Бидай өндіру технологиясы:(морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу)

IКіріспе
Қазақстан Республикасындағы бидай өндіру технологиясы.
II Негізгі бөлім
1.Бидай туралы жалпы түсінік.
2.Морфологиясы мен ерекшеліктері.
3.Елімізде кездесетін бидай сорттары.
4.Бидайдың өсу фазасы.
III Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер.
Қазіргі уақытта Қазақстанда астық өндіруді тұрақтандыру ауыл шаруашылығы ғылымдары мен өндірістің негізгі міндеттерінің бірі болып табылады.Әсіресе бұл мәселе нарықтық экономикаға көшуге байланысты өткір қойылып отыр, бір жағынан Республикамыздың дүниежүзіндегі дамыған елу елдің құрамына кіру мақсатында және қуатты бидай астығын артырудың, оның экономикалық әлеуетін тұрақтандырудың, әрі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің айтарлықтай шарты.
Бидай — астық тұқымдасына жататын аса маңызды дәнді дақыл. Қазақстанда 6 түрі (Еділ бидайы, Польша бидайы, көже бидай, жұмсақ бидай, қатты бидай, көбен бидай өседі, жабайы түрлері сирек кездеседі.
Бидай – дәнді-дақылдар тобына жататын, көбінесе біржылдық шөптесін өсімдік. Дәнді-дақылдардың ішіндегі ең басты және ең көп өндірілетін дақыл. Бидайдың 20-ға жуық жабайы және мәдени түрі белгілі. Бір гектардан 30-40 центнер өнім береді. Бидай сұрыптары құрамындағы эндосперманың (80-84%) мөлшеріне байланысты бағаланады.
Адамдар бидайды тек тағам ретінде ғана емес, сонымен қатар емдік қасиеттері үшін де ерте заманнан бағалаған. Бидайдың дәні байлық пен жақсылықтың нышаны ретінде қабылданған, өйткені ол кезде көбіне қолданылған сұлы мен қара бидайға қарағанда, суыққа және құрғақшылыққа төзімсіз бидайдан жақсы өнім алу қиын болған. Ақ ұн тек үлкен мерекелер кезінде ғана пайдаланылған, онда да оған әркімнің мүмкіндігі келе бермейтін.Бидай біздің заманымызға дейінгі 6000-5000 жылдары Ежелгі Грекияда өсіріле бастаған. Мысыр мен Қытайда біздің заманымыздан 4000 жыл бұрын бидайдан тағамдар жасаған.
Сондай-ақ, өсімдік майлары, дәрумендер (В1, В2, В6, С, Е, РР), минералдар (калий, кальций, магний, фосфор т.б), өзектер, пектинді заттар, сонымен қатар белсенді ферменттер бар.Сұрпына қарай бидайдың құрамындағы крахмал мен көмірсулардың мөлшері 50-70%-ға дейін, ақуыздар 10%-дан 20%-ға дейін жетеді.
1.В.Ф. Белик. Бахчевые культуры. М., Колос,1980 г.
2.М.И. Кондрашкина Лабороторно-практические заниятия по растениеводству, Москва-2006 г
3.И.А. Абугалиев. Справочник агронома. Алма-Ата, Қайнар,1985 ж
4.Қ. К. Әрінов, Қ.М. Мұсынов, А.Қ. Апушев, Н.А. Серекпаев, Н.А. Шестакова, С.С. Арыстанғұлов «Өсімдік шаруашылығы» , Алматы-2011жыл
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті698969172968СӨЖ00                                    ... ... ... ... танысу, өсу фазасын зерттеу).Тексерген: Татенов А.Б.Орындаған: Тулеубаева А.Семей, 2015жылЖоспарI КіріспеҚазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... туралы жалпы түсінік.2.Морфологиясы мен ерекшеліктері.3.Елімізде кездесетін бидай сорттары.4.Бидайдың өсу фазасы. III ҚорытындыПайдаланылған әдебиеттер.          ... ... ... ... өсу ... зерттеу.Қазіргі уақытта Қазақстанда астық өндіруді тұрақтандыру ауыл шаруашылығы ғылымдары мен өндірістің негізгі ... бірі ... ... бұл ... ... ... көшуге байланысты өткір қойылып отыр, бір жағынан Республикамыздың дүниежүзіндегі дамыған елу елдің құрамына кіру мақсатында және қуатты ... ... ... оның ... ... тұрақтандырудың, әрі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің айтарлықтай шарты.Бидай  --  астық тұқымдасына жататын аса маңызды дәнді ... ... 6 түрі ... бидайы, Польша бидайы, көже бидай, жұмсақ бидай, қатты бидай, көбен бидай өседі, жабайы түрлері сирек кездеседі.Бидай  -  ... ... ... көбінесе біржылдық шөптесін өсімдік. Дәнді-дақылдардың ішіндегі ең басты және ең көп өндірілетін дақыл. Бидайдың 20-ға жуық жабайы және ... түрі ... Бір ... 30-40 ... өнім береді. Бидай сұрыптары құрамындағы эндосперманың (80-84%) мөлшеріне байланысты бағаланады.Адамдар бидайды тек тағам ретінде ғана емес, ... ... ... қасиеттері үшін де ерте заманнан бағалаған. Бидайдың дәні байлық пен жақсылықтың нышаны ... ... ... ол ... көбіне қолданылған сұлы мен қара бидайға қарағанда, суыққа және құрғақшылыққа ... ... ... өнім алу қиын ... Ақ ұн тек ... мерекелер кезінде ғана пайдаланылған, онда да оған әркімнің мүмкіндігі келе бермейтін. Бидай біздің заманымызға дейінгі 6000-5000 жылдары ... ... ... ... Мысыр мен Қытайда біздің заманымыздан 4000 жыл бұрын бидайдан тағамдар жасаған.Сондай-ақ, өсімдік майлары, дәрумендер (В1, В2, В6, С, Е, РР), ... ... ... ... ... т.б), өзектер, пектинді заттар, сонымен қатар белсенді ферменттер бар. Сұрпына қарай бидайдың құрамындағы крахмал мен көмірсулардың ... ... ... ... ... 20%-ға дейін жетеді.Зерттеу жұмыстары барысында суда өнген бидайдың құндылығы бірнеше есе ... ... ... ... ... В2 ... 10 есе көп болған. Осындай керемет қасиеттерінің арқасында өнген бидайды жеу адам ... үшін аса ... ... ... ... ... мен ... Е дәрумені, антиоксиданттар, В тобындағы дәрумендер өте көп болады.Бидайдан ұн, ... ...  және  ... ... ... ...  -  ... белгілі .   -  будандастырылған бидай мен қарабидайдан жасалған жарма. Ұннан нан, макарон, кондитерлік тағамдар өндіріледі. Кебектің ... ... ... ... масағы флористикада гүл шоғырлары мен композицияларын безендіру үшін ... ... ... Бидайдың шыққан жері  -  алдыңғы Азия орталығы  -  ... ... ... ... ... ... 18 ... оның ішінде жұмсақ бидай тараған. Жерорта теңізі орталығынан ( Греция,  Италия ) қатты бидай шыққан.И.С. Сүлейменовтың (1973) ... ... ...  маңында бидай суармалы жерлерде 1834ж. өсіріле бастады. ХIХ ... ол ... ... ж.б. ... ... себілген, ал ХХ ғасырдың басынан  республикадамыздың барлық жерлерінде  өсірілуде.Бидайдың  ... ...  егіс ... 220 ... ... ... дақылдарының ішінде ол бірінші орын алады. Бидай қатты және жұмсақ болып бөлінеді.Бидайдың морфологиялық ... ... ... ... және ... ... құралған.Сабағы  -  сабан ( буынаралықтары 5-8 ), буынаралықтарының саны ... ... ... келеді. Жапырақтары- сызықты (линиялы), жапырақ тақтасы мен жапырақ қынабынан құралған, қынаптың тақтағы ... ... ...  ( түссіз пленка), ал жапырақ қынабының негізінде сабақты орап тұратын сызықты құлақша немесе мүйізшелер болады. Гүл шоғыры- масақ, ол ... ... мен ... ... ... ... ... бір тұғырында бір масақша орналасқан, бірақ ол көпгүлді /3-5 ... ... ... ... мүмкіндігінше масақтағы барлық  гүлдер тозаңданып, дән қалыптастыруы.Жемісі- дән, ол үш бөліктен  -  ... ... және ... ... ... ... ... технологиясына байланысты өзгереді.Нақты өсірілетін жерлерге және астықты пайдалану  бағытына байланысты жаздық бидай сорттары: Ақмола 2,  Астана, ... 3С, ... ... ... 24, ... 35, ... 19, ... 25, Ертіс 97, Павлодарская 93,  Карабалыкская 90, Карагандинская раннеспелая, Саратовская 29, Алтайская 50, Иртышанка 10, Любава, ... 32, ... 18, Омс кая 19, ... дән, ол үш бөліктен  -  қабық, эндосперм және ұрықтан-құралған. Дәннің ірілігі ... ... ... байланысты өзгереді.Бидай сорттары.1.Жаздық бидай.Нақты өсірілетін жерлерге және астықты пайдалану  бағытына байланысты жаздық бидай сорттары: Ақмола 2,  ... ... 3С, ... ... ... 24, ... 35, Казакстанская 19, Казакстанская 25, Ертіс 97, Павлодарская 93,  Карабалыкская 90, ... ... ... 29, ... 50, ... 10, ... Лютесценс 32, Омская 18, Омс кая 19, 20,29,30.Жаздық бидайдың өнімділігі көптеген факторларға, соның ішінде табиғи экологиялық және ... ( ... ) ...  байланысты. Аймақтағы табиғи зкологиялық факторлар (жарық және температура режимдері, жауын- шашын мөлшері,оның маусымдық және әр ... ... ... т.б. ) ... ... ... реттелінбейді, оған бидай дақылы, оның сорттары бейімделуі керек. ТМД  елдері аймағында егіліп жүрген жаздық бидай сорттар ішінде саратов ... ... ... ... және ... ...  Қазақстанда, соның ішінде Қызылорда облысында жаздық бидай негізінен суармалы жерлерде ... ... ... ... ... ... мелиоритивті танаптарда өсіру бұл дақылдың өсіру технологиясын жетілдіруді, әсіресе минеральды тыңайтқыштарды қолдану жүйесін және ... ... ... ... ... ...  бидайдың агротехникалық ролі де үлкен, өйткені ауыспалы егістегі суармалы жерлер тиімділігін арттырады,суды үнемдейді, жалпы өнімі артады.2.Күздік бидай.Күздік бидай биологиясы ...  ... ... ... ... ... ...  кезегі күзде басталады да келесі жылы жазда аяталады. Тіршілік үрдісінде күздік бидай өну, ... ... ... ... ... ... және пісу кезеңдерінен өтеді. Алғашқы үш кезеңдері күзде, қалғандары-келесі жылы көктемде және жазда өтеді. Осы ... ... оның ... ...  ... қара ... ... азық-түліктік дәнді дақыл. Оның дәнінде толыққұнды белоктар, көмірсулар, ... өте ... ... ... амин ... ... ... триптован), сонымен қатар А, В1,В2,Е,РР дәрумендері және элементтер бар, олар адамзат тіршілігінде өте маңызды.Морфологиялық ерекшеліктері. Қара бидай ... ... және  Secale ... ... да 12 ... ... Дақылда негізінен күздік қара бидай өсіріледі, ал жаздық қара бидай-төмен өнімді, Қазақстанда ... ... десе де ... ... ... қара ... ... жүйесі қуатты дамыған, шашақтық, ұрықтық және түйін тамырлардан тұрады, топырақта 1,0-1,5м дейін бойлайды, алайда негізгі массасы топырақтың беткі қабатында ... ... қара ... ... ... 3-4 ... тамырмен өнеді, олар өсімдіктер тіршілігінің алғашқы кезеңдерінде қоректенуде үлкени рөл атқарады. Негізгі ... ... ... ... ... ... олардың даму деңгейі топырақ климат ерекшеліктері мен өсіру жағдайларына байланысты өзгереді.  Сабағы- сабан, іші қуыс , биіктігі 0,6-1,8 м ... және ... ... ... ... оның ... ... биіктігі, төменгі буынаралығының ұзындығы мен жуандығына қарай өзгереді.Жапырақтары-ланцетті, бидаймен салыстырғанда ендірек.Гүл шоғыры- күрделі масақ, ақшыл-сары, масақ бірлігі мен масақшалар бекитінтұғырдан ... Гүл ... бес ... және ... килі ... Масақта 30-40 масақшалар дамиды.Жемісі-жіңішке ұзынша келген немесе сопақша келген дән, жасыл, ... сұр және ... ... 1000 ... массасы-18-52г. Қара бидай-айқас тозаңданатын өсімдік.Бидайдың өсу фазасы.Тұқымның өнуі- бұл тыныштық күйінде тұқымның ... ... ... ол үшін ... ... және ауа ... ... өз массасының 45-50%  су сігіргеннен  кейін өне бастайды, топырақтың  оңтайлы ылғалдылығы ТЫС-тың 60-70 % ... ... ...  ...  ... ... ...  суды сіңіре алады, бірақ мұндай жағдайда тұқым  бөрткенімен физиологиялық өсу үрдісі тоқтап ... ...  ... ... басын әдетте төменгі жапырақ  қолтығына бірінші бүйір өркенінің  пайда ... ... ... ... ... ... ... қарай негізгі өркеннің екінші жапырақ негізінде орналасқан  бүршіктен екінші   бүйір өркен қалыптасады. Орта есеппен 5-7 ... ... ... сирек болғанда олардың саны жоғары болуы мүмкін. Осы ... ... ... ... және ... ... түптену түйініненекіншілік немесе түйін тамырлары қалыптаса бастайды. Күздік бидайда ... және ... ... кезеңдері ажыратылады. Күздік бидайға  түйін тамыр жүйесі жаздық бидайға қарағанда қуатты дамиды.Гүлдену кезеңі. ...  ...  ... ...  ...  ... соң іле-шала басталады. Оның ұзақтығы температураға, ауа мен  топырақ ылғалдылығына тәуелді. ... мен ... ... ең ... ... 6-7°С, АЛ ...  ... ауа температурасы-20-25°С. Оңтайлы жағдайлар гүлдену мен тозаңдану  уақытында топырақ ... ... 75-80%  ... ... кезеңі. Ұрықтанған ұрық бүршігінде эндосперм қалыптасады, ұрық өсіп-дамиды, жатын қабырғасынан қабық түзіледі де  тұқыммен бірігіп өседі, соңынан дәнге айналады.Өсіруге ... ... ... Мироновская 808-Украинаның В.Н.Ремесло атындағы Миронов би дай ...  және ... ... ...  ... ... ... шығарылған. Масағы әлсіз призма  пішінді, ақ, қылтықсыз,орташа ұзындықта және тығыздықта. Дәндегі клейковина 28-37%  аралығында өзгереді.Тыңайтқыш қолдану ...  ... ... тыңайтқыш  жүйесін қолданған күздік бидайдың заманауи  ... ... ... ... т өнім ... ...  ... дерек. Күздік бидайдың қоректік заттарды қажет ету мөлшері олардың ... ... ... ... ... ... даму кезеңіне, сорттың ерекшелігіне тікелдей байланысты.Топырақ өңдеу жүйесі. ... ... ... ... алғы ... өсірілетін аймақтың топырақ климат жағдайына, нақты шаруашылықтың ресурстық ерекшеліктеріне ж.б. байланысты анықталады және өңдеу ... ... ... ... ... ... бидайдың ерекше сипаты-оның күзден тығыз топырақта қалыпты дамуы.Тұқымды себуге дайындау және себу жұмыстары. Жоғары сапалы тұқым күздік бидайдан мол өнім ...  ... ... Осы себепті  бірінші класты себу сапасына жеткізілген өткен жылғы өнімнен ... ... ...  тұқымы пайдаланылады. Өйткені жаңа жиналған астық тұқымдары себуге дейін қалған аз уақытта егін  жинағаннан ... ... ... ... өтіп үлгермейді, нәтижесінде олардың лабораториялық өнгіштігі 70-80% -дан аспайды. Олар ... ... 20-30 ... соң жетеді. Жаңа жиналған астықтант дайындалған тұқым кеш көктейді, танаптық өнгіштік төмен  және егістік сирек болады, ал бұл астық  ... ... ... ... тұқымдары тез және жаппай көктейді, өсімдіктер жақсы түптенеді, қыстайды және айтарлықтай мол қосымша өнім береді. Бұл ... ... ... ... ... қоры керектігін дәләлдейді.Өнімді жинау. Күздік  бидайдың піскен егінін ... ...  ... алу, оның ... ... ауа ... ерекшелігінге тікелей байланысты. Өсірілген өнімді жинау дәннің толық пісу кезеңіне тікелей, ал дәннің балауызданып пісуінің ортасында ылғалдылығы 30-35%  ... ... ору ... ... ... жалпы, тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар демекші, бидай өндіру технологиясы ... ... ... кеткен болатынбыз. Оның өсу, даму және көбею жолдары жайында біраз мәлімет айтылған болатын. Шынымен де бүгінгі таңда ... ... қай елде ... өте ... ... ие. ... күнге бидай өндірісі дамып келуде. Бұрын еліміздің тек кейбір жерінде ғана бидай өнімдері өндірілген болса, қазіргі уақытта дамып, әр ... ... ... жетістіктерге жетуде.Қазіргі біздің ең басты міндетіміз-бидай өндіру технологиясын одан әрі ... және ... ... ... ... өнім ... ... барлығын тек қана біз, қазіргі жастар іске асыруға міндетті деп ойлаймын. Себебі еліміздің, халқымыздың ... күні тек қана ... ... ...     В.Ф. ... ... ...   М., Колос,1980 г.	2.    М.И. Кондрашкина Лабороторно-практические заниятия по ... ... г3.    И.А. ... Справочник агронома. Алма-Ата, Қайнар,1985 ж4.    Қ. К. ... Қ.М. ... А.Қ. ... Н.А. ... Н.А. Шестакова, С.С. Арыстанғұлов  , Алматы-2011жыл  
        
      

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу және өсу фазасын зерттеу6 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу9 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу жайлы6 бет
«Фудмастер» компаниясы18 бет
Маркетингтік ақпарат жүйесі26 бет
Шеңбермен танысу әдістемесі2 бет
"Delphi ортасымен танысу."26 бет
Delphi ортасымен танысу7 бет
Delphi ортасымен танысу жайлы16 бет
Delphi тілінде программалау ортасымен танысу12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь