Топырақ режімдері және оларды егіншілікте реттеу жолдары

Ылғал топырақ режімдерінің басты элементтерінің бірі
Топырақтың ауа режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
Топырақтың жылу режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
1. Ылғал топырақ құнарлылығының басты элементтерінің бірі, сондықтан ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін артырудағы алатын орны ерекше.
Өсімдіктер мен микроорганизмдердің тіршілігі топырақтың технологиялық қасиеттеріне, меншікті кедергісіне, өңдеу мерзімі мен тәсілдеріне, танаптағы ылғал қорына байланысты.Топырақтың ылғал көздеріне негізінен атмосфералық жауын-шашын жатады.Ол қатты (қар, бұршақ, қырау) және сұйық түрінде (жаңбыр) түседі.
Қазақстанда жауын-шашын шамалы жауады. Көлденең ендік бойынша оның жылдық мөлшері 100мм-ден (шөлейт және шөлді аймақтар) 360-400 мм-ге (орманды-далалы аймақ) дейін ауытқиды.Таулы және тау бөктері аймақтарында жауын-шашын мөлшері біршама көбірек, яғни 450-600 мм-ге дейін жетеді.Өсімдіктер үшін жауын-шашынның мөлшері ғана емес, сонымен қатар жауу мезгілі мен сипатының маңызы бар. Мысалы, вегетация кезінде және ақжауын түрінде түскен жауын-шашын өсімдіктер үшін пайдалы.
Топырақтағы ылғал қорының келесі көзі – жер бетінен 3 метр тереңдіктен жоғары жатқан ыза (жерасты) сулары.
Атмосфера қабатында түзілетін бу тәріздес ылғал өсімдікке тікелей су көзі болмағанмен жанама әсер етеді.
Республикның суармалы оңтүстік және оңтүстік–шығыс аймақтарындағы қолдан суару топырақтағы ылғал көзінің келесі түрі болып табылады. Танаптағы ылғал қорын молайтуда ол тиімді агротехникалық шара болып саналады.
Топырақ ылғалдылығыжауын-шашын мөлшеріне, ауаның температурасына, өсімдіктердің ылғалды пайдалану дәрежесіне байланысты өзгеріп тұрады.Топырақтағы ылғал әр түрлі формада болады. Олардың бастылары: гравитациялық су, капиллярлық су, гигроскопиялық су, қабыршақты су, бу тәріздес су.
Гравитациялық су дегеніміз топырақ агрегаттарының аралықтарындағы ірі қуыстылықтар арқылы өз салмағымен жоғарыдан төмен қарай жүретін су. Ол бос суға жатады, сондықтан өсімдіктер оңай сіңіреді. Бұл судың негізгі көздері атмосфералық жауын-шашын және қолдан беретін су. Егер топырақта шамадан тыс көп су болса, ол барлық капиллярлық емес қуыстылықтарды толтырып, ондағы ауаны атмосфераға ығыстырып шығарады, сөйтіп топырақтың ауа режімін нашарлатып, өсімдіктердің өсуіне кері әсер етеді. Гранулометриялық құрамы жеңіл құм және құмдауыт топырақтарда гравитациялық су ұзақ ұсталмай тез төменгі қабатқа өтіп кетеді.
1. Әуезов Ә.Ә., Атақұлов Т.А., Сүлейменова Н.Ш., Жаңабаев Қ.Ш., Егіншілік, оқулық, Алматы, 2005
2. Жаңабаев Қ.Ш., егіншілік оқулық 2006
3. Жаңабаев Қ.Ш.,Саудабаев Т.С., Сейтов И.С., Өсімдік шарушылығы өнімдерін өндіру технологиясы, Алматы, «Қайнар» 1994
        
        Қазақстан  Республикасының Ғылым және Білім министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім ... ... ...... ... және ... ... реттеу жолдары

Тексерген:Каламов Б.Х..
Орындаған: Әбдікәрімова Р.А.
Тобы: АГ – 313
Мамандық: Агрономия
Семей 2015 ... ... ... ... ... ... бірі
• Топырақтың ауа режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
• Топырақтың жылу режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
... ... ... ... ... бірі
1. Ылғал топырақ құнарлылығының басты элементтерінің бірі, сондықтан
ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін артырудағы ... орны ... мен ... ... ... ... ... кедергісіне, өңдеу мерзімі мен тәсілдеріне,
танаптағы ылғал қорына байланысты.Топырақтың ылғал көздеріне негізінен
атмосфералық жауын-шашын жатады.Ол қатты (қар, бұршақ, қырау) және ... ... ... жауын-шашын шамалы жауады. Көлденең ендік бойынша оның
жылдық ... ... ... және ... ... 360-400 мм-ге
(орманды-далалы аймақ) дейін ауытқиды.Таулы және тау ... ... ... ... ... яғни 450-600 ... дейін
жетеді.Өсімдіктер үшін жауын-шашынның мөлшері ғана емес, сонымен қатар жауу
мезгілі мен сипатының маңызы бар. Мысалы, вегетация ... және ... ... ... ... үшін ... ылғал қорының келесі көзі – жер ... 3 ... ... ... ыза ... ... ... түзілетін бу тәріздес ылғал өсімдікке тікелей су
көзі болмағанмен жанама әсер ... ... ... және оңтүстік–шығыс аймақтарындағы
қолдан суару топырақтағы ылғал ... ... түрі ... ... ... қорын молайтуда ол тиімді агротехникалық шара ... ... ... ... ... ... ... дәрежесіне байланысты өзгеріп
тұрады.Топырақтағы ылғал әр ... ... ... ... ... су, ... су, ... су, қабыршақты су, бу
тәріздес су.
Гравитациялық су ... ... ... ... ... ... өз ... жоғарыдан төмен қарай жүретін су. Ол бос
суға жатады, сондықтан өсімдіктер оңай сіңіреді. Бұл судың негізгі көздері
атмосфералық ... және ... ... су. Егер топырақта шамадан тыс
көп су болса, ол барлық капиллярлық емес ... ... ... атмосфераға ығыстырып шығарады, сөйтіп топырақтың ауа ... ... ... кері әсер етеді. Гранулометриялық құрамы
жеңіл құм және ... ... ... су ұзақ ұсталмай тез
төменгі қабатқа өтіп кетеді.
Капиллярлық (түтіктік) су топырақтың капиллярлық ... Олар ... ... ... ... ... яғни ... менискілік күштің әсерінен қозғалатын ылғал.Бұл ылғал әрқашан
жылжымалы күйде ... ... ... оңай ... ... су–ауаның ең жоғарғы ылғалдылығында топырақ молекула
түрінде сіңірген және оның бөлшектерінің бетінде үлкен күшпен берік ұсталып
тұратын ... Оны ... ... алмайды, себебі ол ... ... ... жолмен тек ғана бу түрінде ... оны ... ... үшін 1050С ... 6 сағат бойы кептіру
керек.Топырақтың гигроскопиялық ылғалдылығы тұрақсыз. Егер ... 100 ... ... онда ... ... бүкіл бетін
гигроскопиялық ылғал жабады. Мұндай жағдайды ... ... ... гигроскопиялылығы деп атайды.
Топырақтың гигроскопиялығы оның гранулометриялық ... ... ... ... ... ... сондықтан
ол әр түрлі топырақ типтерінде бірдей ... ... ... ... ... 0,5 пайыз, құмдақ ... –3-4 ... ... ... ауыр ... және саз- ... ... 6-8
пайызға дейін жетеді.Максималды гигроскопиялық топырақтағы өсімдік
пайдалана алмайтын ... өлі ... ... үшін ... Ол пайызбен, т/га
немесе м3 /га ... ... ... оның су ... ... ылғал сиымдылығы, ылғал жоғалтқыштығы жатады.
Су өткізгіштік–топырақтың суды сіңіріп өз ... ... ... ... минералогиялық, катиондық, ... ... ... ... ... Борпылдақ, құмды және
құмдауыт топырақтардың су өткізгіштігі жоғары, ал тығыз, сазды, сазбалшықты
топырақтардікі нашар болады. Топырақтың су ... ... ... ... ... да бар. Егер су ... қабілеті төмен болса, онда
ылғал топырақтың жоғарғы бетінде жиналып қалады да ... ... ... ... ... ... ... әкеп соғады. Ал, топырақтың су өткізгіштігі шамадан
тыс жоғары болса, онда ... мен ... ... ... ... ... қарай тез өтіп кетеді де, суды өсімдік сіңіре алмай, ылғал ... ... ... құрамы ауыр типтерінде оның су
өткізгіштігін арттыратын негізгі ... ... ... заттардың қорын молайту.
Ылғалсиымдылық–топырақтың суды сіңіріп және ұстап қалу ... құм өз ... 25 ... ал балшықты топырақ 70 пайызындай
суды сіңіріп ұстап тұра алады.Ылғал сиымдылықтың ең ... ... ... түрлері бар.
Ең төменгі немесе табиғи ... ... ... ... ... су ағып ... ... қалған ылғалдың мөлшері.
Капиллярлық сусиымдылық топырақ түтіктерінде ұсталатын ылғалдың ең
көп мөлшері
Толық сусиымдылық деп ... ... ... ... көп ... ... Ол қар ... кейін, немесе суарғаннан соң
пайда болады.Топырақтың ... оның ... ... және ... ... ... жоғалтқыштық–топырақтан судың буланып ұшып кетуі, яғни жоғалуы.Ол
топырақтың түсіне, ауаның температурасына мен ылғалдылығына, тығыздығына,
оның беткі қабатының ... ... ... ... ... ылғалдылығы төмен, топырақ беті тегіс болмаған жағдайда одан ылғал
көп мөлшерде буланып ұшып жоғалады және керісінше болады.
Топырақтың ылғалдық ... ... үшін үш ... ... ... қажет.
Бірінші, танаптарда су қорын жинауға бағытталған шаралар.Оған қар
тоқтату, көктемдегі қар суын ... ... ... ... ... оларға биік өсімдіктерден ықтырма себу, танаптардың жиегіне ағаш
алқабын отырғызу, қолдан және көлтабан суару жатады.
Екінші, ... су ... ... ... бағытталған шаралар.Бұл
топқа ылғал жабу, яғни ерте көктемде топырақты тырмалау жатады. Ғылыми-
зертеулер мен өндірістік ... ... ... ... ... ... тәулігінде бір гектар жерден 50-100 м3 ... ұшып ... ... ... ... ... жою керек. Өйткені олар ... үшін ... су ... ... ... және ... 20
пайызын пайдаланады.
Үшінші бағыт жиналған және сақталған су қорын егіншілікте тиімді
пайдалануға ... ... Оған ... дер ... және ... себу жатады. Өйткені, жоғарыда көрсетілгендей әр бір кешіккен күн
топырақтағы ылғалдың буланып ұшып ... ... ... ... ауа ... және оны егіншілікте реттеу жолдары
Топырақтағы газ алмасу ... оның ауа ... ... бар.
Оған ауа сиымдылығы мен ауа өткізгіштігі жатады.
Ауа сиымдылық дегеніміз ... өз ... ... бір мөлшерде
ауаны сіңіріп ұстап тұру қабілеті. Ауа сиымдылығы белгілі бір уақыт ішінде
(секунд, минут, тағы ... 1см2 ... ... 1 см ... ... есебімен алынған ауа мөлшері.
Қазақстанның барлық топырақ-климат аймақтарында ауа ... әр ... ... ... ... ... болады. Оған топыраққа
органикалық тыңайтқыш беру, ... көң төгу ... Бұл ... ... ... ауа мен ылғалдың арақатынасын өзгертеді,
аграциясын жақсартады.
Топырақты әртүрлі тереңдікте негізгі, егін ... ... және ... ... ... ... ... топырақ қопсып, оның құрылымы мен
құрылысы жақсартып, ауаның топыраққа сіңуі жеңілденеді. Қуаңшыл аймақтарда
топырақтарды ... ... ... ... өйткені соққан желдің әсерінен
ондағы аз ылғалдың өзі ұшып ... тыс ... ... ... жою ... топырақтың ауа режімін жақсартады.
Сор және сортаңталған жерлерде топырақтың ауа режімін жақсарту үшін
оны ... ... ауа ... реттеудегі ең тиімді
агротехникалық шара – қысқа ... ... ... егістерді енгізу және игеру.
• Топырақтың жылу режімі және оны егіншілікте реттеу жолдары
Топырақтың жылу ... ... үшін оның ... ... ... Оларға топырақтың күн сәулесін сіңіру және оны кеңістікте тарату,
жылу ... жылу ... ... ... ... күн ... ... және оның кеңістікке
тарауының айырмашылығына байланысты. Өйткені, жерге түскен күн сәулесінің
бір бөлігі топыраққа ... оны ... да, ал ... бөлігі әуе
кеңістігіне таралып кетеді. Оны альбедо деп атайды.
Жылу сиымдылығыдегеніміз белгілі бір мөлшердегі топырақты 10С ... ... ... ... ... және көлемдік жылу
сиымдылығы бар. Бір грамм ... ... ... үшін ... ... ... ал 1см3 топырақты 10С қыздыруға қажет жылу ... жылу ... деп ... өткізгіштік- топырақтың өз бойынан жылуды өткізуі. Ол 1 секунд
ішінде көлденеңі 1см2, қалыңдығы 1см ... ... ... ... жылу ... өткізгіштік деп топырақтың біркелкі қызып, температурасының
бірдей болуын айтады.
Топырақтың жылу режимін аймақтың климат ерекшеліктеріне ... әр ... ... республиканың солтүстік жақтарында жылу жетіспегеннен
зардап ... ал ... оның ... зиян ... ... қар ... тек ... мөлшерін ғана көбейтіп
қоймай, сонымен қатар жердің терең тоңданбауына, көктемде тез ... ... ... ерте ... әсер ... өсімдіктерді үсіктен сақтау үшін жылу сүйгіш ... ... ... ... көкөністерге түтін салу, ағаштардың
қатты қызып кетпеуі үшін олардың діңгектерін әктеу қажет.
Өсімдіктердің ... ... ... ... жылу ... ... Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Әуезов Ә.Ә., Атақұлов Т.А., Сүлейменова Н.Ш., Жаңабаев ... ... ... ... ... Қ.Ш., ... ... 2006
3. Жаңабаев Қ.Ш.,Саудабаев Т.С., Сейтов И.С., ... ... ... ... ... ... 1994

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екі байланысқан нейронның синхрондық режимдері10 бет
Егіншілік түсінігі, жүйесі, мәдениеті12 бет
Инновациялық топырақ өңдеу жүйесі3 бет
Топырақ туралы мәлміет8 бет
Windows 8 ОЖ жұмыс режимдері20 бет
Автотербелмелі жүйелер кластерінің сигнал өндіру режимдері және оларға шуыл мен флуктуациялардың әсерін тәжірибе жүзінде зерттеу40 бет
Арнаулы салық режимдері57 бет
Арнаулы салық режимдерін қолдану ерекшеліктері21 бет
Жер асты суларының табиғи режимдері5 бет
Кеден режимдерінің түсінігі мен түрлері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь