Оқыту психолгиясының негіздері

Оқыту формасы адамзат қоғамының дамуымен бірге қалыптасты. Оқыту процесінің ең ертеде қалыптасқан түрі жеке оқыту болды. Келесі кезең жеке-топтық оқыту әдіс болды. ХVІІ ғасырдың басына қарай бұл оқыту формалары қоғам қажеттілігін өтей алмай қалды. Осы кезеңнен бастап алғашқы топтық оқыту әдіс қолданылып, ол қазіргі кездегі сыныптық-сабақ жүйесінің негізі болды. Сыныптық-сабақтық жүйенің авторы ретінде Я. А. Каменскийді атайды.
Оқытуды ұйымдастырудың бұл түрінің сипаттамалары мынандай:
- оқудың негізгі бірлігі сабақ;
- оқушылар жастары бойынша сыныптарға бөлінеді;
- мектептегі оқыту кезеңі;
- сабаққа қатысу бәріне міндетті;
- сабақ кестесі, үзіліс, каникул кезеңдері жыл бойын қамтиды;
- сыныптағы барлық оқушылардың жұмыстары бір тақырып және бәріне ортақ бір жоспар бойынша жүзеге асырылады;
- оқыту барысын мұғалім басқарады.
Оқу- оқушы педагогикалық жағдайда қандай қызмет атқаратынына тәуелді белгілі-бір әрекеттерден құралады. Олар мыналар болуы мүмкін: сырттан келетін ақпараттарды пассивті қабылдау және меңгеру; ақпараттарды белсенді өз бетінше іздестіру және пайдалану.
Бірінші жағдайда студентті педагогтың қалыптастыру әсерлерінің объектсі ретінде қарастырады. Онда үйренудің негізінде оған белгілі-бір әдістердің негізінде дайын ақпараттарды, дайын білімдер мен икемділіктерді беру жатады.
Оқыту (грек тілінен аударғанда “адамға жол” – мақсатқа қол жеткізу тәсілі, білім алу жолы) әдісі – ақпараттарды қайта өңдеу арқылы белгілі-бір мақсатқа қол жеткізуге бағытталған педагог пен оқушылардың өзара әрекеттестік тәсілдерінің біртіндеп алмасуы.
Оқытудың формасы – бұл оқушылардың білім алуы барысындағы оқушылар мен оқытушының ұйымдасқан өзара әрекеті:
- фронтальды, индивидуалды, топтық, сыныптық-сабақтық, кешкі және т.б.;
- сабақ, экскурсия, семинар, дәріс, практикалық сабақтар, өндірістік практика, емтихандар, сынақтар, кеңес берулер.
Әдістің формадан айырмашылығы: әдісте білім алу тәсілі және оқушының өзінің қатысу деңгейі берілген.
Жоғарғы мектепте дәріс, семинар, практикалық сабақтар сияқты оқыту формалары біршама дәстүрлік болып табылады.
Дәріс – негізінде оқытудың түсіндіру-иллюстративті әдісі жатыр (оқытушы түсіндіреді, материалды иллюстрациялайды). Студенттің іс-әрекеті ақпаратты алуға және тануға бағытталған (“таныс-білімдер” қалыптасады).
Семинар мен практикалық сабақтар – негізінде репродуктивті әдіс жатыр (оқытушы тапсырмалар құрастырады, тапсырмалар, сұрақтар береді, ал студент алынған білімдерін, тапсырмаларды шешу тәсілдерін қайта жаңғыртуы тиіс). Бұның нәтижесінде “көшірме-білімдер” қалыптасады.
1. Мижериков В.А., Ермоленко М.Н., Введение в педагогическую деятельность. – М., 2002 г.
2. Никитина Н.Н., Кислинская Н.В., М.Н., Введение в педагогическую деятельность. – М., 2004 г.
3. Рувинский Л.И., Мамандыққа кіріспе. – А., 1991 ж.
4. Бержанов Қ., Мусин С., Педагогика тарихы. –А., 1984ж.
5. Бұлақбаева М.К. Педагог мамандығына кіріспе. – Алматы, 2005ж.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі                                                            ... ... ... ... университеті                                                 ...                                        ... ... психолгиясының негіздері
Тексерген: Адильжанова К.С
Орындаған: Мухамедияроваа А.
Семей 2015ж
Оқыту психолгиясының негіздері
Оқыту формасы адамзат қоғамының дамуымен бірге қалыптасты. Оқыту ... ең ... ... түрі жеке ... ... ... ... жеке-топтық оқыту әдіс болды. ХVІІ ғасырдың басына қарай бұл оқыту формалары қоғам қажеттілігін өтей ... ... Осы ... ... ... ... ... әдіс қолданылып, ол қазіргі кездегі сыныптық-сабақ жүйесінің ... ... ... ... ... ... Я. А. ... атайды.Оқытуды ұйымдастырудың бұл түрінің сипаттамалары мынандай:- оқудың негізгі бірлігі сабақ;- оқушылар жастары бойынша сыныптарға ... ... ... ... ... қатысу бәріне міндетті;- сабақ кестесі, үзіліс, каникул кезеңдері жыл бойын ... ... ... ... жұмыстары бір тақырып және бәріне ортақ бір жоспар бойынша жүзеге асырылады;- оқыту барысын мұғалім басқарады.
Оқу- оқушы педагогикалық жағдайда қандай қызмет ... ... ... ... құралады. Олар мыналар болуы мүмкін: сырттан келетін ақпараттарды пассивті ... және ... ... ... өз ... ... және пайдалану.
Бірінші жағдайда студентті педагогтың қалыптастыру әсерлерінің объектсі ретінде ... Онда ... ... оған ... әдістердің негізінде дайын ақпараттарды, дайын білімдер мен ... беру ... ... ... ... ... жол" - ... қол жеткізу тәсілі, білім алу жолы) әдісі - ... ... ... ... белгілі-бір мақсатқа қол жеткізуге бағытталған педагог пен оқушылардың өзара әрекеттестік тәсілдерінің біртіндеп ... ... - бұл ... білім алуы барысындағы оқушылар мен оқытушының ұйымдасқан өзара әрекеті:
* фронтальды, индивидуалды, топтық, сыныптық-сабақтық, кешкі және т.б.;
* ... ... ... ... ... ... ... практика, емтихандар, сынақтар, кеңес берулер.
Әдістің формадан айырмашылығы: әдісте білім алу тәсілі және оқушының өзінің қатысу ... ... ... ... ... семинар, практикалық сабақтар сияқты оқыту формалары біршама дәстүрлік болып ... - ... ... ... ... ... (оқытушы түсіндіреді, материалды иллюстрациялайды). Студенттің іс-әрекеті ақпаратты алуға және тануға бағытталған ... ... мен ... сабақтар - негізінде репродуктивті әдіс жатыр (оқытушы тапсырмалар құрастырады, тапсырмалар, сұрақтар береді, ал студент ... ... ... шешу ... ... ... ... Бұның нәтижесінде "көшірме-білімдер" қалыптасады.
Жоғарыда айтылғандай тұтас педагогикалық процестің компоненттері оқыту мен тәрбиелеу болып табылады. Екеуі өзара байланыста, ... ... ... бұл компоненттердің өзіндік ерекшеліктері де бар. Педагогикалық ... ... ... ... ... ие. Оқыту барысында білім, білік, дағды және жеке қасиеттер ... ... ... ... ... оның заңдылықтарын, принциптерін, әдістерін және т.б. мәселелерін педагогиканың өзекті саласы- дидактика атқарады. ... ... ... ... ... ... ... П.Ф.Каптерев, М.А.Данилов және т.б. үлкен үлес қосты. Бұл ұғымды алғаш рет ғылыми тұрғыдан ендірген неміс педагогы Вольфганг ... ... ... гректің didaktikos- оқытушы, үйретуші деген сөзінен шыққан.
Дидактика ғылым ретінде төмендегідей мәселелерді қарастырады:
* Не үшін оқытамыз (оқыту мен білім берудің );
* ... ... ... ... ... қандай стратегиялары тиімді (оқыту принциптері);
* Неге оқытамыз (білім беру, оқыту мазмұны );
* ... ... ... ... ... формасы);
* Оқытуға қандай құралдар қажет (оқулықтар, оқу құралдары, компьютерлік бағдарламалар, дидактикалық бағдарламалар және т.б.);
* Оқыту нәтижесінде неге қол жеткіземіз ... ... ... ... мен ... Оқыту нәтижелерін қалай бақылау мен бағалауға болады (оқыту нәтижелерін бақылау, бағалау әдістері.).
Оқыту теориясы әдетте дидактика деп аталады. Дидактика ... мәні - ... didasko - , ... ... ... алған.
Дидактика , мәселелерімен шұғылданатындықтан мұны оқыту теориясы ... ... ... ... ... ... білім беру, оқыту заңдылықтарына байланысты ақыл-ой тәрбиесінің негіздері жүйесінен қарастырылады.
Оқыту технологиясы негiздерi - ... ... ... оқу ... оқу ... ... пен оқу ... оның әдiстеме саласындағы бiлiм, тәрбие беру жүйесiндегi заңдылықтарды ... ... ... ... оқу ... ... барлық пәндерге қатынасты, ортақ заңдылықтар мен ережелерді талқылайды. Сондай-ақ оқытудың негізгі мазмұнына байланысты мәселені меңгеру әдістері мен оны ... ... ... ... айтқанда, дидактика оқыту принциптерін, оқытуды ұйымдастыру әдістері мен түрлерін білдіреді. Сонымен қатар дидактика жеке пәндерді оқыту ... ... ... қояды. Жеке пәндерді оқыту, білім беру, тәрбиелеуді пәндік дидактика, немесе сол пәннің ... деп те ... ... ... жеке пән әдістемесі жалпы дидактикаға сүйенсе, жалпы дидактика тиісті деректерді жеке пән әдістемесінен алып пайдаланады. Дидактиканың негізгі категориялары - ... ... ... сабақ жүргізу, оқу, оқыту принциптері және мұның құрамды бөлімдеріне тиесілі міндеттері, мазмұны, түрлері, әдістері, құралдары, ... ... ... ... ... ... болып табылады. Дидактика үнемі дамып, өркендеп отыратын сала. Өйткені ... беру мен ... ... зерттеп, оны меңгермейінше ғылымды жетілдіріп, өмір талаптарын орындап уақыт мәресінен шығу мүмкін емес. ... - ... ... ... ... ... - ұстаздар мен шәкірттің бірлескен әрекеті. Оқыту ... ... оның ... ... Ал ... ... іс-әрекеттің кезеңдері бойынша сипаттасақ, ол көбінесе мына жүйеде болады:
* танымдық міндеттерді жете ... жаңа ... мен ... ... ... - жаңа ... мен түсініктерді көңілге қондырып, ойлану;
* білімдік мағлұмат атқарылған іс-әрекетке байланысты дағдыны қалыптастырып, оны бекітуді жетілдіреді;
* меңгерген материалдарын өмір ... ... ... іс ... ... қолдана білу;
* оқушының ұғым-түсінігі мен атқарған іс-әрекетінің қандайлық дәрежеде екендігін талдап, ... ... ... бағалау.
Танымдық ұғым түсінікті болса және онда қойылған міндет айқын болса, оқушының өздігінен ізденіп, тиісті сауалдың шешімін табуға ынталы ... де ... ... ... тиісті ретімен жүзеге асады. Сабақ барысында жаңа деректермен танысып түйсінуі, ... оны ... жол ... ... қабылдау - адамға тікелей әсер ететін заттар, немесе құбылыстың санада бейнелену процесі болса, ал түйсіну сананың ... ... ... ... ... ... ... түйсік сезім мүшелеріне әсер еткен құбылыстардың шартты ... жаңа ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызатын болса, бұл процесс таныстыру, бақылау, практикалық жұмыстар арқылы, немесе оқытушының жанама түсіндіруі, эвристикалық ... ... ... ... атқарылатын жаттығу, тапсырманы орындау бойынша жүзеге асады.
Меңгеру - ... ... ... ... ... мен деректерді жинақтап тиісті қорытындыға келу. Меңгеру процесінде оқылған материалдар туралы ойластырып, келтірілген деректер мен дәлелдерді көңіліне бекітеді. Зейін ... ... ... сақтайды. Дәлірек айтар болсақ, бекіту - оқушының алған білімін берік ұғынуына мүмкіндік беретін ... ... ... ... тәжірибелі мұғалімдер жаңа сабақтағы жаңа материалдарды оқушының тиянақты меңгертуі кезінде де, өткен сабақты пысықтау, қайталау кезеңдерінде де бекіту ... ... ... пайдаланады. Білімді бекіту саласындағы істер белгілі деректер мен ... еске ... ғана ... ... ... ... ... материалдарды белгілі бір жүйеге келтіру үшін де, шашыранды емес, жинақты болу үшін де бір ... ... үшін де ... ... ... ... ... - нақты аңғарудан абстракты (дерексіз) ойлауға және одан практикаға көшу ақиқатты танудың диалектикалық реалды жолы екендігі ... ... келе ... шындық. Бұған оқыту жүйесі тұрғысынан қарайтын болсақ: нақты аңғару - түйсіну мен қабылдау екені, абстракты (дерексіз) ойлау - ... ... ... ... ... ал практикаға көшу - білімді іс-әрекетте қолдану арқылы процесті тексеріп, ... ... ... ... ... мен тәжірбиесі дамуында жалпы заңдылықтарының бірі дидактикалық жүйелерінің күшті қасиеттерін, идеяларын, тәжірбиесін өзіне сіңіріп алады. Дидактика тарихында ... үш түрі ... ... ... ( ... ... оқыту.
3.Бағдарламалы ( компьютерлік) оқыту.
1.Түсіндірмелі-бейнелеушілік оқыту дәстүрлі оқыту деп аталады. Бұл тарихта ұзақ ... бойы өз ... ... ... ... ... ... болған түсіндіру жолдары мен көрнекілікткерді өзіне жатқызып отырады. Мұнда оқушылардың негізгі іс-әрекеті берілген білімнің ... ... ... есте ...
Түсіндірмелі- иллюстрациялы оқытудың артықшылықтары:
* Уақытты үнемдейді; .
* Мұғаліммен шәкірттердің күш-қайратын жетілдіреді;
* Күрделі білімдерді қабылдауды жеңілдетеді;
* ... ... ... ... ... етеді;
Түсіндірмелі-иллюстрациялы оқытудың кемшіліктері:
-Оқушылардың дайын ... ... ... өз ... ... қажетті көңіл бөлінбеуі;
-Дара және бөліп оқыту мүмкіндіктерінің жетімсіздігі;
Проблемалық оқытудың өзі- бұл шығармашылық ... ... ... оқу ... ... ... шешу.
Соңғы кезде кең тараған оқу ... ... ... жаңа ... дайын түрде баяндамай, оқушылардың алдына проблемалық сұрақтар қойып, олардың шешудің жолдары мен тәсілдерін іздеуге бейімдейді. ... ... ... ... ... ... іс- әрекетіне тәуелді болады. Ресей педагогы Чередов И.М. бойынша: деп ... ... ... - ... үрдісінің белгілі бір оқу материалын игеру барысындағы оқушының оқу іс- ... ... мен оқу ... ... ... болып саналады. Сабақтың сыртқы көрінісі оқу материалының ішкі бөліктерінің ... ... және ... ... ... оқу ... ұйымдастырудың сыртқы пішімін белгілейді, ... өөзі ... ... ... ... ... уақыты және орны, оның жүзеге асырылу тәртібі секілді ... ... ... ... деп анықтама берілген.
Г.Усмановтың атты оқулығында: деп қарастырылады.
Оқытуды ... ... бір ... пен ... ... ... ... оқыту процесін ұйымдатыру тәсілі.
Мектептердің даму тарихыда ұлы педагогтардың тұжырымдамалары және оқуды ... ... ... ... Оның ... ... қоғамның қажеттілігі мен сұранысының талап- мүдесіне қатысты.
ұғымының ... ашу үшін ... ... ... ... на ... ...
Оқыту- жеке адамның қалыптасуының және бірінші кезекте, ақыл -ойы мен ... ... ... ... құралы. Оқытудың білім алудың қалған барлық басқа түрлерінен және өздігінше білім алудан мынадай айырмашылығы бар. Ол ... бір ... және ... ... ... басшылығымен өтіп жатқан бағдарлы мақсатқа ... ... ... ... ... ... оқыған кезде оқушылар білімнің кейбір жиынтығын меңгереді және сол саламен байланысты ... ... пен ... ие ... ... - деп іс ... ... шәкірт алған білімнің негізінде жүзеге асырылатын және жаңа білім алуға алдағы уақытта ықпал ... ... ... деп ... болады.
Сонымен оқытуды ұйымдастырудың формасы ұғымының мәні және деген категориялардың ... ғана ... ... синтезі болып табылады.
Педагогика тарихында ұлы педагогтардың ... және ... ... ... ... белгілі. Оның дамып, жетілуі қоғамның қажеттілігімен сұраныстың талап- мүддесіне қатысты. Оқытуды ... ... ... жәктеледі:
* оқушыың саны мен құрамы
* жұмыс орны
* оқу жұмысының ұзақтығы
Оқушылар санына ... ... ... ... жіктелуі мынадай:
Оқыту процесінің әрқашанда мұғалімнің басшылығымен өтеді. Сын көзімен қарамаушылықтың нәтижесінде оқытудың әртүрлі ... ... ... ... ... қолданылады. Біріншіден, мұғалім ролінің төмендеуі; екіншіден оқушылардың ғылым негіздерінен терең ... ... ... әсер етті.
Шетел мектептерінен ауысып келген оқытуды ұйымдастырудың ... ... ... ... алынды.
Ғалым -педагогтардың тәжірибелері бойынша оқытуды ұйымдастырудың формаларын былайша топтастырылады:
* жеке (бір ғана ... ... ... жеке ... (оқушы- оқушымен, мұғалімнің оқушымен қарым- қатынасы, жеке оқушының әзірлік үрдісіндегі қызметімен) айқындалады.
* жеке топтық: топ мектепте ... ... бір ... оқытылатын оқушылардың жасы әр шаманы құрайтын топ болады. (оқытудың бұл түрлі орта ғасыр мектептерінде ...
* ... ... ... ... ... ... Англяда пайда болған, атауы Балланкастер жүйесі).
* Саралап оқыту, оқытудың бұл түрі - ... ... ... өтіледі. (Мангейм жүйесі).
* Бригадалық оқыту, тапсырманы бригада алады: бір ... 5-6 ... ... есеп ... - ... ... бұл түрі ХХ- ... 20- жылдарына тән).
* Американдық , және т.б.
* ... ... ... (фронтальдық, ұжымдық жұмыс және т.б)
Мектеп практикасының тарихында оқытуды ұйымдастырудың сыныптық оқу ... ... және ... ... ... ғылыми теориясын жасауды алғаш рет қолға алған А.Я. Коменскии болды.
Я.А. Коменский (1632) атты ... ... ... бір ... ... сабақтың белгілі бір уақыттағы; сабақ арасындағы үзіліс; топтағы балалардың саны мен жас шамасының біркелкілігі; материалды ... ... ... ... ... бір ... түрде өткізу мұғалімнің түсіндіруіне оқушылардың назарын аудару; ... ... қою, ... ... бақылау сияқты талаптарды қанағаттандыратын оқу сабақтарын өткізетін топтың түрінің ... және ... ... ... ... ... оқу ... топтық оқытудың осындай түрі кеңіннен таралып, нығая бастады және қазірдің өзінде жетілдіру үстінде.
Оқытудың ... Оқу ... бір ... ... Олар ... адамның педагогикалық іс-әрекеттер өрісінде қандай жағдайда болатынына, яғни педагогикалық ахуалда оның қандай ... ... ... Мұның өзі мынадай функциялар болуы мүмкін.
* Сырттан берілетін информацияны енжар қабылдау мен игеру.
* ... ... ... ... табу және ... Информацияны сырттан ұйымдастыратын бағытта іздеу, табу мен пайдалану.
Оқыту және оқыту іс-әрекеттерінің түрлері. Аталған үш функцияға сәйкес оқу ... ... үш түрі ... ... ... ... дайын білім мен іскерліктерде беру сипатында болады. Оқытудың екінші ... ... ... ... түрінде болады. Мұнда оқу сұрақтар мен есептерді таңдап алу, ... мен ... ... ... ... мен ... ... ықпал жасайтын факторлар. Оқу ахуалдары, оқыту концепциялары, оқу және оқыту іс-әрекеттерінің түрлері, оқудың мотивтері мен түр негіздері алуан түрлі болғанымен, ... ... ... бір жай бар. ... ... ... күш-жігерін бірдеңені үйренуге бағыттау. Егер оқу мақсатына бағытталған күш-жігер болмаса, оқудың өзі де жоқ. Кез ... ... ... бұл амбебап компоненті жатталыну деп аталады.
Психологтар мен педагогтар оқудың осы жағына көптеген зерттеулер жүргізіп, тиісінше іс-жүзіндегі және ... көп ... ... ... талдау оқу материалдарының оны жаттауға ықпал жасайтын ... ... ... ... ... ... осындай бірінші қасиеті - оның мазмұны. Ұғылатын жайлар іс-жүзіндегі деректер, ұғымдар, іскерліктер ... ... ... ... ... ... қандай болуына оқытудың сипаты мен әдістері шешуші дәрежеде байланысты болады. Оқу материалының екінші қасиеті - оның ... Ол ... ... ... мұндайда оқыту нақты заттар немесе іс - әрекет түрлері ... ... ... дидактикалық формада болуы мүмкін, мұнда оқыту арнайы бөлшектеп жасалған және схемаландырылған оқу объектілері мен міндеттерінде жүзеге асырылады.
Оқу материалын жаттауға ... ... ... ... оның мәні, маңыздылығы.
Оқытудағы кері байланыс. Үйретудің барысы кері байланыс негізінде, яғни ағымдағы нәтижелерді үзбей немесе мезгіл-мезгіл ... мен ... алу ... ... отырады. Оқыту кезінде мұндай бақылаудың негізгі амалы оқушылардың жауаптары мен іс - әрекеттері, олардың дұрыстық дәрежесі, қателер саны болады.
Оқу ... ... ... едәуір шамада тәсілдер мен формаларға бай, олар мыналар:
* оқушылардың дұрыс жауап пен амалдар іздеуі.
* жіберілген ... ... ... ... бұл қателерді түзеуі.
* мұғалімнің қателерге көңіл бөлуі.
Оқытудың теориясы мен практикасына жасалған талдау жауаптар іздеудің ... ... ... жауапты оқушының өзі тұжырымдауы немесе альтернативті таңдау оқушының ұсынылған бірнеше дайын жауаптардың ішінен бір формада ... ... ... тізімі:
1. Мижериков В.А., Ермоленко М.Н., Введение в педагогическую деятельность. - М., 2002 г.
2. Никитина Н.Н., ... Н.В., М.Н., ... в ... деятельность. - М., 2004 г.
3. Рувинский Л.И., Мамандыққа кіріспе. - А., 1991 ж.
4. Бержанов Қ., Мусин С., ... ... - А., ... ... М.К. ... мамандығына кіріспе. - Алматы, 2005ж.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқыту психологиясының негіздері туралы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь