Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы ақпарат

I Кіріспе
1.1 . Теңге . Қазақстан республикасының мемлекеттік нышаны.
II Негізгі бөлім
2.1 Теңге бағамының айналысқа шығу тарихы
2.2Қазақстан Республикасының валютасы
2.3 Алғашқы банкноттар
III.Қорытынды
IV.Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Әнұран, ту және елтаңба сияқты ұлттық валюта да мемелкеттік нышандардың қатарына жатады. «Банкнота фабрикасының құрметті қонақтар» кітабында ол ашылған күн – 1995 жылы 19 мамырда ҚР президенті жазып қалдырған мынадай жазу бар: «Біздің еліміздің экономикалық тіуелсіздігінің жарқын туындысы – біздің астанамызда теңгенің алғашқы пайда болуы, халықтың және болашақ ұрпақтың игілігіне қызмет етсін». Ұлттық валютамызмыз, яғни теңгеміздің пайда болуы, оның бар болуы қазақстан республикамыздың тәуелсіз республика екендігінің тағы бір дәлелі болып табылады. Ұлттық теңгеміздің пайда болу тарихын білу ол әр қазақстандық азаматқа тән. себебі, теңге біздің қазіргі өміріміздің басты айналым көзіне айналды.Ұлттық теңгеміздің тарихы туралы, оның қалай өмірге келгені, қалай пайда болғаны туралы көптеген мәліметтер бар.1992-1993 жылдардағы Қазақстан республикасының ұлттық банк төрағасының көмекшісі Валентин Назаров «бостан елдің еркін валютасы» деген еңбегі бар. Онда 1992 жылы елімізде экономикалық дағдарыстың өршуі, және де ифляцияның пайда болуы, осыған орай ұлттық валютамызды енгізу туралы көптеген мәліметтер келтірген. Ал Қазақстан республикасы ұлттық банкінің төрағасы Григорий Марченко жалпы теңге туралы жіне де оның таризы мен келешегі туралы өз пікірін жазған. Ол өз валютамыздың енгізілуінде қандай өзгерістер болғандығы туралы, теңгенің ішкі және сыртңы нарықта алған орны туралы, инфляцияның өскендігін ашық жазған. Сауық Тәкежанов 1990-1993 жылдардағы экономикалық реформа, бюджет және қаржы мәселері жөніндегі Қазақстан Республикасының жоғарғы кеңес комитетінің төрағасы «Теңгенің алтын өлшемі» деген еңбек жазған.Ал, Ерік Асанбаев Қазақстан Республикасының экс-вице президенті «Теңге» кітабының пайда болуына улес қосқан. Оның айтуынша: Егеменді Қазақстанның тұңғыш валютасы туралы осынау кітап, менің пікірімше із суытпай еліміздің жаңа тарих беттерін толтыруға арналуы тиіс. Ал сол тарихымыз оңайға түскен жоқ. 90-шы жылдардың бас шенінде өз валютамызды енгізу қажеттігі Қазақстанға көптеген мән-жайларымен өктемделінді. Біріншіден, рубль сол кезде құлдырай құнсызданды және мемлекеттік дума депутаты Павел Буничтің сөзімен айтқанда, «ағаш сом» атауына ие болды. Екіншіден осы себеппен кәсіпорындардың өзі рубльді пайдалатын шаруашылық мәмлелерден бойын аулақ сала бастады.
1. Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық. — Алматы: Жеті жарғы, 2011.
2. «Қазақстан Республикасында ұлттық валютаны енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы. 12.11.1993.
3. «Қазақстан Республикасының ақша жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 13.12.1993.
4. Ақша, несие, банктер Ғ.С. Сейітқасымовтың редакциялығымен. Алматы: Экономика, 3,001.
5. Деньги, кредит, банки/Под ред. Лаврушина О.И. М.: «Финансы и стататистика» 1999.
6. Обшая теорда денег и кредита/Дод ред. Жукова Е.Ф. М.: Банки и биржи, 1995.
7. Қазақстан Ұлттык энциклопедиясы. Алматы, 1998.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігіШәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСӨЖ №4Тақырыбы: Орындаған:   Базарбай Т.СТобы:             ...     ... ...  2015 ...  ...  + . ...  -  Қазақстан республикасының мемлекеттік нышаны. II  Негізгі ... ... ... айналысқа шығу тарихы 2.2 Қазақстан Республикасының валютасы 2.3 Алғашқы банкноттарIII.ҚорытындыIV.Пайдаланған  әдебиеттер  тізіміӘнұран, ту және елтаңба сияқты ұлттық валюта да ... ... ... жатады.  кітабында ол ашылған күн  -  1995 жылы 19 ... ҚР ... ... ... ... жазу бар: . Ұлттық валютамызмыз, яғни теңгеміздің пайда болуы, оның бар болуы қазақстан республикамыздың тәуелсіз республика екендігінің тағы бір дәлелі ... ... ... ... ... болу ... білу ол әр қазақстандық азаматқа тән. себебі, теңге біздің қазіргі өміріміздің басты айналым көзіне айналды.Ұлттық теңгеміздің тарихы туралы, оның ... ... ... ... ... ... ... көптеген мәліметтер бар.1992-1993 жылдардағы Қазақстан республикасының ұлттық банк төрағасының көмекшісі Валентин Назаров  деген еңбегі бар. Онда 1992 жылы ... ... ... ... және де ... ... ... осыған орай ұлттық валютамызды енгізу туралы көптеген мәліметтер ... Ал ... ... ... банкінің төрағасы Григорий Марченко жалпы теңге туралы жіне де оның ... мен ... ... өз ... ... Ол өз валютамыздың енгізілуінде қандай өзгерістер болғандығы туралы, ... ішкі және ... ... ... орны ... ... ... ашық  жазған. Сауық Тәкежанов 1990-1993 жылдардағы экономикалық  реформа, бюджет және ... ... ... ... Республикасының жоғарғы кеңес комитетінің төрағасы  деген ... ... Ерік ... ... ... ... ...  кітабының пайда болуына улес қосқан. Оның айтуынша: Егеменді Қазақстанның тұңғыш валютасы туралы осынау кітап, ... ... із ... ... жаңа тарих беттерін толтыруға арналуы тиіс. Ал сол ... ... ... жоқ. 90-шы ... бас ... өз ... енгізу қажеттігі Қазақстанға көптеген мән-жайларымен өктемделінді. Біріншіден, рубль сол кезде құлдырай құнсызданды және мемлекеттік дума депутаты Павел ... ... ...  ... ие ... ... осы себеппен кәсіпорындардың өзі рубльді пайдалатын шаруашылық мәмлелерден бойын аулақ сала бастады. Үшіншіден, рубль қожайыны ... өзі ... ... ... ... ... айналымдық қаражатын индекстемейтін болды,  --  деп өз пікірін айтқан.Менің бұл тақырыптағы ең басты мақсатым қазақ халқымыздың ... ... ... ... ... және ... ... пайда болғанын, оның тарихын, оның даму жолдарын және де теңгеміздің келешегін толық қанды зерттеп, оқырманға ашық жеткізу.Бұл мақсаттарды ... ... үшін өз ... ... міндеттер қойдым:--          Теңгенің қалай және ... ... ...          Ұлттық валютаны енгізу туралы ... ...          Оның ... ...          ... алдағы  болашағын зерттеуАқша мен экономиканың өзара байланысы өте ... олар ... ... ... ... ... ... Ақша жүйесі экономикалық үдерістерге оларды күшейтумен немесе бәсеңдетумен әсер ... ... ... сол ... ... ... ... мемлекеттің ақша жүйесіне, оның атқаратын қызметіне тікелей байланысты. Макроэкономикалық тепе-теңдік ақша рыногында белгілі бір тепе-теңдіктің ... ... ... ... ең ... ақшаға деген сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігі.1991 жылы Қазақстан нарықтық қайта құруды жүзеге асыра бастады. Алайда, сол кезде жұмыс ... ... ақша ... ... болды. Жас мемлекеттер бірінен соң бірі өздерінің ұлттық валюталарын немесе уақытша ақша белгілерін енгізе ... 1992 жылы ... ... ... ... ... және Тәжікстан елдері ғана қалды. Республикаға кеңестік рубльдің бақылаусыз көптеп келуі инфляцияның шарықтап ... ... ... ... өз ... ... ... болды. Өйткені, рубль аймағында тұрып, Қазақстан Ресейдің қаржы институттарына бағынышты күй ... ... ... ... ... ... алмады.1993 жылы 3 қарашада Президенттің Жарлығымен құрылған Ұлттық валютаны енгізу жөніндегі мемлекеттік комиссия ұлттық валютаны енгізудің тұжырымдамасын дайындады. Бұл ... жаңа ... ... ... ... жаңа валютаны айырбастау пункттеріне жеткізу мәселелері, қолма-қол ақшаны айырбастау коэффициенті мен лимиттері, валюта бағамын қалыптастыру және басқа ... ... ... Ұлттық валютаны енгізудің заңдылығын сақтау және өркениетті түрде ... үшін ... ... ... ... халықаралық ұйымдар және көрші елдердің үкіметтері дер кезінде хабардар етілді.1993 ... ... ... ... ... біздің жас тәуелсіз республикамыздың жылнамасындағы ең маңызды оқиғалардың бірі болып табылады. Ол еліміздің тәуелсіздігін нығайту ... ... ... ... ... үшін қажетті тарихи қадам болды. Төл теңгеміз пайда болғалы жүргізіліп келе жатқан ... ... ... ... арқасында елімізде нарықтық институттар макроэкономикалық тұрғыдан тұрақталып, біртіндеп қалыптаса бастады.Өзіміздің ақша бірлігімізді енгізу қазіргі ... қол ... ... ... ... ... Оның дұрыстығы қаржы-несие секторының белсенді дамуымен және теңгенің тұрақтылығымен айқын дәлелденді. Тарихи күн қарсаңында Қазақстан Республикасының Президенті теледидар арқылы ... алда ... ... ... ... сөз сөйледі. Мұндай шаруаның жан-жақты ойластырылғанын, елдің бүгінгі мүмкіндіктері мен күні ертең көрінетін жаңа көкжиегі ... өз ... ... ... ... халыққа ұғындырды.Теңге ресми түрде 1993 жылы 15 қарашада енгізілді. Ең бірінші бағамы 1 АҚШ долларына 4,75 теңге болды. Әр теңге 500 ... ... ... ... ... ... оның құнын жоғалтпай ұстап тұру  -  ең маңызды шаруалардың бірі болды.1993 жылдың сәуірінде "Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Республикасындағы банк және банк қызметі туралы" заң күші бар жарлықтарға қол қойылды. Бұл құжаттарда коммерциялық ... ... ... және іске қосу ... ... ... ... қызметін Мемлекеттік банк арқылы реттеудің қағидаттары мен әдістері бекітілді.Ұлттық валюта енгізілгеннен кейінгі алғашқы екі жыл ... ... үшін өте қиын ... ... ... ... ... объективтік қиындықтар (бағаны ырықтандыруға және өндірістің құлдырауына байланысты инфляцияның жоғары деңгейі, импорт тауарларына деген қанағаттандырылмаған сұраныстың едәуір көлемі) ... ... ... өсуіне, ал ізінше бағаның өсуіне әкеліп соқты. 1994 жылы кәсіпорындардың сәтсіз жүргізілген ... ... ... ... ... экономикалық жаңсақтықтар алғашқы айларда теңге айналысының жағдайын біршама қиындатты. Енгізілгеннен кейін алғашқы 7 айда теңге 8 есе ... ... ... байланысты бүкіл инфрақұрылымды қайтадан құруға тура келді. Бұл іс банк жүйесінен басталды. Содан кейін кеден, қаржы қызметтеріне ... ... ... ... ... ... ... биржа құру, алтын және валюта қорын жасақтау, теңге сарайын іске қосу сияқты маңызды шаралар ... ... ... ... ... ... есептелінгендіктен, оның бағамы басқа елдердің валютасымен күнбе күн нақтыланып отырды.Теңгенің экономикалық өсімге тікелей қызмет ... ... ету ... ... ... дейін теңге құлдырап бара жатса, Ұлттық банк өзіндегі алтын-валюта қорынан қосымша ақша жұмсап, оны реттеп отыратын. Бірақ бұл әрекет жасанды ... ... жол ... ... шын ... ... үшін оны еркін жүзуге жіберу керек болды. Аталмыш шарадан кейін теңге бағамы АҚШ долларына шаққанда бірден екі есеге ... ... ... ... ... теңгенің АҚШ долларына қатынасы бойынша құнсыздану қарқыны едәуір баяулады. ... егер 1995 жылы ... ... 17,9 ... болса 1996 жылы  -  15,4 пайызға төмендеді, 2001 жылы теңгенің номиналдық құнсыздануы 5,17 пайыз, ал 2002 жылы  -  3,25 ...  ... ... ... ... бір мерзімдегі оның құндылығымен анықталады. Ішкі құндылығы инфляция деңгейімен, ал сыртқы құндылығы басқа валютаға баламалау ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылы 276,2 пайыздан 2005 жылы 5,9 пайызға төмендеуімен теңгенің ішкі құндылығын арттырып отыр. Тәуелсіздіктің жиырма жылы ... ... ... ... ... ... мақсаттарды нақтылайтын кезең іспеттес. Іргелі елдің құрамынан ажырап ... ... 15 ... халқы бар мемлекетті жаңа бағытқа салу оңай шаруа емес. Рас, бұл талай ғасыр ата-бабамыз аңсаған еркіндік еді. Білектің күшімен, ақ ... ... ... жер үшін қан ... келер ұрпаққа ұлан-ғайыр даланы алып берген батыр ұлдардың ұрпағы күндердің-күнінде өз тізгінін қолына ... Көк туын ... ... ... ... ... шаруа көк туды желбіретіп, егемендікті жариялаумен тамамдалмаса керек. Қазақстан кеңес өкіметіндегі алдымен шикізаттық орталық еді. Сан ... бері ... асты мен ... ... ... игілігіне жарап келді. Тәуелсіздігімізді алғанда алдымен осы байлығымыз өзімізде қалды. ... оны ... ... ... ... ... "отау тіккен екенсің" деп қолымызға ақшасын ұстата салған жоқ. Керісінше, рубльді тауар ретінде сатып алуды ұсынды. Оны ... ... ... ТМД ... ... қағаз ақшаға тұсау қойды. Ресми Ресей тарапынан бұрынғы кеңес елдеріне қолдау райы аса байқала қоймады. ... ... ... бұрынғы орталыққа көз салумен болды. Экономикадан мән ... ... ... Ал ... мен қызмет бағасы шарықтай түсті. Бұл уақыттағы инфляция ... ... ... Мәселен, 1993 жылдың соңындағы инфляция 2297 пайызды құрады. Ресейдің орталық банкінен ақша алу мүмкін болмай қалған кезде әр ел өз ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатын жүргізіп, ел экономикасын реформалауы қажет болды. 1993 жылы өз валютасын енгізуді Украина мен Белоруссия, Қырғызстан мен ... ... ... қолға алды. Қазақстандық валютаны енгізу жоспары сол 1991 жылы жасалғандығы кейін анықталып жатыр. Алдымен қазақстандық дизайнерлер тобы құрылған. ... ... ... ... ... ... Ағымсалы Дүзелханов, Хайролла Ғабжәлелов сынды шеберлер кірген. Қазақстан тарихы мен мәдениетін зерттеген ... ... ... атау ... ... ... "алтын" сияқты атаулар да ойда болса керек. Бірақ көпшілігі түркі сөзі "теңгеге" ... ... ... Ал ... ... ... ... ақын-жазушы, ғалым, ойшылдардың бейнелерін салу ұйғарылды. 1992 жылы ... 27-сі ... ... ... купюрасының үлгілерін бекіткен дизайнерлер тобы Англияға аттанды. Елімізде ақшаны бастыратын фабрика жоқ. Тіпті құнды ... ... ... да тапшытын. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев ол кезеңді "Президенттің үлкен ойыны" ... ... бару үшін ... жанармай, аэропортты жалға алу үшін қаржы жоқ еді" деп еске алады. ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның қажетті қаражаттық инфрақұрылымын жасау қолға ... ... ... ... және оның ... деп ... банкнот фабрикасында басылатын болды. Ендігі уақытта осы ТМД елдерінен ескі ақшаның легі келіп қалуы мүмкін деген қауіп ... ... әрі ... ... еді.Бұл уақытта еліміздің банктері де ақша ауыстыруға даярланып ... 1993 жылы ... 1-і ... ... ... ... "Х" күні ашылады деген құпия конверттер жетті. Ал араға үш күн салып Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығымен ұлттық валюта  -  ... ... ... ... ... құрылды. 1993 жылдың аяғы  -  халық үшін ауыртпалық пен ... толы ... ... ... ... ... бары  -  тек елдің егемендігі. Қалғанының барлығы  -  ертеңгі күнге деген үлкен жоспар, алып ... ... ... ... пен Үкіметтің еліміздің төл валютасын енгізу туралы хабарламасы ... ... Жаңа ... атауы  -  "теңге", ал ұсағы  -  "тиын" еді. Қарашаның 13-і барлық газеттер жаңа валютаның суреттерін берді. Ақша ... ... мен ... тиындар, ауыстыру тәртібі туралы республикалық, облыстық баспасөз хабарлап жатты. Ал ... ... ... ... ... сомды теңгеге ауыстыру үшін берілді. Тура алты күнде халық қолдағы ақшасын тәуелсіз елдің валютасына айырбастауы керек еді. Бес жүз ... бір ... ... ... ... қапшықтап жинаған ағайын енді теңгенің кезегіне тұрды. Бұл күндер әр тұрғынның есінде. ... ... ... ... сақтағанды шығарып, қолға жаңа купюраны көргендер төл теңгені бірнеше күн қызықтаған. Ағартушы Әл-Фараби, күйші Сүйінбай, ... ... ... ақын Абай, Әбілқайыр хан бейнеленген теңге халықтың ... ене ... бір ... ... үшін аса ... науқанды теңгені тікелей айналымға енгізген банк қызметкерлері де әсте ұмытпайды. Ұлттық ... ... ... ... ... он екі ... ... есеп айырысу кассалары тәулігіне 19 сағатқа дейін тұрғындар қаржысын ауыстырып жатты. Ескі ақша түні бойы ... ... ... ... ... ең ауыры облыс орталығындағы есеп-касса орталықтарына түсті. Бүгінде зейнеткер, Ұлттық банктің еңбек ... ... сол ... бас есеп-касса орталығының бас бухгалтері Людмила Фешина: "1993 жылы қарашаның 15-і мен 20-сы ... ... 24 ... та ... ... ... Қызметкерлердің көпшілігі бұл күндері бірнеше тәуліктеп үйлеріне де бармағандарын еске алады. Сол күндері облыстағы ақша айырбастау жұмысының 65 ... осы ... ... ... Бұл ұжым алты ... ішінде 8 миллиард рубль ескі ақша қабылдапты. Осы күндері ақша тапсыруға 362 мың тұрғын ... ... 19,6 ... ескі рубль жинаған. 770 қапқа салынған 20 тонна рубль отқа жағылған.Ал осы жылы қарашаның 22-сінде зейнетақы мен ... ... ... ... ... ... ... пункттері ашылып жатты. Кейін Алматы қаласында Ұлттық банктің Банкнот фабрикасы, Өскеменде Монета сарайы ашылды. Уақыт талабына сай теңгенің дизайны ... ... ... ... ... ... елдер валютасымен бәсекелесе алады.Теңгені енгізудің дұрыстығына қарапайым халық араға бірнеше жыл ... көз ... ... ... теңге енісімен тоқтады деп те айта алмаймыз. Дегенмен, Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі қаржы дағдарысы ... ... ... ... ... ... Көрші Ресейде сол 1997 жылы рубль бір күнде мың есеге құнсызданып шыға ... Егер сол жылы төл ... ... ... ... ... да ... болып кетер еді. Бүгінде қаржыгерлер сол жылдары Қазақстан экономикасы өсім ... алға ... ... ... мен заманауи технология алынған соң, теңге өз елімізде шығатын болды. Бұл 1995 жылдың мамыр айы еді. ... ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі барып ашты.Ұлттық валюта күннен-күнге өз елімізде ғана емес, одан ... ... де  ... ... ие бола ... ... ... сай - ын, елге шетел капиталының ағыны ұлғайып, отандық ірі инвесторлар пайда болған сайын (зейнетақы қорлары ... ... ... да, ... ... валюта рыногы да нығая түсті. Сонымен бірге, ұлттық валютаға да сенім арттырылды.Өз валютамыздың болуы Ұлттық банкке тәуелсіз ақша-кредит ... ... мүм - кін - дік ... Бюджет тапшылығын жабуға ар - нал - ған кредиттер мен директивтік кредиттерді беру тоқтатылды. ... ... беру функ - ... ... деңгейдегі банктерге толық - тай берілді. Ұлттық банк өзінің негізгі міндеті  -  ұлттық валютаны тұрақтандырумен, яғни инфляция ... ... және ... ... ... бастады. Ұлттық банк қайта қаржыландыру ставкасынан, ішкі валюта рыногындағы өктемдіктердің міндетті резервтері нормаларын ... ... ... ... ... (қысқа мерзімді ноттарды) шығарып, ашық рынокта операциялар жүргізіп, кредиттер бере бастады.Ақша-кредиттік саясаттың тиімділігін арт - ты - руға  Заң (1995 ж. ... се - ... бол - ды. Ол бой - ын - ша Ұлт - тық банк өз қыз -  - ме - ... ... және Қазақстан Республи - ка - сы - ның Президентіне ғана есеп беретін болды.Қазіргі кезде теңгені айналысқа енгізудің өзі бізге ... ... ... құ - ... ... және маңызды қадам жа - сауға мүмкіндік бергенін толықтай түйсінуге болады. Дербес ақша кредиттік және бюд - ... - ... ... және ... не - ... тиімді макроэкономикалық тұрақ - ты - лық саясатын жүзеге ... ... ... ... ... ... на - рық - тық қатынастардың дамуы мен елдің эконо - ми - калық тәуелсіздігінің негізгі критерийлерінің бірі болып ... ... ... ... сек - ... жалпы жай-күйін көрсетеді. Теңгенің тәуелсіз мемлекеттің валютасы ретінде орны - ғуы дау тудырмайтын ... ... ... үшін ең басты ма - ңыз - дылық  -  оның қорғалуы. Жалпы алғанда, сатып алу ... және ... ... қолдан жасаудан қорғалуына дейінгі ма - ғы - нада. Бұл тұрғыдан алғанда Қазақстан теңгесі мақтаныш ... ... ... ... неғұрлым барынша қорғалған валюталардың бірі болып отыр. Мұнда ең озық ... ... ... ... ... та - рихы бар ел екендігін әлемге танытуда.Бүгінде еліміздің экономикалық ... ... ... ... ... екі ... елімізде өндіріс көлемі артты. Банктер жаңа қызмет түрлерін ұсынып ... ... өз ... ... ... теңгемен орналастырған. Инфляция деңгейі бақылауда. Үстіміздегі жылы Үкімет инфляцияны 6-8 пайызда ұстауды жоспарлап отыр. Яғни, инфляция ... ... ... де ... ... ... 1997 ... тәжірибемен "еркін жүзуге" жіберілген. Бірақ бұл шара да ұлттық ... ... ... ... ... ... ... міндетті рәміздерінің бірі оның ұлттық валютасы болып табылады. Кез келген мемлекеттің ... оның ... рет ... өз ... ... да ... Басқа көптеген елдердің ұлттық валютасының тарихы сан ғасырлар бойы қалыптасқан. Кез келген ... ... ... ... бүгінгісін және болашағын бейнелейді. Ал Теңгенің  --  ... ... ... валютасының тарихы Президенттің 1993 жылғы 15 қарашадағы жарлығынан басталды.Алғашқы ... ... ... шығарылған қатары (1 теңге = 100 тиын) мынадай номиналдардан тұрды:·        1, 3, 5, 10, 20, 50 және 100 ... ...        1, 3, 5, 10, 20 ... ...        1, 3, 5, 10, 20 және 50 ... монеталар ( бастапқыда қағаздан жасалған).Кейіннен айналысқа :·        1994 жылы 1993 ... ... ... 200 ... және 1994 ... үлгідегі 500 теңгелік банкноттар ;·        1995 жылы 1994 ... ... ... 1000 теңгелік банкноттар ;·        1996 жылы 1996 жылғы үлгідегі номиналы 2000 теңгелік банкноттар ;·        1997 жылы ... 1, 5, 10, 20, 50 ... ... ... ...        1999 жылы 1998 ... үлгідегі номиналы 5000 теңгелік банкноттар;·        2000 жылы 1999 жылғы ... ... 200 және 500 ... ... ... ... жылы :·        2000 ... үлгідегі номиналы 1000 және 2000 теңгелік банкноттар ( дизайны өзгертілген );·        2001 жылғы ... ... 100 ... ... ( ... ішінараөзгертілген );·        Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 ... ... 2001 ... ... 5000 теңгелік мерейтойлық банкноттар ;·        2001 жылғы үлгідегі 5000 ... ... ( ... ішінара өзгертілген ).2002 жылы :·        2003 ... ... ... 100 ... банкноттар;·        1999 жылғы үлгідегі номиналы 200 және 500 теңгелік банкноттар ( ... ... ... ) ... жылы :·        2003 ... ... ... 10 000 теңгелік банкноттар.Ұлттық валютаны даярлауды қатаң құпия жағдайында жүргізілген. Жұмысты жүргізу үшін аса маңызды мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Ең ... қысқаша мерзімде ақша купюраларының нобайларын әзірлейтін суретшілер тобы керек болған. Валютаны шетелде ... ... ... ... ... ішінде валютаның атауын таңдау ұзақ дау-дамай тудырған жоқ. Өйткені ... ... мен ... өз ...  деп ... ... да, біз ... ақшасын баламалы  деп атауды ұйғардық.Суретшілер, Қазақстан ... ... ... ... халық депутаты Темір Сүлейменовтың маңына топтасты. Өз міндеттерін олар тамаша орындады. Біздің еліміз өз ... ... ұзақ ... ... ... Халықаралық валюта қорымен бірнеше рет келіссөздер жүргізген. Ең ақыры олар тек 1993 жылдағы жаздың аяқ ... ғана ... ... ... ... ХВҚ ... келіссөздердің жай-күіне қарамастан, теңгемен жұмыс толыққанды жалғаса ... ... оны ... ... шығаратынын білгеннен соң олар кенеттен жасырын қысым ... ...  ... еш ... бермеді.Қағаз тиындарды жасау  -  төл валютамызды енгізу жөніндегі үлкен жұмыстың бір бөлігі ... Көп ... ... ... соң жаңа ... туындады. Банкноттар тоза бастады, оларды әрдайым Англияда басып, ақшаны ұшақпен әкелетін. Бұл мәселені түбегейлі шешу керек ... ... 1994 ... 22- ... ҚР ... ... мен ағылшындық  компаниясы арасында банкноттық фабрика үшін техника мен технологияны жеткізілмдеу туралы келісім-шартқа қол қойылды. Осы компания банкнот  ... ... ... ең ірі ... ... екендігін бәрі біле бермейді және де ол ақша басу үшін 95 пайызға дейін шығарды.1995 жылдың 29-сәуірінде бүкіл технологиялық желіні ... іске қосу ... ...  -  ... қол қою ... 12 ай ... жұмысы басталғаннан  9 ай өтті. Нысан 2 есе жылдам салынды. 1995 жылы 19 мамырда лентасын ҚР Президентң Н.Ә.Назарбаев республиканың ... ... мен  ... президенті Джерими Маршалдың көзінше қиды. Содан бері теңге Қазақстанда басылып шығарылатын болды. Банкноталардың бет ... ... ...  ...  --  қазіргі заманғы қазақстандық сәулеттің, конструкторлық және инженерлік ойдың жетістігі, тәуелсіз ... даму ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны ноталарының фрагменттері бейнеленген, оларға номиналдың сандық белгісі жазылған.  ескерткішінің сол жағында бір түспен Қазақстан Республикасының ... ... ... Оң жақ ... ...  -  ... ... бейнесі. Банкнотаның төменгі бөлігінде сенімді, шынайылықты және әділеттілікті білдіретін классикалық геральдикада ашық ... ... ... 200 және 500 теңге банкноталарда номиналдың мемлекеттік ... ... ... оң жақ ... бұрышында тігінен, номиналы  1000, 2000, 5000 және 10000 теңге банкноталарда төменде сол жақта ... 200 және 500 ... ...  деген жазу мемлекеттік елтаңбаның астына, ал 1000, 2000, 5000 және 10000 ... ... ... ... оң ... ... нөмірлері бет жағына жазылған және банкноталардың қарама-қарсы екі бөлігінде орналастырылған.Банкноталардың сырт жағында  ландшафтардың және ... ... ... ... ... ... бейнелері бар. Олар Қазақстан картасының контурымен жиектелген. Сол жақта төменде және оң жақта ... ... ... сандық белгісі, ал төменде ортада орыс тіліндегі әріптік белгілеуі орналастырылған. Жоғары жақта ортада  деген жазу және ... ... ... ... ... қорғау тұрғысынан алғанда жаңа дизайн түпнұсқалылықты қарапайым және шапшаң анықтауға бағытталған, бұл ретте ақшаны қолдан ... ... ... ... ... ... ... және ең жаңа, неғұрлым күрделі қорғаныш құралдары пайдаланылған. Осыған дейін 200 теңгеден 2000 теңгеге дейінгі банкноталарды ... ... ... ... ... 5000 және 10000 ... ... екі номиналды ендірген кезде де осындай кейбір қорғаныш элементтері пайдаланылған болатын. Жаңа дизайндағы банкноталарда арнайы құралдарсыз анықталатын, яғни визуалды және ... ... ... саусақтың ұшымен  анықтауға болатын қорғаныш элементтерінің барынша мүмкін саны пайдаланылды.Банкноталарда арнайы техникалық құралдардың көмегімен танылатын жасырын элементтер де ... ... ақша ... ... ... және қарапайым  анықтауға негізгі акцент жасалған.Банкноталарда мынадай қорғаныш элементтері пайдаланылған:Сутамғы белгілер. Сутамғы белгілерінің бейнесі банкнотаны жарыққа тосып қарағанда анық ... ... қою және ашық ... ... жіп. Бір ... жіп қағаздың құрылымына енгізілген және банкнотаны жарыққа тосып қарағанда тұтас сызық түрінде көрінеді. Екінші, үзік-үзік жіп  --  ... ... ... ... анық ... ... және суреттер тұтас сызық болып пунктир түрінде қағаздың бетіне шығарылған.Мөлдір орын. Банкнота ... ... ... ... ... ашық ... ... лентадағы сурет.Қосарланған бейнелер. Банкнотаның беткі және сыртқы жақтарында басылған бейнелердің фрагменттері, жарыққа тосып қараған кезде тұтас суретті ... дәл ... ... ... ... ... рельефті қабатты алтын түстес металл бояуы бар ... ...  ... ... ... ... ... айтқанда,   өз валютамызды енгізу  -  біздің халықтарымызды бөлетін  ТМД  елдері арасына қойылған ешқандай ... ... ... ... ашық жариялағанымыз. Тауарлардың, адамдардың барыс-келісінің, капиталдың өзара еркін ... да ... ... ... қоса Қазақстан  -  Ресей келіссөздері барысында Ресейдің үкіметі мн реформасына байланысты Қазақстанға техникалық жіне басқа да ... ... ... ... ... ... туралы Халықаралық валюта қорымен, Бүкіл дүние жүзілік, ... жіне Азия даум ... ...  - ақ ... бірқатар дамыған елдерінің үкіметтерімен келісімге қол жетті. Бүгін ... ... екі ... ішінде қалыптасқан 700 млн астам АҚШ долларының сомасында өзіміздің алтын-валюта резервімізбен қамтамасыз ... ... Бұл ... ... ... ... курсты сақтау үшін алғы шарттар жасайды, әрине, егер қатаң түрде ақша  -  ... ... ... ... ... ... ғана.Қазақстанның ұлттық валютаға көшуі бұрынғыдан да нақты әрі тәуелсіз жоспар бойынша ...  ... ... ... ... ... Ақша ... дәйекті жүргізу бізге көп ұлтты Қазақстан халқының тұрмыс дағдайын бірте-бірте жақсартуға көмектеседі.Бүгінгі күні Банкнот фабрикасы ... ... ... ... ретте Қазақстандағы қаржылық тәуелсіздіктің тірегіндей болды. Ол мемлекетімізде ақшаның ұлттық валютамыз  -  теңгенңғ қалыпты атқарымданып, жұмыс істеуін қамтамасыз ... ... ... ... ТМД-да ең тұрақты валюталалардың бірі болып отыр. Ол әрі қарай алтын-валюталық резервтердің ... ... ... ... әлемдік ауқымда да бұдан да бетер орнықты ... деп ... ... АҚШ ... ... Еуроодақтың евросындай болмаса да өз тұрақтылығын сақтап, құнызданбауын қалаймыз!!!Пайдаланылған әдебиеттер. * Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық.  --  ... Жеті ... 2011.*   ... ... Президентінің заң күші бар жарлығы. 12.11.1993.*   Қазақстан Республикасының Заңы. 13.12.1993.* Ақша, несие, банктер Ғ.С. Сейітқасымовтың редакциялығымен. Алматы: Экономика, 3,001.*  ... ... ... ред. ... О.И. М.:  1999.* ... ... денег и кредита/Дод ред. Жукова Е.Ф. М.: Банки и биржи, 1995.*  ... ... ... ... 1998.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның ұлттық валютасы : пайда болуы және дамуы10 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы12 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы9 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы мәлімет5 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы мәліметтер6 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы туралы17 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы туралы ақпарат9 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы туралы мәлімет11 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы мен дамуы18 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы мен дамуы жайлы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь