Тышқантектес кеміргіштер: биологиясы, есептеу әдістемесі

І.Тышқантектес кеміргіштердің түрлері, биологиялық ерекшеліктері
ІІ. Кеміргіштермен күресу шаралары
ІІІ. Кеміргіштерді есептеу . болжау әдістері мен тәсілдері
ІV. Қолданылған әдебиеттер
Тышқанның 7 түрі кездеседі. Олардың ішінде Қазақстанда тараған 4 түрінің үшеуі ауыл шаруашылығына зиян тигізеді. Олар: қаптесер, дала және орман тышқандары. Бұлардың тіршілік ету жағдайы да, дене құрылысы да бір – біріне ұқсас. Құйрығы, артқы саусағы, құлақ қалқаны үлкендеу және тұмсығы да аздап сүйірлеу келеді, жақсы жүгіреді және секіреді.

Қаптесер – Mus Musculus L. Бұл түрді үй тышқаны деп атайды. Дене тұрқы 10-11 см, құйрығы 9см жетеді. Арқа жүнінің түсі күл тәрізді сұрғылт, кейде қызғылт сары, ал бауыр жағы ақ немесе жылтыр сұр. Жоғарғы күрек тісінің артқы жағы шошақтау келеді. Осы белгісі арқылы оны басқа тышқандардан оңай ажыратуға болады.
Қаптесер Қазақстанның барлық жерінде тараған. Ол теңіз деңгейінен 1500-2000 метрге дейінгі биіктікте де кездеседі. Далалық аймақтарда тереңдігі 25-40см келетін ін қазып алып сонда тұрады. Ескі құрылыстарды мекендейтін қаптесерлердің азық қорын жинайтын қоймасы да болады.
Тышқан негізінен дәнді дақылдар, бұршақ тұқымдас жәнекүрделігүлділер сияқты өсімдіктердің дәндері және жапырақтарымен қоректенеді. Қорегінің құрамында насекомдардың қалдығы жиі кездесіп отырады. Өсімдіктердің дәнімен олар жыл бойы қоектенетін болса, жапырағымен көбінесе күзде, ал қабығы және тамырымен қараша – желтоқсан айларында да қоректенеді.
Қаптесерлер көбінесе қараңғы түскен кезде әрекет етеді. Күннің жылы кездерінде жарықта да жер бетіне шығып жүреді. Олар қыста ұйқыға кетпейді. Ауа райы жағдайына байланысты жылына 1 – 5 рет балалайды. Әр жолы 5 – 11, орта есеппен 6 – 7 бала табады. Баласын 20 күндей көтереді. Үйлерде және шөп маяларында тіршілік ететін қаптесерлер жыл бойы көбейе береді.
1. www.Agroflora.ru «Основные методы учета вредителей растений»
2. Фито-методика
3. «Энтомология»
4. Ашықбаев Н., Дүйсенбеков Б., Ағыбаев А., Карбозова Р., «Өсімдік қорғау» Астана 2011
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіБӨЖ                                                        ... ... ... ... ... ... ... Сагандыков С.Н             Топ: АГ-213                                          ... ... ... биологиялық ерекшеліктеріІІ. Кеміргіштермен күресу шаралары ІІІ. Кеміргіштерді есептеу  -  болжау әдістері мен ... ... ... 7 түрі ... ... ... ... тараған 4 түрінің үшеуі ауыл шаруашылығына зиян тигізеді. Олар: қаптесер, дала және орман тышқандары. Бұлардың  ... ету ... да, дене ... да бір  -  ... ұқсас. Құйрығы, артқы саусағы, құлақ қалқаны үлкендеу және тұмсығы да аздап сүйірлеу келеді, жақсы ... және ... ...  -  Mus Musculus L. Бұл ... үй ... деп атайды. Дене тұрқы 10-11 см, құйрығы 9см жетеді. Арқа жүнінің түсі күл тәрізді сұрғылт, кейде ... ... ал ... жағы ақ ... ... сұр.  Жоғарғы күрек тісінің артқы жағы шошақтау келеді. Осы белгісі арқылы оны басқа тышқандардан оңай ажыратуға болады. ... ... ... ... тараған. Ол теңіз деңгейінен 1500-2000 метрге дейінгі биіктікте де кездеседі. Далалық аймақтарда тереңдігі ... ... ін ... алып ... тұрады. Ескі құрылыстарды мекендейтін қаптесерлердің азық қорын жинайтын қоймасы да болады.Тышқан негізінен дәнді дақылдар, бұршақ тұқымдас ... ... ... ... және ... қоректенеді. Қорегінің құрамында насекомдардың қалдығы жиі кездесіп отырады. Өсімдіктердің дәнімен олар жыл бойы қоектенетін болса, жапырағымен көбінесе күзде, ал ... және ... ...  -  ... ... да ... ... көбінесе қараңғы түскен кезде әрекет етеді. Күннің жылы кездерінде жарықта да жер бетіне шығып жүреді. Олар қыста ұйқыға кетпейді. Ауа райы ... ... ... 1  -  5 рет ... Әр жолы 5  -  11, орта ... 6  -  7 бала табады. Баласын 20 ... ... ... және шөп ... ... ... қаптесерлер жыл бойы көбейе береді. Қаптесер тек азық-түлік өнімдерін ғана емес, тіпті жеуге жарамайтын әр ... ... ... да ... көп ... тигізеді. Ол көбінесе дәнді дақылдарға, пішенге, сабанға әуес ... ... ... мен ... дақылдарын  және теплица мен парниктерде өсірілетін өсімдіктерді зақымдайды.Дала тышқаны  -  Apodemus agrarius Pall. Дене ... 11-12, ... 9-10 см. ...  жүні ұзын бойына созылған қара жолағы бар ... ... ... ... жағы ... ақ , ... қысқалау, көзі орман тышқанына қарағанда кішілеу келеді.Тышқанның бұл түрі Қазақстанның солтүстік  -  шығыс және оңтүстік  -  ... ... кең ...  ... Шығыс Қазақстан, Талдықорған және Алматы облыстарының таулы аймақтарында көбірек кездеседі. Іле Алатауының төменгі етектерінде ол ... ... ... беде ... ... ... ... жерлерде пішен шөмелелерінде, ал далалық жерлерде тал, итмұрын, сора сияқты өсімдіктердің арасында тіршілік етеді. Сонымен ... ол ... ... және екпе ағаштардың арасында да кездеседі. Дала тышқаны қаптесер сияқты тереңдігі 30-40см келетін індерде тіршілік етеді. Інінде жататын ұясы және ... ... 2-3 жолы ...  ... ... 12-16, ені мен ... 10-15 см, ал ... жолдарының ұзындығы 70 см жетеді. Іні көбінесе өзеннің немесе арықтың баурайынан, ағаш бұталардың түбінен ...  ... ... ... ... Қаптесер сияқты бұл да жақсы қысқы ұзақ ұйқыға кетпейді. Ауа райы жағдайларына байланысты жылына 3-5 рет ... Әр жолы 4-10, ... 6-7 ... ... тышқаны әр түрлі өсімдіктердің, солардың ішінде бидай, тары, арпа, жүгері дәндері  және де ... да ... ... едәуір зиян келтіреді. Көкөніс және бақша дақылдарынан қияр, сәбіз, памидор, картопты және ... бен ... ... ... ... ...  -  Apodemus sulvaticus L. Кішілеу келген ұзын құйрықты ... Дене ... 12-14 см, ал ... 9-11 см. Арқа жүні қара ... ... ал ... жағы бірыңғай ақ түсті болады. Дала тышқанына қарағанда құлағы ұзындау және көзі үлкендеу. Орман тышқаны Қазақстанда кең таралған. ... ... және ... ... ... ... басқа жерлердің бәрінде кездеседі. Көбінесе ормандарда, егіс қорғау алқаптарында, бақтарда, және бұталы жерлерде мекендейді. Сонымен қатар биік ... ... ... және ... ... ... тіршілік етеді. Тышқандар інін бұталар мен ағаштардың түбінен, тастардың арасынан қазады. Кейде басқа ұсақ ... ескі інін де ... ... ... 30-50 см ... ... бір-екі ұясы және сыртқа шығатын екі-үш жолы болады. Осы жолдардың ұзындығы 3,5 метрге ... ... ... қоректену үшін қараңғы түсе өреді де, таңсәріде қайтадан ішіне кіреді. Негізінен түрлі өсімдіктердің дәнін және жеміс ... ... ... ... ... ... ол ... жапырағы мен сабағын, ал қыста ағаштардың қабығын жейді. Бұл да басқа тышқандар сияқты жылына бірнеше рет балалайды. Әр жолы 2-8, ... 6 ... ... ... өсіп-өніп көбейген жылдары ауыл шаруашылығына едәуір зиян келтіреді. Кеміргіштерге қарсы күрес шараларыТышқан ... ... ... ... ... зиянкестік әрекетін болдырмаудың бірінші кезектегі кепілі  -  алдын алу ... ... ... ... топырағын дұрыс өндеу, арамшөптерді отау, астықты төкпей-шашпай жинап алу, ... ... ... ... әкету, егіс төңірегіндегі қураған шөптерді құрту және т.б. жатады. Зиянкес кеміргіштерді құртуда механикалық тәсіл де кең қолданылады.  ... ... ... ... ... улы ... жем ... Қазіргі кезеңде уландырғыш  ретінде ұсынылатын роденциттер: фосфид цинкі, глифтор, ... ... ... ... кеміргіштерге қарсы күресуде көктемде олардың шоғырланған жерлерінде күресу шараларын  -  адамнан тұратын бригада жаяу ...  У ... ... ... ... бар ... және ... ұзындығы  см-дей өлшегіш темір қасықпен қамтамасыз етіледі. Бидонның сыйымдылығы  кг-дай, ал өлшегіш қасыққаграммдай жем ілінеді.  Бригада ... ... 5 м ... ... ... алға ... жүреді де зиянкес кеміргіштердің сан мөлшеріне қарай 5,7,8 немесе 10 метр сайын улы жемді кездескен ... ... 2-3 ... ... отырады. Мұндай бригаданың 1 күндік өнімділігі 50-60гектар болады. Тышқан тәрізділерге қарсы күресте улы жемнің шығыны  -  кеміргіштердің 1 ... ... 25, ... түсетін саны 3-тен 5-ке жеткен жағдайда 1кг/га, 5-8 ... көп ... ... у ... ... улы ... әр раманың астына 3-5 граммнан әр жерге үйіп қояды. Жемді ұдайы жаңартып отыру керек.Жыртқыш аңдар мен құстарды ... ... ... мен ... көптеген түрлері зиянкес кеміргіштермен қоектенеді. Олар кеміргіштеді мүлдем жойып жібермегенімен, ... ... ... ... ... ... Мысалы, бір дала күзені 1 жылда 200-ге жуық саршұнақтарды және көптеген тышқан тәрізді кеміргіштерді құртады. Ал дала ... мен, ... ... дала ... ... үкі, жапалақ сияқты жыртқыш құстар кеміргіштерің санын күн сайын 10-50 ... ... ... ... ...  -  ... ... мен тәсілдеріКеміргіштердің популяциясының даму дәрежесін анықтаудың өз ерекшеліктері болады. Кемірушілерді есепке алу Қыркүйек айында жас жеміс ағаштарын, сәуір айында ауыл ... ... ... алқаптарынан кеміргіштер жиналған жерлерге зерттеулер жүргізіліп отырады. Қалың, биік ... ... ... ... 25-50 ... ... қою қажет. Егер де індер табылған жағдайда ол жерлерді қазан айынан кешіктірмей өндеу қажет.Көктемде ауыл ... ... ... ... ... ... бурьян және бұта өсінділері қаралады. Түнде әр 5 метр сайын 25 тышқан тұзағы қойылады. Егер 25 ... ... 3 ... ... жағдайда ғана өндеу тәсілдері өтеледі.Келесі жылы тышқантектес кеміргіштермен күресу шаралары күзгі көрсеткіштерге сүйене отырып жасалынады. Ал көктемгі зерттеулер олармен ... ала ... құру ... ... ... ... шаралар қойылады. Сонымен қатар бұл зерттеулер күзгі уақыттағы кеміргіштердің өсімталдығын анықтауға мүмкіндік береді.Әр бір  200га жерді 100*100 ... 50*200м  етіп ... ... Ашық ... күн шыққанға дейін  табылған індерді қазып, күннің екінші жартысында ашық ... ... 1 га ... ... ... Бұл ... ... болмағандықтан індердің алдына қақпан қою арқылы  анықтайды.Ерте көктемде және жазда, күзде, тышқан тектес ...  ... ... шөп ... ... ... егістіктерінде, көпжылдық шөртесін қыстайтын жерлерінде есепке алады. тығыздық колонияларының шамалы кезінде маршруттық - отарланған тәсілді пайдаланады.Өсімдіктердің ... мен ... ... ... ... 200га ... ұзындығы кемінде 500м , ені 2,5-5м етіп бөледі.Барлық колонияларды, сонын ішінде 1 га жердің ... ... ... ... ... белдеуге арналған барлық колониялары, оның ішінде тұрғын саны есептейді.Орташа ...  ... ... кез ... ... шамасы 1-2 колониялары көрінсе, алқаптар, онда барлық колониялардың санын анықтайтын 100*25м учаскесі ...  , ал ... 10-ы ... ... ... ... Ал ... жоғары болып  колониялар бірігіп кетсе, алқапты 10*10м  көлемінде алып, ... ... ... ... жаңа ... да ...  есеп жүргізеді.Сонымен қатар салыстырмалы тығыздығы,жыныстық арақатынасы,түрлік құрамын ... , ... ... тұтқышколония есепке алу әдісімен жүргізеді . Геро тұтқыш-давилкаларын 25 немесе одан да көп данасын әрбір 5метр сызық ... екі ... одан да көп ... ... Тығыздығы (% ) бір тәулікте 100 тұзаққа ұсталынған сандық көрсеткіштерімен есепке ...  ... ...  * ... * ... Н., Дүйсенбеков Б., Ағыбаев А., Карбозова Р.,  ... 2011  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тышқантектес кеміргіштердің биалогиялық зиянды фазасы таралуы есептеу әдістері6 бет
Зияанды бақашық қандаланың биологиясы зияанды фазасы, таралуы, есептеу әдістері4 бет
Кеміргіштер, кемірушілер (лат. rodentia)8 бет
Invitro жағдайында өсірілген өсімдік жасушыларының биологиясы12 бет
Айқышты саяқ шегіртке.Биологиясы,зияны,зиянды фазасы,таралуы,есептеу әдістемесі10 бет
Алтын-Емел Мемлекеттік Ұлттық табиғи паркімен шекаралас жатқан Жаркент өңіріндегі бауырымен жорғалаушылардың биологиясы, экологиясы45 бет
Американдық ақ көбелегі: зияндылығы, биологиясы, анықтау әдістемесі және күресу шаралары4 бет
Аңдар биологиясы6 бет
Аңдар биологиясы жайлы мәлімет7 бет
Аңдар биологиясы туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь