Картоп және көкөніс зиянкестері туралы мәлімет

• Картоп зиянкестері.Күресу шаралары
• Көкөніс дақылдарының зиянкестерінің түрлері. Морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері.Күресу шаралары.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Картоптың колорад қоңызы –Leptinotarsa delemlineata Say. Картопты, қызанақты, баялдыны, бұрыш пен темекіні зақымдайды, сондай-ақ олар жабайы өсетін алқа тұқымдастарымен де қоректенеді. Қоңыз сопақша пішінді, ұзындығы – 9-12 мм, алдыңғы арқасы мен қанатының үсті сарғыш түсті. Басында үшбұрышты қара дақ, алдыңғы арқасында он бір қара дақ болады, ортасындағы дақ V рим цифріне ұқсайды, ал әрбір қанат қабағында бес-бестен ұзынша қара жолақтар орналасқан.
Дернәсілдің ұзындығы – 15-16 мм, бүкіл денелі, басы мен аяқтарыь және денесінің бүйіріндегі ұзынша екі қатар дөңестер қара түсті. Бір жастағы дернәсіл қара сұр, екі жастағы – қызыл, үш пен төрт жастағылар – қызғылт сары түсті болады.Қоңыздар топырақта 15-25 см тереңдікте қыстайды. Көктемде 20 см тереңдіктегі топырақ 14-15 С дейін қызғанда, қоңыздар оның бетіне шығады. Олар картоп пен басқа өсімдіктердің жер үсті бөліктермен қоректенеді. Қорек ізлеген қыстап шыққан қоңыздар ұша алады, олар 1-1,15 км қашықтыққа дейін жетеді. 17 С жоғарғы температурада жұптасып, жұмыртқа салады. Ұрғашы жәндіктер жұмыртқаларын картоптың жоғарғы
жапырақтарының астына, әрбір ұяға 30-40 жұмыртқадан салады. Өсімталдығы 900-ден 2000 жұмыртқаға дейін өзгеріп тұрады. Ұрықтық даму қоршаған орта жағдайына қарай 7-14 күнге созады. Колорад қоңызының құрттары 20-30 күн бойы жапырақтармен қоректенеді. Даму кезеңі аяқталғанда, олар топыраққа, 8-10 см тереңдікке кетіп, сонда қуыршақтанады. 1-2 аптадан кейін жаңа ұрпақ қоңыздары пайда болады, олар картоп жапырақтарымен қоректенеді. Бірінші-екінші жастағы құрттар жапырақта қисық формадағы саңылаулар тесіп шығарады. Ересек жастағы құрттар мен қоңыздар жаппай жапырақтар мен сабақтарын жейді де, нәтижесінде өсімдіктің өсуін баяулап, картоптың түсімі төмендейді. Күн қатты ысып құрғақшылық болғанда жекеленген қоңыздар диапаузаға кетеді, ал кейбіреулерінің 2-3 жылдан 5 жылға дейін диапаузаға кете алатын қабілеттері бар. Тіршілік циклінің өзгергіштігі колорад қоңызының жылына 1-3 ұрпақ бере алады.
1. Агибаев.А.Ж.Тулеева А.К Суейменова З.Ш. «Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау» Алматы, 2010. 50 бет.
2. Матпаева Б.Б. Ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен биологиялық күрес тәсілдері.-Алматы: Қайнар,1983.
3. Агибаев А. Ж. ,Тулеева А.К., Сулейменова З.Ш « Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау»
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік ...  ... және ... ... ... Нұршайықов Б.Тексерген: Мухаметжанова.О.Т.Жоспар:* Картоп зиянкестері. Күресу шаралары* Көкөніс дақылдарының зиянкестерінің түрлері. Морфологиялық және биологиялық ... ... ... тізімі.* Картоптың зиянкестері. Күресу шараларыКартоптың колорад қоңызы  -  ... ... Say. ... ... ... ... пен ... зақымдайды, сондай-ақ олар жабайы өсетін алқа тұқымдастарымен де қоректенеді. Қоңыз сопақша пішінді, ұзындығы  -  9-12 мм, алдыңғы арқасы мен ... үсті ... ... ... үшбұрышты қара дақ, алдыңғы арқасында он бір қара дақ ... ... дақ V рим ... ұқсайды, ал әрбір қанат қабағында бес-бестен ұзынша қара жолақтар орналасқан.Дернәсілдің ұзындығы  -  15-16 мм, ... ... басы мен ... және ... ... ... екі ... дөңестер қара түсті. Бір жастағы дернәсіл қара сұр, екі ...  -  ... үш пен төрт ...  -  ... сары ... болады.Қоңыздар топырақта 15-25 см тереңдікте қыстайды. Көктемде 20 см тереңдіктегі ... 14-15 С ... ... ... оның ... ... Олар ... пен басқа өсімдіктердің жер үсті бөліктермен қоректенеді. Қорек ізлеген қыстап шыққан қоңыздар ұша алады, олар 1-1,15 км қашықтыққа дейін ... 17 С ... ... жұптасып, жұмыртқа салады. Ұрғашы жәндіктер жұмыртқаларын картоптың жоғарғыжапырақтарының астына, әрбір ұяға 30-40 жұмыртқадан ... ... ... 2000 ... ... ... тұрады. Ұрықтық даму қоршаған орта жағдайына қарай 7-14 күнге созады. ... ... ... 20-30 күн бойы ... ... Даму ... аяқталғанда, олар топыраққа, 8-10 см тереңдікке кетіп, сонда ... 1-2 ... ... жаңа ... ... пайда болады, олар картоп жапырақтарымен қоректенеді. Бірінші-екінші жастағы құрттар жапырақта қисық  формадағы саңылаулар тесіп шығарады. Ересек ... ... мен ... ... жапырақтар мен сабақтарын жейді де, нәтижесінде өсімдіктің өсуін баяулап, картоптың түсімі ... Күн ... ысып ... ... жекеленген қоңыздар диапаузаға кетеді, ал кейбіреулерінің 2-3 жылдан 5 жылға дейін диапаузаға кете алатын қабілеттері бар. ... ... ... колорад қоңызының жылына 1-3 ұрпақ бере алады.Күресу шаралары. ... аз ... ... пайдалану. Тыңайтқыштар еңгізу, топырақтың уақытылы қопсыту, картопты түптеу және арамшөптерді отау. Әр түрлі мерзімдерде қатарлар арасына ... ... ... пайдалы этномофагтарға  қолайлы жағдайлар туғызу. Кішірек алқаптарда қоңыздарды, құрттарды және колорад қоңызының жұмыртқаларын ... ... ... ... Гендік инженерия әдістерімен инсектотоксикалық белок синтезін бақылайтын, геномында Bacillis thuringiensis бактериялы гені бар картоптың трансгендік формаларын алу бойынша зерттеулер ... ... ... ... ... 10 ... ... 100 ден 500 сынамадан немесе алқап диагоналі бойынша қатарда 2 түптеп келеді. ЭЗШ саны  -  5-8%  қыстап ... ... мен ... орын алған түптер, шанақтау  -  гүлдену кезеңінде 1 ... 20 ... ... 10% түп.Картоптың сабақ нематодасы -  Ditylenchus destructor Thorne. Картопты, шамалытүрдеасбұршақты,сәбізді,қызанақпенкейбірбасқадақылдардызақымдайды. Ересекнематодаларықұрттәріздіформада, алдыңғыжәнеартқыжағынақарайкішірейіпкелетінжұқашынытәріздітүссізденесібар. Ұзындығы  -  0,7-1,3 мм. Личинкаларыкішірек. ... ... 15 тен 45 ... ... ... екпе ... ... зақымданады. Нематодаларжассабақтарғаеніп, өсімдіктінөсуінтоқтатады. Зақымданғанөсімдіктердежапырақтарөтекішкентайжәнетолқынды. Түптіңтөмеңгіқабатындағыжапырақтарөліпқалады, қалғандарысолып, сарғайыпкетеді. Нематодаларқалыптасыпкележатқантүптергеенеді. Бұданкейінтүптердеқисықформалысұрдақтарпайдаболады, алсақтаукезеңінде-түптердіңжоғарғыбетіндебастапқыдататты-қоңырұсақжарықшалар, оданкейініректүптердіңтолықтайбұзылуынажәнеқұрғақшіріктіңдамуынаәкеліпсоқтырады. Күресу шаралары. Тек сау түйнектерді ғана отырғызу қажет. ... ... ... ... ... ... Түптерді сақтау ережелерін орындау қажет (85-90% ылғалдылық, температура +1 - +3 градус денгейде). Көкөніс дақылдарының зянкестері.Кәдімгі өрмекші кене  -  ... urticae Koch. ( ... ... ... ...  ... ... кене өте ұсаққ, ұзындығы -0,4-тен 0,6 дейін болады.Кененің денесі сопақша келген, оның түсі  бозғылт ... ... ... ... ... қызғылт реңкті жасыл түске айналады. Ересек дарақтарында 4 жұп аяқ, ал баланқұрттарда  -  3 жұп аяқ ... ... ... ... ... ... астында, топырақ кесектерінің астында немесе құрылыс саңылауларында ... Ашық ... олар ... ... өліп ... және ... ... жетегінде, сондай-ақ ағаштар мен бұташықтар түбінде сақталады. Кене бәрінен де жаздың ... ... ... ... ... Өрмекші кененің ұрғашысы ормек астына жұмыртка (140-600 ... ... ... ... шыны ... ... ... қарамаса, көрінбейді. Ұрықтың дамуына қарай жұмыртқалар көмескіленеді және құрттар шағар алдында інжу тәрізді түске енеді. Кенелер жапырақтың төменгі бетіне орнығады және ... ... ... ... ... жапырақтар түссізденеді де, қурап, түсіп қалады. Орныққан жері мен ... ... ... ... 6-дан 18-ге ... ұрпақ бере алады, ал кененің бір ұрпағынаң дамуы 7-ден 20 күнге дейін уақыт алады.Күресу шаралары. Кенемен аса көп ... ... ... аз зақымданатын (қызанақ) және зақымдайбайтын дақылдармен (гүлді қырыққабат) араластырып отырғызу ... ... ... ... ... ... ... байқала бастағанда жүргізеді. Зиянкестің алғашқы ошағы біліне бастағанда өсімдікке жыртқыш кенені  -  фитосейулюсті, яғнижыртқыштың 15-60 дарағын бір ... ... ... ... ... пен оның ... арақатынасы 1:80 кем болмауы тиіс. Өрмекші кене өсімдіктерді жаппай басып кетсе, фитосейулюсті есеппен 50-100 дарағын 1 м  ... ... ... өңдеу  регламенті бойынша жүргізіледі. Ашық алаңда өндірістік себу үшін өткен жылғы егістерден, жылыжайлардан, асқабақ дақылдарынан 1000 метрден аса ара ... ... ... ... кейінгі егістердегі арамшөптер мен өсімдік қалдықтарын жою.Ашық алаң үшін ЭЗШ саны 10% отырғызылған өсімдіктер ... ... ... және кененің даму дәрежесі 1 балдан жоғары болса (кенелер тобы ... ... 25% -ке ... алып жатады.)Жылыжай аққанаты  - Trialeurodes vaporarium Wstw.(Homeptera отряды, Aleyrodidae тұқымдасы ... ... ... ... жапырақтарын,бүлдіргендерді және басқа өсімдіктерді зақымдайды.Ересек аққанаттының сары денесінің ұзындығы 1,5 мм дейін жетеді және көлемі жағынан бірдей болып ... екі жұп ... ... ... ... ... ... болып келеді және дамудың жалғыз  - ақ жылжымалы сатысы болып табылады.Ересек дернәсілдері ... 0,8-0,9 ... ... ... ... ... және ... көздері бар,үстін қысқа түктер басқан,денесінің шетінде 2 жіпшесі ... ... ... ... тобы мен ... ... төменгі бетіне көбінесе дөңгелек түрінді 10-20 данадан салады.Жұмыртқалары жапырақ бетіне сабақшалар арқылы орнығады және ... ... ... оларды көру мүмкін емес.1-2 күннен соң жұмыртқалар қоңыр түске айналады. Ұрықтықтық даму 7-12 күн ішіндегі ... ... ... ... шыққан дернәсілдері,одан кейін ересек  дарақтар өсімдік шырынымаен ... ... ... ... ... ... күйе саңырауқұлақтар дамиды,олар жапырақтың фитосинтетикалық қызмтін әлсіретеді.Сондай-ақ саңырауқұлақтары толықтай ... ... ... ... ... ... ... құрттар қозғалыссыз нимфаларға, 10-16 күннен кейін ересек жәндіктерге айналады.Жылыжайларда аққанат жыл бойы 10-15 ... ... дами ... ... ... жылғы егін орағынан кейін қалған барлық өсімдік қалдықтарын жою.Өсіп келе жатқан арамшөптерді жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... мен есіктерін бір қабат дәкемен жабады,желімді торлар құрады.Ол үшін фанер кесіндісін алып ,оны сары немесе ақ түске боялады,бұлар ... ... және ... ... ,бал ... ... ... касторамен майлайды.Жәндіктер оған қонады да,жабысып қалады.Көшетте аққанат байқалған жағдайда 1:10 арақатынасында энкразиялар жібереді.Темекі трипсі- Thrips tabaci. Lind ... ... , ... ... ... өсімдітерін,қозаны,қытай бұршағын,қиярды,асқабақты,пиязды,картопты ,гүлді және басқа да дақылдарды зақымдайды.Ұсақ зиянкес (ұзындығы 1-мм шамасында )ақшыл сары немесе қара қоңыр түстес.Дернәсілдері ... ... қара ... ... ... ... ... сары түсті болып келеді.Ұрғашылары ұсақ қоңырқай жұмыртқалар салады,оларды бір  - бірден ... ... ... ... ... ... дернәсілдері шығып,жапырақтар мен гүлдің шырынын сорып алады.Осының нәтижесінде өсімдік өспей қалады.Бітелер өсімдік қалдықтарында ... ... ... ... ... жоғарғы бетінде қыстайды.Бір ұрпақтың дамуына15-30 күн қажет.Темекі бітесі вирустық ауруларды ... ... ... ... ... кезектестіріп отырғызу және барлық өсімдік қалдықтарын жинау.Терең сүдігер жырту қажет.Пиязды егу алдында 45С суда 10 ... бойы ... ... ... суда ... айналасындағы топырақты жиі қопсытып  отыру.Инсектицидтерді тізімге сәйкес қолдану.Егін орағынан кейін жылыжайларды өсімдік қалдықтарынан мұқият тазарту.Дезинсекциялау үшін 50г/м2 есеппен ... 1-2 ... бойы 18С ауа ... жағу ... қолдануға болады.Қызылша бүргесі: оңтүстік ( Chaetocnema breviuscula Fald.),кәдімгі немесе ... concinna Marsch.) ... ...  ... ... Қант және асханалық қызылшаны, рауғашты, қымыздықты, шпинатты, т.б дақылдарды зақымдайды. Бүргенің денесінің ұзындығы  -  1,4-2,3 мм, денесінің түсі қара ... реңі бар. ... ... жағы кең, ... жаншылған. Кәдімгі қызылша бізтұмсығының дене пішіні домалақ, ал оңтүстік бүргесінің денесі ... ... ... ... ... түсі ақшыл сары реңді, басы қоңыр, ұзындығы  -  1,5-2,2 мм. Қоңыздар топырақтың беткі қабатында немесе өсімдік ... ... ... ... ... ... арамшөпті жерлерге ұшуы мүмкін. Қоңыздар тұқымжарнақ және ... ... ... Жас өскіндер күшті зақымданған кезде жойылып кетуі мүмкін. Күресу шараларын ұйымдастыру барысында міндетті түрде мына мәселені ... жөн: ... ... ... ... ... қоректенеді және айтарлықтай зиян келтіре қоймайды, ал ауа райының ыстық, құрғақ күндерінде зияндылығы бірнеше есеге көбейеді. 1-1,5 ай ... ... ... ... ... жұмыртқаларын терендігі 3-6 см топырақ астына салады. Эмбрионалдық даму 10-14 күнге жалғасады.  Дернәсілдер 30-80 күн шамасындай қарашірікпен, ... ұсақ ... ... ... соң топырақ қабатының 10-15 см терендігінде қуыршақтанады. Қоныздардың жаңа ұрпағы шілде айының соңы мен тамыз айының басында пайда ... Олар аса ... зиян ... ... және ... ... 1-2 апта қоректенеді де, кейін қыстауға кетеді. Жылына 1 ... ... ... ... ... дайындалған жерге кеш егілген егіс бүргелерден аз шығынға ұшырайды. Вегетация кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... жою қажет (әсіресе алабұталар мен қарақұмықтар тұқымдасы ). Көктеу кзеңінде- 3 жұп ... ... ... 8-12 ... ... онда инсектицидпен өңдеу қажет болады. Қызылша бізтұмсықтары: кәдімгі (Bothynoderes punctiventris Germ.), ... ... ... Mull.), ... ( ...  declivis Ol.), шығыс (Bothynoderes foveicollis Gebl.) және (Тanymecus Palliates F.) ((Curculionidae  - ...  ... - ... ... ... ... көп ... Кәдімгі қызылша бізтұмсығы қара түсті, денесі сұр қабыршақпен және түктермен жабылған. Қанатының үстінде екі қара қисық дақтары және де екі ақ ... бар. ... ... Дене ...  -  10-15 мм. ... қызылша бізтұмсығы түсі қара, денесін сұр қара қабыршақтар және түктер жапқан. Қанаттың үстінде ... ... қара ... бар. Дене ... -7-11 мм. ... қызылша бізтұмсығының денесі қара , ақ дерлік түктермен жабылған. Бүйірінде иректі жіңішке сызығы бар. Дене ...  -  9-10 мм. ... ... ... ... ... ... жабылған . дене тұрқы  -  7-10 мм.Бізтұмсық дернәсілі  -  денесінің түсі ақ, басы қоңыр, аяғы жоқ. ... ... ... ...  -  27-30 мм, ал қалғандарінікі- 20-25 мм. Қоңыздар топырақта ... ал егер күз суық ... ... онда ... мен ... да ... кетуі мүмкін. Алайда Солтүстік Қазақстанның ауа райы жағдайына байланысты, дернәсілдер мен  қауашақтар  қыс мезгілінде өліп ... ... ... ... 8-10 0С ... ... ... пайда болады . Бұл уақытта қоңыздар топырақ бетінде ...  ... 20-25 0 С ... ... ұша ... ... бізтұмсығы арамшөптердің алабұталар тұқымдасымен қоректенеді де, кейін қант қызылшасының өскініне ауысады . ... ...  ... ... 35-40 күнге созылады. Аналықтары жұмыртқаларын өсімді ктамырының маңайына, тереңдігі 3-10 см топыраққа салады. 7-11 күннен соң дернәсілдер туады, кейін олар ұсақ ... және ... ... тамырын тереңдетіп  жеп, тамырдың кемтарлығын тудырады, ал ... ... ... ... жойылуына әкеледі. Сұр қызылша б>>зтұмсығының дернәсілі арамшөптерде дамуына байланысты, қызылша ... ...  ... 45-90 күннің ішінде төрт жас шағын өткізеді және топырақта қуыршақтанады. 15-20 ... ... жаңа ... ... ... да, ... соң ол топырақта қыстауға қалады. Жолақты қызылша бізтұмсығының қоңызы жұмыртқаны қызылшаны тамырының мойнына салады., ал дернәсілі тамыржемістің ішіне еніп, камерелар мен ... ... да, ... ... ... ... Мұдай зақымдалу өсімдіктің жойылуына әкелу>> мүмкін. Күресу шаралары. Ауыспалы егіс ... ... ... сапалы тұқыммен қолайлы мерзімде себу, топырақты сапалы өңдеу, минералды  және органикалық тыңайтқыштарды енгізу, егінді сепкеннен кейін топырақты ... зиян ... ... ... және ... өсву ... реттеуге мүмкіндік туғызады. Топырақты қатараралық қопсытса, жыртқыш жәндіктердің әрекетің күшейтеді. Арамшөптермен міндетті түрде ... ... ... ... ...  -  Cassida nebulosa L. (Curculionidae  - тұқымдасы,  ...  -  ... ... қант және ... қызылшада, көбінесе көкпекте, алабұта тұқымдасы арамшөптерінде дамиды. Сауытты қоңыз жапырақтарды кеміреді де, оның негізгі жүйкесін қалдырады. Қоңыздардың ... түсі ... сары ... жасыл ұсақ қара дақтармен, дене тұрқы  -  6-7 мм. Қанат үсті және алдыңғы арқа денеге қарағанда кең болып ... және ... ... ... сауыт жапқан. Аяқтары қоңыр, жамбасы қаралу. Қанаттың ... түзу ... ... бар. Қанат үстінің бүйір қырларының орта бөлімі жуын болып келген. Дернәсілі сары жасыл жалпақтау, ... ... ... ірі тісшелі өсіенділер бар, осы өсінділердің артқы ... ... ұзын ... ... Күресу шаралары.Алабұталылар тұқымдасына жататын арамшөптерді жою қажет. Қолмен отау кезінде ... ... алып ... ... . ... қоңыздар мен олардың дернәсілдеріне қарсы инсектицидті тізіиі бойынша пайдаланған жөн. Қызылша қандаласы  -  poeciloscytus cognatus Fieb. (Hemiptera отряды, Miridae  -  ... қант ... ... ... ... ... көкнәрді және т.б. өсімдіктерді зақымдайды. Бунақденелілердің дене ...  -  3-5 мм, сары ... ... Арқаның алдынғы жағында екі қара дағы бар. ... ... ал ... ортасында сына тәрізді қара қара дақ орналасқан. Дернәсілдері үлкен дараларына ұқсас, жасыл, қылшықтармен жабылған, сауытында екі қара дақ орналасқан ... ... және ... көкпек, қызыл-құйрық, жусан, т.б.) сабағына, жапырақ кесіндісіне салынған  жұмыртқалар қыстайды. ... ... ... басталады, ал қыс мезгілінде тоқтатылады да, келесі жылдың көктемінде қайтадан басталады. Ерте көктемде сәуір айының екінші жартысында  -  ... ... ... ... туа бастайды. Қандаланың дернәсілі бір айдың төңірегінде дамиды, осы ... 5 жас ... де, ... ... ... ... жәндік 3 км-дей аралықты игере алады. Аймақтың жағдайларына байланысты зиянкес 3-4 ... ... ... ... ... шырының сорып, жапырақтың солуын және түр өзгеруін тудырады. Күресу шаралары. Арамшөптерді құртуе, ауыспалы егісті қатаң сақтау, зиянкестерге ... ... ... ... ... ...  -  Aphis fabae Scop. (Hemiptera ... ... ... ... ... асқабақты, бұршақ және алқа тұқымдастарын зақымдайды, сонымен ... ... ... ... ... ... ... балауыз қабаты жапқан. Дене тұрқы  -  1,5-3 мм, ал түсі жасыл реңді қара. Жамбасы мен ... ақ ... ... ... таралатын түрге жатады. Жұмыртқалары шәңшіктің бұтақшасының жоғарғы басында қыстайды. Ерте көктемде температура 8-90С жеткенде негізгі өсімдіктерде дамитын аналық орналастырушы ... 2-4 ... ... ... мекенінде қанатты даралар пайда бола бастайды, кейін олар мәдени өсімдіктерге, сонымен қатар қызылшаға ұшып қонады.  Бітемен залалданған жапырақтар пішінің ... ... ... ... салмағы мен қанаттылығы төмендейді, ал тұқымдықта тұқымның шашылуы және оның ... ... ... ... ... олар ... вирустық арулардың таратушысы болып табылады. Күзде бітелер негізгі азықтық өсімдігіне қайтып келеді және қос жынысты ұрпақ береді. Ұрықтанған аналықтар ... ... қара ... салады. Бітелер тіршілік аралығында 14-ке жуық ұрпақ береді. Күресу шаралары. . Ауыспалы егіс ... ... ... ... ... ... мерзімде себу, топырақты сапалы өңдеу, минералды  және органикалық тыңайтқыштарды енгізу, егінді сепкеннен кейін топырақты тығыздаса, зиян кестердің ... ... және ... өсу ... ... ... ... Арамшөптерді жою және гүлдейтін өсімдіктерді себу энтомофагтарды таратуға жағдай туғызады. Шекшектер.Құрғақшылық жылдары сандары өте көп ... ... ... ... дақылдарға және жеміс ағаштарына зиян келтіреді.Антеналары денелерінен ұзын,үлкен жәндіктер. Жылына бір рет ұрпақ береді.Топырақта,өсімдіктерде және олардың ... ... ... Аса ... ... ... L.) және сұр ... verrucivorus L.) шекшектер.Күресу шаралары.Ерте күзде сүдігер жырту және отамалы өсімдіктердің ... ... ... ... бұзаубастардың, шекшектердің және шілделіктердің көбеюіне жол бермеуге болады.Көкөніс өсірушілер бұзаубастармен күресу үшін арнаулы жырашықтарды пайдаланады.Капустаның ақ көбелегі-Pieris brassicae L.Капустаны, ... ... рапс пен ... ... ... зақымдайды.Көбелегі қанатын жайғанда 50-60 мм дейін жетеді, ... ақ, ... ... ... ... қара, артқы қанаттарында- ішкі жақтарын бойлай қара жұғындылар бар. ... ... ... ... ... ... ... екі дөңгелек дақтар болады. Жоғары жастағы жұлдызқұрттың ... мм ... ... үсті ... асты ... ... ... қапталған; денесінің үстінде көлденең қатарларға топтасқан қара дақтар мен нүктелерден тұратын сурет бар; екі жағы мен артында үш көлденең сары ... ... ақ ... ... ... ... шарбақтарда, құрылыс қабырғаларында немесе арамшөптерде қыстайды.Ол субстратқа жібек белдікшесімен бекітіледі. Сәуірдің аяғында- мамырдың басында көбелектердің ұшуы ... ... ...  - сары ... бөтелке тәрізді жұмыртқаларын қырыққабат жапырақтарының төменгі жағына 15-200 данадан салады. 8-12 ... ... соң ... ... жуан ... ғана ... тегіс жеп қояды. Құрттар 15-30 күн бойы қоректеніп, одан кейін қуыршақтанады. ... ... 10-20 ... ... жаңа ұрпақ көбелектері пайда болады. Жаз бойы қырыққабат ақ көбелегінің 2-4 ұрпағы дамиды.Күресу шараларыАрамшөптермен күрес жүргізу керек, кішігірім учаскілерінде жұлдықұрттарды ... ... ... ... салу ... үш рет трихограммалар жібереді.Жапырақ дегелек кезеңінде әр қайсысы 5 ... ... 20 ... ... 5% астам өсімдіктерде жұмыртқа табылған жағдайда немесе қауданның түйнектелуі кезеңінде кем дегенде 5-10% егіс ... 1 ... ... 5-10 ... ... не ... ... үсті 25% зақымданғанда инсектицидтерді қолдану қажеттілігі туындайды. Қырыққабат ақ көбелегінің әрбір ұрпағының кіші жастағы жұлдызқұрттарына қарсы инсектицидтермен өңдеуді ЭЗШ саны ...  ... ... ... ақ ... Pieris rapae L. Крестгүлді дақылдарды, әсіресе қырыққабатты қатты зақымдайды. Көбелегі капустаның көбелегіне ... ... одан ... қанатын жайғанда 40-50 мм жетеді. Көбелектің қанаттары  дақ бар, ал аталық ... ғана дақ ... ... қанаттарының алдыңғы жағында қара дақ орын алған. Шомырдың ақ көбелегінің ересек жұлдызқұрттың ұзындығы 20-28 мм. Ол ... ... ... сары ... бар, ... қалың қысқа түк басқан.Шомырдың ақ көлегі қуыршақ кезінде өсімдік қалдықтарында, ... ағаш ... ... үй ... ... ... қырыққабат ақ көбелегіне қарағанда ертерек пайда болады. Аналықтары ақшыл-сары  бөтелке тәрізді жұмыртқаларын крестгүлді өсімдіктердің жапырақтарына ... ... ... ұрпақ арамшөптерде дамиды, ал зиянкестің кейінгі ұрпағы-крестгүлділер ... ... ... даму 7-11 күнге созылады. Жұлдызқұрттар жапырақтарды жеп, қырыққабат қауданының ішіне кішігірім текшелер жасап, оларды шірітіп жібереді. Жұлдызқұрттар үш апта ... ... одан ... ... ... ... жаңа ... көбелектері пайда болады. Бір жыл ішінде 3-4 ұрпаққа дейін дамиды.Күресу шаралары.ЭЗШ саны 3-5 ... ... ... жапырақтарының зақымдану дәрежесі 25% құрайды. Капуста ақ қөбелегіне қарсы қолданылатын ... ... ... antique Mg. ... ұзындығы 5-7 мм, түсі сұрғылт, арқа жағы жасыл реңді. Еркек шыбынның құрсағында қара түсті, ұзынша келген жолағы болады. Дернәсілдерінің ...  10 мм ... түсі ақ, ... ... тәрізді, бас жағы жіңішкерген.Топырақта 10-20 см тереңдікте қуыршақтары қыстайды. Ұшып шыққаннан кейін аналықтары жұмыртқаларын жапырақтарға, ... ... ... және пияз бен ... айналасындағы топырақтүйірлерінің астына салады. Жұмыртқадан 5-7 күннен кейін дернәсілдер шығып, баданаға түпше ... ... ... 15-25 күн ... ... топырақта қуыршақтанады. Зақымданған баданалар тез шіриді, олардың жапырақтары сарғайып қурап қалады. Пияз шыбыны 1-3 ұрпақ береді.Күресу шаралары.Дақылдарды кезек орналастыру, өсімдік ... жою. ... жылы пияз ... ... ара-қашықтықты сақтау. Пиязды ерте отырғызу. Пияз бен сәбізді қатар егу. Егер пияз жуасының өсуі кезінде ... саны ЭЗШ  - ... ... онда ... өңдеу жүргізу керек.Пияздың ызылдақ шыбыны-Eumerus strigatus Fall. Шыбын жасыл-қола түстес. Құрсағының екі жағында үш-үштен ашық жартылай ай ... ... ... Оның ... 5-9 мм. Құрттары сұрғылт-сары, ұзындығы 7-11 мм. Денесінің артқы жағында қоңырқай түтік тәрізді ... бар, екі ... ... ірі ... болады.Құрттар егістік танаптағы жуашықта немесе сақтау қоймаларында қыстайды. ... ұшуы ... ... ... ... жұмыртқаларын жуашықтың үстіне, қабыршақтарының астына, жуашық мойнына немесе жуашық ... ... ... ... ... ... мен жуашықтың өзіне кіріп, ішкі бөліктерін түгел жеп қояды. Зақымданудың салдарынан ... ... ... ... ал пияз ... шіріп кетеді. Одан кейін жуашық түгелдей шіриді де, едәуір зақымдануы нәтижесінде қара шіріген массаға айналады. 18-25 ... ... ... ... ... ұшып шығады.Көбінесе 2 ұрпақ дамиды.Күресу шаралары. Пияз шыбынымен күресуге ұқсас.Капуста күйесі-Plutella maculipennis Curt. Жұлдызқұрттар крестгүлді дақылдарды: қауданды және гүлді ... мал ... ... ... рапсты, қышаны зақымдайды. Көбелек қанатын жайғанда 14-17 мм ... ... кіші ... немесе қара-қоңыр қанаттарының ішкі жағында ақ толқынды жолағы бар; артқы қанаттары сұр ұзын шашақты. Ересек жұлдызқұрттар жасыл түсті, ... мм, ... аяқ ... ... кішірейіп келген және сирек ұзынша қылшықтар басқан. Капуста күйесі қуыршақ кезінде ақ ұзынша жұмсақ пілләда түрлі ... мен ... ... ... ... ... аяғында-мамырдың басында ұшып шығады. Көбелектер сопақша ақшыл сары жұмыртқаларын жапырақтың төменгі бетіндегі тарамыстарды бойлай бір-бірден немесе 4 данадан ... 3-7 ... ... ... ... болады, олар әуелі жапырақ жұмсағымен қоректенеді, 2-3 күннен кейін жапырақ бетіне шығып, қылып жеп қояды.Жоғары жастағы жұлдызқұрттар жапырақтарды тесіктер ... ... ... ... ... дамымай қалады. Жұлдызқұрттар 12-15 күнде демалып, қуыршақтанады. 1-2 аптадан соң жаңа ... ... ұшып ... Жаз бойы ... ... сегіз ұрпаққа дейін бере алады.Күресу шаралары. Қыстау сатысын жою үшін топырақты күзде терең қопсыту. Арамшөптермен күресу, ... ... ... көкөніс дақылдарын жақын отырғызу. Жапырақ дегелек немесе қауданның түйінделуі кезінде әрқайсысы 5 өсімдік ... 20 ... ... және кем ... 10% егіс ... әр ... 2-5 жұлдызқұрт табылса  сәйкес инсектицидтермен бүрку жүргізіледі.Капуста бітесі-Brevicoryne brassicae L. Капуста бітесі капустаны, ... рапс пен ... да ... ... ... ... балауызды өңезбен қапталған жәндіктің ұзындығы 1,5-2 мм құрайды.Бітелер колониялармен өмір ... ... ... ... немесе айқышгүлді арамшөптерде қыстайды. Көктемде, 10-12 градус температурада, жұмыртқалалдан құрттар шығады, олар 4 ... ... ... 40 ... дейін туа алатын қанатсыз негіз салушы ұрғашыға айналады. Жаздың ... ... ... салушы ұрғашылар пайда болғанда, біте азық-түліктік айқышгүлді дақылдарға ауысады. Капуста жапырақтарының ... ... ... ... ... биттер шамадан тыс басып кеткенде, нашар қаудан түзіледі немесе ол мүлдем қалыптаспай қояды. Тұқымдықтардағы зақымданған жапырақтар ширатылып, кеуіп, ... ... ... ... Сонымен қатар, біте өзінің кілегей нәжістерімеен қаудандардың бетін ластайды. Бір жыл ішінде біте 15 ұрпаққа ... ... ... 4 ... ... ... өсімдіктерге ұшып кететін қанатты негіз салушы ұрғашылар ... ... Осы ... олар ... ... ... едәуір жиынтыұ-колониялар құрады. Қыркүйек айында жынысты аналықтар пайда ... ... ... ... ... ұрықтанған аналықтары дернәсіл туады. Ұрықтанған аналықтары арамшөптерге, қабықшаларға және қырыққабаттың ширатылмай қалған жапырақтарына бар болғаны 2 ... 4 ... ... ... ... ... мен басқа жинаудан өткен қалдықтарды жою. Топырақты терең сүдігер әдісімен ... ... ... үшін крестгүлді дақылдардың тұқымдарының айналасына шатыртәрізді дақылдарды  ... ... ... ... ... ... ... кезеңде, әрқайсысы 5 өсімдік құрайтын 20 сынама қарастырып, жүргізеді. Экономикалық зияндылық шегі-5-10 % өсімдікте ұқсас бітелер ... ... ... қарсы екпелер мен егістерді өңдеуді зиянкестер саны ЭЗШ жоғары болғанда  ... ... ... ... ... А.К ... З.Ш.  ... 2010. 50 бет.* Матпаева Б.Б. Ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен биологиялық күрес тәсілдері.-Алматы: ... ... А. Ж. ... А.К., ... З.Ш >  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Microsoft Access программасы12 бет
MS Access ортасында мәліметтер қорын құру4 бет
Pascal және Си тілінде бағдарламалау29 бет
Sql-тілі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь