Ойын – психологиялық феномен ретінде


Ойын әлеуметтік-мәдени феномен ретінде жеке тұлғаның құндылық бағдарын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мәдениеттанушылар ойынның бірнеше қызметін атап көрсетеді. Оның ең басты қызметі – жеке тұлғаны дамыту. Ойынның шындықтың өзі емес, көшірмесі екендігі және қиялдан туындауы оның символикалық қызметке де ие бола алатындығын дәлелдейді. Мұнда ойын нақты тәжірибе мен абстрактілі ойлаудың арасындағы алтын көпір болып саналады.
Ойынның тағы бір ерекше қызметі — тұлғааралық қарым-қатынасты дамытуы: шиеленістерді шешуі мен сезімдерді жеткізудің құралы болуы. Ойынның оған қатысатын ересектер үшін де, балалар үшін де өзін көрсету мен тұлғааралық қарым-қатынас жасайтын ортаға бейімделудің жолы екендігі дау тудырмайды.
Сан түрлі өмірлік жағдайяттарында ойнап көру адамдардың эмоциясының сыртқа шығуына ықпал етеді, оған сырттай баға беріп, қажет жағдайда басқаруға үйретеді. Ойындағы қақтығыстар оның кеңістігін ұлғайтудың элементі ретінде қызмет етеді.
Ойынның этикалық қызметі –адамдардың әрекет үстіндегі адамгершілік қасиеттерін танытуынан көрінеді. Әрекет үстіндегі моральдың механизміне ойынға қатысушының (жасына тәуелсіз) өз басынан барлық сезімді кешетіні және өздігінен шешім қабылдау алдында толқитыны, таңдау жасауда үлкен жауапкершілікті сезінетіні жатады. Ойынның адам іс-әрекеті ретіндегі ерекшелігі оның нәтижесінің материалдық емес, өнегелік сипатқа ие болуында жатыр.
Ойын міндеттері оның жоғарыда аталған қызметтерінен туындайды. Индивид үшін ол — әлеуметтік тәжірибені игерудің (мінез-құлық пен адамгершілік нормалары), нақты бір мәселелерді шешудің, белгілі бір білімдерді алудың, өзін-өзі бағалауын дамытудың, жағдаят пен тұлғааралық қарым-қатынасқа талдау жасауды үйренудің құралы. Қоғам үшін ол –қоғамның өнегелік және моралдық нормаларын қалыптастырудың, тұрмыстың барлық саласындағы мәселелерді шығармашылықпен шешуге үйретудің жолы.
Ойын өз табиғаты бойынша адам қызметінің барлық түрлерінің қайталамасы іспетті әрекет деп есептелінеді. Ойын барысында адам шартты белгіленген формада өзінің дүниеге, басқа адамдарға, өзіне деген қатынасын көрсетеді. Бұл адамның өзін-өзі көрсетуінің ерекше тәсілі болғандықтан, ойын үстінде әлеуметтік болмыстың белгілі бір типі қалыптасады, өмірдегі шындық жағдайларда кездесетін әр қилы сыни сәттерді болжаудың амалдары меңгертіледі.
1. Әлімбаев М., Баянбаев Қ. Шынашақ. – Алматы: Қайнар, 2001.
2. Төтенаев Б. Қазақтың ұлттық ойындары. – Алматы: Қайнар, 1994.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Педагогикалық факультет
Педагогика - психология кафедрасы

СРО № 1

Тақырыбы: Ойын - психологиялық феномен ретінде

Орындаған: Қуанышбекова.М.М
Топ: П-403у
Тексерген: Кулмышева.Н.А

Семей 2015 жыл

Ойын әлеуметтік-мәдени феномен ретінде жеке тұлғаның құндылық бағдарын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мәдениеттанушылар ойынның бірнеше қызметін атап көрсетеді. Оның ең басты қызметі - жеке тұлғаны дамыту. Ойынның шындықтың өзі емес, көшірмесі екендігі және қиялдан туындауы оның символикалық қызметке де ие бола алатындығын дәлелдейді. Мұнда ойын нақты тәжірибе мен абстрактілі ойлаудың арасындағы алтын көпір болып саналады.
Ойынның тағы бір ерекше қызметі -- тұлғааралық қарым-қатынасты дамытуы: шиеленістерді шешуі мен сезімдерді жеткізудің құралы болуы. Ойынның оған қатысатын ересектер үшін де, балалар үшін де өзін көрсету мен тұлғааралық қарым-қатынас жасайтын ортаға бейімделудің жолы екендігі дау тудырмайды.
Сан түрлі өмірлік жағдайяттарында ойнап көру адамдардың эмоциясының сыртқа шығуына ықпал етеді, оған сырттай баға беріп, қажет жағдайда басқаруға үйретеді. Ойындағы қақтығыстар оның кеңістігін ұлғайтудың элементі ретінде қызмет етеді.
Ойынның этикалық қызметі - адамдардың әрекет үстіндегі адамгершілік қасиеттерін танытуынан көрінеді. Әрекет үстіндегі моральдың механизміне ойынға қатысушының (жасына тәуелсіз) өз басынан барлық сезімді кешетіні және өздігінен шешім қабылдау алдында толқитыны, таңдау жасауда үлкен жауапкершілікті сезінетіні жатады. Ойынның адам іс-әрекеті ретіндегі ерекшелігі оның нәтижесінің материалдық емес, өнегелік сипатқа ие болуында жатыр.
Ойын міндеттері оның жоғарыда аталған қызметтерінен туындайды. Индивид үшін ол -- әлеуметтік тәжірибені игерудің (мінез-құлық пен адамгершілік нормалары), нақты бір мәселелерді шешудің, белгілі бір білімдерді алудың, өзін-өзі бағалауын дамытудың, жағдаят пен тұлғааралық қарым-қатынасқа талдау жасауды үйренудің құралы. Қоғам үшін ол - қоғамның өнегелік және моралдық нормаларын қалыптастырудың, тұрмыстың барлық саласындағы мәселелерді шығармашылықпен шешуге үйретудің жолы.
Ойын өз табиғаты бойынша адам қызметінің барлық түрлерінің қайталамасы іспетті әрекет деп есептелінеді. Ойын барысында адам шартты белгіленген формада өзінің дүниеге, басқа адамдарға, өзіне деген қатынасын көрсетеді. Бұл адамның өзін-өзі көрсетуінің ерекше тәсілі болғандықтан, ойын үстінде әлеуметтік болмыстың белгілі бір типі қалыптасады, өмірдегі шындық жағдайларда кездесетін әр қилы сыни сәттерді болжаудың амалдары меңгертіледі.
Өзін-өзі тануға үйретуде интерактивтік ойындардың көптеген түрлері қолданылады: қозғалмалы, сюжеттік және рөлдік, іскерлік және иммитациялық (соңғы екі түрі кейде рөлдік ойынның түрлеріне жатқызылады).
Психологиялық тренингілерде түрлі оқыту бағдарламаларының аясында қолданылу барысында да ойын әдістерінің күшті жақтарына:
* қатысушының белсенді болуы;
* қатысушылардың тікелей тәжірибе жинақтауына мүмкіндік беруі жатады. Бұлар ойынның дидактикалық әлеуетінің тегеуірінділігін танытады. Сондықтан да ойын барысында алынатын білім мен дағдылар жеке тұлғалық сипатқа ие болады, іс-әрекеттің әр қилы түрлерінде жүзеге асырылады;
* көптеген ойындардың нәтижесін алдын ала болжау мүмкін емес, сондықтан оның өн бойында қатысушылардың қызығушылықтары мен әсерленуі бірге жүріп отырады;
* топта жүргізілетін түрлі әрекеттерге қатысты мотивация, эмоциялылық өседі;
* топтағы қатысушылардың саны әр түрлі болса да, ойын әдістерін нәтижелі қолдануға мүмкіндік төмендемейді.

Қозғалмалы ойындар. Қозғалмалы ойындар (бой жазу, жылыну, қыздырушы ойындар) өзін-өзі тану сабақтарында жиі қолданылады. Оларды қолданудағы негізгі мақсат -- студенттердің эмоциялық және тұлғааралық белсенділігін арттыру, сонымен бірге денелерін шынықтырып, бойын жаздыру.
Қозғалмалы ойындарды қолдану мынандай міндеттерді шешуге мүмкіндік береді:
* Студенттердің эмоциялық белсенділігін арттыру. Мұнда олардың жағымды эмоциялары: қызығушылықтары, қуанышы, таңдануы негізге алынады;
* Топты біріктіру, қатысушылардаың өзара сенімін қалыптастыру және бірлескен әрекеттердің үйлесіміне қол жеткізу;
* Қарым-қатынас үлгісін көрсету. Мысалы, бір аяқ жолда кездесу ойыны (гимнастикалық отырғыштың үстінде немесе жерде сызылған жолақтың ортасында бір-біріне қарсы келе жатқан екі ойыншы екі жаққа айырылуы қажет) дау-дамай жағдайдың үлгісі ретінде көрінеді және адам әрекетінің мүмкін нұсқаларын көрсетуді талап етеді.Мұнда екі жақтың қатысушылары - дау-жанжал үстіндегі болатын ынтымақтастықты, бәсекелестікті, келісімпаздықты, бейімділікті, қашқақтауды немесе т.б. әрекеттердің бірін таңдауы тиіс.
* Кері байланысты қамтамасыз етуі, тернингтегі өзге қатысушыларға қарап әркімнің өз әрекетіне баға беруіне мүмкіндік туғызу. Мысалы, қимылдың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ойын – психологиялық феномен ретінде.Ойынның психологиялық негіздері
Ойын феномен ретінде.ойынның психологиялық негіздері
Топтар арасындағы қарым-қатынас психологиялық феномен ретінде
Жаһандану мәдени феномен ретінде
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде
Билік саяси феномен ретінде
Ойынның психологиялық негіздері. Ойын –баланың психологиялық феномені ретінде
Ұлы Жібек жолы мәдени феномен ретінде
Ойын іс-әрекетінің психологиялық сипаттамасы
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде. Оқыту психологиясының негіздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь