Вирустар түсінігі мен түрлері

1. Вирус туралы түсінік
2. Паповавирустар, парвовирустар, поксвирустар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиет
Вирус (лат. vīrus - «у») – тірі организмдердің ішіндегі жасушасыз тіршілік иесі. Олар рибонуклеин қышқылынан немесе дезоксирибонуклеин қышқылынан құралған нуклеопротеидтерден, сондай-ақ ферментті нәруызбен қапталған қабықшадан – кабсидтерден тұрады. Бұл қабықша вирустың құрамындағы нуклеин қышқылдарын сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларынан корғайды. Кейбір вирустардың құрамында нуклеин қышқылдарынан басқа көмірсулар, май текті заттар, биотин (Н витамині) және мыс молекулалары кездеседі. Вирустар тек тірі жасушада өніп-өсіп көбеюге бейімделген. Электрондық микроскоппен 300 мың есе үлкейтіп қарағанда, оның пішіні таяқша тәрізді, жіп тәрізді немесе іші қуыс цилиндр пішінді болатыны дәлелденді. Вирустар тірі организмдердің барлығын уландырады. Қазіргі кезде вирустардың жылы қанды омыртқалыларды уландыратын 500-дей, ал өсімдіктерді уландыратын 300-ден астам түрі белгілі болып отыр.Вирустардың құрылысы мен іс-әрекетін темекі теңбілі ауруын мысалға алып қарастырайық. Темекі теңбілі вирусы темекі жапырағындағы хлоропластарды зақымдайды. Осының салдарынан жапырақ тақтасы бүрісіп, шиыршықтанады. Сонымен қатар тостағанша, күлте жапырақшалары да өзгереді. Темекі теңбілі вирусымен зақымдалған жапырақ 9-11 күннен кейін сарғая бастайды.У. Стенлидің дәлелдеуі бойынша, темекі жапырағында вирус бөлшектері алты қырлы кристалл пішінді шоғыр түзеді.
Бактерияларды зақымдап, ерітіп (лизис) жіберетін вирустарды бактериофагтар деп атайды. Бұларды алғаш рет 1915 жылы Ф. Туорт сипаттап жазды. Кейбір бактериофагтың пішіні итшабаққа ұқсайды. Олардың денесі – басы, құйрығы және іші қуыс тармақталған базальді түтікшелерден тұрады. Вирусты сыртынан нәруыз қабаты қаптайды, ішінде ДНҚ немесе РНҚ болады. Басының мөлшері 40 нм, ал «құйрығының» ұзындығы 20-22 нм-ге тең. «Құйрығының» ұшы – нәруыз молекуласынан тұратын қуыс түтік.Бактериофагтарды алғаш рет 1915 жылы ағылшын вирусологі және бактериологі Ф. Туорт сипаттап жазғандығы белгілі. Бірақ бұл тіршілік иесі ерте кезден зерттеле бастаған болатын. Мысалы, топалаңды қоздыратын бактерияларды ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1898 жылы орыс микробиологі Н. Ф. Гамалея алғаш рет анықтаған. Іш сүзегі бактериясын ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1917 жылы канадалық бактериолог Д’Эрелль (Ф. д’Эрелль) байқаған.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... ... 2015жЖоспар:* Вирус туралы түсінік* Паповавирустар, парвовирустар, поксвирустарҚорытындыПайдаланылған ... ... ... (лат. vīrus - )  -  тірі организмдердің ішіндегі жасушасыз тіршілік ... Олар ... ... ... ... қышқылынан құралған нуклеопротеидтерден, сондай-ақ ферментті нәруызбен қапталған қабықшадан  -  кабсидтерден тұрады. Бұл ... ... ... ... ... сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларынан корғайды. Кейбір вирустардың ... ... ... ... көмірсулар, май текті заттар, биотин (Н витамині) және мыс молекулалары кездеседі. Вирустар тек тірі жасушада өніп-өсіп ... ... ... ... 300 мың есе ... қарағанда, оның пішіні таяқша тәрізді, жіп тәрізді немесе іші қуыс цилиндр пішінді болатыны дәлелденді. Вирустар тірі ... ... ... ... ... ... жылы қанды омыртқалыларды уландыратын 500-дей, ал өсімдіктерді уландыратын 300-ден астам түрі ... ... ... құрылысы мен іс-әрекетін темекі теңбілі ауруын мысалға алып қарастырайық. Темекі ... ... ... жапырағындағы хлоропластарды зақымдайды. Осының салдарынан жапырақ тақтасы бүрісіп, шиыршықтанады. Сонымен қатар тостағанша, күлте жапырақшалары да өзгереді. ... ... ... ... жапырақ 9-11 күннен кейін сарғая бастайды.У. Стенлидің дәлелдеуі бойынша, ... ... ... ... алты ... ... ... шоғыр түзеді.Бактерияларды зақымдап, ерітіп (лизис) жіберетін вирустарды бактериофагтар деп атайды. Бұларды алғаш рет 1915 жылы Ф. Туорт сипаттап жазды. ... ... ... итшабаққа ұқсайды. Олардың денесі  -  басы, құйрығы және іші қуыс тармақталған базальді түтікшелерден ... ... ... ... ... қаптайды, ішінде ДНҚ немесе РНҚ болады. Басының мөлшері 40 нм, ал  ... 20-22 ... тең.  ұшы  -  ... молекуласынан тұратын қуыс түтік.Бактериофагтарды алғаш рет 1915 жылы ағылшын вирусологі және бактериологі Ф. Туорт сипаттап жазғандығы белгілі. Бірақ бұл тіршілік иесі ерте ... ... ... ... ... ... ... бактерияларды ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1898 жылы орыс микробиологі Н. Ф. ... ... рет ... Іш ... бактериясын ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1917 жылы канадалық бактериолог Д'Эрелль (Ф. д'Эрелль) байқаған.Вирус ұғымы 1899 жылы ғылымға ... рет ... ... ... ... енгізді. 1935 жылы америкалық вирусолог Уэнделл Стэнли вирусты кристалл күйінде бөліп алды. Осы ... сау ... ... ... ол теңбіл ауруымен ауыратынын дәлелдеді. 1898 ж. неміс ғалымы Фридрих Лефлер сиыр аусылының қоздырғышы аусыл вирусын, ал 1911 жылы ... ... ... Роус ... ... ... тауып зерттеді. Қазіргі кезде жылы қанды жануарларда ауру ... ... бес ... ал ... үш ... түрі белгілі. Кейбір қатерлі ісік ауруын тудыратын вирустардың адам мен жануарларда вирустық микрофлорасы қалыптасады. Вирустардың пішіні әр ... ... ... иілгіш жіпше тәрізді, сфералық, көп қырлы, тағыда басқа). Вирустың жасушадан тыс (вириондар) және жасуша ... ... ... ... бар. Барлық вирустар шартты түрде жай және күрделі болып бөлінеді. Жай вирустар  -  нуклеин ... мен ... ... ... ... бұларға таяқша, жіп және сфералық формалары жатады. Күрделі вирустар  -  нуклеин қышқылы мен капсидтен басқа, ... ... ... және ... ... Вириондардың мөлшері 15  -  350 нм ... ... ... ... 2000 ... жетеді); негізінен вирустарды тек электрондық микроскоп арқылы көруге болады. Вирус тек бір типті нуклеин ... (ДНҚ ... РНҚ) ... ДНҚ-да вирустардың молекулалық саны 106  -  200Һ106, ал ... ...  -  106  -  15Һ106 ... Вирустардың көптеген жылдар бойы тіршілік ортасында әрекетсіз жата беру қабілеті бар. Олар дамуына ... ... ... ... ... ішінде көбейіп, өзіне тән қасиеттерін көрсете алады. Адам мен жануарларда жиі кездесетін вирусты көпшілігі 60ӘС-та қыздырғанда тіршілігін немесе ауру ... ... ... Ал темекі теңбілінің вирусы 10 минут бойы 90ӘС-қа дейін, сары ауру вирусы отыз минут бойы ... ... ... ғана ... жояды. Вирус ультракүлгін сәулелер мен химиялық заттарға (қышқыл, сілті) төзімді келеді. Тотықтырғыш заттар вирустың белсенділігін ... ал ... ... ... ... тіршілігіне қолайлы келеді. Мысалы, полиомиелит вирусы фенолдың 0,5%, күкірт қышқылы аммонийдың 50%-дық ерітіндісінде сақтала береді. Ал ... ... ... ... тотығы немесе марганецқышқыл калий (1%) ерітіндісінде олар тіршілігін тез жояды. Вирус көбеюі бес ... ... ... ену; ... ... нуклеин қышқылының құрылуын қамтамасыз ететін ферменттердің түзілуі; вирус құрылым бөлшектерінің жиналуы; одан вирионның түзілуі; ересек вирустың жасушадан шығуы. ... ... ... ... ... арқылы өтсе, жануарларда жасуша мембранасы арқылы адсорбцияланады. Өсімдіктерге вирус тек қана жасушаның зақымдалған ... ғана ене ... Бір ...  вирустар көршілес жасушаларға ауысып, барлық организмді зақымдап, ауруға шалдықтырады. Вирустарды молекулалық биология зерттейді. Вирустар нуклеин қышқылдарының гендік қызметін ашу үшін ... ... ... ... ... облигатты паразитизмнің себебеі оларда жасушалық құрылым мен меншікті зат ... ... ... ... ... ... вирустың мақсатына байланысты. Жасуша дақылын алғашқы (егілетін) жартылай егілетін және ... деп ... ... 5-10 пассажѓа тњтеп беретін жасуша дақылы жатады. Алғашқы дақылды дайындау бірнеше этаптан тұрады: ұлпаны ұсақтау трипсинизация ... ... ... жасушаларды трипсиннен ажырату, біртекті изоляцияланған жасушаларды қоректік ... ... ... бір қабатты жасуша дақылдарын қатерлі және қалыпты жасуша тізбегін құрайды. Оларға қатерлі ісік жасушалары, адамның, маймылдың бүйрегінің қалыпты ... ... ... егілетін дақылдарға адамның диплоидты хромосома жиынтығын сақтайтын жасуша жүйесі ретінде беріледі. Вирустың жасуша ... ... ... ... жасушада қосымшалар түзілуі, теңбіл дақтардың түзілуі бойынша және гемадсорбция феномені мен түрлі түсті реакция бойынша бағалайды. ... ... ... ... ... - ... бояу әдістерінде ядро мен цитоплазмада кездестіруге болатын вирустық бөлшектердің, вирустық ... ... ... дақтар (бляшкы)- вирустардың әсерінен жасушадағы бұзылған бөліктер, оны бірқабатты жасуша дақылында вирустарды өсіру кезінде байқауға болады. Гемадсорбция реакциясы - ... ... ... ... ... ... эритроциттерді адсорбциялау қабілеті, түрлі-түсті (цветная проба) сынақ индикаторлы қоректік орталардың түсіндегі өзгерістерге негізделген. Вируспен залалданбаған жасушаның өсуі салдарынан ... ... ... қоректік орта түсінің өзгеруі туады. Залалданған тіндер дақылдарында кейбір вирустар өзінің цитопатикалық әсерін бірнеше ... ... ... 1-2 апта ... соң, ... ... ... байланысты және жасушаның ерекшелігіне байланысты көрінеді2.1. ПаповавирустарПаповавирустар  --  ... ДНҚ бар ... ... ... ... ... жоқ, ... шар тәріздес. Папилломавирустар екі туыстан: папиломавирус және полиомавирустан тұрады. Диаметрі 45 --  55 нм икосаэдрлі капсидтің құрамында м. с. 3 000 000  --  5 000 000 ... қос ... ... ДНҚ бар. ... жануарлардың торша ядросында көбейеді, құрамында бестен жетіге дейін ... ... ... Папилломавирустар кейбір түрлері ісік туғызады.Папилломавирустар кең таралған және эпителиятропты.Адамдарда эпителиялық қатерсіз ісіктер қоздыруға себепкер болатын папилломавирустардың ... ... ... ... (ДНҚ  -  ... бойынша). Адамдардың папилломавирустары тері эпителиясын инфицирлейді және сол жерлерде өсін  -  өніп көбейеді. Эпителияның пролиферациялануын индуцирлеу ... ... емес ... ... ... және коньюнктивалық папиломаларқоздырады. Олардың онкогендік қасиеттері деболуы ықтимал (жатыр мойнының папиломасы, дисплазиясы, қатерлі ... ... екі ... ... және ... тұрады. Таксономиясы. Тұқымдастығы:Papillomaviridae Туыстастығы:Papillomavirus (сүйкл, жатыр мойнының карциномасын және дисплазиясын, қатерлі ... ... ... ... вирионының сыртқы қабаты болмайды, пішіні шар тәріздес. Икосаэдр типтес капсиді ... 55нм) 72 ... ... 2 ... ... ақуыздардан тұрады. Геномы  -  екіжіпшелі, сақиналы өте ... ... ДНҚ, 8 ... ... және 2 кешеуілдік (поздние) немесе құрылымдық (капсидтік) гендері бар.Вирустық шамамен 120-дай генотиптерін ажыратады. Омыртқалы ... ... ... ... құрамында бестен жетіге дейін құрылымдық белок болады. Папилломавирустар кейбір түрлері ісік ... ... ... ... ... Жасуша дақылдарында өспейді. Латентті вирус плазмида түрінде ... ... ... ... бірақ тері немесе шырышты қабаттардың диффернцирленетін эпителиялық жасушаларында репродукцияланады. Ол үдемелі түрде жасушаның беткейлі қабаттарында өсіп  -  өніп ... ... ... жасушаларға еніп, вирион жасуша ядросына жетіп  (депротеинизациялану) кейін ертелік гендер мен ... ... және ... ... ... жүре ... Содан кейін бұл үрдіс вируспен инфицирленген супрабазальды эпителиялық жасушаларда жалғасады. Эпителиялық жасушалардың дифференциациялану кезеңінін аяқталуына қарай оның ... ... ... ... ... құрылады. Жаңадан пайда болған вириондар ядро бұзылған кезде шығады. Трансформацияға ұшыраған жасушалардағы вирустық геном ... ... ... ... ... ... ... ысытқанда тіршілік ету қабілеттілігін сақтайды, эфирдің әсеріне сезімтал емес. Эпидемиологиясы. Папилломавирустар тері беткейлі ... ... ... ... және ... ... беріледі. Әлемнің 9-13% тұрғындары осындай вируспен инфицирленген. Папилломавирусты инфекция  -  ең жиі ... ... ... Өмір сүру ... еркектер мен әйелдердің 70%-да кездеседі. Патогенезі, клиникалық көріністері: Бұл инфекциямен науқастанушылық 18-30 жастағылар арасында ... ... ... көбінесе симптомсыз түрде өтеді. Клиникалық көріністері қоздырғышына, патологиялық процестің қандай ... ... және ... ... беру ... ... байланысты болады. Папилломавирустар әйелдердің қынабында, жатырында, несепағарының сыртқы тесігінде гениталдық сүелдер дамуын қоздырады. Еркектерде  -  ... ... басы мен ... ... және арқы ... ... зақымдануы дамиды. Онкогенез (папилломавирустардың)  -  ... ... тыс ... ... ... ... гендермен оны тежеу немесе стимульдеуші  -  гендермен жасушалардың бөлінуін белсендіру арқылы басқарылады. Папилломавирустардың онкогенділігі ... ... ... ... ... ... ДНҚ). 2.2. ... инфекцияНегізгі қоздырғышы  -  Norualk вирусы, диаметрі 66 нм. 7 ... және 4 ... ... ... ... көзі-ауру адам. Таралу жолы: ауа-тамшылы, фекальды-оральды, тұрмыстық-қатынас жолдарымен беріледі. Көбінесе қыс айларында өршиді. ... ... 2-3 күн, 24 ... 7 ... өтуі мүмкін. Басталуы жедел, дене қызуы жоғарлайды. Науқас шағымдары қатты әлсіздік, адинамия, жүрек айну және құсу, бас айналумен жүргізіледі. Көптеген ... ... ... ... шағымданады. Ауырғандардың жартысында іш өтуі дамиды да, энтерит секілді өтеді. Ауыр жағдайда гиповолемиялық шок дамуымен тырысқақ тәрізді ағыммен сипатталады. ... ... көп ... ... ... ... бөлігінде толғақ тәрізді ауырсыну болады. Іші кепкен, пальпацияда қатты ішінің құрылдауы байқалады. Бауыр, көкбауыр ұлғаймаған. Гемопрограммада-лейкопения, нейтропения, салыстырмалы лимфоцитоз, ... ... ... 12-24 сағаттан 2-3 күнге созылады. Жалпы науқастың жағдайы әлсіздік, ... 20-30% ... ... ... кей ... ... ... жетеді, бас айналу, талып қалуы болуы мүмкін. Қарап көргенде сұйықтық жоғалтқанда шырышты қабаттарының құрғақтығы байқалады. Іші жұмсақ, кіндік ... ... ... ... ... ... пальпацияда іш құрылы естіледі. Лабораторлы дәлелі: Гемограммада өзгерістер жоқ, СОЭ қалыпты. Науқастардың 1-ші тәулігінде кейбіреуінде лейкоцитоз және нейтрофинез, ... ... ... және ... ... ... ... Ауру ағымы 5-7 күнге созылады.+ ПоксвирустарПоксвирустар  --  құрамында ДНҚ-лы бар ... ... ... Көп ... ірі, құрылысы күрделі. Цитоплазмада көбейеді. Сырт пішіні сопақша немесе тік ... ... 200 -- 400 нм. ... ... 1,2 -- 1,7. ... ... қос ... сызықты ДНҚ , м. с. 160000000 -- 200000000. Бұл тұқымдастық 2-ге ... ... және ...  ... ... 6 ... бөлінеді.Ісік туғызушы вирустар, онкогенді вирустар (грек. onkos  -  масса, ісік, gennao  -  ... және ...  -  ... ... ... ісік жасушаларына өзгерте алатын қабілеті бар вирустардың бір ... ... ... ісік тудыра алатын қасиеті бар екенін алғаш рет ғыл. ... ... ... ... (1867  -  1936), т.б. ... (1903). Одан сәл ... (1911) америкалық онколог Ф.Раус (1879  -  1970) тауықтарда болатын саркома ауруын ... ... ... ашты ... ... 1966). 1932  -  33 ж. ... ... Р.Шоуп (1901  -  66) үй қояндарындағы вирусты фиброма мен папилломаны, 1936 ж. неміс ... Дж. ... (1904  -  1961) ... сүт ... қатерлі ісік тудыратын вирусты, ал 1951 ж. неміс ғалымы Л.Гросс тышқандарда лейкоз тудыратын вирусты анықтап, сипаттап жазды. Онкогенді вирустардың ... ... орыс ... Л.А. ... (1894  -  1966) ... ісіктердің пайда болуының вирусты-генетик. теориясының ашылуы негіз ... (1949). ... ... ... ... ... ауру ... вирустар анықталған. Бірақ олардың 1/4-і ғана жануарларда ісік тудыра алатыны белгілі. І. т. в-ды ... ... ... ДНҚ және РНҚ ... деп екіге бөледі. Көбінесе табиғатта РНҚ-құрамдас вирустар кездеседі. Олар морфологиясына қарай: А, B, С және D деп ... Мыс., С ... ... мен ... ... және ... тудырады. Осы күнге дейін РНҚ-құрамдас вирустар адам денесінде пайда ... ... ... ... жоқ. ... вирустардың үш тобы бар: 1) паповавирустар (папилломалар, сүйел, ... ... 2) ұшық ... (әр түрлі ұшық инфекциялары, желшешек, белдеме теміреткі тудырады) және ... ... ... ... ... Вирус пен сау жасушаның өзара қарым-қатынасы аса күрделі. Вирустың өніп-өсуі жасушаға байланысты. Ол төзімді, иммунитеті жоғары болса, өзінің денесіне вирусты ... Егер ... ісік ... ... келіп, төзімсіз болса, онда вирус белсенділік көрсете бастайды. Вирус өз денесінен нуклеин қышқылын босатып ... да, ол ... ... одан ... ядроға енеді. Сол жерде қолайлы жағдай туса, өніп-өсіп, жасушаның тіршілік ету қабілетін жояды. І. т. в-дың қасиеттері әлі ... ... ... жоқ. ... кездерде вирустардың бәрі емес, солардың ішінде онкогені бар вирустардың ісік ... ... ... екені анықталды (америкалық ғалымдар Р.Хюбнер Г.Тодаро 1969). Бұрын ғалымдар ... ісік ... ... ... ... ... ... өзінің қалыпты жағдайын өзгертпейтінін, ешқандай аурудың дамымағанын байқаған. Тіпті бұл кезде ... ... ... жоғалып кететіні анықталған. Онкогенді РНҚ-құ-рамдас вирустардың құрамынан ДНҚ-ны РНҚ-ға синтездейтін арнайы фермент ... ... ... ... ... ... нағыз ДНҚ-мен бірігеді де, ұрпақтан ұрпаққа беріледі. Міне, осы ісік туғызғыш вирустарды провирус деп атайды. Провирустарды алғаш рет ... ... ... ... Х.М. Темин (1975). Бұл ғылымдағы үлкен жаңалық болды. Хим. канцерогендер, рентген, радий, ультракүлгін ... ... ... ... ... ... аурулар провирусты тежейтін күштерді әлсіретеді. Соның нәтижесінде организмнің реттеуіне келмейтін дамылсыз өсіп-өнетін ісік жасушалары пайда ... І. т. в. ... ... ... төте ... балаға емшек сүті немесе жыныстық жасуша арқылы) жолдармен таралады.Қорытынды. Вирустар  -  құрамында нуклеин қышқылдары, белоктар, ал кейде ... ... және тек қана ... ... ... ... ... Көпшілігінде ферменттердің жоқтығынан олар клеткасыз ересек вирус бөлшектерін жасай алмайды, сондықтан   
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет
Азаматтық заңнаманың түсінігі мен жүйес31 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Азаматтық талап қою мерзімі29 бет
Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь