ХХ ғасырдағы семиотиканың лингвистикалық сипаты

1. Семиотика туралы жалпы түсінік.
2. Синхронды және диахронды деңгейдің қызметі.
1. Семиотика туралы жалпы түсінік. ХХ ғасырдың 60 жылдарынан бастап әлемді суретке салу үдерісі семиотика шегінде қарастырылады. Бұл алдыңғы үлгінің тілін зерттеуге және екінші үлгіні бағамдауға бағыттайды. Бірінші үлгі – тіл, екінші үлгі – миф, дін, фольклор, поэзия, проза, кино, живопись, архитектура және т.б.
Антропология тұжырымдамасында адами мәнділік әртүрлі қарама-қайшылықтағы өмірсүрушілермен анықталады (жасанды интеллект, әл-Фарабише жүре келе дарыған интеллект). Әлемді суретке салу іс-әрекетінде оқушы жағдайын ескерсек, «семиотика» грек тілінде «белгі», «көрсеткіш» дегенді білдіреді. Олай болса, біздер жоғарыда талданған В. И. Постовалованың еңбегіндегі «семиотика» ұғымы үлкендерге қатысты зерделенсе, біздер оны оқушылардың мұғаліммен қарым-қатынасқа түсуіндегі әлемді суретке түсіру қабілетінің өркендеуіне байланысты деген тұжырыммен ой түйеміз. Бұл жағдайда, оқушының ақпараттарды келесіге жеткізу үдерісінде зерделеу тәсілдері, белгі, көрсеткіштердің қасиеті бір-бірімен қарым-қатынасқа түсу барысында танылады. Сондықтан басымдық мәнде жаратылыс және жасанды тілдер болып, екіге жіктеліп, мәдени құбылыстардың кейбір тұстары, мифтік жүйе, дәстүрлер қоғамдық сипатқа ие болады. Табиғаттағы аңдар мен хайуанаттардың бір-бірімен қарым-қатынасын, немесе оқушының көру, есту қабылдау түйсігін анықтайды.
Көбінесе семиотика ұғымын мәтінге қатысты және оны іс-әрекетте қолданамыз.
Семиотика ұғымын алғаш рет ХІХ ғасырда американдық философ Чарльз Сандерс Пирс анықтаған. Ал ХХ ғасырда семиотика лингвистикалық ұғымға бейімделіп кетеді. Лингвистикалық құрылым идеясының негізін қалаған – Ф. де Соссюр.
«Семиотика» ұғымы Ч. Морристің танымында зерттеу үшін белгілерден түсінетін тіл жасау, ол ғылыми зерттеуде, өнер мен техникаға қатысты қолданылатынын айқындаған.
Семиотиканы оқушылар бір-бірімен қарым-қатынасқа түскенде үш түрлі мәнде қолданады. 1) мазмұнды жеткізу функциясы; 2) тыңдаушы өзінің түсінгенін білдіру функциясы; 3) сезімдік әсерді байқату функциясы. Осы аталған функциялар белгі жүйесін ұйымдастыруды іштей анықтайды. Нәтижесінде, 1. семиотика: 1) Синтактика, белгі жүйесін іштей зерттеуді оның атқарар қызметіне қатысты емес тұрғыда қарастырады; 2) Семантика, мәнділікті, маңыздылықты айқындау құралы ретіндегі белгі жүйесін зерделеуші ретінде іске асырылады; 3) Прагматика, белгі жүйесін тәжірибеде қолданады.
Көрсетілген семиотиканың 3 функциясы мұғалім мен оқушылардың арасындағы жақсы қарым-қатынасты орнықтыруға айтарлықтай үлесі бар. Жақсы қарым-қатынас туғызудың бірден бір жолы – аталған семиотиканың 3 функциясын іс-әрекетте, білім мазмұнынынан туындату мұғалімнің кәсіби шеберлігіне қатысты. «Білім мазмұны» ұғымы бұл орайда әдебиет, тарих, қоғамдық пәндер мен жаратылыстану және нақтылы айналымдағы мемлекеттік стандарт оқулықтар, оқу құралдары, бағдарламалар. Міне, осы білім мазмұнынынан туындайтын адамгершілікке қатысты табиғатты, оқушының әлемді суретке ойша түсіру қабілетін білім мазмұны арқылы алғашқы үлгілі және екінші нұсқасында семиотикалық жолмен іске асыру көзделеді. Бұл оқушының білім мазмұнынынан алғашқы белгінің жүйесін адами-адамгершілік мәнде табуы, оның маңыздылығын ашу, алған тағылымын іс-әрекетте пайдалану.
В. Н. Топоров әлем жайлы сурет түсіру туралы былай дейді: Әлемнің ішкі дәстүрлерін жинақтап, оның жиынын сығылыстырып, қысқартып жалпы әлемді суретке түсіру үлгісі анықталады.
1. Б. Майтанов «Қазіргі қазақ прозасындағы модернистік және постмодернистік ағымдар» «Қазақ әдебиеті», 2004
2. Л.В. Сафронова «Постмодерническая литература и современное литературоведение Казахстана», 2006
3. Л.В. Сафронова «Автор и герой в постмодернистской литературе» 2006
4. Г. Шарипова «Интертекстуальное пространство литературы», 2007
        
        Қазақстан  Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
кафедрасы
6М020500 - Филология мамандығы
МӨЖ
(№ 13; 14; 15)
Тақырыбы: №14. XX ... ... ... ... ... ... Б.Р.
Тексерген : Шаяхметұлы Қ.
Семей - 2015 ж.
ХХ ғасырдағы семиотиканың лингвистикалық сипаты.
* Семиотика туралы жалпы түсінік.
* Синхронды және диахронды деңгейдің қызметі.
1. ... ... ... ... ХХ ғасырдың 60 жылдарынан бастап әлемді суретке салу ... ... ... ... Бұл ... үлгінің тілін зерттеуге және екінші үлгіні бағамдауға бағыттайды. Бірінші үлгі - тіл, ... үлгі - миф, дін, ... ... ... ... ... архитектура және т.б.
Антропология тұжырымдамасында адами мәнділік әртүрлі қарама-қайшылықтағы өмірсүрушілермен анықталады (жасанды интеллект, әл-Фарабише жүре келе дарыған ... ... ... салу ... ... ... ... грек тілінде , дегенді білдіреді. Олай болса, біздер жоғарыда талданған В. И. ... ... ... ... ... зерделенсе, біздер оны оқушылардың мұғаліммен қарым-қатынасқа түсуіндегі әлемді суретке түсіру қабілетінің өркендеуіне байланысты деген тұжырыммен ой түйеміз. Бұл жағдайда, ... ... ... ... ... ... тәсілдері, белгі, көрсеткіштердің қасиеті бір-бірімен қарым-қатынасқа түсу барысында танылады. Сондықтан басымдық мәнде жаратылыс және жасанды тілдер болып, ... ... ... құбылыстардың кейбір тұстары, мифтік жүйе, дәстүрлер қоғамдық сипатқа ие болады. ... ... мен ... ... ... ... ... көру, есту қабылдау түйсігін анықтайды.
Көбінесе семиотика ұғымын мәтінге қатысты және оны іс-әрекетте қолданамыз.
Семиотика ұғымын алғаш рет ХІХ ғасырда американдық ... ... ... Пирс ... Ал ХХ ғасырда семиотика лингвистикалық ұғымға бейімделіп кетеді. ... ... ... ... ... - Ф. де ... ұғымы Ч. Морристің танымында зерттеу үшін белгілерден түсінетін тіл жасау, ол ғылыми зерттеуде, өнер мен техникаға қатысты қолданылатынын айқындаған.
Семиотиканы ... ... ... ... үш түрлі мәнде қолданады. 1) мазмұнды жеткізу функциясы; 2) тыңдаушы өзінің түсінгенін білдіру функциясы; 3) сезімдік әсерді байқату функциясы. Осы ... ... ... жүйесін ұйымдастыруды іштей анықтайды. Нәтижесінде, 1. семиотика: 1) ... ... ... іштей зерттеуді оның атқарар қызметіне қатысты емес тұрғыда қарастырады; 2) Семантика, мәнділікті, маңыздылықты айқындау құралы ретіндегі белгі жүйесін ... ... іске ... 3) Прагматика, белгі жүйесін тәжірибеде қолданады.
Көрсетілген семиотиканың 3 функциясы мұғалім мен оқушылардың арасындағы жақсы қарым-қатынасты орнықтыруға айтарлықтай ... бар. ... ... туғызудың бірден бір жолы - аталған семиотиканың 3 функциясын іс-әрекетте, ... ... ... ... ... ... ... ұғымы бұл орайда әдебиет, тарих, қоғамдық пәндер мен жаратылыстану және ... ... ... ... ... оқу ... ... Міне, осы білім мазмұнынынан туындайтын адамгершілікке қатысты табиғатты, оқушының әлемді суретке ойша ... ... ... ... ... ... ... және екінші нұсқасында семиотикалық жолмен іске асыру көзделеді. Бұл оқушының ... ... ... ... ... адами-адамгершілік мәнде табуы, оның маңыздылығын ашу, алған тағылымын іс-әрекетте ... Н. ... әлем ... ... ... туралы былай дейді: Әлемнің ішкі дәстүрлерін жинақтап, оның жиынын сығылыстырып, қысқартып жалпы әлемді суретке түсіру үлгісі ... ... ... ... ... ... Синхронды және диахронды деңгейдің қызметі. Әлемнің жүйесі және іс-әрекеттік характерінің мүмкіндігі синхрондық деңгейде нұсқалы және ... емес ... ... ... жүйе ... ... тәуелділігі мен сабақтастығы ашылады және ол тарихи әлеуеттің өркендеуін көрсетеді.
Бұл орайда, зерттеуші әлемді ... ... ... ... сығылыстыру, оның ауқымын қысқарту секілді жолдарды ғылыми тұрғыда синхронды және диахронды деңгейде іске асырылатынына мән береді.
Біздің зерттеуімізге қатысты синхрон білім ... ... мен ... ... ... ... бірден-бір ұтымды жол нұсқалы және нұсқалы емес тұжырымдарды ... ... ... және ... ... ...
А. Я. ... әлем суретін сапасында түсіндіреді, адамдар оны өзінің іс-әрекетінде қабылдап, әлем жайлы образ құрып, оны өздерінің түйсігінде ... ... ... ... Әмбебапты ұғымдар, қатегориялар деп мына жіктемені ұсынады:
- уақыт, кеңістік, өзгеру, себеп-салдар, тағдыр, сан, сезім мөлшерінен тыс ... ... ... пен ... қатысы және т.б.;
- сан категориясының барлық мәдени нысанға ортақ болып келуі, ол бірақ ұлттық ... ... ... елестетуі әр индивидтің жеке ақыл-ойына, тіліне қатысты ұлттық тәсілде ... ... А. Я. ... белгілі бір әлеуметтік топтардың арнайы белгі-нышандарына қатысты екендігі ескеріледі, - деген ... ... ... ... А. Я. ... рухани құндылығы әр оқушының жинаған біліми-тезаурустық бағдарындағы адамгершілік қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... оның ... дәрежеде көз алдына әлемді суретке салу тәсілі анықталады. Егер оқушы бұндай ... бар ... ... ... ... оқу үдерісін ырықтануы арқылы ұйымдастыра алса, оның әлемді суретке салу тәсілі күннен-күнге мәнді болмақ. Бұл жағдайда, мәнділік семиотиканың бір ... ... еске ... оның ... - ... ал ... құндылығы адамгершілік екеніне бағдар жасау көзделеді. Біздер аталған педагогикалық негізден туындаған үдерісті ... мен ... ... ... ... тағы бір жолы деп ... ... суреттің үлгісін құраушыларды зерттейтін ғалымдар оның адам тәртібіне қатысты әсерін анықтап, өзара қарым-қатынас жасауға ықпалының бар ... ... Ол әр ... ... ... ... сапасында іске асырылып, іс-әрекеттік жиынын анықтап, әлемге деген қатысын орнықтырып, оны тәжірибеде қолданудың және қажетіне жаратудың ... ... әлем ... суретті әртүрлі жіктеме тұрғысында қарастырады. Қанша байқаушы болса, сонша ... ... бар ... ойша суреті жаднамасында тұрақталып қалған. ұғымына синоним шынайы ақиқатты тұрмыста қолдану, табиғат және адам ... ... деп ... жеке ... ... ... мәнде келіп, адамның рухани белсенді іс-әрекетінің нәтижесі ретінде ... ... ой ... Сол ... ол ... ... ... психикалық жайын, қабылдау әдістерін анықтайтын нысан еместігіне көңіл бөлінген.
Нақтылап айтсақ, В. С. Степин іргелі ғалымдардың ұғымдары мен ... ... ... әлем жайлы жалпы жүйе ғылыми негізде қабылданады деген тұжырым жасайды.
Әдебиеттер
1 Энштейн А. Влияние ... на ... ... о ... ... - М., 1967. С. 136.
2 Постовалова В. И. Язык как деятельность. Опыт интерпретации В. Гулбольдта. - М., 1985., с. ... ... А. Я. ... ... и ... . - М., 1993. - с. 26.
4 Қазақстан ұлттық энциклопедиясы
Қазақстан ... ... және ... ... ... Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
кафедрасы
6М020500 - Филология мамандығы
МӨЖ
(№ 13; 14; 15)
Тақырыбы: №15. Модернистік және постмодернистік бағыт
(конспект)
Орындаған: Тубекбаева ... : ... ... - 2015 ж.
Модернистік және постмодернистік бағыт
* Модернизм, постмодернизмнің ерекшеліктері
* Постмодернизмнің әдеби бағыт ретінде пайда болу жолдары
1. Модернизм, постмодернизмнің ... ... - ХХ ... ІІ ... ... кейін өнер, сәулет, кескін, әдебиетте, жалпы көркем мәдениет тенденциялары негізінде пайда болған ағым. Модернизм өз кезеңін ... ... ХХ ... ІІ ... оған ... бағытта - постмодернизм дәуірі тарих сахнасына шығады. Ең ... ... ағым ... не ... ХХ ... құбылысы ретінде тану үшін постмодернизмнің негізгі қасиеттері мен ерекшеліктерін анықтап алуымыз ... ... ... ... - ... кейін немесе модернизмнен соң пайда болады. "Это два нравно значных понятия "пост", одно из которых "постмодерность (соотносимая с "модерностью"), есть ... ... в ... ... мы живем - второе же "постмодернизм" (соотносимый с "модернизмом") есть первый период, вход в эту ... ... Если две ... ... ... и ... ... отражаются друг в друге, то естественно что последний период эпохи модерности, а ... это ... ... ... постмодерности″ М.Эпштейннің сенімі бойынша біз постмодерн мен постмодернизмнің арасында тұрмыз.″Модернизм ... 1960 ... ... ... ... одан да ерте 1920 ... постмодернизмге, коммуникациялы формацияға орын беруі тегіннен тегін емес″ дейді М.Эпштейн. ... ... ... - ... ... ... өнер мен ... негізгі ағым. Ол ең алдымен модернизмнен бойын бөлек ... ... ... ... ... мен ... ... постмодернизмге байланысты ол модернизмнің орнын басқан тарихи мәдени дәуір ме? деген сияқты тақырыптар төңірегінде үлкен даулы меселе туды.
2. Постмодернизмнің ... ... ... ... болу жолдары.
Постмодернизм әдеби бағыт ретінде өткен ғасырдың алпысыншы жылдарында Батыста пайда болды. Оның негізіне жаңа заманға лайық жаңа гуманизмге, ... ... ... енді жаңа ... ... баласын ғана емес, тіршілік иесі атаулы, табиғат, ғарыш, әлем ... ... ... ... гуманизмге көшу керек деген ұран алынды. Жаңа ... жаңа ... жаңа ... пайда болып, өткен тарихқа, бүгінгі өмірге жаңаша көзқарастар туындады. Бұрын өмірді танып ... бір ғана ... бір ғана ... ... етіп ... постмодерн философиясы осы уақытқа дейінгі бізді қоршаған орта туралы қалыптасқан көзқарастарымыздың барлығына күмәнмен қарайды. ... ... әлем ... шексіз болса,оны танып білу де шексіз, сондықтан да, осы уақытқа дейін өмір шындығы деп айтып келгендеріміз, білім-ғылым деп үйреніп ... ... да - ... ... ... жету ... әрекеттер. ұйымдастырған пікір алысу барысында оған қатысушылардың көпшілігі постмодернизм ағы - мына қарсылық білдірді. ... ... ... ... ... , , , , , , , деген сияқты көзқарастар айтылды.Тағы бір автор - дейді. ... ... ... ... де ... орыс ... ... ағымының жақсы болсын, жаман болсын, жеке әдеби бағыт ретінде өмір сүріп жатқандығы мойындалды. Б. Майтанов (, 29.10.2004), (, ... ... бұл ... ... ... ... хақында сөз қозғайды. Оның ойынша, постмодернизм қазақ әдебиетіне де жат емес. Ол М.Әуезовтің, Ж.Аймауытовтың, М.Жұмабаевтың, С.Сейфуллиннің, С.Ерубаевтың, Р.Тоқтаровтың, С.Мұратбековтің, ... ... ... ... Қ.Ысқақовтың, А.Нұрмановтың, Д.Досжановтың, т.б. жазушылардың шығармашылықтарынан постмодернизмнің ... ... ... әдебиетте бұл бағытқа Д.Амантайдың романдары мейлінше жақын деген пікір айтады.Мәдениеттанушы Ә.Қодар мен Ә.Бөпе - жанова сұхбатының негізгі сарыны ендігі жерде ... ... ... ұлттық дәстүрінен қол үзіп, батыл түрде батыстық жолға түсу керек, бұл осы жаңа заманның талабы дегенге сайған. ... бұл ... - ге ... де ... - депті. Ә.Меңдеке - деп, постмодернизм атаулыға мүлдем қарсы шықты. Сыншы Ә.Бөпежанова

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары3 бет
XIV-XV ғасырлардағы қыпшақ антропонимдері30 бет
Xx ғасыр лингвистикасындағы бағыттар мен мектептер15 бет
XXI ғасыр лингвистикасы8 бет
Қазақ тіліндегі лингвистикалық терминдердің жасалу көздері мен оларды аудару мәселелері56 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
Билер соты7 бет
Ежелгі жырлар мен жыраулар поэзиясының ерекшеліктері4 бет
Ең бай адамдар3 бет
М. Мағауин жайлы бірер сөз22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь