Жұмыс орындарында шаңдылық көздері. Шаңның адамға және қоршаған ортаға әсері жайлы мәлімет

1.Шаң туралы түсінік.
1.Өндірістік шаң және оның түрлері.
2.Жұмыс орындарында шандылық көздері
3.Шанның адамға және қоршаған ортаға әсері.
4.Шаңның әсерінен болатын ауырулар
5.Пайдаланылған әдебиеттер.
Шаң - қатты бөлшектердің атмосферадағы жиынтығы. Шаңның пайда болуына қарай табиғи және жасанды, минералдық, органикалық шаруашылық коммуналды-тұрмыстық болып бөлінеді. Түтіннен айырмашылығы - желсіз кезде шаң шөгеді. Адамның денсаулығына диаметрі 2,5 мкм-ден кем ұсақ бөлшектер қауіпті болып саналады. Шаңның қаншалықты зиянды болатыны құрамына байланысты. Шаң бөлшектері неғұрлым ұсақ болса, олар солғұрлым атмосферада және адамның өкпесіне енгенде өкпенің ең терең бөліктерінде ұзақ сақталады. шаңның әсерінен жиі кездесетін аурулар қатарына; пневмокониоз бен бронхит жатады.
Өндірістік шаң және оның түрлері.
Өндірістік шаң дегеніміз-өндірістік процесс кезінде жұмыс аумағындағы ауада пайда болатын және адам организіміне кері әсер ететін майда қатты бөлшектер немесе әр түрлі өндірістік процестерден туындаған ұсақ дисперсиялы бөлшектер.
Өндірістік шаң ең кең таралған зиянды және қауіпті өндірістік факторлардың бірі. Шаң өте көп әр түрлі технологиялық үрдістер кезінде жұмыс зонасы ауасына бөлініп өндірістердің басым көпшілігінде кездеседі. Бұл өндірістер – пайдалы кен қазбаларын алу, машина жасау және металлургия өнеркәсібі, тоқыма өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және т.с.с.
Өндірістік шаң ауада қалқып жүретін, баяу қонатын өлшемі бірнеше ондаған мкм-ден жүздеген мкм дейін жететін қатты бөлшектер, яғни аэрозоль болып табылады, оның дисперсті фазасы қатты бөлшектер де, ал дисперсті ортасы ауа. Өндірістік шаңды шығу тегі, түзілу тәсілі мен бөлшектерінің өлшемі (дисперстілігі) бойынша жіктейді.
1.Юдин Е. Я. и др. Охрана труда в машиностроении. - М., Машиностроение, 1983;
2.Охрана труда и техника безопасности в практической деятельности субъектов РК/ сост.В.И.Скала.-Алматы: «LEM», 2002;
3.Каспаров А.А. Гигиена труда и промышленная санитария. -М., Медицина, 1977;
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ№4
Тақырыбы:
Тексерген: ... Г.Т ... ... ... туралы түсінік.
1.Өндірістік шаң және оның түрлері.
2.Жұмыс орындарында шандылық көздері
3. Шанның адамға және қоршаған ортаға әсері.
4.Шаңның әсерінен болатын ауырулар
5.Пайдаланылған әдебиеттер.
Шаң ... ... - ... бөлшектердің атмосферадағы жиынтығы. Шаңның пайда болуына қарай табиғи және жасанды, минералдық, органикалық шаруашылық коммуналды-тұрмыстық болып ... ... ... - ... ... шаң шөгеді. Адамның денсаулығына диаметрі 2,5 мкм-ден кем ұсақ ... ... ... ... ... қаншалықты зиянды болатыны құрамына байланысты. Шаң бөлшектері неғұрлым ұсақ ... олар ... ... және ... өкпесіне енгенде өкпенің ең терең бөліктерінде ұзақ ... ... ... жиі ... ... қатарына; пневмокониоз бен бронхит жатады.
Өндірістік шаң және оның ... шаң ... ... кезінде жұмыс аумағындағы ауада пайда болатын және адам ... кері әсер ... ... ... ... немесе әр түрлі өндірістік процестерден туындаған ұсақ дисперсиялы бөлшектер.
Өндірістік шаң ең кең таралған зиянды және қауіпті ... ... ... Шаң өте көп әр ... ... ... ... жұмыс зонасы ауасына бөлініп өндірістердің басым көпшілігінде кездеседі. Бұл өндірістер - ... кен ... алу, ... ... және ... ... тоқыма өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және т.с.с.
Өндірістік шаң ауада қалқып жүретін, баяу қонатын өлшемі бірнеше ондаған мкм-ден жүздеген мкм дейін жететін ... ... яғни ... ... табылады, оның дисперсті фазасы қатты бөлшектер де, ал дисперсті ортасы ауа. Өндірістік шаңды шығу тегі, түзілу тәсілі мен ... ... ... бойынша жіктейді.
Шығу тегі бойынша шаңды :бейорганикалық, органикалық және аралас деп бөледі. Органикалық шаң жануар немесе өсімдік текті табиғи (ағаш, мақта, ... жүн шаңы және т.б.) және ... - ... ... ... ... бояғыш заттардың және т.с.с. шаңдары болуы мүмкін. Бейорганикалық шаң минерал (кварц, силикат, асбест, цемент шаңы және т.с.с.), ... ... ... (мырыш, темір, мыс, қорғасын, марганец және т,б,) шаңы болуы мүмкін. Металлургия өнеркәсібінде, химия және басқа өндірістерде әр түрлі органикалық және ... ... ... ... ... ... ... тәсіліне байланысты дезинтеграция және конденсация аэрозольдерін ажыратады. Дезинтеграция аэрозольдері (майдалау) механикалық жолмен ұсақтауда, бұрғылауда, қатты ... ... ... жарылыс жұмыстарында, материалдарды ұнтақтағанда), бұйымдарды механикалық өңдеу кезінде (тазалау, құю, ... ... ... түзіледі. Конденсация аэрозольдері қатты заттарды термиялық өңдеу ... ... ... ... ... және т.б.) ... мен метал еместердің буларын суыту және конденсациялау нәтижесінде түзіледі. Пластмассаларды ... ... ... ... және сұйық бөлшектер, күрделі химиялық құрамы газдардан, булардан тұратын шаңды ... ... ... ... - ... ... бойынша - бөлшектердің өлшемі 10 мкм артық ... ... - 0,25 ... 10мкм ... ... және 0,25 мкм кем ультрмикроскопиялық шаңдарға бөледі.
Шаңның ауада қалқып жүру ұзақтығы мен тыныс жолдарына ену тереңдігі оның дисперстілігіне байланысты болады. ... шаң тез ... ... ... ... тыныс жолдарында ұсталынып қалады және түшкіргенде және ... ... ... ... шаң жиі ... дем алумен жүретін ауыр жұмыстарды орындаған кезде фиброз дамуында елеулі рол ... ... ... ... ... қалқыған күйінде ұзақ уақыт болады және өкпеге терең енеді. Фиброгендік үрдістер дамуында оларға негізгі рол ... ... ... де альвеолаларға түседі, бірақ олардың жиынтық массасы аз ... ... ... ... ... ... емес.
Шаңның электрлік зарядтылығы олардың ауада болу уақытына және тыныс жолдарында ұсталынып қалу дәрежесіне әсерін тигізеді. Егер аэрозольде оң және ... ... ... болса, онда ол олардың агломерациялануына және шаң бөлшектерінің қонуына ықпал жасайды. Электрлік зарядталған шаң тыныс жолдарында және альвеолаларда ... ... ... мен құрылымы да айтарлықтай маңызды. Дөңгелек пішінді бөлшектер ... ... ... ... үшкір бөлшектер тіндердің механикалық зақымдалуына алып келеді. Кремний қос тотығының ... ... ... ... шаңына қарағанда үлкен биологиялық белсенділікке ие. Шаңның қаттылығы оның фиброгенді қасиетіне аз әсер етеді.
Меншікті ... ... ... шаң ... улы ... ... ... бұл улылық әсері жағынан оны потенциалды қауіпті етеді. Оттегін сіңіре отырып, шаң тез тұтанады және жарылу тұрғысынан ... ... Шаң ... ... және ... ластануын күшейтеді, себебі әр түрлі микрофлораны тасымалдаушы болып ... ... ... шаң ... ... (металлдардың өңдеудің электрлік-химиялық әдістері, қысыммен құю, заттың беттерін ультрадыбыстық ... және т.б.) ... оның ... төмендететін (технологиялық үрдісте ұнтақ тәрізді заттардың орнына брикеттерді, түйіршіктерді, ертінділеді қолдану, құрғақ үрдістерді, ... ... ... өндіруде ылғал үрдістермен ауыстыру) технологияларды қолдану шешуші фактор болып табылады. Атап айтқанда, жерасты кен ... ... ... ... және түсіретін жерлерде тозаңдатып сулау қолданады. Өндірістік үрдістерді автоматтандыру мен ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар.
Шаң шығуын төмендетудің міндетті шарттарының біріне шаңдандыратын жабдықты герметизациялау және жабу, қаптама астынан ... ... алу, шаң ... ... ... ... ... алу, материалдарды құбырлармен сығылған ауа көмегімен тасмалдау жатады. Метал құрастырылымдар мен ірі көлемді бұйымдарды дәнекерлеу кезінде ... және ... ... ... ... ... шаң түзілумен күресу үшін бөлмелерді тазалаудың вакуумдық әдісін қолданады.
Жеке басты қорғайтын құралдарға шаңға қарсы аспираторлар, қорғаныс көзілдіріктері, ... ... ... ... жатады. Тыныс мүшелерін сүзгілі және оқшаулаушы құралдармен қорғайды. Кеңінен қолданылатыны- ... ... ... ... әсері кезінде қорғайтын майлар, пасталар қолданады.
Жұмыс орындарында шандылық ... ... ... тыныс алу мүшелерінің созылмалы ауруларымен, жүрек-тамыр жүйесінің, көз бен тері ... ... ... ... ... етілмейді. Кезеңдік медициналық тексерулерді өндірістің қауіптілігіне байланысты 6, 12 және 24 айда 1 рет жүргізеді, бұл ... ... ... ... рентгенографияға түсіру, сыртқы тыныс алу қызметін зерттеу, жалпы қан талдауы мен туберкулез микобактерияларына ... ... ... ... Барлық силикозбен, силикотуберкулезбен немесе туберкулезбен ауыратындар зиянды факторлармен байланысы жоқ жұмыстарға ... ... ... ... ... жас шамасына, науқастың жасына, еңбек өтіліне, аурудың ағымына, асқынулары болуына байланысты жеке дара шешіледі.
Шанның адамға және қоршаған ортаға әсері.
Шаңның адам ... әсер етуі оның ... ... ... ... ... ... адсорбциялық қасиетіне байланысты болады. Шаңның химиялық құрамы оның ағзаға әсер етуінің сан алуандығын ... ... ... ... өсіп ... алып келетін басым фиброгенді әсер ететін, және әсер ету сипаты басқа да - уландыратын, ... ... және ... ... ажыратады. Құрамында бос күйіндегі кремнийдің қос тотығы, силикаттар, металлдар мен олардың тотықтары және т.б. бар шаңдар ең ... ... ... ие. Улы емес ... ... оның өкпеден бөлінуін тездетеді және фиброз дамуын бәсеңдетеді, ал нашар еритін фиброгенді шаңдар өкпеде жиналып, ... ... алып ... Егер шаң улы ... онда оның ... ағзаға тез түсуіне және улы әсерінің эффектілері дамуына ... ... ... еритін улы шаң өкпеде ұсталынып, уландыратын әсері аз болады.
Өндірістік орындарда пайда ... ... ... қазіргі таңда көптеп кездесуі адам ағзасына және қоршаған ортаға барынша кері әсерін тигізуде.Осыған орай қоршаған ортаны қорғау,тәбиғи ... ... және ... ... қалдықтарын залалсыздандыру,олардан қажетті өнімдер өндіру қазіргі күннің өзекті мәселелері болып ... шаң ... ... істеп жұрген жұмысшылар кәсіби ауыруларға жылдан жылға көптеп шалдығу факторлары тіркелген,ал кей кездері өндірістік шаңдардың аса қауіпті түрі таралған ... адам өлу ... ... ... ... ... әсерінен пайда болатын кәсіби спецификалық аурулардың ішінде пневмокониоздар аса маңызды. Пневмокониоздар - бұл ... ... ... бір ... ... шаңның ұзақ уақыт әсер етуі нәтижесінде пайда болатын және ... ... ... ... өсуі) дамуымен сипатталатын өкпенің созылмалы ауруы. Пневмокониоздардың бес тобын ажыратады:
Шығу тегіне, химиялық құрамына, ерігіштігіне, дисперстілігіне, шаңдардың пішініне байланысты фиброгенді шаң ... әр ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Мұндай ауруларды спецификалық (пневмокониоздар, аллергиялық аурулар) және ... емес ... ... ... пневмония, конъюктивиттер, кератиттер, дерматиттер, пиодермия) деп бөледі.
Шаңның фиброгендігіне ... ... 3 ... ... фиброгенді және аз фиброгенді шаңның әсерінен (кремниий қос тотығының мөлшері 10% көп - ... ... ... және т.б.) ... ... ... ... шаңның әсерінен (кремниий қос тотығының мөлшері 10% аз немесе ол болмайтын шаңдар - силикатоздар, карбоканиоздар, тегістеушілердің пневмокониоздары, ... және ... ... ... пневмокониоздарға
Токсигенді улы-аллергенді әсер ететін аэрозольдердің әсерінен (металл-аллергендердің, пластмассалардың шаңы, басқа да органикалық шаңдар және басқалары) пайда болған пневмокониоздарға бөледі.
Пневмокониоздардың ішіндегі ең ... бос ... SiO2 ... ... ... ... Ол жұмыс зонасы ауасында бос күйіндегі SiO2 болатын өнеркәсіптің әр түрлі салаларындағы жұмысшыларда кездеседі. SiO2 , кремнозем, кремний қышқылының ... жер ... 28%-ын және тау ... 60% құрайды. Химиялық тұрғыдан таза кремнозем тау хрусталы деп аталады, ол түссіз және мөлдір. Жиі SiO2 ... оған әр ... түс ... ... болады. Силикоздың дамуында шаңның концентрациясы мен дисперстілігі маңызды болады. Бөлшектерінің өлшемі 1-2 мкм, құрамындағы бос ... SiO2 ... 5-10% ... шаң ең ... болып саналады.
Силикоз шаңы, көп кәсіп түрінде 5-10 жыл жұмыс істегеннен кейін дамиды. Дегенмен , туннелдер қазған кезде жұмыс басталғаннан 1-2 ай ... ... ... ... жағдайлар да жазылған. Силикоз, сондай ақ онымен қатынас жасауды үзгеннен кейін көп жылдар өткеннен соң да ... ... ... ... ... белгілері мардымсыз: жөтел, кеуде торында ауыратын сезім, ентігу байқалады. Олар патологиялық үрдістің дамуына қарай күшейе түседі. Силикоздың ағымы үдемелі және ... ... өкпе және ... ... ... дамуы себебінен науқастардың өліміне әкеп соғады. Силикоз өте жиі өкпе туберкулезімен ... оны ... ... ... аз болады, себебі өкпедегі склероздық өзгерістерге байланысты туберкулезге қарсы дәрі - дәрмектердің патологиялық ошаққа келіп түсуі қиындайды.
Силикоздың даму ... ... ... ... иммунологиялық теорияға маңызды орын беріледі. Оның мәні келесіде: бастапқы ... SiO2 шаңы ... ... ... ... шаң ... айналады. Әрі қарай SiO2 әсерінен макрофагтар өледі. Макрофагтар ыдыраған кезде күрделі белоктар - ... және ... ... олар ... жүйеде қарсы денелердің (антитела) түзілуін туғызатын антигендер, яғни аутоантигендер болып табылады. Бұл кезде пайда болған гиалин түріндегі преципитат (аутоантиген+қарсыдене) түзіліп ... ... ... жаңа ... ... ... жиналады, гиалин түріндегі преципитаттың әдеттегі тыртық дәнекер тініндегі гиалиннен айырмашылығы құрамында β- және γ- глобулиндердің көп ... ... ... ... SiO2 бөлшектері қайтадан фагоциттеледі де үрдіс қайталанады. Бір мезгілде силикоз түйіншектері мен лимфа түйіндерінде қарсы денелердің түзілуінде үлкен рол ... ... ... ... ... ... ... склероздың негізінде қабыну үрдісі емес, склероздық үрдіс жатыр.
Силикатоздарды кремний қос ... ... ... ... кальциймен, темірмен, алюминиймен және басқалармен байланысқан күйінде болатын шаң туғызады. Силикаттарға асбест, тальк, каолин, цемент, слюда және басқа да қосылыстар ... ... ... ... ... Олардың көбісі диффузды-склероздық түрде өтеді, үдемелілігі төмен болады. Әйтсе де, асбестоз, каолиноз, талькоз сияқты ... ... ... түйіншекті түрі де кездеседі, ал оның ағымы біртіндеп ауырлай береді. Асбестозға жиі өкпе обыры қосылады, ал ... ... жиі ... ... - ... ... ... болатын пневмокониоз және басқа да карбокониоздар, сондай-ақ бериллиоздан басқа ... ... ... ... (VIII ... 8.3 ... ... Құрамында темір тотығы, марганец қосылыстары бар дәнекерлік аэрозольдер ... ... ... ... салыстырмалы түрде қолайлы өтеді.
Құрамында кремнийдің қос тотығының мөлшері жоғары аралас шаңмен тыныс ... ... ... ... ... бойынша силикозға ұқсас, бірақ аурудың үдеуге бейімділігі төмендеу болып келеді. Олар жиі ... ... және ... ... ... ... және ... өнеркәсіптерінде (силикосиликоз және басқалары) жұмыс істеген кезде байқалады. Өндірістік шаң, шаңның әсерінен болатын кәсіби бронхиттер, пневмония, риниттер және бронх демікпесінің ... ... ... ... ... талшықтарының - мақта, кенеп, зығыр ... ... ... ... өкпе эмфиземасымен және пневмосклерозбен асқынатын бронхоспазмдық құбылыстар байқалады.
Басым фиброгенді әсер ететін шаңды гигиеналық нормалау шаңның фиброгендік дәрежесіне байланысты, ал әсер ету ... ... ... ... ... ... көрсеткіші бойынша іске асырылады. Мысалы, жоғары фиброгенді кристаллды бос күйіндегі кремний қос тотығының және құрамында ол шаңның мөлшері ... ... ... ... ... 1 мг/м3 ... ... бос күйіндегі SiO2 мөлшері 10-нан 70%-ға дейін болатын аралас шаңның ШРЕК-і, сондай-ақ асбесттің, алюминийдің және оның қорытпаларының ШРЕК-і 2 мг/м3 ... ал ... және ... ... шаңдардың ШРЕК- і әр қайсысына сәйкес 4-6-дан 8-10 мг/м3 дейін ауытқиды.
I. Минералды шаңнан ... ... : ... ... ... ... ... оливиоз, мулитоз, цементоз және т.б.).
II. Металл шаңынан пайда болатын: сидероз; охроз; алюминоз; бериллиоз; ... ... және ... ... ... бар ... пайда болатын: антракоз; графитоз және т.б.
IV. Органикалық шаңнан пайда болатын: биссиниоз (

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер планетасының эволюциясы10 бет
Таулар2 бет
Шаңды бронхит8 бет
Вольфрам кендерін және үгітінділерін байыту технологиясы12 бет
Газ өнеркәсібі10 бет
Еңбек стажы5 бет
Оқу үдерісін басқарудағы автоматтандырудың тапсырмалар қойылымы3 бет
Тәуелсіздік жылдарындағы мәдени құрылыс12 бет
Өмір-тіршілік туралы курстың мақсаты және мазмұны6 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь