Тауарлы-материалдық құндылықтардың ішкі аудиті және талдау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Материалдық қорлардың түсінігі, мазмұны, маңызы

1.1 Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп жүргізудегі материалдық құндылықтар есебінің саясаты ... ... ... ... ... ... ... 7

1.2 Материалды құндылықтар қозғалысы есебі бойынша құжаттау, қоймадағы есебі және түгендеу ... ... ... ... ... ... ... .15

1.3 Материалдық құндылықтардың бухгалтериадағы есебі, олардың 1С: Бухгалтерия жүйесіндегі есебі ... ... ... ... ... ... ...25

2. Тауарлы.материалдық құндылықтардың ішкі аудиті және талдау

2.1 ТМҚ.ның ішкі аудитін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ...50

2.2 ТМҚ.ның тиімді пайдалануын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...53

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67
Кіріспе
Экономиканы басқарудың реформасы материалды ресурстармен қамтамасыз етуді тереңірек қарастыруды талап етеді. Материалдық ресурстарды үнемдеу мен өндірістік қорларды азайтуға, шаруашылық айналымға қалдық шикізаттарды кіргізу, жабдықтаушылар мен өндірушілердің арасындағы қатынастарды жақсартуға негізделген.
Барлық табиғи ресурстарымыз- еңбек, негізгі қорлар, отын мен шикізаттар- орасан зор байлық. Алайда ресурстарды дұрыс игере алмағандықтан, оларды тиімді және ұтымды пайдаланбау нәтижесінде көптеген елдердің кедей елдердің қатарынан шыға алмағандығы өмір көрсетіп отыр. Сондықтан табиғи ресурстарды үнемдеу мен тиімді пайдаланудың даму старатегиясын немесе оларды іске үшін, келесі іс-шараларды атқару қажет:
1. Материалды ресурстарды үнемдеу және тиімді пайдалану;
2. Материал сыйымдылығы мен өндірістік қорлар деңгейін төмендету;
3. Материалдардың айналымдылығын жеделдету;
4. Аяқталмаған өндірістегі қалдықтарды және жоғалтуларды азайту;
5. Материалдардың қабылдануын және қоймада сақталуына қатаң бақылау;
6. Материалды өндірісте тиімді пайдалануына бақылау жүргізу;
7. ТМҚ түрлерін ұтымды пайдалануды қадағалаушы экономикалық тетік механизімдерін құру;
8. Табиғи ресурстарды пайдалануын қадағалау.
Басқару жүйесін жақсарту арқылы, өндіріс тиімділігін арттыруға талпыну арқылы, кәсіпорындардың пайдасының арту мүмкіндігін алары анық. Ол үшін, әрбір кәсіпорын, басқару жүйесіне қажетті ақпараттарды жедел және нақты түрде алып отыруы қажет. Ғылыми түрде дәлелденгендей, бухгалтерлік есеп, басқару жүйесінің 80 пайызынан артық мөлшеріндегі ақпараттармен қамтамасыз етеді. Сондықтан бухгалтарлік есеп келесі талаптарға сәйкес ұйымдастырылуы қажет:
• Материалдардың есепте дәл көрсетілуін қамтамасыз ету;
• Материалдардың құрылымына сәйкес ғылыми топтау;
• Тауарлы-материалдық құндылықтардың бары мен қозгалысы бойынша мәліметтерді жинау мен бақылау;
• ТМҚ қозғалысын, пайдалануын бақылау; ;
• Тұтынушылардың қолайлы мәліметтерге дер кезінде қажеттілігін қанағаттандыру.
Материалдық құндылықтар есебіне белгілі талаптар қойылады және Бұл талаптар «Бухгалтерлік есепке алу туралы» №2732 26.12.1995ж. ҚР Президентінің жарлығымен ұштастырылады. Бұл талаптар келесідей:
- ақпарат көрсеткіштері түсінікті, мәнді және мүмкіндігінше материалдардың нормалардан ауытқуын сипаттайтын болу керек;
- мәліметтер меншік иелеріне және басқару шешімдерін қабылдайтын басқару органдарына бекітілу керек;
- ақпараттық мәліметтер тиянақты, аз көлемде, бірақ басқару шешімдерін қабылдауға жеткілікті болу керек;
- материалдық қорлардың түсуі, пайдалануы, сақталуымен байланысты барлық мәліметтер жүйесі анықталуы керек;
- автоматтандыру бойынша жұмыстар материалды қорлардың оперативті және бухгалтерлік есебін ғана емес, сондай-ақ басқару шешімдерін қабылдау процесін қамтуы керек.
Тауарлы-материалды құндылықтар есебінің объектісі болып өндірістік шаруашылық тұтынуға арналған еңбек заттары табылады. Еңбек заттарына шикізаттар, материалдар, отын, яғни бір өндірістік циклда пайдаланатын заттар жатады.
Шымкентмай ААҚ-ның мысалында жазылғандықтан, дипломдық жұмыста тікелей осы өндірістегі шикізаттар мен материалдық құндылықтардың пайдалануы мен есепте жүргізілуі қарастырылаған. Кәсіпорындағы материалдық құндылықтардың бухгалтерлік есебі төмендегілерді қамтуға мүмкіндік береді:
- акционерлік қоғамды басқару үшін қажетті материалды құндылықтардың сақталу орнындағы қалдықтары мен қозғалысы жайлы шынайы мәлімет алу;
- материалды құндылықтардың қабылдануын, өнделуін, жіберілуін, есептен шығарылуын уақытылы құжаттап, тексеру;
- дайындалған материалдық қорлардың нақты өзіндік құнын анықтау;
- қорлардың бекітілген нормада пайдалануын қадағалау, нормадан артық және пайдаланылмайтын материалдарды анықтау; бухгалтерлік есеп шоттарының бас жоспары негізінде метериалдық қорлардың синтетикалық есебін жүргізу.
Тауарлы-материалды қорлар есебінің міндеттері: қазіргі кезде өндірісте шикізаттың кешенді пайдалануына, шикізаттарды өндеу кезіндегі шығындардың азаюына басты көңіл бөлінуде. Сондай-ақ шикізаттардың ұтымды және үнемді жұмсалуына бет алуда. Бұл міндеттерді шешудегі жұмысты жасаудағы негізгі мақсат:
- материалдармен жабдықтаудың нақты жолдарын қарастыру;
- материалдарға сәйкес «Шымкентмай» ААҚ-ның материалдық сыйымдылығын төмендетуді қарастыру;
- өндіріске жіберілетін қабылданған материалдардың өнім түрлеріне сәйкес есебін жүргізу және тиімді пайдалануын зерттеу;
- материалдарды талдау барысында қор қайтарымдылығын анықтау;
- материалдар қозғалыс есебінің дұрыс жүргізілуі және қойма мен бухгалериядағы есептелуін бақылау және зерттеу;
- материалды құндылықтарды бағалаудың Фифо, Лифо, ерекше ұқсастыру, орташа құн әдістерінің қолданын қарастыру;
- «Шымкентмай» ААҚ-дағы аудиторлық тексеру нәтижесін және ішкі аудиттың жұмысын қарастыру.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Дуйсембаев К.Ш. "Аудит и анализ финансовой отчетности": учебное пособие - Алматы, 1998.
2. ЕржановМ.С. Теория и практижа. Алматы, Рылым, 1994.
3. Жакипбеков С. Первичный учет на промышленном предприятия. М.: Финансы и статистика. 1962.
4. Кеулимжаев К., Окаев К. Русско-казахский словарь бухгалтера. Алматы, Изд. дан. "Бико", 1998.
5. Либерман Л.В. Учет материальных ценностей. М.: Финансы и статистика, 1989.
6. Макарьева В.И. Учет в условиях рынка. Консультация - 2-изд. М: Финансы и статистика, 1993.
7. Кондрасов Н.П., Краснова Л.П. Принципы бухгалтерского учета. Учебное пособие. М.: ФБК - ПРЕСС, 1997.
8. Учет: Международная перспектива. М.: Финансы и статистика, 1992.
9. Палий В.Ф. Бухгалтерский учет в системе экономических информации. М.: Финансы, 1975.
10.Палии В.Ф. Основы калькулирования. М.: Финансы и статистика, 1987.
11.Палий В.Ф. Бухгалтерский учет для менеджеров.Полякова С.И.,
12.Емельянов И.А. Бухгалтерский учет, Москва, 1993.
13.Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии, Алматы, "Центраудит", 1997.
14.Радостовец В.К., Гамарник Т.Н. Бухгалтерский учет на предприятии. Аламаты: Экономика, 1997.
15.Радостовец В.К., Организация финансового учета. Алматы: Экономика, 1997.
16.Сатубалдин С.С. Перейти к международным стандартам. Финансы Казахстана, январь, 1995.
17. Сатубалдин С.С. Учет затрат на производство в промышленности США. М: Финансы и статистика, 1994.
18.Ткач В.И., Ткач И.В. Управленческий учет. Международный опыт. М.: финансы я статистика, 1994.
19.Шеремет А.Д. Комплексный экономический анализ деятельности предприятия. М.: Экономика, 1974.
20.Шеремет А.Д., СуицВ.П. Аудит. Учебное пособие. М.: Инфра, 1995.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе ………………………………………………………..3
1 Материалдық қорлардың түсінігі, мазмұны, маңызы
1.1 Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп жүргізудегі материалдық құндылықтар
есебінің саясаты............................7
1.2 Материалды құндылықтар қозғалысы есебі бойынша құжаттау, ... және ... ... ... ... ... есебі, олардың 1С:
Бухгалтерия жүйесіндегі есебі...........................25
2. Тауарлы-материалдық құндылықтардың ішкі ... және ... ... ішкі ... ... ... ... тиімді пайдалануын талдау...............................53
Қорытынды
............................................................................
..65
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ........................................67
Кіріспе
Экономиканы басқарудың ... ... ... ... ... қарастыруды талап етеді. Материалдық ресурстарды үнемдеу
мен өндірістік қорларды азайтуға, шаруашылық айналымға қалдық шикізаттарды
кіргізу, ... мен ... ... ... ... ... ресурстарымыз- еңбек, негізгі қорлар, отын мен
шикізаттар- ... зор ... ... ... ... игере
алмағандықтан, оларды тиімді және ұтымды ... ... ... ... ... қатарынан шыға алмағандығы өмір көрсетіп отыр.
Сондықтан табиғи ресурстарды ... мен ... ... ... ... оларды іске үшін, келесі іс-шараларды атқару қажет:
1. Материалды ... ... және ... ... ... ... мен ... қорлар деңгейін төмендету;
3. Материалдардың айналымдылығын жеделдету;
4. Аяқталмаған өндірістегі қалдықтарды және жоғалтуларды азайту;
5. Материалдардың қабылдануын және қоймада сақталуына қатаң бақылау;
6. ... ... ... ... ... ... ТМҚ ... ұтымды пайдалануды қадағалаушы экономикалық тетік
механизімдерін құру;
8. Табиғи ресурстарды пайдалануын қадағалау.
Басқару ... ... ... ... ... арттыруға талпыну
арқылы, кәсіпорындардың пайдасының арту мүмкіндігін алары анық. Ол үшін,
әрбір кәсіпорын, басқару жүйесіне ... ... ... және ... алып ... ... ... түрде дәлелденгендей, бухгалтерлік есеп,
басқару жүйесінің 80 пайызынан артық мөлшеріндегі ақпараттармен ... ... ... есеп келесі талаптарға сәйкес ұйымдастырылуы
қажет:
• Материалдардың есепте дәл көрсетілуін қамтамасыз ету;
• Материалдардың құрылымына ... ... ... ... құндылықтардың бары мен қозгалысы бойынша
мәліметтерді жинау мен бақылау;
• ТМҚ қозғалысын, пайдалануын бақылау; ;
... ... ... дер кезінде ... ... ... ... ... ... және ... «Бухгалтерлік есепке алу туралы» №2732 ... ... ... ұштастырылады. Бұл талаптар келесідей:
- ақпарат көрсеткіштері түсінікті, ... және ... ... ауытқуын сипаттайтын болу керек;
- мәліметтер меншік иелеріне және ... ... ... ... ... керек;
- ақпараттық мәліметтер тиянақты, аз көлемде, бірақ басқару шешімдерін
қабылдауға жеткілікті болу ... ... ... ... ... сақталуымен байланысты
барлық мәліметтер жүйесі анықталуы керек;
- автоматтандыру бойынша жұмыстар ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ басқару шешімдерін қабылдау
процесін қамтуы керек.
Тауарлы-материалды ... ... ... ... ... ... ... еңбек заттары табылады. Еңбек ... ... ... яғни бір ... ... ... жатады.
Шымкентмай ААҚ-ның мысалында жазылғандықтан, дипломдық жұмыста тікелей
осы өндірістегі ... мен ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындағы материалдық құндылықтардың
бухгалтерлік есебі төмендегілерді қамтуға мүмкіндік береді:
- акционерлік қоғамды басқару үшін қажетті ... ... ... ... мен ... ... шынайы мәлімет алу;
- материалды құндылықтардың қабылдануын, өнделуін, жіберілуін, есептен
шығарылуын уақытылы құжаттап, тексеру;
- дайындалған материалдық қорлардың нақты өзіндік ... ... ... ... ... пайдалануын қадағалау, нормадан артық
және пайдаланылмайтын материалдарды анықтау; ... есеп ... ... ... ... ... ... есебін жүргізу.
Тауарлы-материалды қорлар есебінің міндеттері: қазіргі кезде өндірісте
шикізаттың кешенді пайдалануына, шикізаттарды өндеу кезіндегі ... ... ... ... ... ... ұтымды және үнемді
жұмсалуына бет алуда. Бұл міндеттерді ... ... ... ... ... жабдықтаудың нақты жолдарын қарастыру;
- материалдарға сәйкес «Шымкентмай» ААҚ-ның материалдық сыйымдылығын
төмендетуді қарастыру;
- өндіріске жіберілетін ... ... өнім ... ... ... және тиімді пайдалануын зерттеу;
- материалдарды талдау барысында қор қайтарымдылығын анықтау;
- материалдар ... ... ... жүргізілуі және қойма мен
бухгалериядағы есептелуін бақылау және ... ... ... ... ... ... ... ұқсастыру,
орташа құн әдістерінің қолданын қарастыру;
- «Шымкентмай» ААҚ-дағы ... ... ... және ... жұмысын қарастыру.
1 Материалдық қорлардың түсінігі, мазмұны, маңызы.
Тауарлы-материалдық қорлар өндірісте атқаратын қызметіне байланысты
еңбек заттары қатарына ... ... ... үш түрі бар. ... ... ... ... құндылықтар;
3. Жұмысшы күші-еңбек
«Еңбек заты табиғатта бар материалдар немесе өнделген шикізаттар, одан
еңбек процесінде ... ... жаңа өнім ... деп ... ... ... процесте өзінің түрін сақтай отырып,
өндірілген өнімге өзінің ... ... ... ... ... ... ретінде өнім өндіру процесіне бірақ рет қатысып, өзінің құнын жаңа
өндірілген өнімге толығымен береді.
Тауар өндірісінде ... ... ... орны ... ол ... негізін құрайды. Сондықтан да материалдық ... ... және ... есебін дұрыс ұйымдастырылуы кәсіпорын басқару
жүйесінің біліктілігіне байланысты.
Материалдық құндылықтарды көптеген ... ... оның ... көп
көңіл бөлген. Материалды құндылықтар түсінігі туралы ... ... ... П.С.Безруких сияқты үлкен
ғалымдар өз еңбектерін жазған.
Материалдық құндылықтар дегеніміз - бұл өнім ... ... ... ... ... ... өндірілген өнімге өткізетін активтер болып
табылады.
П.С.Безруких «Материалды құндылықтар есепте ... заты ... ... ... ... ол ... бір ғана өнім
циклінде қатысады және сондықтан оның құны толығымен ... ... ... ... Оған ... ... және ... материалдар,
отын, қосалқы өлшектер, басқа да материалдық ... ...... ... ... кәсіпорында өнімнің өзіндік құнының
негізгі бөлігін құрағандықтан, оны ... және ... ... ... ... ... себестоимости промышленности»
деген еңбегінде, әр-бір өндірістегі материалдар үлесін ... ... ... ... ... ... - 87,1%
мұнай өңдеуде - 62,1%
негізгі химияда - 60%
резина-техникалық бұйымдарда - 78%
тоқыма өнеркәсібінде — ... ...... ... ... ... өнеркәсібіне жатқандықтан
материалдық қорлар 90,8 пайыздан асатыны көрініп тұр. Бұл ... ... ... ... осы ... тобына аса қатаң көңіл бөлу қажет
екендігін айтамыз.
Әр түрлі өндірістегі ... үлес ... ... ... ... дейді «Материалды қорлар шығындарымен күресу, оларды
тиімді пайдалану - бұл ... ... ... қамтамасыз етуі
қажет, өндіріс өсу үшін қосымша жаңа ресурстармен ... ... - ... ... ... ... бару үшін ресурстарды барынша ... ... ... ... ... ... ... арзан әрі тиімді материалдарды қолдану, ... ... ... үнемді пайдалану қажет.
Жоғарыда көрсетілген материалдық шығындар өндіріс шығындарында басқа
шығындармен салыстырғанды үлес ... аса көп. Егер ... ... онда олар ... 92%-ға ... және ... және жеңіл өнеркәсіпте
одан да жоғары болады. Олар өзіндік құнның ... ... ... ... барлық өнімде, өндірістік процесте материалдық ресурстарды
пайдалану ... ... ... ... бөлінген және бөліне береді де.
Кез-келген кәсіпорында шығындардың маңызды құрылымдық бөлігін шикізат
пен негізгі материалдар, отын, электрэнергиясы, құрайтындықтан, ... ... ... оның ... дұрыс жүргізілуі,
материалдардың үлесін азайту, ... мен ... ... ... ... ... ... үстеме шығындардағы
материалдар шығындарын талдау, сонымен ... ішкі ... ... ... ... ... сипаттамасы: Кәсіпорын Қазақстан Республикасы мен
ТМД елдеріндегі май саласындағы жұмыс істейтін зауыттарының бірі болып
табылады. ... ... ... 1942 жылы іске қосылған май
комбинаты негізінде 1993 жылы 29 ... ... ... қайт ... ... 1999 жылы ... қоғам ретінде құрылды.
Жоғарғы органы болып акционерлердің жалпы жиналысы болып есептеледі.
Басқару органы директор кеңесі болып есептеледі. Атқарушы органы ... ... ... ие ... өндірістік қуаты тәулігіне 575 тонна құрайды.
Кәсіпорын келесідей өнім түрлерін шығарады:
1. Тазартылған өсімдік майы (мақта, күнбағыс, соя, софлор, ... ... ... 65% және ... ... ... ... және басқа делдалдық қатынастар;
4. Тазартылған соапсток қышқылы;
5. Шет елдермен әр-түрлі экономикалық қатынастар, тағы да басқа
6. Шрот ... ... соя, ... ... ... ... (шелуха)
«Шымкентмай» ААҚ-да келесідей цехтық бөлімшелер бар:
- шикізат цехы;
- дайындық цехы;
- тазарту (рафинационный) цехы;
- дезодорация цехы;
- дайын өнім ... ... ... ... цехы;
- көмекші цехтар.
Кәсіпорын құрамында 4 кешенді-механикаландырылған цех, 4 ... ... 2 ... ... ... ... линиясы бар. Кәсіпорын қалдықсыз технологиясы
бойынша жұмыс ... ... ... майлы дәндер болып табылады, солардың
негізгілері-мақта шиіті мен күнбағыс дәні ... ... ... ... және ... мақта зауытынан жеткізіледі. Күнбағыс дәні
негізінен Шығыс Қазақстан облысы мен Ресейден әкелінеді.
Кәсіпорынның ... ... ас майы және ... ... майы ... ... шығыс асханасы тағамдарын даярлау үшін
қолданылады, бұл тағамға арнайы және үйреншікті дәм береді. Мақта майы ... да ... ... ... ... кулинарлық май және маргарин
өндірісі үшін жетістікпен пайдаланылады. Май шағын цехтардың ... ... ... май ... ... ... ... қазіргі заман технологиясымен рецептура ... ... ... ... ... шығарылады, тауарды жоғары ... ... ... Шрот пен ... ... ... ... Құс, ірі қара және басқа да үй ... жем ... ... шетелге шығаруға мүмкіндігі бар және протеин ... ... бар. ... ... ... өндірісінде өндірістің
жанама өнісі ретінде глицирин жартылай фабрикаты алынады, ол кейінінен
глицериннің ... ... ... алу үшін ... ... ... мақсаттар үшін. Жоғарыда аталған барлық тауар түрлері өтімді
болып табылады, ... ... ... ... ... де, өнеркәсіп
өндірісінде де (құймалы крепитель, битум) және фураж (шрот, шелуха) ретінде
де бөлшек саудада жоғары сұранысы ... ... ... ... ... ... майы мен ... табылады.
Мақта майы, майлы май дәніне жатады және бірқатар еркін май қышқылы санынан
және қажетсіз заттар қоспасынан ... майы ... және одан ары ... ... және басқа да
мақсаттарға пайдалану үшін мақта ... ... ... өндіріледі.
Рафинациялық цехта өсімдік майымен бірге болатын қажетсіз ... ... ... ... Майды тазарту сілтілік тазарту және
дезодрация (сасық, жаман иісті кептіру) жолымен жүргізіледі. Бұл ... май мен ... ... ... ... ... ... шикізаты болып табылады.
Кәсіпорынға қойылған міндеттерді орындау үшін: Жарғы капиталы ... мың ... ... ... ... бағасы 100 теңге болатын -
2022660 акциясы болуы қажет. Соның ішінде 1844670 жай акциялар, ал ... бар ... ... ... ... ... ... қаржысынан
тұрады. Кәсіпорында тұрақтылық қоры 15 пайыз жарғылық капиталдан құралады.
Жиналған сомма 30 млн.тенге одан да ... ... ... ... ... төленбеген жағдайда кешіру үшін арналған болып, оның
сомасы 665128 тенгені құрайды.
Кәсіпорын ... ... ҚР есеп ... ... ... ... ... Оған қосымша кәсіпорында Есеп ... ... ... ... ... ... ... ҚР 26.12.1995 жыл №2732 Есеп саясаты тұрасында
Президенттің жарлығы;
Қазақстандағы бухгалтерлік стандарттары;
- Бас есеп шоттар жоспары;
- Бухгалтерлік есеп жүргізудегі әдістемелік ұсыныстар;
- ... және де ... ... ... мен ... да басқа арнайы және ресми құжаттарға сәйкес ... онда ... есеп ... ... жүргізуді ұйымдастыру тәртіптері
қарастырылған.
Арнайы бөлімде, қаржылық есеп беру ... ... оның ... табыс алатын арнайы көрсеткіш көздері ... ... ... ... ... ... ... активтерді тексеру
тәртібін бекітілген, түрлі активтер және капитал, ... ... де ... ... арқайсысына жеке бөлімдерде есепті қалай жүргізу
тәртіптері қарастырылған, барлығы 36 беттен ... ... ... ... ішінде материалдық қорлар есебі қажет болғандықтан басқа ... ... ТМҚ ... ... тоқталып өтсек.
Материалдар есебі 20 — материалдар бөлімінде жүргізу қарастырылып:
201- Шикізат пен материалдар;
202- Жарым фабрикаттар...
203- Отын;
204- Ыдыс пен ... ... ... ... ... ... ... материалдары.
Шоттарды бекіткен соң ТМҚ-ның нақтылай бағасын анықтау әдістерін атап
көрсетуді жөн көрдік: сатылу ... мен ... ... ... көлік-даярлау шығындарына не
кіретіні көрсетілген және ауытқулары қалай есепке алынатына бекітілген.
Сонан соң ... ... ... ... проводкаларды
реттеу тәртібі, қосылған құн салығына берілетін проводкалар, ... ... ... ... алу ... ... түрлі
қателіктерді реттеу проводкалары бекітілген.
Кейінгі тармағында материалдардың өндіріске өткізілу тәртібі және
типті ... ... ... соң ... ... немесе
артық болғанда сату операциялар тәртібі және корреспонденциясы берілген.
Осы ... ... ... ... ... ... ... бағалау
операцияларының тәртібі бекітілген және күнделікті кездесетін инфляцияның
бағаға әсеріне қатысты реттеуші проводкалар ... ТМҚ ... да ... ... кем ... анықталғанда жауапты тұлғалардан өндіру
немесе, нормаға сәйкес шегерулерге ... ... де есеп ... ... баға ... ... жоспарлы, орташа нормативті
есебінің келісілген бағасы немссе басқа да көлік-дайындау ... ... ... ... құнның есептік өзіндік құнынан ауытқуы (+,-) соммалық
түрде есептеледі, содан кейін оның проценттік қатынасы ... ... ... номенклатуралық номер бойынша емес, ... ... ... Бұл ... материалдардың бастапқы қалдығы және көлік-
дайындау шығындары, олардың ай ішінде есептік нақты ... ... ... Одан ... ... шығындар сомасының есептік ... ... ... ... ... ... яғни ... есептік бағасы бойынша жұмсалса, онда оны көлік-дайындау
шығындары проценттік ... ... және ... тауарлы-
материалдық кұндылықтар бөлігінің нақты ... ... ... ... ... шығынының үлесі анықталады.
Материалды қоймадағы есебі және түгендеу.
«Шымкентмай» ААҚ-да материалдық қорлардың қозғалысының ... ... ... кеңінен пайдалану жолға қойылған. Ол ... ... және ... ... ... ... сақталуы мен дұрыс
пайдалануы бойынша қажетті есеп пен бақылау ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Материалды қорларды сипаттауға арналған алғашқы есеп ... ... ... ал ... ... ... ... техникасының көмегімен және қолмен
толтыру болып ... ... ... ... мен олардың құжаттық
айналымын белгілі заңдылыққа сәйкес, субъектінің өзі өндірісті ұйымдастыру
ерекшеліктеріне, есепті ұйымдастыру жүйесіне байланысты ... ... ... ... ... ... келісім-
шартқа сәйкес толтырылады. Онда келесі жағдайлар көрсетіледі: ... ... ... ... түрі, артудың қызметі, көлік түрі, егер
жеткізіп беру жиі жүргізілсе, онда жеткізіп берудің ... ... ... ... түсуін бірінші кезекте кәсіпорынның маркетингтік
қызмет бақылайды. Олар келісім шарттардағы ... ... ... ... материалдардың сапасы және жетіспеушілігі бойынша
ауытқуларын анықтайды. ... ... ... ... ... бойынша
айып мөлшері, түрлері ұсынылып, мекеме басшысына беріліп отырылады.
Жүктің темір жол ұйымдарына түскені турасында ... және ... ... ... ... ... ... кәсіпорын басшылары маркетинг
қызметіне тез арада береді. Бұл ... ... ... ... түскен тауардың келісім-шартқа сәйкестігін барын тексереді, келісім-
шарттағы негізгі көрсеткіштерінің сәйкестілігін, жеткізіп берудің ... тағы ... ... ... анықтап болғаннан кейін, өз ... ... ... ... ... ... хат пен ... да
қажетті құжаттарды экспидитор атына толтырады. Сенім хат (1-ші ... ... және ... қабылдаушының атына құжаттарына сәйкес
тілхат арқылы жазылып береді, ол ... ... және ... хатты беру алдында есеп журналында тіркеледі.
Материалды жергілік жабдықтаушылардан қабылдаған кезде ... ... ғана ... ... ... да қарау керек, өйткені өзінің
қоймасына өткізген ... ... ... ... ... ... тағы да ... көрсеткіштеріне жауап береді,
өйткені ол өзі қабылдаған ... ... ... ... құндылықтарды қоймаға тапсырғаннан кейін, маркетолог келесі
күнге дейін маркетингтік қызметке негізгі құжаттарды беру керек: ... ... ... төлем талап-тапсырмасы, тауарлы-көлік
накладнойлары, ... ... ... ... ... қолхаты.
Одан кейін бұл құжаттар материалдың кіріске ... ... ... үшін ... беріледі.
Материалды қабылдау қойма меңгерушісімен немесе ... ... ... ... жағдайларда талдау өткізу, зерттеу немесе ... және ... да ... өкілдері, комиссия немесе лабороториялық
жұмысшылардың қатысуымен болады.
Түскен құндылықтардың саны жабдықтау ... ... ... ... жауапты түлға «Қабылдау акт» ... ... ... ... күні бір ... толтырылады.
Кәсіпорынды материалдық қорлармен прогресивті жабдықтау ...... ... ... орталықтандырылған жеткізіп
беру, ол кезде тауарлы-көлік накладнойы (Ф.М-5 және М-6) 4 ... ... ... ... кіріс ордерінің орнына, материалды қабылдау үшін;
2. жабдықтаушыларға- құндылықтарды есептен шығару үшін;
3. автокөлік жүргізушілеріне - еңбек ақы есептеу ... ... ... ... үшін ... ... жабдықтаушыдан келіп түкен материалды құндылықтардың сандық
немесе сапалық айырмашылығы бөлсе, немесе ... ... ... ... ... «Материалдарды қабылдау актісін» 2-дана етіп толтырады.
Біріншісі бухгалтерияға шоттарды жазу ... ... ... ... ... ... ... ал екіншісі маркетинг
бөліміне, жабдықтаушыға талап қою үшін беріледі. Материалдарды ... ... ... ... ордері толтырылмайды.
Қоймадағы материалдардың есебі, материалды қорлардың түсуі мен есептен
шығарылуына толтырылатын алғашқы құжаттар негізінде материалды-жауапты
тұлғалар, яғни ... ... ... ... жедел бухгалтерлік есеп
жүргізеді. Қоймадағы сандық есептің ... мен ... ... карточкаларында» (Ф.М-17) жүргізіледі (6-шы қосымша).
Материалдың әрбір ... ... ... ... тапсыру-өткізу реестірінде ашады да, оларды қол қойғызып қойма
меңгерушісіне береді. ... ... ... ... ... қойылады.
Материалды жауапты тұлға қойма есебінің ... ... ... ... және шығыс құжаттары негізінде түсіреді де, әрбір жазудан соң
жаңа қалдық ... ... ... ... күн ... ... ... түсіріп отыру керек. Материалдық қорлардың сорттық есеп
жазулары бойынша қойма менгерушісі ... ... ... ... ... және ұзақ ... бойы ... тұрған материалдар
жайлы «Қоймадағы материалдардың қалдық есеп ведомастын» (Ф.М.-20) толтырып
тапсырады.
Материалды жауапты тұлғалар кезең сайын кіріс және шығыс ... ... ... ... ... Онда ... ... мен реттік нөмірі көрсетіледі. Шекті-алу карталары шекті пайдалану
уақытына байланысты ... мен ... ... ... ... ... жасалу дұрыстығы мен оларды
қойма есеп карталарына жазылу тәртібін ... ... ... және ... жазу ... ... ... қолтаңбасымен
куәландырылады. Кәсіпорынның есептен шығаруындағы алгашқы құжаттары
қосымшаларда келтіріледі.
Басқа жаққа сатылып ... ... ... ... ... ... ... негізінде толтырылады. Онда
материалдардың аты, саны, соммасы көрсетіледі. ... мен ... ... ... ... ... тәртібі, тағы басқалар көрсетіледі.
Кәсіпорындағы дайын өнімнің өткізілу келісім-шартын қарастырайық. Онда
Шымкентмай ААҚ ... ... Осы ... ... сатып
алушы 75000 теңге соммасындағы өнімді сатып алуға және 15-ші қарашаға дейін
төленуге тиісті міндеттеме ... ... ААҚ ... ... дер ... және келісім негізінде бағамен босатуға міндеттеме
қабылдаған. Келісім-шартта сондай-ақ уақытында төленбеген сома үшін ... күн ... 0,2% пеня ... ... ... ... келтірілген.
Ай соңында бухгалтериядан қоймаға материалдар қалдықтары есебінің
кітабы ... Онда ... ... ... ... ... жазып, бухгалтерияға материалды қорлардың
есептік ... ... ... ... және ... үшін қайтарады. Осылайша
қойма меңгерушісінің қызметі карточкаларды жүргізуге, құжаттардың тапсыру
реестірін, ... мен ... ... ... ... келіп тіреледі. Қоймадағы есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... қалдықтарының көрсеткіштерін бухгалтерия жасайтын топтық
айналым ведомості қалдықтарының ... ... ... ААҚ ай ... ... ... ... және шығарылған
қалдықтардың дұрыстығын тексеру үшін ... ... ... ... ... ... жинақтайды да, жалпы ... ... ... соммалық кітаптың ФК 30 көп бөлімді ... ... ... ... ... бойынша жіктелуіне
бірнеше беттер арналады.
Құндылықтардың сақталуы, пайдалануы қойма есебінің үйымдастырылуымен
тығыз байланысты. Қазіргі кезде көптеген кәсіпорында ... ... ... ... механизацияланып келеді. Бұл кезде оператор алғашқы ... ... ... бір ... қойма есеп карточкаларына және ЭЕМ-
ға көшіреді. Ай ... ... есеп ... орны ... мен ... көрсетілген машинограмма ведомостте жасалады. Бұл
ведомостте әр қойма және әрбір материалға жауапты тұлға бойынша ... ... ... ... есебін жақсарту және жетілдіру
үшін ЭЕМ-дың есепке енгізудің ... зор. Бұл ... ... ... ... ... қана ... туралық,
оперативтілік, тексеру қызметтерінің жоғарлауына алып келеді. Көптеген
зеріттеулерде көрсетілгендей, алғашқы құжаттарды қолмен толтыру және ... ... ... ... ... меңгерушісінің жұмыс уақытының
21 пайыздан астамы құжаттарды толтыруға кетеді, - деп ... ААҚ ... ... ... сын ... ... кітапта жүргізілуі, қоймадағы материалды қорлар ... алу ... ... және қол жұмысын көп қажет етеді.
Сондықтан, қазіргі кезде кәсіпорын басшылары қойманы ... ... ... ... ... ... ... Түгендеу-бухгалтерлік есептің маңызды
әдісі ретінде, материалды құндылықтардың ... және ... ... ... анықтау үшін және оларды заңға сәйкес бухгалтерлік есепте
көрсетуі үшін пайдаланылады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... тәртібі жайлы» нұсқасына сәйкес түгендеу
жылына бір рет, жылдық есеп беру ... ірі ... үшін 1 ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты
жүргізіледі:
- материалды-жауапты тұлғалар ауысқан кезде;
- төтенше жағдайлардан ... ... және ... есеп ... ... ауытқулар жайлы
хабар келгенде;
- ұйымдарды тарату кезінде, жойылу ... ... ... ... ... бас бухгалтер түгендеуді тағайындап, бұйрық шығарады. Онда
түгендеу объектісі, түгендеу мерзімінің басы мен ... ... ... ... ... құрамы мен оның ... ... ... ... ... ... міндетті
қатысуымен жүргізіледі, алайда материалды-жауапты тұлға өз учаскесінде
түгендеу комиссиясының мүшесі бола ... 2002 жылы 22 ... ... ... мен ... ... ... негізгі құралдар
• негізгі және көмекші материалдар
• дайын өнім
... ... ... ... ... мен ... есеп айырысу
• ақша қаражаттары
• салық төлемдерін төлеу бойынша есеп ... ... ... да ... ... ... ... басталуы мен аяқталуы уақыты 01.10.2002ж.- 01.10.2003ж.
Шикізаттар мен материалдар, ыдыстар және дайын өнімге түгендеу жүргізу
уақыты 01.10.2002ж.-01.11.2002ж. ... ... ... ... және ... үшін орталық комиссия бекітіледі, оның
құрамында: білікті мамандар, жауапты қызметкерлер және материалды қорларға
жауапты ... ... ... ... ... ... кезінде келесілер тексерілді:
• материалдардың сақталуы
• жіберу дұрыстығы
• таразы және өлшегіш құралдардың дұрыстығы
• материалдық қорлардың түсу
• есептен шығу есебінің дұрыс ... ... ... ... ... ... есеп карточкаларына
жазылғанын материалдық бухгалтерияға ... ... ... №1 ... алынады.
Комиссия материалды қорлардың түгендеу тізімдемесін жасайды. Ол 1
данада жасалады, оған ... ... ... ... ... бары ... Материалды қорларды түгендеу тізімдемеге әрбір жеке
аты бойынша, номенклатуралық нөмірі, артикл, ... ... және ... ... ... қойма операциялары жүргізілмейді, алайда ... ұзақ ... ... ... ... ... ... түгендеу комиссия мүшелерінің қатысуымен материалдар түгендеу
тізімдемеге «Түгендеу кезінде ... ... ... деп босатылуы
мүмкін. Түгендеу нәтижесін анықтау үшін материалдардың қалдық ... ... онда ... ... мәліметтері бойынша материалдар
қалдығын жазу үшін арнайы ... ... ... ... ... ... ... оларды түгендеу тізімдемеге қосуы
керек. Түгендеу тізімдемесі толтырылған соң, бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... әрбір күннің ... ... да, ... ... мүшелері толық жиналған соң оны ашады.
Материалдарды қорлардың ... ... ... ... есептеу, өлшеу арқылы
жүргізіледі.
Салыстыру-түгендеу ведомостарына тек айырмашылықтар анықталған
материалдар ғана ... ... ... ... бойынша келесі мәліметтер анықталады: Шикізат цехында экстра
бензин бухгалтерлік құжат бойынша 84722 кг мен ... ... ... ... ... 33 кг мен 2255-22 ... жетіспеушілік
анықталды. Бұның барлығы, яғни 33 кг мен 225-22 сома ... ... зиян ... кіреді. Ал каустикалық сода бухгалтерлік құжат
бойынша 33092 кг мен 465123-64 сомада тіркелген. Түгендеу ... ... ... 27 кг мен 384-75 ... құраған. Түпкілікті
жетіспеушілікке Вобликовадан түсініктеме хат алынып, ақша ... ... ... ... комиссия мүшелері мен материалды
жауапты тұлға, ... ... ... қол ... ... ... ... журнал-ордерлер толтырылып,
онда жетіспеушіліктер сомасы көрсетіледі, бухгалтерлік проводка беріледі.
Түгендеу нәтижесі бойынша анықталған жарамсыз материалды ... ... ... ... ... материалды қорлардың
артықшылығы кіріске алынады. Бұл кезде:
Дебет 201-206,208 материалдық қорлар
Материалдық құндылықтар есебі.
Шымкентмай ААҚ материалдар есебі ... ... ... саясатына сәйкес жүргізіледі. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... жоғары екендігін
жете түсінеді деп отыр. Өнімнің өзіндік ... ... ... ... кәсіпорында 92%-ды құрайтындығын атап айтқан да ... ... ... ... ... ... ретінде өнім өндіру процесіне бір-
ақ рет ... ... ... жаңа өндірілген өнімге толық беріп отырады да,
жаңа өнімнің материалдық негізін құрайды.
Материалдық құндылықтар есебі бухгалтерлік ... №7 ... ... ... стандарты негізінде ұйымдастырылады, онда
стандарттың әрекет ету ... ... құн және ... ... есеп беруде мәнін ашуы анықталған. Сонымен қатар ... ... ... ... Ол ... №7 есеп стандартына қосымшалар
енгізілген.
Материалдық қорлар- бұл ағымдағы активтер:
- шикізат пен материалдар;
- сатып алынған ... ... ... бұйымдар;
- конструкциялар мен бөлшектер;
- отын;
- ыдыс және ыдыстық материалдар;
- қосалқы бөлшектер, басқа да ... ... ... ... ... ... ... басқалары.
Нарықты экономика жағдайында сапалы көрсеткіштердің, яғни шикізат,
материал, отын үлестік шығындарын азайтуға аса көп ... ... ... ... шешу үшін ... ... ... қалдықтарын азайту, сондай-
ақ қымбат бағалы шикізаттарды өнім ... ... ... ... ... жоғалтулар мен тиімсіз шығындарды барынша жою,
шаруашылық айналымға қайталама қорларды енгізу, ... ... ... жолдары арқылы шешу қарастырылуда. Бұл сауалды шешуге бухгалтерлік
есептің дұрыс ұйымдастырылуының маңызы өте зор. ... ... есеп ... ... материалды тиімді пайдалану арқылы
өнімнің өзіндік құнын төмендету қорларын ... ... ... және ... ... ... ... қорлардың есебінің негізгі міндеттері:
- материалдардың түсуі мен ... ... ... ... ... опреациялардың құжаттарда уақытылы және дұрыс
көрсетілуі керек;
- материалдардың ... ... және ... ... кезеңдерін
сақталуын бақылау;
- материалдық қор нормаларының сақталуын қадағалау;
- қоймадағы қорлардың есебін ұйымдастыру және жүргізу барысында қажет
емес ... ... ... ... ... ... ... қолдануын жүйелі бақылау;
- материалдық қорлардың нақты ... ... және ... ... ... ... құнына дұрыс аударылуын бағалау;
- қойма шаруашылығын дұрыс ұйымдастырылу, таразылар мен өлшегіш
құралдарының дұрыс ... ... ... алу;
- материалдық қорлар бойынша субъектінің есептік саясатының дұрыс
қалыптасуын және ... ... ... бақылау.
Жабдықтау және қойма шаруашылығының, салмақ өлшеу шаруашылығының,
дұрыс ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... және онымен материалды жауапкершілік келісім-шарты түзілген.
Өндіріс ... ... рөлі және ... ... ... ... және көмекші болып екіге бөлінеді. Негізгі материалдар-
дайындалып жатқан өнімге, оның ... ... ... ... енеді.
Көмекші материалдар - өндірілетін өнімнің материалдық негізін құрамай,
өнімге қажетті ... ... ... үшін ... ... ... және ... әдістері бойынша, материалдарды
келесі түрлерге бөлуге болады:
Шикізат пен материалдар-өндірілетін ... ... ... ... ... кезінде құрамдас бөлігі болып табылатын шикізаттар мен
материалдар. Бұл жерде сондай-ақ, өнімді өндіруге ... және ... және ... ... ... ... ... алынады.
Сатып алынған жартылай фабрикаттар, орағыш бүйымдар, конструкциялармен
бөлшектер - бұл кәсіпорында әрі қарай өңдеуге арналған алғашқы өндеу ... ... ... ... ... ... орны ... сатып алынған және меншікті өндіріс жартылай фабрикаттарына
бөлінеді. Орағыш бұйымдар, конструкциялар шығарылып жатқан өнімді орау ... ... ... ... ... олар жинау шығындарын қажет
етеді.
Отын - материалды қорлардың маңызды бір түрі. Отын мына ... ... ... (бензин, керосин, дизельдік отын және басқалары),
жанармайлар, қатты отын (көмір, ағаш және ... ... ... отынның тиімді пайдалануына мемлекет тарапынан да көңіл
бөлініп отыр. Ыдыс және ыдысты материалдар- дайын өнімді орауға, құюға және
өндіріс процесінде ... ... ... ... материалдар және ыдыстарды дайындау мен жөндеу материалдары.
Ыдыс және ыдыс матриалдарына осы уақытқа дейін көңіл де, қаржы да ... ал ... ... бұл ... ... бір ... ... бөлшектер- машина құралдары, транспорт ... ... ... арналған. Қосалқы бөлшектер сатып алынған және
негізгі қызмет қажеттілігі үшін өзіндік өндірістен алынған болуы ... ... - ... ... ... ... қосалқы бөлшектер және тағы басқа белгіленген мақсат бойынша
қолданыла алмайтын материалдар жатады.
Өндіруге ... ... - ... ... ... берілген, осы
субъектінің өңдеуге тиіс материалдары жатады. Қайта өңделген соң ... ... ... ... құнына енгізіледі. Шет жаққа қайта өңделгені үшін,
төлем ақы субъектімен түзілген келісім-шарт негізінде жүргізіледі.
Құрлыс ... - ... мен ... және ... ... ... бөлшектерін, конструкцияларын тағы басқа ... ... ... ... ... жүргізуде
пайдаланылады.
Бұл шот Шымкентмай ААҚ-да тікелей пайдалынбайды, дегенмен егер ... ... ... есеп ... ... ... ... көрсетілген топтар бухгалтерлік есептің шоттарының бас
жоспарында анықталған шоттар ... ... ... ... ... техникалық белгілері мен ... ... ... ... Олар ... ... көлемі, сапасы, маркасына ... ... ... есебін оңайлату үшін, ... ... ... ... ... ... ... Онда субъект қолданылатын ... ... ... ... ... номенклатуралық
нөмірінде, атауы, сапасы, көлемі, өлшем бірлігі және өге ... Егер онда ... ... ... ол ... ... ... есеп саясатында көрсетілгендей материалдарды бағалау,
материалды қорлар есебінде маңызды роль ... ... ... ... ... құны ... көрсетіледі. Ол келесі шығындардан
құралады:
- ... ... ... алу және ... орналасқан жерге жеткізу;
- өнімді қайта өңдеу шығындары.
Есеп саясатында көрсетілгендей сатып алу және дайындау -шығындарына
сатып алу бағасы, баж ... ... ... ... сый ақылар,
көлік дайындау шығындары және басқа да қорларды алумен байланысты шығындар
жатады.
Көлік дайындау шығындарының құрамына ... жол ... су ... ... өзге транспорт түрлерімен тасымалдау үшін ... ... ... ... ... жол және басқа көлік
ұйымдарына, жеткізу материалдарды алу немесе дайындауға ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы ұйымға
төленген және тағы басқа қорларды алумен байланысты шығындар.
Өнімнің ... ... ... - ... ... ... ... отынның, энергия, негізгі құралдардың, ... ... ... ... өнім ... ... ... өндірістің технологиясымен, ұйымдастырылуымен шартталған басқа
да шығындар кіреді.
Материалды құндылықтар баланста және синтетикалық есепке ... ... ... ал талдамалық есепте тұрақты есептік баға (келісімді ... ... ... ... ... ... ... қорлар есебі келісім-шарт бағасы бойынша
жүргізілсе, онда олардың нақты ... құны ... құны мен ... ... ... ... құндылықтар есебін ағымда
талдамалық ... ... ... ... ... болған
жагдайда, нақты өзіндік құны бойынша есептеу қиын. ... ... ... ... ... құнын анықтау үшін, көлік дайындау шығындарын
бөліп және оны әр-бір материалдық сатып алу құнына қосу ... ... ... ... ... және шығыс құжаттары
негізінде рәсімделеді, ... ... ... ... ... ... яғни ... бағаны қолданылу қажет. Ол ... ... ... ... ... ... бағасы және тағы басқа
негізде анықталады.
Есеп саясатында көрсетілгендей нақты өзіндік ... ... ... ... (+,-) ... ... ... содан кейін оның
проценттік қатынасы анықталады. Мұндай ауытқулар материалдар тобы ... Бұл ... ... ... ... және ... ... олардың ай ішіндегі есептік нақты ... ... ... Одан ... ... шығындар соммасының есептік баға
проценттік баға ... ... ... ... немесе
ауытқулардың есептелген проценті сәйкес шоттарға ... ... ... ... яғни ... ... ... бағасы бойынша
жұмсалса, онда оны көлік-дайындау шығындары проценттік ... ... ... ... ... жаңа қалдығындағы көлік-дайындау
шығындарының үлесі анықталады.
Материалдық қорлар есебінде, субъектіде ... ... №7 ... ... ... Бухгалтерлік есеп
стандартының 12-ші бөлімінде өндірісте есептен шығарылған ... ... 4 ... ұсынған:
1. Ерекше ұқсастыру әдісі-материалды құндылықтарды нақты құны бойынша
есептен шығару. Бұл әдіс автомобиль, ... ... ... ... ... ... ... сатып алу немесе сатқанда
қолданылады;
2. Орташа құн әдісі- есепті кезең басындағы және ... ... ... ... орта құны ... ... Бұл әдісті ең көп қолданылады. Орта құн барлық материалдық
құндылықтар сомасы осы материалдық құндылықтар бірлігінің санына ... ... Фифо ... ... ... ... бағасы бойынша есептен шығарылады.
Бұл әдістің аудармасы, бірінші қордың-соңгы ... - ... яғни бұл ... ең ... сатып алынған матеиралдық қорлар
бірінші болып өткізіледі, ал соңғы қабылданған матриалдар есепті
кезеңнің соңына ... ... Лифо ... ... ... ... ... бойынша есептен шығарылады. Бұл
әдіс Фифо әдісіне қарама-қайшы болып келді, яғни ... ... ... ... ... ... Лифо ... кезінде бірінші болып
соңғы қабылданған материалдық қорлар өткізіледі, ал ... ... ... ... ... құны ең ... ... де, кезең соңындагы материалдар қоры ең ... құны ... ... ... әрбір әдістің өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері
бар, бірақта әрбір кәсіпорын өзінің шаруашылық ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... істейді. Бағалау әдісін таңдау оның
бухгалтерлік балансқа, қаржылық шаруашылық қызмет нәтижелері туралы есеп
беруге, табыс ... мен ... ... қабылдау әсеріне байланысты
жүргізіледі.
Бұл әдістерді қолдана отырып, материалды қорларды бағалау мен көлік-
дайындау шығындарын есептейміз. ... ... ... мен көлік-
дайындау шығындарының сомасы, өткізілген өнімнің өзіндік құны арқылы жалпы
табыстың көлеміне тікелей әсер етендіктен, бұл ... ... ... ... ... ... ... материалды қорларды бағалау
әдістерінің дұрыс ... ... ... қадағаланады.
Материалды қорлардың дұрыс бағалануы туралы мәліметтер төменгі
бөлімдерде қарастырылады.
Материалды бағалау ТМҚ есебінде ... роль ... ... ... нақты өзіндік құны бойынша көрсетіледі. Ол ... ... алу, ... ... жеткізу;
өнімді кайта өңдеу шығындары.
Сатып-алу және дайындау шығындарына сатып алу бағасы, баж салығы,
делдал ұйымдарға комиссиондық сый ... ... ... ... ... да қорларды алумен байланысты шығындар жатады.
Көлік - ... ... ... темір жол тарифм, су фрахты
автомобиль ... өзге ... ... ... үшін ... ... материалды жеткізу темір жол немесе басқа
транспорт ... ... ... алу ... дайындаумен
байланысты жол шығындары; қоймада орау, арту, түсіру бойынша шығындар
жабдықтаушы ұйымға ... және т.б. ... ... байланысты шығындар.
Тауарлы-материалдық құндылықтардың қайта өңдеу шығындары (жұмыстар мен
қызметтерді орындау) құрамында ... ... ... ... ... ... ... энергия, негізгі құралдар,
еңбек құралдарының құны, сонымен қатар өнім ... ... ... тікелей байланысты, өндірісінің ... ... ... да ... ... және олар өнімнің
(жұмыс, қызметтер) өндірістік өзіндік құнын құрайды.
Тауарлы-материалдық құндылықтардың баланста және синтетикалық ... ... құны ... ал ... ... өзіндік құнын есептеу үшін қажет барлық құжаттар бар болған
кезде, ягни ай соңында, квартал соңында есептеледі.
Тауарлы-материалдық құндылықтардың ... ... ... есепте,
әсіресе материалдардың номенклатурасы үлкен болатын жағдайда, нақты өзіндік
құны бойынша есептеу қиын. Әрбір ... ... ... ... құнды анықтау үшін келесі - дайындау шырындарын бөліп және оны
әрбір ... ... алу ... қосу ... ... ... қозғалысы күнделікті сәйкес кіріс және шығыс құжаттары
негізінде рәсімделеді, сондықтан агымдық есепте алдын - ала ... ... яғни ... баға деп ... ... ... туады.
Кредит 727 басқада кірістер
Материалды қорлардың жетіспеушілігі көрсетіледі:
Дебет 334
Кредит 201-206,208
Кінәлілер мен себептер анықталды:
-табиғи зиян нормасы шегіндегі ... ... ... ... ... ... ... 821
Кредит 334
Нақты кінәлілердің анықталғаны ... ... ... ... ... ... ... сомасына жыл соңында жиынтық кіріс азайтылды:
Дебет 571 жиынтық табыс
Кредит 821 жалпы және әкімшілік шығындары.
Тауарлы- материалдық қорлардың бухгалтериядағы ... ... ... ... ... ... ... Яғни, оперативтік және ... ... ... ... ... және ... сандық есептің
көшірілуі жойылады. Бухгалтерлік есеп оперативтік есепке ... ... ... ... Бұл ... ... қоймадағы және
бухгалтериядагы есепті салыстыру мүмкіндігі туады және қоймадағы қалдықтар
туралы мәліметтермен ... ... ... ... ... де ... есебі қоймада жүргізіледі де, ол бухгалтерияда қорларды сақталу орны
және қорлар тобы бойынша сапалық түрде ... ... ... ... кірісі мен шығысы алғашқы құжаттары қоймадан және ... ... ... ... Бухгалтерия бұл құжаттардың
сәйкестілігін тексеріліп кейінінен оны мәліметтік-есептеу ... ... Осы ... бұл ... ары қарай өңделеді тексеру барысында
жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... есептелуіне бухгалтер баса назар аударуы
қажет. Қоймадан түскен құжаттарға ілеспе ... ... ... ... ... ... ... бекітілген есептік
топтар бойынша материалдардың ... ... ... ... Онда ... ... ... мен шығысы бойынша есебі
жүргізіледі.
Шымкентмай ААҚ-да бухгалтерия материалдар ... ... ... ... ... есеп ... ... Материалды
қорлардың сандық-сомалық кітабы негізінде ... ... ... оның ... ... мен ... ... есебінің
айналым ведомосты жасалады. Бұл мәліметтерде негізінен ... ай ... ... ... ... ... өнім
түрлерінің жалпы саны мен сапасы.
Материалдық ... ... және ... есеп ... ... ... көрсетіледі, ал қалдықтары ай соңында есептеп
шығарылады. 2002 жылдың желтоқсан айындағы 201 счет, 203 ... 204 ... ... 208 ... 222 ... ... ведомосты. Айналым ведомостінде
201 счеттың ай соңында қалдығы 43930273,98 теңгеге тең. ... көп ... ... ... ... ... теріс әсер етеді. Бұл
қалдықтың көп болуы маусымдық сипат алады. Бұл қойма ... ... ... ведомостының қорытындысы бойынша ... ... ... мен ... ... Олар топтық айналым ведомостына
көшіріліп, синтетикалық есепте пайдаланылады. Жинақ ... ... ... ... ... ... салыстырылады.
Бухгалтерияда материалдар-жауапты тұлғалардың есеп беруі жасалады.
Материалдардың ақшалай түрдегі қозғалыс ... ... ... басы
мен соңындагы қалдықтары, қоймалар мен материалды-жауапты тұлғалар бойынша
материалды қорлардың қозғалысы көрсетіледі, ... ТДШ орта ... ... ... ... ... және қосымша материалдар
қоймасының ... ... ... ... таблицадан көруге
болады.
Қоймадағы ай басындағы қалдық 6.776.410.71, ... ... ... ... ... 4.988.888-38 теңге, ай соңындағы қалдық 198460.66
теңге ... ... ... ... ... мен қалдықтар
есептелінген. Өнім өндірісі процесінің үлесіне тиетін ТДШ дұрыс ... ... ... ... ... анықтау өндіріске жіберілетін
материалдардың өзіндік құнында, осы материалдан өндірілетін бұйымдардың
өзіндік ... ... роль ... Материалдардың нақты өзіндік құнын
есептеу үшін есепті бағадағы материалды құндылықтардың бастапқы қалдығына
материалдардың ... қосу ... Осы ... ... ... құн
есептелінеді. Есепті баға мен нақты өзіндік құн бойынша айырма ТДШ немесе
ауытқуды береді (+,-). ТДШ орта ... ... үшін ... ... ... ... =--------------------------------------------------------------
-
Орта проценті ... Б.қ. ... ... ... баға ... + ... түсуі
Абсолюттік сома келесі формуламен есептелінеді:
ТДШ немесе ауытқу- ... ... бага ... ... ... ... сомасы процент ріске жіберілген материал-
дар дың қүны
Тауар ... ... ... ауытқулар есептеледі және нақты
өзіндік құн арасындағы айырма үлесі ... жеке ... ... ... ... ... ... проценті берілген есеп
мәліметтерімен есептелсе, орта процентті өткен ай мәліметтерімен анықтауға
болады, Бұл есептеулерді жеделдетеді, ... ... ... ТДШ ... есебі материалды құндылықтардың нақты құнының есептік құнынан
ауытқуларын есептеудің машинограмма да жүргізуге болады.
1997 жылы 5 ... ... ... ... ... ... Субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметтерінің ... ... есеп ... бас ... ... ... активті, инвентарлық счеттарында жүргізіледі. Бұл бөлімінің
құрамына келесі синтетикалық счеттар кіреді:
201 Шикізаттар мен ... ... ... ... фабрикаттар мен құрамдас бұйымдар,
конструкциялар мен бөлшектер
203 Отын
204 Ыдыс және ... ... ... ... Басқадай материалдар
207 Өңдеуге жіберілген материалдар
208 Құрылыс материалдар және ... ... ... ... ААҚ өз есеп ... құру ... есебі жүргізу шоттар жоспарына сәйкес шоттарды ... ... ... ... ... ... ... келесідей болады.
Материалдар жабдықтаушылардан қоймаға түсті және қоймаға кіріске
алынды; бірақ алынған материалдар бойынша қаржы төленген ... 201 ... мен ... 671 ... есеп ... ... сондай-ақ шет ұйымдар көрсеткен ТДШ кіреді, ал
кәсіпорынның өз транспортымен жеткізілген шикізат пен ... ... ... сәйкес элементтеріне (еңбек ақы, материалдар, отын)
жатқызылады, келесідей проводка ... 201-206 сч. ... ... 671 сч. ... есеп ... ... сатылу бағасымен материалдар қалдық және түзілмейтін
ақау ретінде кіріске алынды: Дебет 201-206 Материалды құндылықтар.
Кредит 852 ... ... ... 821 ... және ... ... ... құрылыс, 901, 921, 931, 941, 951 Материалдар.
Негізгі қорлардың жойылуы нәтижесінде материалды қорлар ... Бұл ... ... ... ... 206 Басқадай материалдар
Кредит 727 Негізгі емес қызметтен басқадай шығындар
Қоймадағы материалдарды ... ... ... келесі
проводкалар беріледі.
Дебет 901,921, 931,941, 951
Кредит 201-206, 208.
Жаңа счеттар жоспары 1997 жылы ... ... ... ... бойынша келесі проводка берілетін болды.
Дебет 207 Өңдеуге жіберілген материалдар
Кредит 201-206, 208 ... ... мен ... ... ... материалдар:
Дебет 821 Жалпы және әкімшілік шығындар
Кредит 201-206, 208 счеттар
Жабдықтаушылардан ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушыға немесе
тасымалдаушыларға қойылатын шағым саласына келесі проводка ... 334 ... ... 671 ... ... ... ... соң материалдар құны көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерге
• негізгі құралдарды күрделі жөндеуден өткізуге
• шаруашылық қажеттіліктерге
• әлеуметтік сала объектілерін күтуге
• артық материалды қорларды сатуға және т.б. ... ... ... ... ... ... ... карталары, талаптар, накладнойлар, шығыс накладнойлары.
Шекті алу карталар бір ... ... ... нөмірге екі
данада толтырылады. Бір данасы ... ... ... беріледі.
Материалдарға қажеттіліктерді жоспарлау бөлімі шығындар нормасына ... ... ... ... ... нақты шығындарының
нормалардан ауытқуын қадағалау үші келесідей әдістер қолданылады: ... ... ... әдісі, түгендеу және нормативтік есеп әдісі.
Құжаттау әдісі ... ... ... мен жартылай
фабрикаттарды жіберген кезде пайдаланылады.
Партиялық раскрой ... ... ... әрбір партиясына есеп
карточкасы ашылып, оған раскройға түскен материалдар ... ... ... саны ... Раскройлық парақтар толтырылып, олардың негізінде
материалдардың нормадан ауытқуы ... ... ... ... ... ... ... түріне
карточка ашылып, онда операция басында қалған материалдар саны, түскен
материалдар мен ... ... ... ... қалдықтары көрсетіледі.
Карточка бойынша материалдардың нақты шығындары мен нормадан ауытқуларын
анықтай отырып, себептерін анықтайды.
Нормативтік есеп әдісі ... ... ... ... ... ... ... санына көбейту арқылы анықталады. Өндіріске
материалдар жіберілетін де, нормаға сай ... ... ... нормадан
ауытқуы дабыл талаптары негізінде есептен шығарылады.
Өндіріс қажеттілігіне қажетті болған материалдарды есептен шығару
бойынша бухгалтерлік ... 10, 10/1 ... №12, №13, ... ... ... материалдарға жатқызылатын ТДШ
материалдар шығындары ... ... ... ... ... ... ... өндірістік мақсаттарға жатқызылатын
транспорт даярлау шығындары 901, 911, 921, ... ... ... ААҚ ... қорлар шекті-алу картасы, шығыс
накладнойлары арқылы ... ... т.б. ... ... алу ... ... қосымшада келтірілген. Сонымен қатар
өндіріске өнімді сұраныс арқылы да босатады.
Барлық цехтар өндіріс бөлімдері алынған материалды ... ... ... және сол ... оны беру ... ... қабылданған материалдар аты, құжаттың нөмірі, ... ... ... мен ... ... ... нақты шығындарының
нормалардан ауытқуын қадағалау үшін Шымкентмай ААҚ ... есеп ... Бұл ... ... ... ... ... бекітілген
нормаларды дайындалған өнімнің санына көбейту арқылы анықталады.
2 «1С: Бухгалтерия 7.7.» бағдарламасында материалдық ... ... ... ... оңайлату үшін, «1С: Бухгалтерия 7.7»
бағдарламасы оперативті ақпараттарды алу үшін ... ... үш ... ... «1С: ... «1С: Зарплата и
кадры», «1С: Торговля».
«1С: Бухгалтерия 7.7» бағдарламасы басқа компоненттерімен бірге және
оларсыз да жұмыс ... ... Бұл ... ... ... ... ... үшін жасаған әрекеттерін бірі. Яғни «1С:
Бухгалтерия 7.7.» бағдарламасына программистер еңбек ақы ... ... ... ... есебін және Қазақстандық счеттар жоспарын
енгізеді. Бұл бағдарлама біздің елімізде орта және шағын ... ... ... өте ... Ірі өнеркәсібі бар
кәсіпорындар арнайы ... ... «1С: ... ... ... ... счеттар жоспары мен стандарттарына
бейімдеп өзгеріп қолдануы мүмкін. Бұл ... ... ... ... жинағына келесілер кірдеі: жеті диск (бағдарламасы), үш кітап
және қорғау кілті (яғни бағдарламаны іске қосқанда осы ... ... ... ... ... ... іске қосу: «Пуск», «Программы»,
«1С:Бухгалтерия». ... ... ... ... ... ... «Конфигуратор», «Откладчик») және кәсіпорынмен Жұмыс істеу
үшін таза ... ... ... «ОК» ... ... Пайда болған
айнашада багдарламаны пайдаланушы (бухгалтер немесе есепші) және паролы
көрсетіледі. Яғни ... ... ... ... ... мен ... орнату «конфигураторда» іске асырылады. Ол ... ... ... ... «Программа», «1С:Бухгалтерия», «Конфигуратор».
2. Ашылған айнашадан «Администрирование» менюіне кіріп ... ... ... ... ... атына (бухгалтер, есепші және
т.с.с.) тышқанның сол кнопкасын басу арқылы анықтап осы ... ... ... ... бар кнопканы басып
бағдарламаны пайдаланушының өзі ғана ... ... сөз ... ... басылады. Компьютер парольді қайталауын өтініп тағы бір рет
тексеріп өтеді. ОК, кнопкасын басып конфигураторды жабамыз.
Бағдарламаға пароль қойганнан кейін оны ... ... алып ... туындайды. Ол үшін:
1. Жоғарыда айтып өткен жолмен, конфигураторга, кіреміз, бірақ мүнда сол
қүпия сөзді ... ... ғана ... ... ... ... кіріп, қүлып, белгісін бассақ, қүлып ... ... ... ... сөз ... ОК, ОК, екі рет ... ешқандай поарольсіз кіруге болады. Жаңа пароль енгізу
үшін жоғарыда айтып өткен іс-әрекеттерді орындау қажет.
Конфигуратор, мен ... ... ... ... ... Бухгалтерия» бағдарламасы жұмыс жағдайына келтірілгеннен кейін ол
жерден менюлер қатары (Файл, Операции, Справочники, ... ... ... ... ... шығады. Барлық шартты тұрақты информациялар
Справочники менюінде сақталады. Оны аналитикалық есепті ұйымдастыру үшін
қолданылады.
Документы «1С: ... ... ... ... ... ... ... құжаттар көмегімен енгізіледі және
құжаттар топтар бойынша бөлінген, мысалы:
- Покупка: приходная ... , счет ... және ... Касса: кіріс касса ордері, шығыс касса ордері. ... ... ... ... бұл ... ... ... кезінде бағдарлама сұрақ жасайды.
- Ол сұраққа келесідей жауап берілуі мүмкін:
- 1. Егер осы ... ... ... ... ... болса, онда
«Да» кнопкасы басылады.
- Егер қажет емес болса, онда «Нет» кнонкасы басылады, сөйтіп ... жоқ ... ... ... ... ... ... есепке алу үшін 20 Материалдар бөлімшесінің
счеттары қолданылады.
Материалды құндылықтардың келіп түсуі келесідей түрлерде жүзеге асуы
мүмкін:
- жабдықтаушылардан сатып алу ... емес есеп ... ... және
алмастыру бойынша);
- есеп берілетін сома есебінен сатып алу;
- өнідіріс қалдығынан және негізгі ... ... ... ... ... ... шетелдерден шетел валютасына сатып алу; материалдарды
қайтарымсыз алу.
Бұдан басқа материалдар жауапкершілікте сақтау үшін ... ... ... тұлгалардың өнімдерін өңдеу үшін алынуы мүмкін.
Материалды құндылықтарды ... ... ... түсуінің ең көп тараған түрі ... ... алу ... атып ... ... ... келіп түсуін
рәсімделумен байланысты опреацияларды ... ... үшін ... ... ... ... құжат белгіленген.
Құжат қалпақшасында кіріс ордерінің нөмірі, күні, жабдықтаушы, негізгі
және материал қабылданатын ... ... ... ... ... ... таңдаумен толтырылады. Егер жабдықтаушы туралы мәлімет
справочникте жоқ болса, онда «Действия» менюінде ... ... ... және ... ... ... толтыру қажет. «Жаңа контрагент»
реквизиттерін толтыру тәртібі «Справочники» тарауындағы, «Контрагенты»
справочнигінде сипатталған. «Контрагенты» ... ... үшін оны ... ... ... алып және тышқанды екі рет ... ... ... қабылданған накладной мен
жабдықтаушының счет-фактураларының ... ... ... ... ... ... «Договор» справочнигіне кіреді.
Ашылған ... тек ... ... ... ... мен счет-
фактуралар көрсетіледі.
Склад реквизитінде материалдар қабылданып ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы накладнойынан ақпараттар
көшіріледі. Бұл жерде материал ... ... ... ... ... ... жеке жалпы сомасы көрсетіледі.
Кестелік бөлімді толтыру үшін, материалы, справочнигі пайдаланылады.
Егер жабдықтаушылардан қабылданып ... ... ... ... жоқ ... онда «Материалы» («Действия», «Меню», «Новый
пункт») справочнигі элементін ашып, жаңа материалды ... ... ... ... ... соң, оны ... таңдап тышқанды екі рет басу
керек.
Егер көрсетілген материал ... ... ... ... ... ... ... толтыру үшін төменгі бөлігінде орналасқан
«Подбор» кнопкасын пайдалануға болады. ҚҚС реквизитінде ... ... ... ... тиіс қосылған құн салығы сомасы
көрсетіледі. Ол жабдықтаушы құжатына сәйкес ... ... ... ... үшін «Печать» кнопкасын басу қажет.
Экрандық форманы толтырып болған соң «ОК» кнопкасын басу қажет.
Сатып алу бойынша ... ... ... материалдарды сатып алу бойынша баса да шығындар
есебін көрсету үшін ... ... по ... ... ... Бұл құжат «Приобретение материалов» құжаты негізіндегі «Учет
материалов и готовой продукции» ... ... ... ... ... ... ... приобретения» реквизитінде ақшаға сатып ... ... ... келіп-түсуі «Поступление материалов» құжатында
көрсетіледі. Осы реквизит негізінде енгізу автоматты түрде толтырылады.
Құжаттың кестелік бөлігінде негізгі құжатта көрсетілген ... ... ... шығындар көрсетіледі. «Наименование затрат»
графасында, қосымша шығындар статьялары көрсетіледі. ... ... құны ... ... ... ҚҚС» графасында - қосылған құнға
салық сомасы көрсетіледі.
Құжатта флажок бар болса, «Баланстық құнға ҚҚС кірмейді». Егер ... онда ... ... ҚҚС ... материалдар құнына
кірмейді.
Қажетті материалдар құнына кірмейді.
Қажетті барлық реквизиттер толтырылып болғаннан соң, ... ... «ОК» ... басу ... ... ... ... негізінде бірінші материалдар көрсетілсе,
онда қосымша шығындар жеке ... ... ... ... ... ... ... мөлшері бойынша материалдар өндіріске босатылады. Қоймадан
материалдарды босату ... ... ... ... ... ... ... рәсімдеу үшін типтік
конфигурацияда «Передача материалов в ... ... бар. ... ... үшін ... ... «Учет материалов и готовой
продукции» менюінен «Передача материалов в производство» пунктін таңдау
қажет.
Құжат ... ... қай ... ... және ... ... ... құны қай счеттан есептен шығарылып
жатқаны көрсетіледі. Требование накладной кестелік бөлімін ... ... ... ... ... ... жаңа ... қарапайым енгізу («Действие»
менюі «Новая строка» пункті). Бұл үшін айнашада «Материалы» справочнигі
накладнойдың әрбір жаңа ... ... ... ... ... көп ... енгізу
тәсілімен («Подбор» кнопкасы). Бұл кезде ... ... ... ... ... соң оның аты ... ... бөліміне
көшіріледі және справочник айнашасы жабылмайды. Содан кейін келесі материал
таңдалады және ... ... ... ... ... саны ... ... графасында нақты босатылған материал саны көрсетіледі.
Құжат толтырылып болған соң қалыптастырып және ... ... ... ... ... ... ... «ОК» кнопкасын басамы.
Материалдарды сақтау
Кәсіпорын өзінің профилін өзгерткенде немесе өнім тоқтатқанда, сатып
алынған бірақ материалдар шығындалмаған, осы ... ... сату ... ... ... үшін ... ... материалов на сторону» құжатты бекітілген. Жаңа
құжатты ... үшін ... ... ... материалов и готовой
продукции» подменюінен «Отгрузка ... на ... ... ... ... үшін міндетті түрде көрсету қажет.
•Накладнойды рәсімдеу номері мен күні;
• Материал босатылып жатқан қойма;
• Сатып алушы және есеп айырысу негізі.
... ... ... соң «ОК» кнопкасын басу қажет.
Материалдық қундылықтардың ішкі аудиті және талдау
Тауарлы-материалдық құндылықтардың ішкі аудиті.
ТМҚ аудиторлық тексеруін ұйымдастырғанда ішкі ... ... ала ... ... ... ... алуы тиіс. Сонан соң сол жоспар
бойынша тексеруді жүргізуі қажет.
Материалдық құндылықтарды ... ... ... ... ... ... аналитикалық есебін тексеру ... және де ... ... ... және ... жоспарта әрбір тоқсан бойынша бір рет ... ... ... ... тиімді пайдалануын тексеру ... мен ... ... ... шығармаулар сонымен
қатар жетіспеушіліктердің себептері анықталуын тексеру әр тоқсанда бір
рет.
3. Тауарлы-материалдық құндылықтардың жиынтық есебін әр тоқсанда бір ... ... ... пайдалануына талдау жасау жыл соңында бір ... ... ... ... ... ... қажет. Сонан соң
оны бөлім басшысы қадағалап отырады.
Бекітілген жоспарды жүзеге асыру үшін, арнайы ... ... ... ... ... ... ... бірінші бөлімдегі
қоймадағы материалдардың сақталуын, қозғалысының аналитикалық ... ... ... бойынша құжаттарды тексереді:
1.1 Материалдардың сақталуымен танысы, ... ... ... ... ... ... карточкалары және т.б.
тексерілетін құжаттар инструкцияға сәйкестігі өлшеуіш құралдардың
құжаттары, қойманың ... ... ... қабылдау және қоймадан жіберу тәртібімен танысу келесі
құжаттардан тексеріледі, қойманың тіркеу журналы, ... ... ... ... сатып алу бағасын және толық қабылдануын тексеру, қабылдау
барысында толтырылған құжаттарды (қабылдау ордері т.б.) ... ... ... ... ... ... бухгалтериядағы материалдар есебінің
көрсеткіштерімен салыстырады. Бұл тексеру, айналым ведомості қоймадағы
қалдық карточкаларымен салыстырылады.
1.5 Түгендеу ... ... ... ... және ... анықтау, тексеру актілерімен бақланады.
2. Материалдардың пайдалану барысын тексеру:
2.1 Өндіріске және сыртқа кеткен материалдарды операциялар мағынасы
арқылы счет-фактуралардан, ... ... ... ... ... өнім ... дұрыс қосылуын арнайы
актілерден және басқа есептеулерден тексереді.
2.3 Материалдардың жетіспеушіліктері мен ... ... ... ... есеп аудиті:
3.1 Синтетикалық және аналитикалық есептерді салыстыру әрбір шоттрадың
дұрыстығын, материалдар ... ... ... 10 ... ... өндіріс, ведомостардан анықтайды.
3.2 Бухгалтерлік құжаттардың ... ... есеп ... 10 ... ... ... таблицадан тексереді.
4. Материалдардың тиімді пайдалануын талдау
4.1 Пайдаланылмайтын материалдардың жыл ... ... ... карточкаларының қозғалысынан немесе айналым ведомостінен анықтауға
болады.
4.2 ... ... бері ... келе ... ... ... сату ... шараларын қарастыру қоймадағы қалдық есебі
және айналым ведомосттарынан анықтауға болады.
Тексеруді жүргізуші аудитор осы ... ... ... ... ... ... және нақтылайтын бағдарламалар даярлағаны
дұрыс, әрбір тексеруге қанша уақыт кететіні ... ... ... ... ... даярлап есеп береді. Қажетті
жағдайда, түгендеу өткізу немесе материалдық экспертиза өткізу, ... ... ... ... ... ... ТМҚ
аудиторлық тексеру нәтижесі, келесі редакцияда орыс тілінде берілген.
Учет ТМЗ и готовой ... ... ... ... своевременно. Товары,
производственные запасы и материалы оприходуются по ... ... ... ... ... по ... стоимости. Оприходование товарно-материальных ценностей
производится через склад, Имеются случаи, что в ... ... ... ... ... ТМЗ ... что товары реализуются за наличный
расчет, отпускаются в счет зарплаты, в счет ... с ... ... что в государственном резерве числится
каустическая сода. По производственной ... до ... ... сода ... с ... на ... Дт 201 Кт 671 по
средней ... соды ... ... с ... сода ... ... при этом проводится следующая запись:
Дт 201 Кт671 на сумму оприходованной ... 671 Кт 201 на ... ... на ... так как такая запись не
практикуется в бухгалтерском учете, следовало провести эту ... ... ... 201 Кт 671 - сторно на сумму возврата на резерв.
Также предлагаем другой ... сода на ... ОАО не ... ... суммарную
стоимость нужно зачислить на забалансовый счет 002 "Товарно-материальные
ценности, принятые на ответственное хранения".
При этом должна проводится ... ... ... Дт 002 Кт ... соды на ... счет
Дт - Кт 002 на стоимость соды, возвращенной на производство Дт 901 ... ... сода на ... Дт 201 Кт 671 оприходование соды ... Дт 002 Кт - ... на ... ... ... ... дамытудың маңызы элементі бірі ... ... ... ... ... Өндірістік
бағдарламаның ойдағыдай жүзеге асуының негізгі шартының бірі ... ... мен ... ... қамтамасыз ету деңгейіне
байланысты. Өнім өндірісі бойынша бағдарламаны орындау, оның өзіндік құнын
төмендету, табыс пен ... ... ... ... ... толық және өз уақытында қажетті сапалы және материалдар мен
шикізаттар ... ... ... материалдық ресурстарға қажеттілігінің артуы экстенсивті
(энергия мен ... ... ... дайындау немесе сатып алу) және
интенсивті (өнім өндірісі ... бар ... ... ... жолымен қанағаттандырылуы мүмкін. Экстенсивті жолы өнім
бірлігіне материалдық шығындар үлесінің ... алып ... ... ... ... мен ... тұрақты шығындар үлесінің кемуі есебінен оның
өзіндік құны төмендейді.
Интенсивті жолы өнім бірлігінің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Шикізат,
материалдар мен энергияны ... ... ... өндірісін жоғарылатумен
тең мағынада.
Материалды құндылықтардың пайдалануын талдаудың міндеттері:
- кәсіпорынның қажетті материалды ... ... ... ... құндылықтардың мөлшерден тыс немесе тапшы ... ... ... ... ... ... көлемінің,
жинақтылығының, сапасының сортының дәрежесін табу;
- өндірістік қорлардың жеткізілуіне жасалған шаруашылық келісімдердің
уақытылығын анықтау;
- өндірісте ... ... ... ... зерттеу;
- материалды еріксіз ауыстыру нәтижесіндегі ... ... ... ... ... мен жұмысшылырдың бос тұрып
қалуларын ... ... ... ... және материалды-техникалық
жабдықтауды ұйымдастырудың өнімнің өзіндік құны мен ... ... ... ... ... ... жұмысын объективті
бағалау, сондай-ақ пайдаланылмаған қалдықтардан анықтау, айналым шығындарын
кеміту, ... емес ... ... ... ... ... табылады.
Бухгалтерлік, статистикалық, оперативтік есеп мәліметтері мен ... ... ... ... ... ... ... көздері
болып сонымен қатар есептен тыс мәлімет көздері табылады. Атап айтсақ
Шымкентмай ААҚ-да ... ... ... ... ... ... №1 ... балансы»
- форма №2 «Қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері жайлы отчет»
- форма № «Ақша қаражаттарының қозғалысы жайлы отчет»
- форма №100 «Жиынтық ... ... және ... ... қалулар
жайлы декларация»
- форма №7 «Тауарлы өнімнің өзіндік құны жайлы отчет»
- форма №7 «Айналым шығындары жайлы отчет»
«Инвентарлық ... ... ... ведомостары»,
«өндірістік қызмет жайлы есеп беру» сонымен қатар ... ... мен ... ... орындалуын
сипаттайтын басқадай есеп жүргізу және есеп ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуін талдау. Кәсіпорынның
материалдық ... ... ... ... бірінші кезекте
материалдық-техникалық қамсыздандыру ... ... ... тексеруді кәсіпорынның материалдық ресурстардың қажеттілігін
негізгі есептеуде қарастырылған нормалар мен нормативтерді үйреніп білуден
бастайды. Содан ... ... ... прогрессивті нормасынан бөлек
қажетті қорлардың қалыптасуы мен өнім өндірісі қажеттілігін қамсыздандыру
жоспарына сәйкестігі тексеріледі.
Әрбір мекеменің ... ... ... маңызды шарттарының бірі
толығымен қамсыздандыру табылады. Олар ішкі және ... ... ... ... алдын-ала құрастырылған ... ... ... ... ... ... жатады. Ішкі көздер -
бұл шикізат қалдықтарын қысқарту, ... ... ... ... мен ... ... ... ғылыми - техникалық
прогресс жетістіктерін енгізу арқылы материалдарды үнемдеуге қол ... ... ... ... ... қажеттілік бұл белгілі
бір материал түріне жалпы қажеттілік пен оның жабудағы меншікті ... ... ... ... ... ... қажеттілікті қамтамасыз етудегі
материалдық ресурстардың келісім-шарт негізінде әкелуін олардың жеткізіліп
берілуін және ... ... ... ... ... бойынша қамтамасыз ету коэффициенті:
Кқам/жосп = 118000 = 0,95
123750
Нақты жағдай жоспармен салыстырғанда ... беру ... 12 % ... 89250 =0,72
12375
Бұл тек мақта шитіне қажеттіліктің 72 %-ін ғана ... ... ... келіп түскен материалдың сапасы
қорлары стандартқа сай келеме, техникалық шартқа және ... шарт ... ... тексеріледі және оларды бұзған жағдайда жабдықтаушыларға
талап қойылады. ... бұл ... ... ... сай ... ... әсерін тигізеді, яғни төмендетеді.
Материалды жеткізіп беру мерзімі ... ... ... ... ... Жеткізіп беру мерзімін бұзу өнім өндірісі мен өнімді өткізу
бойынша жоспардың орындалмауына алып келеді.
Қоймадағы ... мен ... ... ... ерекше көңіл
бөлінеді. Қорлар ағымдағы, маусымдық, сақтандыру бөліп бөлінеді. Ағымдағы
қор ... ... ... ... ... ... мен жеткізіп беру аралығына
тәуелді.
3тек =Инт х Рсут
Мұндағы: Зтек ... ... ... - тәліктік шығын
Талдау барысында шикізат пен материалдардың маңызды түрлерінің нақты
қор мөлшері мен ... ... ... Осы мақсатта
материалдардың нақты бары ... ... және ... ... ... ... ... есептелініп, оның нормативімен
салыстырылады.
Сонымен қатар артық, қажет емес ... мен ... ... анықтау қажет. Оларды қойма есебі мәліметтері бойынша кірісі мен
шығысын салыстыру жолымен анықтауға болады. Егер ... бір ... бойы ... ... онда оны ... ... ... әр түрі бойынша өнім өндірісі көлемінің өсуі ... ... ... ... дайындалған шикізаттар мен материалдар саны (3);
б) шикізаттар мен материалдар қалдығы (Ост);
с) шикізат ... ... ... ... ... да ... ... жоспардан жоғары қалдықтар (Оmх);
д) өнім бірлігіне шикізаттар шығынының үлесі (УР).
Бұл үшін ... өнім ... ... пайдаланылады:
VBNi = Зі+Ості-Отхі
УРі
Өнім шығарылымына бұл факторлардың әсерін ... ... ... ... ... анықтауға болады.
ВПпл = 113620-131,3-5397,6 = 72065
1,5
ВПусл1 = 128440-131,3-5397,6 = 81940,6
1,5
ВПусл2 = 128440 + ... = ... = 128440 + ... = 80824,2
1,5
ВПф = 128440 + 53,3-7256,5 =8361! 1,2
1,45
Мақта майы өндірісі бойынша жоспар орындалған, бұл дайындалған ... ... және оны ... пайдаланудан іске асқан. Нәтижесінде
өнім шығарылымында жоспардан жоғары ... ... т ... ... шарт ... ... ... жабдықтаушылар
мәліметтері
Бұл кестеден көріп отырғанымыздай келісім-шарт негізінде мақта шитімен
жабдықтауда ең ... ... ТОО ... 2030» кәсіпорыны алып отыр, ол
30,9%-ті құрап отыр. Одан кейінгі орында ТОО «Тастай» ... ... ... Олардың әрқайсысының 1 тонна өнімдерінің бағасы әр түрлі, ол
мақта шитінің сапасы, сортына және жеткізіп беру ... ... ... №22 ... келтірілген.
Шымкентмай ААҚ-ын мақта шитімен келісім-шарт бойынша жабдықтауда 24
мекеменің ішіндегі 3%-ке дейінгі 15 ... ... ... 19,05% ... 10%-ке ... ... 7 ... жабдықтаудың 36,61%-ін қүрап
отыр. Ал 10%-тен жоғары ТОО «Тастай» мен ТОО «Арай-2030» ... ... ... жабдықтаудың 44,34%-ін құрап отыр. ... ТОО ... мен ТОО ... кәсіпорындарына басты көңіл
бөлінуі тиіс. Бұл ... үлес ... ... ... ... жоғарылату. Сонымен қатар бұл кәсіпорындармен тұрақты жұмыс
жасау үшін олардың мүмкіншіліктерін қарастыру. Бұл жағдайда олармен ... ... онда ... мәселелерді қарастыру қажет:
- перспективті клиенттер - бұл өздерінің жері бар, егін ... ... (ТОО ... ТОО «Арай-2030») клименттермен
тұрақты жұмыс жасау;
- жері бар, бірақ егетін ... жоқ ... егін ... несиелер беру; жанармай жағынан көмек көрсету;
- алдын-ала сатылатын шиттің 1/3-нің бағасын алдын-ала төлеу және т.б.
- сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... өз шикізатын сатып жүрген кәсіпорындарды анықтап, ... ... ... ... ... ... ... және төмендету факторларын
айқындау. Өнер кәсіптерде материалдық ресурстарды тиімді пайдалану ... ... ... жеке көрсеткіштер жүйесімен қолданады.
Жалпылама көрсеткіштерге:
1. материал сиымдылығы
2. материал қайтарымы
3. материалдық шығындар мен өндіріс көлемінің өсу ... ... ... ... ... материалдық шығындардың үлес салмагы
5. материалды пайдалану коэффициенті жатады.
Материал ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Өнімнің материал сиымдылығын - бұл ... ... ... материалдар, басқа да материалдық ресурстар шығыны.
Материалдық шығындар мен өндіріс көлемінің өсу қарқынының ... ... ... өнім ... ... өнім ... материалдық
шыгындар индексіне қатынасымен анықталады.
Өнімнің өзіндік қүнындағы ... ... үлес ... ... ... ... ... толық өзіндік қүнына
қатынасымен есептелінеді.
Материалдық шыгындар коэффициенті материалдық шыгындардың нақты
сомасының нақты ... өнім ... ... ... ... ... Бұл ... өндіріс процесінде материалдардың
қаншалықты үнемді жумсалганын көрсетеді. Егер Бұл ... 1-ден ... онда өнім ... ... ... артық жүмсалғаны, ал
егер 1-ден кіші болса, онда ... ... ... ... ... жеке ... ... ресурстардың жекелеген түрлерінің пайдалану тиімділігін
сипаттау үшін қолданылады (шикізат сиымдылығы, металл сиымдылығы, энергия
сиымдылыгы),
2. сонымен қатар жеке бүйым материал ... ... ... қолданылады,
3. материал сиымдылық үлесі қүндық, натуралдық және шартты-натуралдық
түрде есептелінеді.
Талдау процесінде материалдардың ... ... ... ... ... салыстырылады және олардың динамикасы
зерттеліп, өзгеру себептері айқындалады.
Материал сиымдылығын факторлық ... ... ... ... материал қайтарымы сияқты, бірінші кезекте
шығарылған өнім ... мен оны ... ... ... шыгындар
сомасына тәуелді.
Материалдық өндіріс саласындагы материалды ресурстардың пайдалану
тиімділігін келесі көрсеткіштер ... ... - ... (қызмет,
Жұмыс) 1 теңгесіне кеткен материалды шыгындар (амортизациясыз) өзгерісі;
- материалды шығындардың (амортизасиясыз) салыстырмалы ... ... мың ... ... ... ... ресурстардың
маңызды түрлерінің шығындалуы бойынша;
- материалды шығындардың өсім қарқынына қатынасы.
Материал қайтарымының пайдалануының ... ... ... ААҚ-
ның мысалында көрсетейік.
Кестеден көріп отырғандай, 2000 жылмен салыстырғанда 2001 жылы өнім
көлемі 98525 мың ... ... ... ... Бүнымен қатар,
материалды шыгындар 142271 теңгеге өскен, немесе өнім қарқыны ... ... ... ... 1 ... ... қайтарымы
-,5898 теңгеге азайды ... ... ... төмендеді, Бұл
Шымкентмай ААҚ- ң қызметін теріс сипаттайды. Ягни, 2001 ... ... ... мен ... ... Жұмысы
қанағаттандырарлықсыз болды. Өйткені, материал қайтарым көрсеткіші бойынша,
өнімді өндіруге кеткен шығындардың бір теңгесіне ... ... ... көп болса, материалдардың соғурлым тиімді пайдаланылғаны ... ... ... ... әдіс ... ... ... пайдаланылған материалды қорлар санының өзгеруінің әсері:
5.Кесте бойынша материалдық шығындардың ... ... ... ... 285686 мың ... (296865-154596/0,5898) немесе (296865-
3958224/1,9231) қурады. Бул келесіні ... 1999 ... ... ... ... ... ... санын өндіру ушін Шымкентмай ААҚ-да
2001 жылы нақты ... ... ... ... ... мың ... ... қорлар қажет болатын еді.
Өнімнің материал сиымдылығы ... ... ... ... ... шығын көлемін көрсетеді. Бұл анықтау жалпы түрде
басқарудың кез-келген ... ... ... ... қойған
мақсаттарына сәйкес, жалпы материал сиымдылық (тауарлы өнімге) және ... ... ... ... анықталады. Өнімнің материал сиымдылығы
жинақтаушы құндық көрсеткіш болып табылады, субъектің тауарлы өнімнің ... ... ... ... ... шығындар құрамына шикізаттар, негізгі және ... отын ... ... Оны ... және ... үшін ... форма №7 ОҢУД бойынша субъектінің тауарлы өнімнің өзіндік құны
мен ... ... ... ... ... сиымдылығына қарама-қарсы көрсеткіш шығындалған материалдар
қорлардың 1 теңгесінен шыққан ... ... ... ... ... қорларды (шикізаттар, отын және т.б.) қолданудағы,
құрылымдық қозғалыс әсеріндегі тауарлы өнімнің жалпы материал сиымдылығының
өзгерісі материал ... ... ... отын ... электр
сиымдылығы және т.б. таза ... ... ... ... ресурстардың нақты топтарының пайдалану тиімділігін сипаттайды.
Бұл көрсеткіштер форма №5 «Өндіріске ... ... ... ... ... ... жеке түрлерінің шығындарының тауарлы
өнімнің түрлерінің шығындарының тауарлы ... ... ... ... ... ... ... материал сиымдылық өзгерістерін
анықтайық.
2002 жылмен салыстырғанда 2003 жылы материал сиымдылық 0,13 ... ... Бұл ... ... ... материал сиымдылық
коэффициентінің көбеюі өндіріс процесінде материалды қорлардың ... ... ... ... екі оң өзгерістер болды. Өнімнің
отын сиымдылығы 0,02 пункке (0,01-0,03) азайған, ал ... ... ... ... ... ... ... сиымдылық өнімнің түрлері бойынша, өнімнің бір бөлігін
шығаруға ... ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіш табиғи түрде де, ... ... де ... ... ... ... топтары бойынша жеке (үлестік)
материал сиымдылығының өзгерістерін көрсетейік.
Шығарылған өнім түрлері бойынша материалдар ... үлес ... ... Атап ... ... мақта майы бойынша, өнімнің 1 теңгесіндегі 0,52 теңгеден
0,75 ... ... 0,23 ... ... ... майы ... материал сиымдылық 0,42 теңгеден 0,83 теңгеге,
немесе 0,41 пункке артқан.
- басқа да өнімдер бойынша материал ... 0,60 ... ... ... ... 0,07 ... артқан.
Бұл Шымкентмай ААҚ-ң жабдықтау-өткізу қызметінің төмендегенін
сипаттайды. Бұл ... ... алу ... жоғарылауынан болып отыр.
Қорытынды
Материалдық құндылықтардың мазмұны мен ... ... ... орны ... зор ... ... ... өнімдердің өзіндік құн
құрамындағы үлес салмағына тікелей ... ... ... ... ААҚ ... ... үлес салмағы, алатын орны
баса ... ... ... ... және ... ... жасай отырып, қазіргі кездегі бухгалтерлік ... ... ішкі ... жүйесі тиімді құрылғандығы дәлелденді.
Шымкентмай ААҚ есеп саясатына өте жауаптылықпен қарайтынын айта келе
кәсіпорында бекітілген есеп саясатына ... ... ... ... ... есебінің қозғалысы мен
қоймадағы сақталу есебіне арнайы орын беріліп, ... ... ... ... ... актілер көрсетілген, сонымен қатар
жетіспеушіліктер мен артықшылықтарды реттеу жолдары ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасымен таныстырылған.
Алдағы қойылған мақсаттарға байланысты материалдар ... ... ... ... ішкі ... орны ... екендігі дәләлденген және
оны кәсіпорында қалай шешімін табу көрсетілген. ішкі ... ... ... ... ... ... әдістері мен тәсілдері
қарастырылған.
Сонымен қатар кәсіпорындағы материалдар есебін ... орны ... және ... әрбір көрсеткіштер бойынша жасалған. Олардың ішінде
материалдардың 1 теңгеге ... ... ... тағы ... ... ... ... жүргізілген.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Дуйсембаев К.Ш. "Аудит и анализ финансовой отчетности": учебное пособие
- Алматы, 1998.
2. ... ... и ... ... Рылым, 1994.
3. Жакипбеков С. Первичный учет на промышленном предприятия. М.: Финансы и
статистика. ... ... К., ... К. Русско-казахский словарь бухгалтера. Алматы,
Изд. дан. "Бико", 1998.
5. Либерман Л.В. Учет материальных ценностей. М.: ... и ... ... В.И. Учет в ... ... Консультация - 2-изд. М: Финансы и
статистика, 1993.
7. Кондрасов Н.П., Краснова Л.П. ... ... ... ... М.: ФБК - ПРЕСС, 1997.
8. Учет: Международная перспектива. М.: Финансы и статистика, 1992.
9. ... В.Ф. ... учет в ... ... ... ... ... В.Ф. Основы калькулирования. М.: Финансы и статистика, 1987.
11.Палий В.Ф. Бухгалтерский учет для ... ... И.А. ... ... Москва, 1993.
13.Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии, Алматы,
"Центраудит", 1997.
14.Радостовец В.К., Гамарник Т.Н. ... учет на ... ... ... В.К., ... финансового учета. Алматы: Экономика, 1997.
16.Сатубалдин С.С. Перейти к международным стандартам. ... ... ... ... С.С. Учет ... на ... в ... США. М:
Финансы и статистика, 1994.
18.Ткач В.И., Ткач И.В. ... ... ... ... ... я статистика, 1994.
19.Шеремет А.Д. Комплексный экономический анализ деятельности предприятия.
М.: Экономика, 1974.
20.Шеремет А.Д., ... ... ... пособие. М.: Инфра, 1995.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауарлы-материалдық қорлар есебінің аудиті25 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
«Қазақтың дәстүрлі материалдық мәдениеті». Оқу құралы97 бет
Ақау, ысырап және тауарлы-материалдық қор қалдықтарының есептері4 бет
Ақуыз - органикалық дүниенің материалдық негізі15 бет
Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы табиғаты15 бет
Еңбек құқығы жүйесінде материалдық жауапкершілік институты50 бет
Еңбекке қабілетсіз азаматтарды материалдық қамсыздандыру22 бет
Жеке тұлғаны саяси әлеуметтендіру процесіне білім мен саяси құндылықтардың ықпалы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь