Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»

1. Ақжан Машанидің өмір жолы
2. Әл.Фарабидің еңбектерін зерттеген ғалым
3. Абай Құнанбаев шығармаларын зерттеуде ғалымның рөлі
4. Пайдаланған әдебиеттер
Машанов Ақжан Жақсыбекұлы – тау-кен инженері, геология-минералогия ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының алғашқы құрылтайшыларының бірі және корреспондент мүшесі, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Қазақстанда геомеханиканың негізін салушы, жазушы. Қарағанды облысының Қарқаралы ауданында туған. Қазақ тау-кен металлургия институтын бітірген. КСРО Ғылым академиясының Қазақстан бөлімшесінде, Геология ғылымдары институтында, Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында, Қазақ политехникалық институтында ғылыми-зерттеу және педагогикалық жұмыстармен айналысты. Негізгі ғылыми бағыты геомеханиканың құрылымы кристалдық заңдылықтарды зерттеуге арналған. Ол геометрия, оптика, механика, химия, геохимия, кристалдық химия, география, геология, технология тәрізді пәндердің сабақтастығын анықтау кезінде біртұтас геомеханика заңдылығын ашып, қағидасын тұжырымдады. Сөйтіп, өз алдына дербес ғылым саласының ортақ өзегін іздеу барысында Эйлер теориясын жаңғыртатын жаңалық жасады.
Ақжан Машани Қарқаралыдан шыққан Машан бидің немересі. Машан Тұрсын төренің биі болған. Машан мен Құнанбай қажы үзеңгілес жүріпті. Машаннан Ақжанның әкесі Жақсыбек туған. Жақсыбек Қарқаралыда Әлімхан Ермеков ашқан техникумды бітірген. Жаңаша да, ескіше де хат таныған адам болған. Керемет домбырашылығы бар. Елде старшина боп қызмет еткен. Жақсыбектің інісі Нөгербек те өнерге жақын, ақындығы да бар адам болыпты. Шәкәрім екеуі жақсы дос болған деседі. Ақжанды әкесі мен ағасы үйінде оқытып, әріп танытқан. Міне, Ақжан Машани осындай текті ортадан шыққан», – дейді Машанидың шәкірті Шәмшидин Әбдіраман.
Шәмшидин Әбдіраман Машанидың кім екенін, азаматтық ісін он екі тараптан тарқатып таныстырды:
• Ол – ХХ ғасырдың ортасында Әбу Насыр Мұхаммед әл-Фарабидің Отырарда туған Қыпшақ перзенті екенін алғаш дәлелдеп, ұлы бабасын ұрпағымен қауыштырып, мұрасын зерттеуші;
• Ол – Дамаскідегі Баб ас-Сағир зиратынан әл-Фараби қабірін тауып, құлпытас орнатуға мұрындық болған азамат;
• Ол – ҚР ҰҒА-ның құрылтайшысының бірі;
• Ол – Жер ғылымының жаңа саласы – геомеханиканың негізін салушы және Қазақстанда оның мектебін құрушы;
• Ол – Қ.И.Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ-дың тұңғыш түлегі, алғашқы аспиранты және 50 жылдай үзіліссіз мыңдаған инженер тәрбиелеген ұстаз;
• Ол – Жаңа кен орындарын ашушы инженер-геолог (Ақбастау, Құсмұрын, тағы да басқа кен орындарын ашқан);
• Ол – қазақ әдебиетінде ғылыми-көпшілік және фантастика жанры негізінде алғаш көркем шығарма жазушы;
• Ол – «әл-Фараби» (1970) тарихи деректі романында ұлы бабаның көркем бейнесін тұңғыш сомдаған қаламгер;
• Ол – Қазақтың екі ұлы данасы арасындағы рухани байланысын алғаш зерттеп, халқымыздың 1000 жылдық мәдени тарихын көрсетуде ренессанстық «әл-Фараби және Абай» (1994) монографиясын жазған абайтанушы;
• Ол – әл-Фараби мұрасын ғылыми-ислами және бүгінгі ғылым жетістіктері негізінде қазақтың ұлттық дүниетанымымен сабақтастыру нәтижесінде фарабитанудың жаңа бағытын ашқан теолог-зерттеуші;
• Ол – ХХ ғасырдың 40-шы жылдарында-ақ техникалық сөздік түзіп, оқулықтар жазу арқылы техникалық әдебиетте қазақ тілінің зор мүмкіндігін алғаш дәлелдеуші;
• Ол – жаратылыстану ғылымдарын гуманитарлық мазмұн-сипатында ұлттық құндылықтармен сабақтастыра дамытудағы бірегей тұлға.
1. Әбдіраман Ш. «Ақжан Машани» : ғұмырнамалық деректі хикая /. - Алматы : Қазақстан, 2007. - 392 б. .
2. Қыдыр, Еркін. «Отырар» - Астана : Фолиант, 2009. - 300 б.
3. Бейсенова Ә. «Ақжан ағаның алыптығы» Егемен Қазақстан. - 2006. - 13 қазан.- Б.4
4. Төлеубаев Е. «Ақжан әл –Машани» «Жас алаш». - 2003. - 19 маусым.- Б.5
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Ақжан Машани .
Орындаған:Иманбаева М.Е.
Тобы:Қ-317с
Тексерген: Жундибаева А.Қ.
Семей ... ...
* ... ... өмір ... ... еңбектерін зерттеген ғалым
* Абай Құнанбаев шығармаларын зерттеуде ғалымның рөлі
* Пайдаланған әдебиеттер
1.Ақжан Машанидің өмір жолы
Машанов Ақжан ... - ... ... ... ... докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының алғашқы құрылтайшыларының бірі және корреспондент мүшесі, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Қазақстанда геомеханиканың ... ... ... ... ... ... ... туған. Қазақ тау-кен металлургия институтын бітірген. КСРО Ғылым ... ... ... Геология ғылымдары институтында, Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында, Қазақ политехникалық институтында ғылыми-зерттеу және ... ... ... ... ғылыми бағыты геомеханиканың құрылымы кристалдық заңдылықтарды зерттеуге арналған. Ол геометрия, оптика, ... ... ... ... химия, география, геология, технология тәрізді пәндердің сабақтастығын анықтау кезінде біртұтас ... ... ... ... ... ... өз алдына дербес ғылым саласының ортақ өзегін іздеу барысында Эйлер теориясын жаңғыртатын жаңалық жасады.
Ақжан Машани Қарқаралыдан шыққан Машан бидің ... ... ... ... биі болған. Машан мен Құнанбай қажы үзеңгілес жүріпті. Машаннан Ақжанның әкесі Жақсыбек ... ... ... ... ... ... ... бітірген. Жаңаша да, ескіше де хат таныған адам болған. Керемет домбырашылығы бар. Елде старшина боп қызмет ... ... ... Нөгербек те өнерге жақын, ақындығы да бар адам болыпты. Шәкәрім екеуі ... дос ... ... ... ... мен ағасы үйінде оқытып, әріп танытқан. Міне, Ақжан Машани осындай текті ортадан шыққан>>, - дейді ... ... ... ... ... Машанидың кім екенін, азаматтық ісін он екі тараптан тарқатып таныстырды::: Ол - ХХ ғасырдың ортасында Әбу Насыр ... ... ... туған Қыпшақ перзенті екенін алғаш дәлелдеп, ұлы бабасын ұрпағымен қауыштырып, мұрасын зерттеуші;:: Ол - Дамаскідегі Баб ас-Сағир зиратынан ... ... ... құлпытас орнатуға мұрындық болған азамат;:: Ол - ҚР ҰҒА-ның құрылтайшысының бірі;:: Ол - Жер ғылымының жаңа ... - ... ... ... және Қазақстанда оның мектебін құрушы;:: Ол - ... ... ... ... түлегі, алғашқы аспиранты және 50 жылдай үзіліссіз мыңдаған инженер тәрбиелеген ұстаз;:: Ол - Жаңа кен ... ... ... ... ... тағы да ... кен ... ашқан);:: Ол - қазақ әдебиетінде ғылыми-көпшілік және фантастика жанры ... ... ... ... ... Ол - (1970) ... ... романында ұлы бабаның көркем бейнесін тұңғыш сомдаған қаламгер;:: Ол - Қазақтың екі ұлы ... ... ... ... алғаш зерттеп, халқымыздың 1000 жылдық мәдени тарихын көрсетуде ренессанстық (1994) ... ... ... Ол - ... ... ... және ... ғылым жетістіктері негізінде қазақтың ұлттық дүниетанымымен сабақтастыру нәтижесінде фарабитанудың жаңа бағытын ашқан теолог-зерттеуші;:: Ол - ХХ ... 40-шы ... ... ... ... ... жазу арқылы техникалық әдебиетте қазақ тілінің зор мүмкіндігін алғаш дәлелдеуші;:: Ол - жаратылыстану ғылымдарын гуманитарлық мазмұн-сипатында ұлттық құндылықтармен ... ... ... ... ... шығармалары:
* әл-Машани А. Көп томдық шығармалар жинағы [Мәтін] : жер ... ... тас ... ... ... Т. 3 : Жер ... 2006. - 286 б.
* әл-Машани А. Көп томдық шығармалар жинағы [Мәтін]. Т. 7 : Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының еңбектері, 2007. - 266 б.
* ... А. ... от ... ... / ... А., ... Ж. - Алматы : Қазақстан, 1978. - 144 б.
* Машанов А. Әл-Фараби және Абай ... / ... А. - ... : Қазақстан, 1994. - 192 б.
* Машанов А. Жер астына саяхат ... : ... ... ... / ... А. - Алматы : Қазмемкөркемәдеббаспасы, 1957. - 230 б.
2. Әл-Фарабидің ... ... ... ... ... еңбектерін түп нұсқасында оқу үшін 60 жасқа ... ... араб ... ... ... ... еңбектерін тереңінен зерделеуге мүмкіндік алады. Иоганн Кеплердің деген кітабындағы көп деректердің ... ... көз ... Осы жөніндегі өз ғылыми тұжырымдамасын мақаласында түйіндеп, оны 1972 жылы Кувейтте жарық ... ... ... ... Кувейттің белгілі ғалымдары деп жазды. Ақжан Жақсыбекұлының баға жетпес, ерлікке пара-пар еңбегі - ұлы ... Әбу ... ... ғылыми мұрасын зерттеп, оның Отырар өлкесінің перзенті, қазақ екендігін дүниежүзі ғалымдарына мойындатқаны еді. Бұл жолда ол Батыс Еуропа, Азия елдерінің, ... ... ... ... ... ... кітапханалардан әл-Фараби еңбектерін жинады. 1968 жылы Дамаск қаласындағы зираттан әл-Фараби жерленген қабірді тауып, 1978 жылы Алматыда бабамыздың 1100 жылдығына арналған ... ... ... ... болды. Ол әл-Фараби мұрасын ислам дінімен және қазақ халқының ... ... ... зерттеу нәтижесінде фарабитанудың негізін салушылардың бірі ретінде де кеңінен танылды. тарихи романында оның көркем бейнесін сомдаса, еңбегінде екі ... ... ... және рухани байланыстар мәселесін зерделеді. Түркі тілдес халықтардың мәдени ... ... ... ... ғылымын зерттеуде де көп тер төкті. 1984 жылы Кувейтте шығатын ... ... ... ... ... ... жариялады. Машанов 200-ден астам ғылыми мақалалар, 10 монография, 5 оқулық, және 8 ғылыми көпшілік кітаптар жазып, ... ... мұра ... ... ... ... ұлттық техникалық университеті Жаратылыстану институтына әл-Машани аты беріліп, әл-Машани мұраларын ... ... пен ... ... ...
Ақжан Жақсыбекұлының баға жетпес, ерлікке пара-пар келетін, еңбегі - ұлы ... ... ... ... туып қана ... қаны ... ... дәлелдеудегі, оның еңбектерімен ұрпағын сусындату және насихат - таудағы теңдессіз қызметі. Ақанның арқасында Әл-Фараби сынды ұлы ... ... ... өз ... ... қара ... қайта оралды. Бұл жолда жер жүзі елдерінің кітапханаларында шашырап жатқан Әл-Фараби еңбектерін жинап, 1969 жылы бабамыздың Дамаск қаласынан бейітін ... да Ақаң еді. Ұлы ... ... мәңгі мекені - Баб ас-Сағир зираты басындағы көңіл-күйін, ішкі сезімін біздерге жырдай қылып айтушы еді және оны өзінің ... және ... атты ... ... та кетті. "Қабір басында көз жасымды тыя алмадым, қабіріне бас иіп тұрып, бір шөкім топырағын ... ... ... ... да, ... өзім білетін сүрелерінің бірін ағытып қоя бердім" дейтін. Ақаңның бабамыздың басында тұрып шығарған өлеңі де бар:Түркістан, Шам арасын жақындатқан ... ... ... ... дария данамыз. Араб, парсы, түрікте Сізді білмес жан бар ма?Басқалар да таниды тарихқа көзін салғанда. ... - ... ... іздеп келген ем.Тәбәрік етіп бір уысТопырақ алдым мен сенен.Мағауия мешіті, Сан ғасыр бастан кешірген.Қасыңда әлі тұр ... ... ол ... ... тоғысқанТоқсан тарау жол екен. Сізге де мекен болыптыЕл басын қосқан сол мекен.(23 қыркүйек 1968 ж. Дамаск. "Әл-Фараби және ... ... ... ... ... ... ұлы ... арналған "Әл-Фараби мұрасын зерттеу туралы", "Шығыстың Аристотелі", "Әл-Фараби еңбектерін қазақ тіліне аудару туралы", "Әл-Фараби", "Орта Азия мен ... ұлы ... ... және ... сияқты көптеген кітаптары жарық көрді.
3.Абай Құнанбаев шығармаларын зерттеуде ғалымның рөлі
Абай ... 150 ... тойы ... ... ... және ... атты кітабы өзінің мән-мағынасымен, ойшылдық, талдау болжамдарымен аса құнды, халқымыздың мың жылдық мәдени тарихының үндестігін зерделеген еңбек. Ақжан Жақсыбекұлы Абай ... ... ... орта ... араб, шығыс елдерінде жатқандығын, оның көш бастаушысы ұлы бабамыз Әл-Фараби болғандығын, сөйтіп екі дананың арасын жалғастырар ғылымның ... ... ... ... мың жылдан астам уақыт өткен Әл-Фарабиден кейін, оған ой өрісі жақын. Парасаты кең, ойшыл Абай ... ... ... ... ... да оқу - шыны ... ... Пла - тон, Науаи еңбектерінде бар екен, әл-Фараби бабамыз үш - кіл - ді геометриядан ... үш - тен ... ... бар, ал қазақта үш арыс, үш жүз де - ген сөз ... бар, ... ... ... Қай - рат, ... ... боп үш ... бас қосады екен, со - ны - мен Абай ... ... үш - ... ... ... пен адам ... үшкілге ұла - сады, түп негізі әл-Фараби үш - кі - ліне ... ... ... бә - рін ... аға ... ... шы - ғарып береді. дейді ғалым. деп Абай ... ... ға - ... ғажайып сырлары қай - да - ғы-жайдағыны еске салып, ұлы ғаламның кішкентай бір ато - мы ... ... тұ - ра - ... ... ... Ш. : ... ... хикая /. - Алматы : Қазақстан, 2007. - 392 б. .
* ... ... - ... : ... 2009. - 300 б.
* Бейсенова Ә. Егемен Қазақстан. - 2006. - 13 ... Б.4
* ... Е. . - 2003. - 19 ... Б.5

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүсіпбек Аймауытұлы мақалалары мен аудармалары. Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»14 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет
Ақжан Әл – Машани және Геомеханика12 бет
Әл-Фараби және Ақжан Машани (Қасым Аманжолов порталынан)14 бет
Аль-фараби және педагогика3 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани туралы24 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь