Топырақ режімдері және оларды егіншілікте реттеу жолдары


Ылғал топырақ режімдерінің басты элементтерінің бірі
Топырақтың ауа режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
Топырақтың жылу режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
1. Ылғал топырақ құнарлылығының басты элементтерінің бірі, сондықтан ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін артырудағы алатын орны ерекше.
Өсімдіктер мен микроорганизмдердің тіршілігі топырақтың технологиялық қасиеттеріне, меншікті кедергісіне, өңдеу мерзімі мен тәсілдеріне, танаптағы ылғал қорына байланысты.Топырақтың ылғал көздеріне негізінен атмосфералық жауын-шашын жатады.Ол қатты (қар, бұршақ, қырау) және сұйық түрінде (жаңбыр) түседі.
Қазақстанда жауын-шашын шамалы жауады. Көлденең ендік бойынша оның жылдық мөлшері 100мм-ден (шөлейт және шөлді аймақтар) 360-400 мм-ге (орманды-далалы аймақ) дейін ауытқиды.Таулы және тау бөктері аймақтарында жауын-шашын мөлшері біршама көбірек, яғни 450-600 мм-ге дейін жетеді.Өсімдіктер үшін жауын-шашынның мөлшері ғана емес, сонымен қатар жауу мезгілі мен сипатының маңызы бар. Мысалы, вегетация кезінде және ақжауын түрінде түскен жауын-шашын өсімдіктер үшін пайдалы.
Топырақтағы ылғал қорының келесі көзі – жер бетінен 3 метр тереңдіктен жоғары жатқан ыза (жерасты) сулары.
Атмосфера қабатында түзілетін бу тәріздес ылғал өсімдікке тікелей су көзі болмағанмен жанама әсер етеді.
Республикның суармалы оңтүстік және оңтүстік–шығыс аймақтарындағы қолдан суару топырақтағы ылғал көзінің келесі түрі болып табылады. Танаптағы ылғал қорын молайтуда ол тиімді агротехникалық шара болып саналады.
Топырақ ылғалдылығыжауын-шашын мөлшеріне, ауаның температурасына, өсімдіктердің ылғалды пайдалану дәрежесіне байланысты өзгеріп тұрады.Топырақтағы ылғал әр түрлі формада болады. Олардың бастылары: гравитациялық су, капиллярлық су, гигроскопиялық су, қабыршақты су, бу тәріздес су.
Гравитациялық су дегеніміз топырақ агрегаттарының аралықтарындағы ірі қуыстылықтар арқылы өз салмағымен жоғарыдан төмен қарай жүретін су. Ол бос суға жатады, сондықтан өсімдіктер оңай сіңіреді. Бұл судың негізгі көздері атмосфералық жауын-шашын және қолдан беретін су. Егер топырақта шамадан тыс көп су болса, ол барлық капиллярлық емес қуыстылықтарды толтырып, ондағы ауаны атмосфераға ығыстырып шығарады, сөйтіп топырақтың ауа режімін нашарлатып, өсімдіктердің өсуіне кері әсер етеді. Гранулометриялық құрамы жеңіл құм және құмдауыт топырақтарда гравитациялық су ұзақ ұсталмай тез төменгі қабатқа өтіп кетеді.
1. Әуезов Ә.Ә., Атақұлов Т.А., Сүлейменова Н.Ш., Жаңабаев Қ.Ш., Егіншілік, оқулық, Алматы, 2005
2. Жаңабаев Қ.Ш., егіншілік оқулық 2006
3. Жаңабаев Қ.Ш.,Саудабаев Т.С., Сейтов И.С., Өсімдік шарушылығы өнімдерін өндіру технологиясы, Алматы, «Қайнар» 1994

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министірлігі

Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті

Тақырыбы: “ Топырақ режімдері және оларды егіншілікте реттеу жолдары



Тексерген:Каламов Б.Х..

Орындаған: Әбдікәрімова Р.А.

Тобы: АГ – 313

Мамандық: Агрономия

Семей 2015 жыл
Жоспар:

• Ылғал топырақ режімдерінің басты элементтерінің бірі

• Топырақтың ауа режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары

• Топырақтың жылу режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары

• Ылғал топырақ режімдерінің басты элементтерінің бірі

1. Ылғал топырақ құнарлылығының басты элементтерінің бірі, сондықтан
ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін артырудағы алатын орны ерекше.

Өсімдіктер мен микроорганизмдердің тіршілігі топырақтың технологиялық
қасиеттеріне, меншікті кедергісіне, өңдеу мерзімі мен тәсілдеріне,
танаптағы ылғал қорына байланысты.Топырақтың ылғал көздеріне негізінен
атмосфералық жауын-шашын жатады.Ол қатты (қар, бұршақ, қырау) және сұйық
түрінде (жаңбыр) түседі.

Қазақстанда жауын-шашын шамалы жауады. Көлденең ендік бойынша оның
жылдық мөлшері 100мм-ден (шөлейт және шөлді аймақтар) 360-400 мм-ге
(орманды-далалы аймақ) дейін ауытқиды.Таулы және тау бөктері аймақтарында
жауын-шашын мөлшері біршама көбірек, яғни 450-600 мм-ге дейін
жетеді.Өсімдіктер үшін жауын-шашынның мөлшері ғана емес, сонымен қатар жауу
мезгілі мен сипатының маңызы бар. Мысалы, вегетация кезінде және ақжауын
түрінде түскен жауын-шашын өсімдіктер үшін пайдалы.
Топырақтағы ылғал қорының келесі көзі – жер бетінен 3 метр
тереңдіктен жоғары жатқан ыза (жерасты) сулары.
Атмосфера қабатында түзілетін бу тәріздес ылғал өсімдікке тікелей су
көзі болмағанмен жанама әсер етеді.
Республикның суармалы оңтүстік және оңтүстік–шығыс аймақтарындағы
қолдан суару топырақтағы ылғал көзінің келесі түрі болып табылады.
Танаптағы ылғал қорын молайтуда ол тиімді агротехникалық шара болып
саналады.
Топырақ ылғалдылығыжауын-шашын мөлшеріне, ауаның температурасына,
өсімдіктердің ылғалды пайдалану дәрежесіне байланысты өзгеріп
тұрады.Топырақтағы ылғал әр түрлі формада болады. Олардың бастылары:
гравитациялық су, капиллярлық су, гигроскопиялық су, қабыршақты су, бу
тәріздес су.
Гравитациялық су дегеніміз топырақ агрегаттарының аралықтарындағы ірі
қуыстылықтар арқылы өз салмағымен жоғарыдан төмен қарай жүретін су. Ол бос
суға жатады, сондықтан өсімдіктер оңай сіңіреді. Бұл судың негізгі көздері
атмосфералық жауын-шашын және қолдан беретін су. Егер топырақта шамадан тыс
көп су болса, ол барлық капиллярлық емес қуыстылықтарды толтырып, ондағы
ауаны атмосфераға ығыстырып шығарады, сөйтіп топырақтың ауа режімін
нашарлатып, өсімдіктердің өсуіне кері әсер етеді. Гранулометриялық құрамы
жеңіл құм және құмдауыт топырақтарда гравитациялық су ұзақ ұсталмай тез
төменгі қабатқа өтіп кетеді.
Капиллярлық (түтіктік) су топырақтың капиллярлық қуыстылықтарында
орналасады. Олар топырақтың ылғалды қабатынан құрғақ қабатына, яғни әр
бағытта менискілік күштің әсерінен қозғалатын ылғал.Бұл ылғал әрқашан
жылжымалы күйде болады, сондықтан өсімдіктер оңай сіңіре алады.
Гигроскопиялық су–ауаның ең жоғарғы ылғалдылығында топырақ молекула
түрінде сіңірген және оның бөлшектерінің бетінде үлкен күшпен берік ұсталып
тұратын ылғал. Оны өсімдік пайдалана алмайды, себебі ол топырақ
бөлшектерінің арасында диффузиялық жолмен тек ғана бу түрінде қозғалады
және оны топырақтан ажырату үшін 1050С температурада 6 сағат бойы кептіру
керек.Топырақтың гигроскопиялық ылғалдылығы тұрақсыз. Егер ауаның
ылғалдылығы 100 пайыз болса, онда топырақ бөлшектерінің бүкіл бетін
гигроскопиялық ылғал жабады. Мұндай жағдайды топырақтың толық, немесе
максималды гигроскопиялылығы деп атайды.
Топырақтың гигроскопиялығы оның гранулометриялық құрамына,
органикалық заттардың мөлшеріне, тұздардың құрамына байланысты, сондықтан
ол әр түрлі топырақ типтерінде бірдей болмайды. Мысалы, гранулометриялық
құрамы жеңіл құмдарда 0,5 пайыз, құмдақ топырақтарда –3-4 пайыз, ал
гранулометриялық құрамы ауыр балшықты және саз- балшықты топырақтарда 6-8
пайызға дейін жетеді.Максималды гигроскопиялық топырақтағы өсімдік
пайдалана алмайтын судың өлі қорын анықтау үшін қажет. Ол пайызбен, тга
немесе м3 га есептеледі.
Топырақтың ылғалдық қасиеттеріне оның су өткізгіштігі, ылғал
көтергіштігі, ылғал сиымдылығы, ылғал жоғалтқыштығы жатады.
Су өткізгіштік–топырақтың суды сіңіріп өз бойынан өткізу қабілеті.
Ол топырақтың минералогиялық, катиондық, гранулометриялық құрамына,
құрылымына, тығыздығына, қаттылығына байланысты. Борпылдақ, құмды және
құмдауыт топырақтардың су өткізгіштігі жоғары, ал тығыз, сазды, сазбалшықты
топырақтардікі нашар болады. Топырақтың су өткізгіштік қабілетінің пайдалы
және зиянды жақтары да бар. Егер су өткізгіштік қабілеті төмен болса, онда
ылғал топырақтың жоғарғы бетінде жиналып қалады да сай-салаға ағып
кетедінемесе органикалық қалдықтардың шіріуіне, микроорганизмдердің
тіршілігін баяулатуға, әкеп соғады. Ал, топырақтың су өткізгіштігі шамадан
тыс жоғары болса, онда жауын-шашын мен қолдан берген сулар тамыр жүйесінен
әрі қарай тез өтіп кетеді де, суды өсімдік сіңіре алмай, ылғал текке ысырап
болады.Топырақтың гранулометриялық құрамы ауыр типтерінде оның су
өткізгіштігін арттыратын негізгі әдіс–топырақтықопсыту, құрылымын жақсарту,
органикалық заттардың қорын молайту.
Ылғалсиымдылық–топырақтың суды сіңіріп және ұстап қалу қабілеті.
Мысалы, құм өз салмағының 25 пайызындай, ал балшықты топырақ 70 пайызындай
суды сіңіріп ұстап тұра алады.Ылғал сиымдылықтың ең төменгі капиллярлық
және толық түрлері бар.
Ең төменгі немесе табиғи сусиымдылық дегеніміз табиғи жағдайда
топырақтан гравитациялық су ағып кеткеннен кейінгі қалған ылғалдың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Топырақ және топырақ жамылғысы
Топырақ туралы мәлміет
Топырақ түрлері (режимі) және оларды ретттеу
Топырақ өңдеу
Топырақ эрозиясы және онымен күресу – жолдары
Кестелер және оларды құру жолдары
Тасымалдаудың шарттық мiндеттемелерi және оларды құқықтық реттеу
Экономиканы мемлекеттік реттеу жолдары
Тарихи өлкетану жұмыстары және оларды ұйымдастыру жолдары
Қаржы тәуекелдірі : оларды бағалау және төмендету жолдары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь