарай ... ... ... ... ... ... бүршіктен екінші бүйір өркен қалыптасады. Орта есеппен 5-7 өркен ... ... ... ... ... саны жоғары болуы мүмкін. Осы кезеңде негізгі өркендердің түзілуі және өсуімен қатар түптену түйініненекіншілік немесе түйін тамырлары қалыптаса бастайды. Күздік ... ... және ... ... ... ... ... бидайға түйін тамыр жүйесі жаздық бидайға қарағанда қуатты дамиды.
Түтікке шығу ... ... Бұл ... ... ... 5-6 ... ... басталады. Өсімдік сабағының шапшаң өсуі мен масақтың дамуы осы кезеңнен басталады, жапырақтардың негізгі массасының ... ... ... ... ... ... ... қынабы бөлігінен сыртқа шығуымен сипатталады және түтікке шыққаннан кейін 20-25 тәуліктен соң басталады, аймақ жағдайында бұл ... ... ... мен ... дәл ... ... өтуі үшін ... ауа тампературасы 18-20°С.
Гүлдену кезеңі. Қолайлы жағдайларда күздік бидайдың гүлдену ... соң ... ... Оның ... ... ауа мен топырақ ылғалдылығына тәуелді. Гүлдену мен тозаңдану ... ең ... ... 6-7°С, АЛ ... ... ауа ... Оңтайлы жағдайлар гүлдену мен тозаңдану уақытында топырақ ... ... 75-80% ... ... ... Ұрықтанған ұрық бүршігінде эндосперм қалыптасады, ұрық өсіп-дамиды, жатын қабырғасынан қабық түзіледі де тұқыммен ... ... ... ... ... сорттары
Жұмсақ және қатты бидайлардың жаздық және күздік сорттары бар. Жаздық бидай көктемде, күздік бидай күзде егіледі. Күздік бидай биологиясы ... ... ... Жаздық бидайдан айырмашылығы-оның вегетатциялық кезегі күзде ... да ... жылы ... ... ... үрдісінде күздік бидай өну, көктеу, түптену, түтікке шығу, масақтану, гүлдену және пісу ... ... ... үш ... ... қалғандары-келесі жылы көктемде және жазда өтеді. Күздік бидайдың тұқымы 1 -- 20С жылылықта, 7 -- 9 ... ... ... Сол ... қар ... қыстап, көктемде өсіп, дән салып, жазда піскен соң орылып жиналады. Күздік бидай дәнінің ... ... ... ... көп ... етеді. Көктемгі қуаңшылық оның өнімінің азаюына әсер етеді, дәні солыңқы болады. Сондықтан қыста қар тоқтату ... ... ... ... ... ... оңтүстік облыстарда өсіріледі.
Тыңайтқыш қолдану жүйесі. Ғылыми негізделген ... ... ... ... бидайдың заманауи сорттарының әләуеті өніміне жақын-гектарынан8,0-9,0 т өнім алуға болатыны дәлелденген дерек. Күздік бидайдың қоректік заттарды қажет ету ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктің даму кезеңіне, сорттың ерекшелігіне тікелдей байланысты.
Топырақ өңдеу жүйесі. Күздік бидайға ... ... алғы ... ... аймақтың топырақ климат жағдайына, нақты шаруашылықтың ресурстық ерекшеліктеріне ж.б. байланысты ... және ... ... ... ... ... ... Күздік бидайдың ерекше сипаты-оның күзден тығыз топырақта қалыпты дамуы.
Тұқымды себуге дайындау және себу жұмыстары. Жоғары ... ... ... бидайдан мол өнім алудың маңызды шарты. Осы себепті бірінші класты себу сапасына ... ... ... ... ... күздік бидай тұқымы пайдаланылады. Өйткені жаңа жиналған астық тұқымдары ... ... ... аз ... егін жинағаннан кейін пісіп-жетілу кезеңін-тыныштық күйін- өтіп үлгермейді, нәтижесінде олардың лабораториялық өнгіштігі 70-80% -дан аспайды. Олар кондициялық ... 20-30 ... соң ... Жаңа ... ... дайындалған тұқым кеш көктейді, танаптық өнгіштік төмен және егістік сирек болады, ал бұл астық өнімін төмендетеді.Өткен жылғы өнімнің ... тез және ... ... ... жақсы түптенеді, қыстайды және айтарлықтай мол қосымша өнім ... Бұл ... ... ... тұқымының ауыспалы қоры керектігін дәләлдейді.
Өнімді жтинау. Күздік бидайдың піскен егінін жинау әдісін таңдап алу, оның ... ... ауа ... ... ... ... Өсірілген өнімді жинау дәннің толық пісу кезеңіне тікелей, ал дәннің балауызданып пісуінің ортасында ылғалдылығы 30-35% ... ... ору ... ... бидайдың белгілі сорттары: "Жетісу", "Қарлығаш", "Комсомолдық -- 1", "Мироновтық -- 808", ... ... ... ... рұқсат етілген сорттар. Мироновская 808-Украинаның В.Н.Ремесло атындағы Миронов би дай селекциясы және тұқым шаруашылығы ҒЗИ-да ... ... ... ... Масағы әлсіз призма пішінді, ақ, қылтықсыз,орташа ұзындықта және тығыздықта. Дәндегі клейковина 28-37% аралығында ... ... ... ... ... ... ... бидай бірінші орын алады. Оңтүстік Қазақстанда, соның ішінде Қызылорда облысында жаздық бидай негізінен суармалы жерлерде өсіріледі. Бидайды күріш ауыспалы ... ... ... ... ... бұл дақылдың өсіру технологиясын жетілдіруді, әсіресе минеральды тыңайтқыштарды қолдану жүйесін және суару режимін оптимизациялауды ... ... ... ... ... ролі де ... ... ауыспалы егістегі суармалы жерлер тиімділігін арттырады,суды үнемдейді, жалпы өнімі артады. ... ... ... ... ... ... ішінде табиғи экологиялық және техногендік ( агроэкологиялық ) факторларға байланысты. Аймақтағы табиғи зкологиялық факторлар (жарық және ... ... ... ... ... маусымдық және әр жылдары бойынша өзгеруі т.б. ) адамзат әрекеті арқылы реттелінбейді, оған ... ... оның ... ... ... Ол, көбінесе, Қазақстанның солтүстік, солтүстік-шығыс, орталық облыстарында өсіріледі, оның тұқымы 12 -- 140С жылылықта бітік шығады. Түптену және ... ... суды көп ... ... әрі ... ... ... Әсіресе, қызыл-қоңыр, құнарлы, саздау топырақтарда, тың жерлерде жақсы ... ... себу ... мен ... әр ... ауа ... топырағына байланысты.
Қазақстанда жаздық бидайдың көп тараған сорттарына ерте пісетін "Қазақстан-15", "Қазақстан-19", "Қазақстан-25", ... ... ... -- 29", т.б. ... ... өсірілетін жерлерге және астықты пайдалану бағытына байланысты жаздық бидай сорттары: Ақмола 2, Астана, Целинная 3С, Целинная ... ... 24, ... 35, ... 19, ... 25, ... 97, ... 93, Карабалыкская 90, Карагандинская раннеспелая, Саратовская 29, Алтайская 50, Иртышанка 10, Любава, Лютесценс 32, Омская 18, Омс кая 19, ... ТМД ... ... ... ... ... ... сорттар ішінде саратов сорттары көпшілік жағдайда өнімді және қуаңшылыққа төзімді.
Қортындылай келе қазіргі уақытта Қазақстанда астық өндіруді тұрақтандыру ауыл шаруашылығы ғылымдары мен ... ... ... бірі ... ... ... ... айтып өткендей Қазақстанда бидайдың ең негізгі түрлері өсіріледі. Осыған байланысты біз бидайдың өсу технологиясын, дамуы және технологиялық ерекшеліктерін, даму ... мен ... ... де ... ... ... Сонымен қатар біз бидай тұқымының егістік өнгіштігі біршама сараптама жүргізіп, тұқым ... ... және ... ... жайында толық айтып кеттік.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Негізгі әдебиет:
1. Қ. К. Әрінов, Қ.М. Мұсынов, А.Қ. Апушев, Н.А. ... Н.А. ... С.С. ... , ... Жанзақов. Өсімдік шаруашылығы. Алматы, 2007 жыл
3. М.И. Кондрашкина ... ... по ... ... ... ... ... Справочник агронома. Алма-Ата, Қайнар,1985 ж
2. В.Ф. Белик. Бахчевые культуры. М., Колос,1980 г.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу және өсу фазасын зерттеу6 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу9 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу жайлы6 бет
Бидай өндіру технологиясы:(морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу)7 бет
Бидай дақылы24 бет
Ұн және ұн өндіру технологиясы9 бет
Ұн технологиясы17 бет
Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері30 бет
Ақ бидай нанының квалиметриялық бағалануы және оның сапасын жақсарту жөніндегі шараларды ұйымдастыру28 бет
Ақ бидай ұны4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь